Wyniki
Laureaci
ziajka krr
Wyniki
Nivea Klub Rodzica Recenzenta
Wyniki
nivea baby 2w1 krr
Wyniki
Pampers KRR
Wyniki
Wyniki
Wyniki
Wyniki
Wychowanie

Błędy wychowawcze: 10 najczęstszych błędów rodziców [WIDEO]

Błędy wychowawcze rodziców najczęściej skutkują efektem przeciwnym do zamierzonego. Bo przecież nie popełniamy ich z premedytacją, tylko w dobrej wierze. Niestety, mimo dobrych intencji wcale nie chronimy dziecka i nie wpływamy na jego stosowne zachowanie, ale uczymy kombinowania, nieuczciwości i bezradności…

Błędy w wychowaniu dzieci zdarzają się każdemu. Jeśli jednak są nagminnie powtarzane, mogą sporo namieszać! Dostrzegasz, że twoje dziecko jest coraz bardziej kapryśne, nieposłuszne, a do tego kłamie? Może to efekt błędów, które popełniasz nieświadomie? Zdradzamy, jakie są najczęstsze błędy wychowawcze rodziców. Jeśli dotyczą ciebie, zacznij pracować nad sobą jak najszybciej, a wtedy zauważysz też zmianę w zachowaniu twojego dziecka.

Spis treści:

Błąd wychowawczy – definicja

Błąd wychowawczy to takie zachowanie rodzica, opiekuna prawnego, a także nauczyciela, które może spowodować pojawianie się szkodliwych dla dziecka lub otoczenia zachowań, stanów, postaw, emocji, np. poczucia nadmiernego wstydu, niskiej samooceny czy utraty samodzielności.

Błędy wychowawcze ciepłe i zimne

Błędy rodzicielskie można podzielić na „ciepłe” i „zimne”, czyli na takie, które swój początek mają w skrajnie odmiennych, opozycyjnych emocjach, a  w konsekwencji, strategiach wychowawczych.

Błędy zimne zasadniczo łatwo odczytać jako błędy wychowawcze i właśnie je, w odróżnieniu od błędów ciepłych zazwyczaj uważa się za zachowanie, którego rodzic powinien się wystrzegać.  Przykładem błędów zimnych opartych na odrzuceniu dziecka jest agresja słowna (w tym: krzyczenie na dziecko) lub fizyczna, obojętność wobec dziecka, rygoryzm i zbyt wysokie, niemożliwe do spełnienia wymagania, a także hamowanie rozwoju dziecka.

Błędy ciepłe związane są z nadmierną emocjonalną akceptacją dziecka i zazwyczaj nie są postrzegane jako błędy wychowawcze, a jako wyraz miłości. Przykładem takiego zachowania może być idealizacja dziecka, wyręczanie go we wszystkim lub uleganie wszystkim zachciankom.

Błędy wychowawcze popełniane przez rodziców mogą powodować, że dzieci zaczynają zachowywać się niewłaściwie.

Klasyfikacja błędów wychowawczych

Na pojawienie się błędów wychowawczych mają wpływ 3 czynniki:

  • cechy osobowości rodzica, opiekuna lub nauczyciela,
  • normy i wartości nabyte w ciągu życia (między innymi powielanie błędów własnych rodziców) – jest to błąd postawy,
  • czynniki sytuacyjne (np. presja czasu, złożoność problemu, zmęczenie) – jest to błąd sytuacyjny.

Prof. Antonina Gurycka wyróżniła 9 podstawowych błędów wychowawczych, uwzględniając trzy skrajne kryteria: stosunek do dziecka (ciepły/zimny), koncentracja na sobie lub dziecku oraz nadmierna koncentracja na zadaniu wykonywanym przez dziecko (przecenienie/niedocenienie).

  1. Rygoryzm – chłód emocjonalny – nadmierna koncentracja na dziecku – przecenianie.
  2. Agresja – chłód emocjonalny – nadmierna koncentracja na dziecku – przecenianie.
  3. Hamowanie aktywności – chłód emocjonalny – nadmierna koncentracja na dziecku – niedocenianie.
  4. Obojętność – chłód emocjonalny – nadmierna koncentracja na sobie – niedocenianie.
  5. Eksponowanie siebie – neutralność  – nadmierna koncentracja na sobie – niedocenianie.
  6. Uleganie/bezradność – ciepło emocjonalne – nadmierna koncentracja na sobie – niedocenianie.
  7. Zastępowanie/wyręczanie – ciepło emocjonalne – nadmierna koncentracja na dziecku – przecenianie.
  8. Idealizacja – ciepło emocjonalne – nadmierna koncentracja na dziecku – przecenianie.
  9. Niekonsekwencja – przemienność – przemienność – przemienność.

Błędy wychowawcze rodziców i ich skutki

Uważasz, że wszystko robisz dobrze? Warto uczciwie spojrzeć na swoje zachowanie i pomyśleć, czy to nie ono wpływa niekorzystnie na dziecko. Sprawdź, czy któreś z tych błędów wychowawczych masz na swoim sumieniu.

1. Okłamywanie dziecka

Zdarza ci się rzucić: „Jeszcze wrócimy kupić tę zabawkę”? Białe kłamstwo wymyślone na poczekaniu może nakłonić malucha do współpracy, ale to chwilowe rozwiązanie. 

Skutek: dziecko traci poczucie sprawczości i kontrolowania sytuacji, odczuwa lęk i niepewność. Takie zachowanie wobec dziecka może utrudnić mu przyswajanie wiedzy i norm społecznych.

Jeśli nie chcesz paść ofiarą własnych kłamstw, lepiej mów dziecku prawdę.

2. Grożenie dziecku

Straszysz dziecko słowami: „Jak będziesz niegrzeczny, baba cię zabierze”? Groźby bez pokrycia uczą je, że nigdy ich nie zrealizujesz.

Skutek: dziecko ma poczucie zagrożenia, krzywdy, wstydu, zostaje obniżona jego samoocena.

Powiedz dziecku, co robi źle i daj szansę na poprawę zachowania. Poinformuj, co się stanie, jeśli się nie poprawi i bądź konsekwentna.

3. Przekupywanie dziecka

Obiecujesz: „Jeśli wszystko zjesz, dostaniesz czekoladę”? Metoda skuteczna, ale tylko chwilowo. Dziecko w ten sposób uczy się, że to ono może stawiać warunki.

Skutek: dziecko przyzwyczaja się do specjalnego traktowania, a w wyniku obniżania wymagań nie poznaje swoich możliwości.

4. Łamanie własnych zasad

Na przykład: „W domu nie jemy słodyczy”. Dziecku nie pozwalasz, ale sama chętnie po nie sięgasz? Maluchowi trudno jest zrozumieć, dlaczego ciebie nie obowiązują zakazy.

Skutek: dziecko ma zniekształcony obraz świata, czuje lęk i niepewność.

5. Utrata kontroli i krzyk

Wybuchasz czasem: „Znowu jesteś niegrzeczny!”? Masz wrażenie, że krzyk działa? To tylko chwilowy efekt.

Skutek: dziecko staje się lękliwe i zamknięte w sobie, ma poczucie zagrożenia i krzywdy.

Ochłoń i na spokojnie porozmawiajcie. Bądź łagodna, ale stanowcza. Naucz się, jak nie krzyczeć na dziecko

6. Brak konsekwencji rodzica

Popełniasz błąd wychowawczy, mówiąc: „Kupię, tylko już przestań płakać”?

Skutek: podobnie jak w przypadku łamania własnych zasad, dziecko ma zniekształcony obraz świata i w dalszej perspektywie traci poczucie własnej sprawczości.

Nie bój się dziecku odmawiać, nie ma w tym nic złego. Konsekwencja to podstawa. Pamiętaj jednak, by stawiać dziecku realne wymagania.

7. Brak rozmowy

Twoje dziecko często słyszy: „poczekaj”, „nie teraz”, „za chwilę”, „nie mam czasu”? To jeden z podstawowych błędów w wychowaniu dzieci. 

Skutek: dziecko może mieć zaniżoną samoocenę, a w przyszłości mieć trudność w nawiązywaniu głębszych relacji.

Naucz je, że są sytuacje, w których musi poczekać. Znajdź też czas tylko dla dziecka. Zorganizuj go tak, by nikt wam nie przeszkadzał.

8. Brak życzliwości

Wołasz: „Daj kurtkę i buty” i nie dodajesz słowa „proszę”?

Skutek: dziecko może mieć poczucie krzywdy, niedocenienia, co może skutkować zaniżoną samooceną.

Prosta komunikacja jest jasna dla dziecka, z czasem maluch tak zaczyna komunikować się z innymi. Naucz malca magicznych słów i pokaż, jaką mają moc. Bądź dobrym przykładem.

Zobacz także: Zwroty, które wzmacniają w dziecku poczucie własnej wartości

9. Chowanie dziecka pod kloszem

Często panikujesz: „Zejdź z tego, bo spadniesz!”?

Skutek: dziecko z czasem rezygnuje z własnego myślenia i działania, w efekcie zanika motywacja i odwaga do podejmowania własnej aktywności.

Daj dziecku więcej swobody i pozwól podejmować decyzje. Pozwól poznawać świat, eksperymentować i uczyć się na własnych błędach.

10. Wyręczenie dziecka

Mówisz: „Zrobię to za ciebie”?

Skutek: dziecko nie umie decydować o sobie i dokonywać samodzielnego wyboru, a wykonywanie obowiązków za dziecko kształtuje w nim wyuczoną bezradność.

Nawet małe dzieci mogą mieć swoje obowiązki.

Jak naprawić błędy wychowawcze?

Bardzo często rodzice nie są świadomi swoich błędów wychowawczych, a winą za złe zachowanie dziecka obarczają je samo. Dlatego pierwszym krokiem jest uświadomienie sobie swojego błędnego zachowania. Zbyt często oczekujemy od dzieci, że będą wszystko rozumiały i pamiętały. Tymczasem nasze pociechy są dopiero na początku swojej drogi i dopiero uczą się norm. To rolą rodzica jest ustalenie granic i pokazanie jasnych zasad, w innym wypadku maluch może czuć się zagubiony.

Co sprzyja naprawie błędów wychowawczych?

  • stawianie wymagań, które są możliwe do spełnienia przez dziecko,
  • tolerancja i akceptacja dziecka,
  • uprzedzanie o konsekwencjach,
  • w przypadku kłótni dążenie do przedstawienia racjonalnych stanowisk,
  • tworzenie warunków do rozwoju dziecka,
  • negocjowanie, uzgadnianie wspólnego planu dnia,
  • pozwalanie dziecku na samodzielne działanie i akceptacja jego zachowania (o ile nie stanowi ono zagrożenia dla zdrowia i życia),
  • bycie wzorem do naśladowania, ale niewymaganie naśladowania (dziecko ma prawo do własnej ekspresji),
  • pomoc i współdziałanie,
  • pozytywna i adekwatna ocena dziecka.

I najważniejsze: odpuszczenie sobie i dziecku! Każdy może mieć groszy dzień.

Źródło: A. Gurycka, Błąd w wychowaniu, Warszawa 1990.


Zobacz także:

Efekt Pigmaliona
Adobe Stock
Aktualności
Efekt Pigmaliona, czyli samospełniające się proroctwo. Na czym polega, jak wpływa na wychowanie?
Poprzez efekt Pigmaliona możesz sprawić, że twoje dziecko złapie wiatr w żagle i osiągnie życiowy sukces. Sprawdź, jak mądrze wykorzystać to samospełniające się proroctwo w wychowaniu swojej pociechy.

Efekt Pigmaliona dowodzi, że nasze przekonania mogą mieć moc sprawczą. Zjawisko to znajduje potwierdzenie zarówno w szkole, rodzinie, jak i grupie rówieśniczej.  Efekt Pigmaliona – czym jest? ​Efekt Pigmaliona, czyli samospełniające się proroctwo, jest terminem psychologicznym, polegającym na urzeczywistnianiu się oczekiwań jednych osób wobec innych. Dotyczy zarówno pojedynczych osób, jak i grup oraz zdarzeń. Ludzie często zachowują się w taki sposób, w jaki się od nich oczekuje. Jeżeli ktoś oczekuje od dziecka sukcesu – wkłada ono więcej energii w jego osiągnięcie. Gdy ktoś uważa swoje dziecko za zdolne, ono wierzy, że sobie ze wszystkim poradzi. Proces ten zachodzi zazwyczaj nieświadomie. Nazwa zjawiska odwołuje się do postaci z antycznej Grecji, króla Cypru Pigmaliona, który pewnego dnia wyrzeźbił posąg pięknej kobiety i nazwał go Galateą. Rzeźbiarz zakochał się w kobiecej figurze i modlił się do Afrodyty (bogini miłości), by ożywiła posąg. Afrodyta spełniła jego prośby, a zakochany Pigmalion mógł ożenić się z Galateą. Efekt Pigmaliona został zidentyfikowany po raz pierwszy przez socjologa Roberta Mertona pod koniec lat 40. ubiegłego stulecia. Naukowiec zaprezentował zjawisko samospełniającego się proroctwa w sferach takich jak ekonomia i przemysł. Za sprawą amerykańskiego psychologa niemieckiego pochodzenia Roberta Rosenthala zjawisko zaczęto odnosić również do relacji międzyludzkich. Stało się tak, gdy Rosenthal opisał je w swojej książce „Pigmalion w klasie: Oczekiwania nauczyciela i rozwój intelektualny ucznia”. Z tego względu efekt Pigmaliona znany jest także jako efekt Rosenthala. Efekt Pigmaliona i Rosenthala W latach 60. XX wieku Robert Rosenthal wraz z Lenore Jacobson przeprowadził słynny eksperyment, który dotyczył wpływu przekonań innych osób na nasze zachowanie. Badacz wykonał szereg testów na...

Małgorzata Musiał z bloga dobrarelacja.pl
mat. prasowe
Wychowanie
Wychowanie dzieci bez nagród i kar? – wywiad z ekspertem
Małgorzata Musiał, pedagożka, mama trójki dzieci i autorka bloga Dobrarelacja.pl, o nagrodach i karach w rodzinie. Ta rozmowa otwiera oczy!

Czy kary są konieczne w wychowaniu dziecka? A nagrody? No właśnie ani jedne, ani drugie! – mówi pedagożka, Małgorzata Musiał, autorka książki „Dobra relacja. Skrzynka z narzędziami dla współczesnej rodziny”. Rozmawiamy o tym, na co zwracać uwagę w relacjach z dzieckiem.  Małgorzata Musiał – pedagog, żona i mama trójki dzieci. Prowadzi warsztaty, szkolenia i indywidualne konsultacje, jest również jednym z niewielu w Polsce mentorów grup SAFE, programu wspomagającego budowanie bezpiecznej więzi między rodzicami a dziećmi. Autorka bloga DobraRelacja.pl Kto odpowiada za relacje w rodzinie?  Małgorzata Musiał: Rodzice. To moje przekonanie ma dużo wspólnego ze zdaniem Jespera Juula (duński terapeuta rodzinny i pedagog – przyp. red.), który kiedyś stwierdził, że to rodzice i wyłącznie rodzice odpowiadają za atmosferę w domu. Mówiąc jednak o relacjach, chciałabym jednak zostawić taki margines, że jeśli z jakimś dzieckiem mamy trudne relacje, to wcale nie musi to znaczyć, że robimy coś źle. Bo na dziecko wpływają różne czynniki, np. genetyczne. Jeśli np. ono nie umie wyrażać emocji w społecznie akceptowalny sposób, to przecież nie musi znaczyć, że rodzice popełnili gdzieś błąd.  Na swoim blogu piszesz o budowaniu dobrej relacji z dzieckiem, bez nagród, kar i bez oceniania. Zastanawiam się, czy naprawdę taka ścieżka jest możliwa? I czy w ogóle można się nauczyć czegoś tak abstrakcyjnego jak budowanie relacji? Jestem przekonana, że ścieżka, którą wskazuję, jest dostępna dla wszystkich, bez względu na to, czy ktoś jest cierpliwy, opanowany, refleksyjny, czy porywczy, wybuchowy i jest mu trudniej się opanować w trudnych sytuacjach. Ja sama mam bardzo dynamiczny temperament choleryka, więc jeśli ja daję radę, to głęboko wierzę, że większości ludzi także jest w stanie. A odpowiadając na to, czy dobrej...

Niegrzeczne dziecko
Fotolia
Aktualności
Czy istnieje skuteczny sposób na niegrzeczne dziecko?
Zachowanie malucha to jego sposób komunikacji, warto więc posłuchać, co ma tobie do powiedzenia.

"Ale jest niegrzeczne." "Mam dość mojego nienośnego dziecka." "Ciągle dostaje histerii." "Nigdy się nie słucha." Prosisz, każesz, nakłaniasz, tłumaczysz, a ono swoje. Im dłużej to trwa, tym bardziej nabiera na sile, a ty jesteś coraz bardziej przekonana, że robi to z premedytacją i złośliwe . Tyle że dokładnie w ten sposób koncentrujesz się na tym, że twoje dziecko jest złe, nakręcasz się i nie znajdujesz wyjścia z sytuacji. Więc jak sobie poradzić z niegrzecznym maluchem? Na początek warto zastanowić się, co chce tobie zakomunikować swoim zachowaniem! Warto się zatrzymać i popatrzeć z boku Wychowanie dziecka to niełatwa sztuka, szczególnie że komunikacja z dzieckiem jest taka trudna. Najpierw maluch nic nie mówi, potem zaczyna mówić, ale wiele rzeczy nie potrafi nazwać. Choć miną lata, zanim będzie w stanie dokładnie powiedzieć, co czuje, nie zmienia to faktu, że tym małym człowiekiem targają wielkie i często niezrozumiałe emocje . Jako rodzice zdecydowanie zbyt często zakazujemy i nakazujemy, a zbyt rzadko próbujemy zrozumieć nasze dzieci. Nasz świat jest pełen norm i zasad, co nie jest łatwe do zapamiętania i zrozumienia. Złośliwe się nie słucha? Tak naprawdę twoje dziecko nie jest jeszcze w stanie być złośliwe ani tobą manipulować. Budowa mózgu i zdolności logicznego myślenia jeszcze na to nie pozwalają . Kontrolowanie emocji, impulsów i zachowania powściągliwe odpowiadają płaty czołowe kory mózgowej, a te osiągają dojrzałość dopiero ok. 20. roku życia. Więc co począć? Na początek spróbuj postawić się na miejscu twojego dziecka i zrozumieć daną sytuację z jego punktu widzenia. Próba komunikacji, a nie próba sił Często oczekujemy od dziecka poprawy zachowania, jednocześnie nie oferując maluchowi żadnej pomocy. Warto zrozumieć, że dzieci przeżywają emocje znacznie intensywniej, dzieje się to...

Nasze akcje
dziecko na szczepieniu
O szczepieniach
Szczególne znaczenie szczepień przeciw pneumokokom u niemowląt i dzieci w dobie pandemii COVID-19
Partner
częste oddawanie moczu u dziecka
Zakupy
Szukasz najlepszego nocnika dla dziecka? Sprawdź nasz ranking!
Partner
Kobieta czyta książkę
Zakupy
Tej książce ufają miliony rodziców! Czy masz ją na półce?
Partner
łojotokowe zapalenie skóry
Pielęgnacja
Test zakończony sukcesem! 99% osób poleca te kosmetyki
Partner
Polecamy
Porady
Dzień Nauczyciela 2021
Aktualności
Dzień Nauczyciela 2022: kiedy obchodzimy Dzień Edukacji Narodowej? Co warto o nim wiedzieć?
Joanna Biegaj
jod a ciąża
Dieta w ciąży
Czy jod w ciąży jest równie ważny jak kwas foliowy?
Małgorzata Wódz
Życzenia na Dzień Nauczyciela: oficjalne, eleganckie, poważne
Święta i uroczystości
Życzenia na Dzień Nauczyciela: oficjalne, eleganckie, poważne
Małgorzata Sztylińska-Kaczyńska
Laurka na Dzień Nauczyciela
Święta i uroczystości
Laurka na Dzień Nauczyciela: pomysły i wzory do druku
Joanna Biegaj
Sok z czarnego bzu dla dzieci – właściwości, dawkowanie, przepis
Żywienie
Sok z czarnego bzu dla dzieci – właściwości, dawkowanie, przepis
Joanna Biegaj
Wierszyki na Dzień Nauczyciela
Święta i uroczystości
Wierszyki na Dzień Nauczyciela: śmieszne, krótkie, rymowane
Adrianna Trusiuk
Czy Dzień Nauczyciela jest wolny?
Święta i uroczystości
Czy Dzień Nauczyciela jest wolny?
Małgorzata Sztylińska-Kaczyńska
Imiona dla bliźniaków? Wybierz najpiękniejsze
Imiona
Imiona dla bliźniaków: jak wybrać najpiękniejsze? (dla pary tej samej płci oraz dla dziewczynki i chłopca)
Luiza Słuszniak
Bierzmowanie: ile trwa, jak wygląda
Święta i uroczystości
Bierzmowanie: ile trwa, jak wygląda? [PEŁEN PRZEBIEG LITURGII + DIALOGI]
Małgorzata Sztylińska-Kaczyńska
Grzyby niejadalne z gąbką
Zdrowie
Grzyby niejadalne z gąbką – czy są trujące, jak wyglądają? (zdjęcia)
Ewa Janczak-Cwil
Tabletki z jodkiem potasu po co
Zdrowie
Tabletki z jodkiem potasu – po co się stosuje?
Ewa Janczak-Cwil
Gorączka u dziecka bez innych objawów: przyczyny, postępowanie
Zdrowie
Gorączka u dziecka bez innych objawów: przyczyny, kiedy do lekarza?
Małgorzata Sztylińska-Kaczyńska
rejestr ciąż
Prawo i finanse
Rejestr ciąż – czemu ma służyć, od kiedy obowiązuje?
Ewa Janczak-Cwil
Budyń dla niemowlaka
Przepisy
Budyń dla niemowlaka: przepis. Jak go zrobić i od kiedy można go podać?
Adrianna Trusiuk
Szczepienia na COVID dzieci dawka przypominająca
Zdrowie
Szczepienia na COVID dzieci – kiedy dawka przypominająca?
Ewa Janczak-Cwil
kasztany
Gry i zabawy
Jak zrobić ludziki z kasztanów –​ różne wzory
Joanna Biegaj
Jakie książki do nauki czytania wybrać dla dziecka?
Gry i zabawy
Książki do nauki czytania. Te polecamy najbardziej!
Milena Oszczepalińska
grzyby w ciąży
Dieta w ciąży
Czy można jeść grzyby w ciąży? Tak, ale zawsze istnieje ryzyko
Małgorzata Wódz