„Ja naprawdę pilnuję, żeby jadła zdrowo”. Psycholog: problem wcale nie zaczyna się na talerzu

Psycholog Katarzyna Gadomska z Warszawskiej Kliniki Integria Medica tłumaczy, że w wielu przypadkach zmiana stylu życia dziecka nie zaczyna się od jadłospisu, ale od relacji, emocji i nawyków całej rodziny.

„Ja naprawdę pilnuję, żeby jadła zdrowo. Nie rozumiem, dlaczego to nie działa” – to jedno z tych zdań, które bardzo często pojawia się w rozmowach z rodzicami. Wiele mam ma poczucie, że robi wszystko, co trzeba – kontroluje posiłki, ogranicza słodycze, stara się dbać o ruch dziecka, a mimo to coś nie działa tak, jak powinno. Jak podkreśla psycholog Katarzyna Gadomska, w takich sytuacjach warto spojrzeć szerzej, bo proces zmiany nawyków żywieniowych u dziecka rzadko dotyczy wyłącznie jedzenia.

Jedzenie w rodzinie to często coś więcej niż posiłek

W wielu domach jedzenie ma znaczenie wykraczające poza zaspokajanie głodu. To sposób okazywania troski i miłości, nagroda po trudnym dniu, element wspólnego świętowania, czasem także sposób na pocieszenie. Dzieci bardzo szybko uczą się takich schematów, obserwując dorosłych. Widzą, jak reagujemy na stres, frustrację czy nudę.

Jeśli jedzenie staje się głównym sposobem regulowania emocji, sama zmiana jadłospisu często nie wystarcza. Konieczne jest wypracowanie nowych strategii radzenia sobie z napięciem i emocjami.

Czasem większe znaczenie mają słowa niż kalorie

Dużą rolę odgrywa także komunikacja między bliskimi. Krytyka, porównania czy komentarze dotyczące wyglądu wypowiedziane w nieodpowiedni sposób mogą zwiększać u dziecka poczucie wstydu i obniżać jego samoocenę. To z kolei sprzyja jedzeniu emocjonalnemu, dlatego wspierająca komunikacja w rodzinie ma ogromne znaczenie. Dziecko potrzebuje poczucia bezpieczeństwa i akceptacji, a nie wrażenia, że jest oceniane lub porównywane.

Największa zmiana zaczyna się wtedy, gdy wdraża ją cała rodzina

Motywacja w procesie zmiany stylu życia nie jest stała. Są momenty większej determinacji, ale pojawiają się też chwile zwątpienia. Dziecku dużo łatwiej przejść przez taki proces, gdy nie ma poczucia, że to wyłącznie jego problem. Wspólne planowanie posiłków, podejmowanie aktywności czy angażowanie dziecka w przygotowanie zdrowych przekąsek mogą być nie tylko elementem zmiany nawyków, ale także okazją do spędzania czasu razem i wzmacniania relacji.

Badania pokazują jasno: dziecko nie zmieni nawyków w pojedynkę

Skuteczność takiego podejścia potwierdzają badania naukowe. Jedną z najlepiej opisanych metod pracy z dziećmi i rodzinami jest Family Based Therapy (FBT), którą pracuje się np. w Integria Medica – rodzinna terapia oparta na współpracy.

Została opracowana w latach 70. XX wieku na University at Buffalo w USA i rozwijana w wielu ośrodkach klinicznych na świecie, m.in. w Boston Children’s Hospital, St. Louis University czy Cleveland Clinic. Wykazano, że próby zmiany nawyków żywieniowych wyłącznie u dziecka są znacznie mniej skuteczne niż wtedy, gdy w proces zaangażowana jest cała rodzina.

Tu nie chodzi tylko o wagę

W podejściu systemowym celem nie jest wyłącznie zmiana liczby na wadze. Równie ważne jest budowanie zdrowszej relacji z jedzeniem, z własnym ciałem i z najbliższymi. Zmiana nawyków wymaga czasu i cierpliwości. Potknięcia czy trudniejsze momenty są naturalnym elementem procesu. Właśnie wtedy rodzina może się wspierać, rozmawiać i motywować. Bo najtrwalsze zmiany zaczynają się wtedy, gdy robimy je razem.