Nauczyciele powinni dyżurować w wakacje. „I tak nie mają co robić, a rodzice pracują”

Mój syn kończy właśnie drugą klasę szkoły podstawowej, a ja od miesiąca nie śpię po nocach, analizując kalendarz i próbując zapełnić dwa miesiące wolnego czasu, który szkoła funduje nam z automatu. Pracuję w biurze na pełen etat, mój mąż również, a nasz roczny urlop wypoczynkowy to zaledwie dwadzieścia sześć dni, których przecież nie możemy wziąć jednocześnie, jeśli chcemy spędzić choć tydzień razem. To jest absolutny skandal, że system edukacji w Polsce całkowicie ignoruje realia współczesnego rynku pracy i zostawia nas samych sobie z opieką nad dziećmi na blisko siedemdziesiąt dni w roku.

Nauczyciele zasłaniają się zmęczeniem i Kartą Nauczyciela, a prawda jest taka, że dwa miesiące pełnopłatnego wolnego to archaiczny luksus, na który nie może sobie pozwolić żadna inna grupa zawodowa w tym kraju.

Logistyczny koszmar pracujących rodziców w czasie letnich miesięcy

Kiedy zaczynają się wakacje, w naszym domu kończy się jakikolwiek spokój, a zaczyna nerwowe liczenie dni i pieniędzy na kolejne formy przetrwania. Moje koleżanki z pracy, które też mają dzieci w wieku szkolnym, biorą urlopy na zmianę z mężami, co oznacza, że przez całe lato mijają się w drzwiach i w ogóle nie spędzają czasu jako małżeństwo. Ci, którzy mają szczęście, podrzucają dzieci dziadkom, ale moi rodzice wciąż pracują, a teściowie mieszkają na drugim końcu Polski i są zbyt schorowani, by zająć się energicznym ośmiolatkiem.

Zostają nam płatne półkolonie, których ceny w tym roku po prostu zwalają z nóg i sprawiają, że człowiek zaczyna zastanawiać się nad sensem chodzenia do pracy. Za pięć dni opieki w mieście, od godziny ósmej do szesnastej, trzeba zapłacić ponad tysiąc złotych od dziecka, co przy dwóch miesiącach daje kwotę, która rujnuje nasz domowy budżet na całe półrocze. Dlaczego publiczne placówki, które są utrzymywane z naszych podatków, stoją puste przez całe lato, podczas gdy rodzice muszą płacić prywatnym firmom za to, by ich dzieci nie siedziały same w domu? Szkoły mają doskonałą infrastrukturę, boiska, sale gimnastyczne i świetlice, które mogłyby służyć dzieciom przez cały lipiec i sierpień, gdyby tylko kadra pedagogiczna zeszła na ziemię i zaczęła pracować tak jak reszta społeczeństwa.

Dwa miesiące wolnego dla nauczycieli to niesprawiedliwy relikt przeszłości

Nie rozumiem, dlaczego zawód nauczyciela ma być traktowany w tak wyjątkowy, uprzywilejowany sposób, skoro inne branże również wiążą się z ogromnym stresem i odpowiedzialnością. Lekarze, pielęgniarki, urzędnicy czy pracownicy korporacji pracują przez cały rok, mając do dyspozycji standardowy urlop, i nikt nie zamyka szpitali czy urzędów na dwa miesiące, bo kadra musi odpocząć. Nauczyciele często narzekają na swoje zarobki i warunki pracy, ale milczą, gdy temat schodzi na wolne soboty, ferie zimowe, przerwy świąteczne i gigantyczne wakacje.

Gdyby w szkołach wprowadzono system dyżurów wakacyjnych, na wzór tego, jak działają przedszkola publiczne, problem opieki przestałby istnieć dla tysięcy polskich rodzin. Pedagodzy mogliby wymieniać się na dyżurach, pracując na przykład przez trzy tygodnie lata, co w żaden sposób nie odebrałoby im prawa do normalnego, miesięcznego wypoczynku. Resztę czasu spędzaliby na prowadzeniu zajęć opiekuńczo-wychowawczych, grach zespołowych czy wyjściach do kina z dziećmi, które zamiast nudzić się przed ekranem telewizora, miałyby zapewniony bezpieczny czas. To nie jest kwestia złośliwości wobec nauczycieli, ale zwykłego, społecznego pragmatyzmu i dostosowania archaicznych przepisów do realiów, w których oboje rodzice muszą zarabiać na utrzymanie domu.

Szkoła musi zacząć wspierać rodziny, a nie rzucać im kłody pod nogi

Obecna sytuacja pokazuje, jak bardzo szkoła jest odklejona od życia codziennego i jak bardzo brakuje w niej chęci do dialogu z rodzicami, którzy oczekują realnego wsparcia. Dzieci w okresie wakacyjnym potrzebują bezpiecznego miejsca, a rodzice potrzebują pewności, że pracując na utrzymanie rodziny, nie robią tego kosztem bezpieczeństwa swoich pociech. Domaganie się letnich dyżurów to nie jest kaprys przewrażliwionych matek, ale realne wołanie o pomoc w świecie, w którym wszystko staje się coraz droższe, a czas wolny jest dobrem luksusowym.

Apeluję do Redakcji o wywołanie głośnej dyskusji na ten temat i zmuszenie decydentów do refleksji nad zmianą organizacji roku szkolnego. Przestańmy udawać, że nauczyciele pracują ponad ludzkie siły i zasługują na permanentny odpoczynek od czerwca do września, podczas gdy my, ich pracodawcy, płaczemy ze zmęczenia i bezradności nad wakacyjnym kalendarzem.

Czas skończyć z tym systemowym absurdem i sprawić, by szkoła była dla obywateli wsparciem przez trzysta sześćdziesiąt pięć dni w roku, a nie tylko wtedy, gdy urzędnikom pasuje to w tabelkach.

Aga

Komentarz Redakcji: Dziękujemy za Pani list, który porusza jeden z najbardziej palących problemów logistycznych, z jakimi co roku mierzą się pracujący rodzice. Rozbieżność między dwoma miesiącami wakacji szkolnych a wymiarem urlopu wypoczynkowego dorosłych to systemowe wyzwanie, które generuje ogromny stres oraz koszty w wielu polskich domach.

Jako redakcja rozumiemy Pani frustrację, jednak warto spojrzeć na tę kwestię w sposób wyważony, biorąc pod uwagę specyfikę pracy pedagogów. Choć z perspektywy innych branż letnia przerwa wydaje się długim przywilejem, w rzeczywistości nauczyciele nie mają dwóch miesięcy wolnego. Ich urlop wypoczynkowy wynosi ustawowo 56 dni i jest sztywno przypisany do okresu wakacji, co uniemożliwia im odpoczynek w jakimkolwiek innym terminie w roku. Pozostały czas w lipcu i sierpniu to dni pracy, podczas których w szkołach odbywają się rady pedagogiczne, rekrutacje, egzaminy poprawkowe oraz przygotowania do nowego roku szkolnego.

Szukając rozwiązań tego trudnego problemu, warto rozważyć alternatywne ścieżki:

• Wsparcie systemów samorządowych. Wiele miast w Polsce organizuje letnie akcje opiekuńcze (np. popularne programy typu Lato w Mieście), które oferują bezpłatną lub tanią opiekę w wybranych placówkach szkolnych.
• Współpraca międzyresortowa. Rozwiązaniem nie musi być obciążanie nauczycieli dodatkowymi obowiązkami opiekuńczymi, lecz zatrudnianie przez gminy wykwalifikowanych animatorów i studentów do prowadzenia zajęć na terenie pustych latem szkół.
• Dialog z pracodawcami. Coraz więcej firm dostrzega problem wakacyjny i oferuje pracownikom elastyczne godziny pracy, dofinansowania do kolonii lub możliwość pracy zdalnej w okresie letnim.

Zamiast stawiać rodziców i nauczycieli po dwóch stronach barykady, powinniśmy wspólnie apelować o ogólnokrajowe rozwiązania systemowe, które odciążą budżety rodzinne i zapewnią dzieciom bezpieczną opiekę bez naruszania praw pracowniczych pedagogów.

Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl

Zobacz też: Nauczyciele nie chcą drogich prezentów na koniec roku. „Lepiej skupcie się na wychowaniu, bo jest dramat”