Tradycja ubierania choinki
fot. AdobeStock

Tradycja ubierania choinki: kiedy to robić i skąd wziął się ten zwyczaj?

Tradycja ubierania choinki jako drzewka bożonarodzeniowego sięga XVI wieku, ale w Polsce zdobyła popularność kilka wieków później. Najpierw zwyczaj zdobienia iglastego drzewka przyjął się w kościele protestanckim, a dopiero potem również w katolickim.
Milena Oszczepalińska
Tradycja ubierania choinki
fot. AdobeStock
W okresie bożonarodzeniowym wielu z nas nie wyobraża sobie mieszkania czy domu bez pachnącego, kolorowego drzewka iglastego. Choć tradycja ubierania choinki ma świeckie (pogańskie) korzenie, przyjęła się także w kulturze chrześcijańskiej. Podpowiadamy, skąd się wzięła choinka i kiedy powinno się ją ubierać.

Spis treści:

Tradycja ubierania choinki

Sposób ozdabiania choinki ewoluował przez lata. Początkowo drzewko dekorowane było owocami (przede wszystkim rajskimi jabłuszkami), orzechami, słodyczami. Kolorowe szklane lub plastikowe bombki pojawiły się dopiero z czasem. Co ciekawe, początkowo choinki były wieszane do góry nogami pod sufitem. Sposób stawiania choinki, który znamy obecnie, stosowany jest od czasu, gdy drzewko świąteczne zawitało pod strzechy katolików. Zanim to się stało, wiele polskich domów ozdabiano stogami siana i podłaźniczkami, czyli ściętymi czubkami drzew iglastych, wieszanymi nad drzwiami i obok okien. Je także ozdabiano owocami, orzechami, opłatkami, wstążkami.

Świąteczne drzewko iglaste może być ozdobione bombkami, lampkami albo ozdobami DIY, na przykład suszonymi pomarańczami, dekoracjami z masy solnej, masy porcelanowej lub piernikami na sznureczkach. Jeśli w domu są dzieci, można razem z nimi zrobić kolorowe ozdoby z papieru. Tradycyjnie świąteczne drzewko powinno być żywe, choć obecnie w wielu domach stoją również sztuczne choinki.

Zobacz także: Tradycje bożonarodzeniowe na świecie. Nietypowe zwyczaje świąteczne

Kiedy ubiera się choinkę?

Zgodnie z tradycją choinkę ubiera się w Wigilię rano. To dzień, w którym w kościele wspomina się Adama i Ewę, grzech pierworodny i wypędzenie z raju. Ubieranie choinki jest wydarzeniem rodzinnym, na które dzieci czekają z niecierpliwością przez cały grudzień. Dlatego też Polacy coraz częściej decydują się na ubieranie choinki wcześniej, by dłużej cieszyć się świąteczną atmosferą. W wielu domach dekoruje się choinkę 6 grudnia, w Mikołajki. Szczególni entuzjaści świąt stawiają w domach choinki już w listopadzie!
 
Na świecie też coraz częściej ubiera się choinki wcześniej niż w Wigilię. W Stanach Zjednoczonych często stawia się drzewko po Święcie Dziękczynienia (obchodzone w czwarty czwartek listopada), a we Włoszech i wielu krajach latynoskich choinkę dekoruje się 8 grudnia, w święto Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny.

Historia choinki bożonarodzeniowej

Zwyczaj ubierania choinki jako drzewka bożonarodzeniowego sięga XVI w. Pochodzi z Alzacji (północno-wschodniej części Francji). Zwolennikiem strojenia drzewka był też Marcin Luter, dlatego tradycja szybko przyjęła się w protestanckich Niemczech. Dopiero później zwyczaj ubierania choinki przyjął też kościół katolicki i rozpowszechnił go na całą Europę. Do Polski tradycja choinki bożonarodzeniowej przywędrowała za sprawą niemieckich protestantów na przełomie XVIII i XIX wieku. Najpierw spopularyzowała się wśród arystokracji i w miastach, a w okresie międzywojennym także na polskich wsiach.

Choinka jako symbol

Niektórzy zastanawiają się, dlaczego ubiera się choinkę na święta. Otóż samemu drzewku, jak i wieszanym na nim ozdobom, nadano znaczenia symboliczne. Choinka miała symbolizować rajskie drzewo wiadomości dobra i zła. Nie bez powodu jako symbol wybrano drzewo iglaste: nie traci liści (igieł), tak jak człowiek nie powinien tracić nadziei na zbawienie. Początkowo na drzewku wieszano małe rajskie jabłuszka, które symbolizowały grzech pierworodny.

Choć współcześnie przystrojenie choinki ma dla wielu znaczenie wyłącznie estetyczne, dawniej wiązała się z nim pewna symbolika. Oto ona:
  • choinka jako symbol życia i płodności, drzewo wiadomości dobra i zła, nadzieja na zbawienie;
  • lampki (świeczki) choinkowe jako symbol odstraszania złych mocy (w pogaństwie) lub wskazywania drogi (w chrześcijaństwie), a także symbol Chrystusa (Światłość świata);
  • łańcuch jako symbol zniewolenia grzechem;
  • orzechy jako symbol bogactwa i siły;
  • jabłka jako świecki symbol sił witalnych i urody, religijny symbol grzechu pierworodnego;
  • anioł jako symbol opieki nad domem.

Co ciekawe, oficjalnie choinka jako symbol Bożego Narodzenia została uznana dopiero w 2005 roku przez papieża Benedykta XVI.

Kiedy należy rozebrać choinkę?

Zgodnie z tradycją katolicką choinka może stać w domu do jednej z tych trzech dat:
  • 6 stycznia, czyli święta Trzech Króli;
  • 1 niedzieli po 6 stycznia, czyli niedzieli Chrztu Pańskiego;
  • 2 lutego, czyli święta Ofiarowania Pańskiego (popularnego jako święto Matki Boskiej Gromnicznej). 

W niektórych domach rozbiera się choinkę po kolędzie, jeszcze w innych wtedy, gdy drzewko zaczyna usychać.

Zobacz także:
Redakcja poleca: Cekinowy łańcuch na choinkę – film (DIY)
Złoty, błyszczący – będzie największą ozdobą waszego tegorocznego drzewka świątecznego. Dziecko będzie zachwycone, jeśli razem z tobą zrobi taki łańcuch na choinkę. Wystarczy, że kupisz w pasmanterii kilka drobiazgów.
Oceń artykuł

Ocena 5 na 1 głos

Zobacz także

Popularne tematy