sepsa meningokokowa
Adobe Stock
O szczepieniach

Sepsa meningokokowa – śmiertelnie niebezpieczna, rozwija się w kilka godzin [OBJAWY, ZDJĘCIA WYBROCZYN]

Sepsa meningokokowa powstaje w wyniku zakażenia meningokokami. Może mieć piorunujący przebieg i może dosłownie w ciągu doby doprowadzić do zgonu dziecka. Początkowo symptomy mogą przypominać infekcję grypopodobną w postaci kataru i kaszlu, gorączki, wymiotów, biegunki i bólu głowy. Kiedy dochodzi do tego wysypka krwotoczna, jest to ostateczny sygnał, że dziecko znalazło się w śmiertelnym niebezpieczeństwie. Najskuteczniejszym sposobem uniknięcia posocznicy meningokokowej jest szczepienie dzieci przeciw meningokokom.

Sepsa meningokokowa występuje u ponad 80 proc. dzieci, które zachorują na inwazyjną chorobę meningokokową. Występuje ona relatywnie rzadko – szacuje się, że co roku dotyka około stu dzieci, ale w tym przede wszystkim niemowlęta od 3 do 11 miesiąca życia oraz małe dzieci do 5 roku życia.

Sepsa meningokokowa:

Co to jest sepsa meningokokowa?

Sepsa meningokokowa (posocznica meningokokowa) to najcięższa postać inwazyjnej choroby meningokokowej, kiedy to meningokoki wnikają do miejsc organizmu ludzkiego normalnie jałowych, w przypadku sepsy przechodzą  do krwi. Bakterie zwane meningokokami (z łac. Neisseria meningitidis), po polsku nazywamy dwoinkami zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych.

Meningokoki wywołują inwazyjną chorobę meningokokową (IChM), najczęściej przebiegająca pod postacią:


Inwazyjna choroba meningokokowa bardzo często ma piorunujący przebieg. Konieczne jest natychmiastowe przewiezienie dziecka do szpitala i wdrożenie antybiotykoterapii. Chodzi o jak najszybsze zapobieżenie wystąpieniu poważnych powikłań, w tym zgonu, który może nastąpić w czasie krótszym niż 24 godziny.

Sepsa meningokokowa jest reakcją organizmu na atak bakterii meningokoków. Drastyczne pogorszenie stanu zdrowia, zwłaszcza u małych dzieci, może nastąpić w ciągu kilkudziesięciu minut do kilku godzin od początku choroby. Jej skutkiem może być niewydolność nerek, serca, wątroby i płuc.

Objawy sepsy meningokokowej

Choroba rozpoczyna się zazwyczaj niespecyficznie i może przypominać przeziębienie lub grypę. Główne objawy u niemowląt to:

  • gorączka powyżej 39,5 stopni Celsjusza,
  • nudności, wymioty,
  • biegunka,
  • rozdrażnienie lub nadmierna senność
  • nieutulony płacz, z charakterystycznym o wysokich tonach „krzykiem mózgowym”,
  • tętniące ciemię,
  • złe samopoczucie,
  • odgięcie główki do tyłu, układanie się w kształcie litery C,
  • drgawki


U starszych dzieci są to także: ból głowy, mięśni i stawów, sztywność karku, światłowstręt.

Zarówno w jednej, jak i drugiej grupie wiekowej mogą wystąpić charakterystyczne wybroczyny. Objawy choroby często narastają bardzo szybko, prowadząc do ciężkiego wstrząsu, skazy krwotocznej, śpiączki.

Sepsa meningokokowa – zdjęcia wybroczyn

Szacuje się, że u 10-50 proc. chorych występuje wysypka krwotoczna w postaci grudkowatych sinogranatowych niewielkich plamek.

Na facebookowym profilu Jazmyn Parkyn, która w wieku 3 lat zachorowała na inwazyjną chorobę meningokokową, możemy dokładnie przyjrzeć się przebiegowi pojawiania się wybroczyn skórnych w zaledwie kilka godzin:

Wczesne stadium posocznicy meningokokowej:

sepsa meningokokowa
screen/Facebook Jazmyn's meningococcal B journey

Wysypka bardzo szybko przekształca się w zmiany zatorowo-zakrzepowe na skórze w postaci krwistych wybroczyn lub wysypki krwotocznej:

sepsa meningokokowa
screen/Facebook Jazmyn's meningococcal B journey

Jeżeli mamy wątpliwości co do charakteru zmian powstałych na skórze dziecka, warto wykonać prosty „test szklanki", polegający na lekkim uciśnięciu bokiem pustej szklanki miejsca, na którym znajdują się wybroczyny. Jeżeli pod wpływem ucisku nie znikają, trzeba jak najszybciej skontaktować się z lekarzem.

Przyczyny sepsy meningokokowej

Sepsa jest konsekwencją rozwoju w organizmie dziecka inwazyjnej choroby meningokokowej.

Do zakażenia meningokokami dochodzi:

  • drogą kropelkową (kontakt z wydzieliną chorego podczas kaszlu, kichania lub korzystanie ze wspólnych sztućców, naczyń) przez bezpośredni kontakt z chorą osobą lub nosicielem bakterii meningokoków,
  • okres wylęgania to najczęściej 3-4 dni,
  • nosicielstwo meningokoków występuje głównie u nastolatków i młodych dorosłych 
  • u nosicieli bakterie kolonizują nosogardło,
  • początkowo meningokoki zasiedlają śluzówki jamy nosowo- gardłowej, następnie przechodzą przez błonę śluzową i namnażają się we krwi, prowadząc do sepsy.


Wyróżniamy 12 rodzajów, tzw. serogrup meningokoków. Za zakażenia inwazyjne odpowiada głównie pięć z nich: A, B, C, W-135, Y. W Polsce większość zakażeń wywołują meningokoki z grupy B.

Największą grupą ryzyka wystąpienia inwazyjnej choroby meningokokowej, a co za tym idzie sepsy, są małe dzieci – do 3-go roku życia, a zwłaszcza niemowlęta. Wynika to  ze słabo rozwiniętego u nich  układu immunologicznego oraz częstego przebywaniem w skupiskach dzieci, jak  żłobki i przedszkola. Kolejną grupą podwyższonego ryzyka inwazyjnej choroby meningokokowej jest młodzież w wieku 11-25 lat (przebywanie w dużych skupiskach, jedzenie i picie ze wspólnych naczyń, pocałunki).


Inwazyjna choroba meningokokowa (IChM) w Polsce w latach 2015-2019 – dane KOROUN (Krajowy Ośrodek Referencyjny ds. Diagnostyki Bakteryjnych Zakażeń Ośrodkowego Układu Nerwowego):

sepsa meningokokowa
mat.prasowe

Leczenie sepsy meningokokowej

Posocznica spowodowana meningokokami jest bardzo rzadka, jeżeli jednak dojdzie do zakażenia, w ratowaniu dziecka cenna jest każda minuta. Im szybciej chory trafi do szpitala, tym większe szanse na wyzdrowienie. Każda godzina opóźnienia w podaniu antybiotyków zwiększa ryzyko śmierci o 8 procent.

Najważniejsze to nie przegapić pierwszych symptomów choroby. Jeżeli dziecko niespodziewanie zaczyna gorączkować, dochodzą do tego inne opisane wyżej objawy, a jego stan ogólny pogarsza się, trzeba natychmiastowo działać i przywieźć je do szpitala lub wezwać karetkę pogotowia. Ważne jest, aby jak najszybciej wdrożyć leczenie podając dożylnie odpowiedni antybiotyk, początkowo szerokospektrowy.

W szpitalu dziecko będzie miało pobraną krew oraz płyn mózgowo-rdzeniowy, celem wykonania posiewu i zdiagnozowania konkretnego rodzaju bakterii. Po uzyskaniu wyników badania mikrobiologicznego wdraża się terapię celowaną, zazwyczaj antybiotyk o węższym spektrum działania niż ten od którego zaczęliśmy leczenie. Bywa tak, że nawet już w trakcie pobytu w szpitalu – w oddziale pediatrii- stan malucha na tyle szybko się pogarsza, że wymaga leczenia w oddziale intensywnej terapii. 


Częstym błędem rodziców jest to, że w przypadku gorączkującego dziecka przez kilka godzin skupiają się na zbiciu temperatury, tracąc w ten sposób cenny czas. Jeżeli dziecko jest w złym stanie ogólnym lub pojawi się choćby jedna wybroczyna, niepokojąca plamka, która nie znika pod wpływem ucisku, trzeba wzywać karetkę lub jak najszybciej udać się z dzieckiem do szpitala. 

Szczepienia najskuteczniej chronią przed sepsą meningokokową

Zgodnie z współczesną wiedzą, szczepienia przeciwko meningokokom są najskuteczniejszym sposobem ochrony dzieci przed tymi bakteriami (i sepsą przez nie wywołaną). Należą  one do szczepień zalecanych. Niestety nie są obowiązkowe w naszym kraju i trzeba za nie  zapłacić. Ich koszt to 150-350 złotych za jedną dawkę.

W Polsce dostępnych jest kilka rodzajów szczepionek przeciwko:

  • meningokokom grupy C 
  • meningokokom grupy B
  • meningokokom grup A,C,W,Y 

Wszystkie te szczepionki można podawać już niemowlakom od 2. miesiąca życia, młodzieży i dorosłym. 

Najlepiej rozpocząć szczepienie malucha już  w pierwszym półroczu jego życia, można to zrobić już po ukończeniu 2 miesiąca życia. W zależności od rodzaju zastosowanej szczepionki oraz wieku dziecka pediatra dobierze odpowiedni sposób dawkowania. 

Zapobieganie sepsie meningokokowej

Należy unikać sytuacji sprzyjających przenoszeniu i rozprzestrzenianiu się bakterii. W przypadku bardzo małych dzieci ryzyko zakażenia meningokokami wynika z niedojrzałości ich układu odpornościowego. Stąd tak ważne jest przestrzeganie zasad higieny osobistej, nieużywanie wspólnych szklanek i sztućców, unikanie picia z tej samej butelki, dzielenia się jedzeniem.

Warto podkreślić, że przechorowanie inwazyjnej choroby meningokokowej nie daje trwałej odporności i nie chroni dziecka przed kolejnym zachorowaniem. Stąd tak ważna jest profilaktyka w postaci szczepień, ale także unikanie innych czynników sprzyjających zachorowaniu, obniżających wydolność układu immunologicznego. Są to:

  • narażenie na dym tytoniowy,
  • zanieczyszczenie powietrza,
  • długie przebywanie w zatłoczonych pomieszczeniach i zamkniętych środowiskach,
  • infekcje dróg oddechowych w okresie jesienno-zimowym.


Sposobem ochrony przed zakażeniem meningokokami osób które miały bliski  kontakt z chorym na sepsę meningokokową  jest tzw. chemioprofilaktyka. Polega ona  na podaniu osobom z kontaktu jednej dawki antybiotyku działającego na meningokoki. Lek powinien być podany najlepiej  w ciągu 24 godzin od kontaktu, a maksymalnie do tygodnia.

Powikłania po sepsie meningokokowej

Spośród wszystkich osób, które przechorowały posocznicę meningokokową, około 10 proc. umiera (w przypadku zbyt późnego podjęcia właściwego leczenia śmiertelność może sięgać 70-80 proc.), a u co piątej dochodzi do powikłań, do których należą:

  • padaczka,
  • upośledzenie słuchu,
  • wzroku,
  • blizny na skórze wymagające przeszczepów,
  • niedowłady, porażenia lub martwica tkanek kończyn wymagająca ich amputacji,
  • niewydolność nerek.


Zobacz także: 

Miejsca, które bardzo lubią dzieci i...zarazki [WIDEO]

Niemowlę
Fotolia
Zdrowie
Jakie leki na gorączkę u dziecka: radzi ekspert – film
Kiedy u dziecka trzeba obniżać gorączkę, lepszy będzie paracetamol czy ibuprofen? Dlaczego bardziej skuteczne są leki w syropie niż w czopku: wyjaśnia prof. Piotr Socha z Centrum Zdrowia Dziecka.

Jeśli gorączka u dziecka przekracza 39 stopni C, trzeba koniecznie ją obniżyć. Niemowlęciu można podać lek z paracetamolem lub ibuprofenem . Paracetamol można podawać już od pierwszego miesiąca życia, ibuprofen - po skończeniu przez dziecko 3 miesięcy. Paracetamol działa przeciwgorączkowo i przeciwbólowo, ibuprofen - także przeciwzapalnie . Prof. Piotr Socha, pediatra i gastroenterolog z Centrum Zdrowia Dziecka , mówi, że zbyt często rodzice stosują leki w czopkach . Leki w syropie mogą być skuteczniejsze, gdyż działają szybciej.

lekarz, niemowlę, badanie
Zdrowie
Sepsa u dzieci - komu grozi, jak ją leczyć?
Dużo się ostatnio słyszy o przypadkach sepsy u dzieci. Co to za choroba i jak ją rozpoznać? Czy jest sposób, by uchronić dziecko przed zachorowaniem? Sprawdź!

Sepsa, czyli inaczej posocznica, to uogólnione zakażenie całego organizmu. Jej przyczyną jest infekcja bakteriami z grupy pneumokoków lub meningokoków. Chorobę mogą wywoływać także inne bakterie, wirusy i grzyby, które przedostają się do krwi i rozsiewają się po całym organizmie, dając gwałtowne objawy. Jak dochodzi do zarażenia sepsą? Do zakażenia dochodzi drogą kropelkową i przez bezpośredni kontakt, np. picie z jednej butelki. Najlepszym sposobem zapobiegania sepsie są szczepienia przeciw następującym bakteriom:  haemophilus influenzae typu B (HiB) – obowiązkowe, bezpłatne dla niemowląt, a jeśli chcesz zaszczepić starsze dziecko powyżej roku, potrzebna jest 1 dawka, cena szczepienia na pałeczce hemofilnej: ok. 45 zł; pneumokoki – szczepienie zalecane (płatne); dla niemowląt 4 dawki, dla starszych dzieci jedna dawka, cena szczepionki na pneumokoki: 260–360 zł za dawkę; meningokoki – szczepienie zalecane; 3 dawki dla niemowląt, 1 dawka dla dzieci powyżej roku, cena szczepionki na meningokoki : 120–170 zł. Jak rozpoznać posocznicę? Objawy sepsy Wczesne objawy sepsy przypominają banalną infekcję dróg oddechowych czy nieżyt żołądkowo-jelitowy. Gdy zakażenie przechodzi do krwi, następuje gwałtowne pogorszenie stanu zdrowia dziecka, któremu towarzyszy: bardzo wysoka temperatura, powyżej 38,5°C, która nie spada po lekach przeciwgorączkowych; światłowstręt, dreszcze, pocenie się. Dziecko staje się apatyczne, nie interesuje się otoczeniem, słabo reaguje na bodźce, dużo śpi, nie chce jeść, wymiotuje, ma sztywny kark; wysypka w postaci wybroczyn. Początkowo pojawiają się małe ciemnoczerwone kropeczki różnej wielkości. Czasem zlewają się w większe plamy, które nie znikają po uciśnięciu. Uwaga! Jeśli zauważysz powyższe objawy, jak najszybciej zabierz dziecko do szpitala. Wcześnie...

dziecko śpi
materiały prasowe
Zdrowie
Jak ochronić dziecko przed meningokokami?
Czy wiesz, że 1 na 10 dzieci z Inwazyjną Chorobą Meningokokową umiera wskutek tej choroby, a u co 5 choroba pozostawia trwałe następstwa? Dowiedz się, jak ochronić dziecko przed tymi bakteriami i co zrobić w przypadku zakażenia.

Czym są meningokoki i jakie choroby powodują? Meningokoki to groźne bakterie (Neisseria meningitidis) , które wywołują niebezpieczne dla zdrowia i życia człowieka choroby. Meningokoki mogą wywoływać m.in.: zapalenie stawów, zapalenie płuc, zapalenie osierdzia i wsierdzia, zapalenie szpiku kostnego, zapalenie ucha środkowego, gardła, zakażenia w obrębie układu moczowo‑płciowego i miednicy. Najpoważniejsze z infekcji spowodowanych meningokokami, określane jako Inwazyjna Choroba Meningokokowa (IChM), to: sepsa i zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych. IChM charakteryzuje się gwałtownym przebiegiem – zgon może nastąpić nawet w ciągu 24 godzin od wystąpienia pierwszych objawów. Dlatego właśnie w przypadku zakażenia meningokokami kluczowe jest szybkie rozpoznanie choroby i natychmiastowe rozpoczęcie leczenia. Mimo to jednak z powodu Inwazyjnej Choroby Meningokokowej umiera ok. 10% chorych. W jaki sposób można zakazić się meningokokami? Niestety droga zakażenia tą groźną bakterią jest bardzo prosta. Naturalnymi nosicielami meningokoków są ludzie, którzy często nie są tego świadomi. Bakterie znajdują się w wydzielinie nosowo-gardłowej u 10-25% populacji i u zdecydowanej większości ludzi nie dają żadnych objawów. Do zakażenia dochodzi więc drogą kropelkową , poprzez bezpośredni kontakt z nosicielem (np. pocałunek) czy pośredni (używanie tych samych sztućców czy picie z jednej butelki). Jakie objawy daje zakażenie meningokokami? Wprawdzie u każdego dziecka Inwazyjna Choroba Meningokokowa może przebiegać nieco inaczej, nie mniej jednak można wskazać pewne charakterystyczne objawy tej choroby. Jeśli zauważyłaś, że twoje dziecko: ma bardzo zimne dłonie i stopy dziecka, nie chce jeść, odciąga głowę do tyłu, ma pulsujące ciemiączko, rozpaczliwie płacze i szybko oddycha, jest senne, jest rozdrażnione, ma...

Nasze akcje
dziecko na szczepieniu
O szczepieniach

Szczególne znaczenie szczepień przeciw pneumokokom u niemowląt i dzieci w dobie pandemii COVID-19

Partner
Miasteczko Zmysłów 2
Małe dziecko

Odwiedź Miasteczko Zmysłów i poznaj jego atrakcje!

Partner
KINDER Niespodzianka WSCW
Rozwój dziecka

Poznaj świat emocji dziecka! Ruszyła akcja Widzę, Słyszę, Czuję, Wiem

Partner
Polecamy
Porady
ile dać na komunię
Święta i uroczystości

Ile dać na komunię w 2022: ile do koperty od gościa, dziadków, chrzestnej i chrzestnego

Maria Nielsen
Podróż kleszczowy
Poród naturalny

Poród kleszczowy: wskazania, powikłania, skutki dla matki i dziecka

Ewa Janczak-Cwil
co kupić na chrzest
Święta i uroczystości

Co kupić na chrzest? Prezenty praktyczne i pamiątkowe [GALERIA]

Joanna Biegaj
zapłodnienie
Starania o dziecko

Zapłodnienie: przebieg, objawy, kiedy dochodzi do zapłodnienia

Magdalena Drab
400 plus na żłobek
Aktualności

400 plus dla dziecka na żłobek: zasady, warunki, wniosek

Ewa Janczak-Cwil
Pierwsza komunia święta
Święta i uroczystości

Prezent na komunię: pomysły na prezenty modne i tradycyjne (lista)

Magdalena Drab
biegunka w ciąży
Zdrowie w ciąży

Biegunka w ciąży: przyczyny i leczenie rozwolnienia w ciąży i przed porodem

Ewa Janczak-Cwil
Pieniądze na dziecko
Prawo i finanse

Świadczenia na dziecko: co przysługuje po urodzeniu dziecka 2022? [ZASIŁKI, ULGI]

Małgorzata Wódz
Czop śluzowy
Przygotowania do porodu

Czop śluzowy – co to, jak wygląda, kiedy odchodzi?

Joanna Biegaj
plan porodu
Lekcja 2

Plan porodu: jak go napisać, czy jest obowiązkowy? Wzór do druku

Małgorzata Wódz
wyprawka dla noworodka wiosna
Noworodek

Wyprawka dla noworodka: wiosną to obowiązkowa lista! (ubranka i rzeczy do wózka)

Małgorzata Wódz
twardy brzuch w ciąży
Zdrowie w ciąży

Twardy brzuch w ciąży – kiedy napięty brzuch jest powodem do niepokoju?

Ewa Cwil
pozytywny test ciążowy
Ciąża

Pozytywny test ciążowy – co dalej? Kiedy test ciążowy jest fałszywie pozytywny?

Joanna Biegaj
plamienie implantacyjne
Objawy ciąży

Plamienie implantacyjne: co to jest, jak wygląda, ile trwa? Czy zawsze występuje w ciąży?

Małgorzata Wódz
jak ubrać dziecko na spacer
Pielęgnacja

Jak ubrać niemowlę i starsze dziecko na spacer, by nie było mu za zimno ani za gorąco?

Małgorzata Wódz
Pozycje wertyklane do porodu
Poród naturalny

Pozycje wertykalne do porodu: dlaczego warto rodzić w pozycji wertykalnej?

Dominika Bielas
wody płodowe
Przygotowania do porodu

Jak wyglądają wody płodowe? Jak je rozpoznać?

Beata Turska
9 miesięcy w 4 minuty: tak powstaje życie
Przebieg ciąży

Rozwój płodu tydzień po tygodniu – ten film wzruszy każdego!

Joanna Biegaj