planowanie ciąży
fot. Adobe Stock

Planowanie ciąży: jak świadomie planować ciążę, kiedy współżyć? [+ badania i witaminy]

Planowanie ciąży obejmuje badania, właściwą dietę i unikanie używek. Zanim zajdziesz w ciążę, powinnaś odwiedzić ginekologa, uzupełnić szczepienia, przyjrzeć się temu, co jesz i zadbać o swoją aktywność fizyczną. Dzięki temu twoje dziecko będzie lepiej się rozwijać. Od czego rozpocząć planowanie ciąży, radzi dr Jan Dobrowolski, ginekolog położnik.
Tatiana Audycka-Szatrawska
planowanie ciąży
fot. Adobe Stock
Świadome planowanie ciąży to ekscytujące, ale i wymagające zadanie. Przygotowania do poczęcia dziecka powinny uwzględniać wizytę u lekarza, wykonanie niezbędnych badań oraz zażywanie odpowiednich witamin i minerałów. Czasem konieczna jest także zmiana przyzwyczajeń, bo przyszła mama powinna się ruszać, a także dbać o swoją dietę.

Planowanie ciąży to tak naprawdę inwestycja w zdrowie dziecka. Jak się najlepiej przygotować do ciąży, radzi dr Jan Dobrowolski, ginekolog położnik.

Planowanie ciąży:

Od czego zacząć świadome planowanie ciąży?

Wiele kobiet zastanawia się, jak planować ciążę, i to na długo przed poczęciem. Niektórzy ginekolodzy zalecają przyszłym mamom zmianę diety i trybu życia na bardziej higieniczny już na rok przed planowanym zapłodnieniem. Trudno planować ciążę z takim wyprzedzeniem, warto się jednak zacząć do niej przygotowywać co najmniej trzy miesiące wcześniej. To minimalny okres, w jakim organizm kobiety może zgromadzić rezerwy minerałowo-witaminowe, z których poczęte dziecko będzie korzystało w pierwszych miesiącach życia płodowego. W tym czasie zdążysz też zrobić konieczne badania i zadbać o formę. To z pewnością świadome planowanie ciąży.

Planowanie ciąży: jakie badania zrobić?

Skierowanie na badania przed ciążą dostaniesz od swojego lekarza. Czeka cię:

Oznaczenie grupy krwi. Powinnaś znać swoją grupę krwi. Gdy grupa krwi matki ma czynnik Rh-, a grupa krwi ojca ma Rh+, mówimy o niezgodności grupowej w zakresie czynnika Rh. Gdy we krwi matki nie ma przeciwciał antyRh (zdarza się to niezwykle rzadko przed pierwszą ciążą), nie ma zagrożenia dla płodu. Po porodzie dziecko będzie miało oznaczoną grupę krwi. Jeśli wystąpi u niego Rh+, mama otrzyma przeciwciała (immunoglobulinę antyD). To w większości przypadków pozwala uniknąć konfliktu serologicznego w następnej ciąży. 

Morfologia krwi. To badanie pozwoli wykryć niedokrwistość, której częstą przyczyną są niedobory żelaza. Zwykle już w ciągu miesiąca udaje się je uzupełnić dietą i preparatami żelaza. Oznaczenie poziomu glukozy we krwi ma znaczenie w wykrywaniu cukrzycy. 

Badanie cytologiczne szyjki macicy. Wykonywane co roku daje gwarancję pełnego wyleczenia w przypadku stwierdzenia nieprawidłowego obrazu komórek. 

Badanie USG narządu rodnego. Pozwoli wykluczyć nieprawidłowości w budowie narządu rodnego, a stwierdzenie prawidłowej budowy wewnętrznej da kobiecie większe zaufanie do własnego ciała.

Badanie w kierunku toksoplazmozy. Stwierdzenie obecności przeciwciał przeciwko toksoplazmozie przed ciążą oznacza, że nie jest potrzebne leczenie. Pamiętaj, że głównym źródłem zarażenia tą chorobą nie jest kot, jak powszechnie się sądzi, ale jedzenie surowego lub niedogotowanego (niedosmażonego) mięsa, niedokładnie umytych warzyw (głównie sałaty).

Badanie hormonów tarczycy, aby wykluczyć ryzyko poronienia lub przedwczesnego porodu.

Planując ciążę, warto też zrobić testy na:
  • HIV;
  • WZW A;
  • cytomegalię;
  • kiłę.


Uwaga, przed wizytą u ginekologa zapytaj rodziców i krewnych, czy nie występowały w rodzinie wady wrodzone lub poważniejsze choroby przewlekłe, takie jak:

  • cukrzyca;
  • nadciśnienie;
  • choroby tarczycy;
  • choroby nerek;
  • choroby wątroby.

Jeśli tak było, powiedz o tym lekarzowi – wypisze ci wtedy skierowanie na konsultację do poradni genetycznej.
Nurtuje cię pytanie, czy na planowanie ciąży mają wpływ tabletki antykoncepcyjne? Odpowiadamy: lekarze zalecają wstrzymać się ze staraniami o dziecko mniej więcej dwa pełne cykle po odstawieniu pigułek. Płodność po stosowaniu antykoncepcji hormonalnej jest taka sama jak przed jej rozpoczęciem.

Na co się zaszczepić, planując ciążę?

Jeśli nie byłaś szczepiona przeciwko różyczce, sprawdź, czy masz we krwi przeciwciała antyróżyczkowe (poproś swojego lekarza, by skierował cię na badanie). Po szczepieniu planowanie ciąży należy odłożyć na dwa-trzy miesiące.

Zbadaj się też pod kątem wirusowego zapalenia wątroby typu B. Jeśli nie stwierdzi się obecności antygenu HBs we krwi, warto się zaszczepić. Do uzyskania pełnej odporności wymagane są trzy dawki szczepionki w odstępie 30 dni. Również w tym przypadku po szczepieniu trzeba odczekać dwa-trzy miesiące z zajściem w ciążę.

Jeśli starania o ciążę przypadają akurat na okres jesienno-zimowy, zaszczep się na grypę. Także już będąc w ciąży, można zaszczepić się na grypę.
Ważne! Planowanie ciąży a koronawirus to częsty dylemat przyszłych mam. Eksperci doradzają odłożenie planów prokreacyjnych do czasu, aż sytuacja epidemiologiczna się unormuje. Z kolei producenci szczepionek na COVID-19 zalecają kobietom odłożenie starań o dziecko na 2-3 miesiące po szczepieniu. A co z ciążą? Szczepienia na koronawirusa w ciąży są zalecane, a korzyści ze szczepienia przewyższają ryzyko − twierdzi WHO. 

Planowanie ciąży: co jeść?

Częste i regularne posiłki (4-5 w ciągu dnia) są podstawą dobrej diety nie tylko wtedy, gdy planujesz zajść w ciążę. Kobiety przyzwyczajone do dużych ilości kawy powinny ją ograniczyć. Coraz bardziej popularne herbatki ziołowe wypijane w dużych ilościach także nie są obojętne dla organizmu.

Przed ciążą unikaj tych produktów – mogą być źródłem zakażenia nie tylko toksoplazmą, ale i listerią:
  • surowe lub niedogotowane mięso;
  • surowe jaja;
  • pasztety;
  • niepasteryzowane mleko czy sery z takiego mleka.

Planowanie ciąży powinno obejmować zmiany w diecie:
  • Postaraj się, by twoje menu było urozmaicone, zawierało produkty z czterech głównych grup: warzywa i owoce; chleb (razowy, pełnoziarnisty) i produkty zbożowe; mleko i produkty mleczne (niskotłuszczowe); mięso, drób, ryby, jaja.
  • Unikaj nadmiaru tłuszczu zwierzęcego, soli i cukru.
  • Pij około 3 l płynów dziennie.
  • Unikaj alkoholu i kawy.
Podczas planowania ciąży warto brać witaminy. Przyjmuj specjalne preparaty wielowitaminowe dla ciężarnych (zawierają one witaminy i kwas foliowy, który zapobiega powstawaniu wad rozwojowych).

Waga przed ciążą

Możesz ustalić, czy twoja waga jest prawidłowa – policz indeks masy ciała BMI, czyli waga (kg) / [wzrost (m)]2. 

• Twoja waga jest prawidłowa, jeśli wynik mieści się w przedziale 20–25.
• Niedobór masy ciała może być powodem gorszych warunków rozwoju płodu lub prowadzić do zahamowania jego wzrostu.
• Nadwaga lub otyłość mogą być natomiast przyczyną powikłań położniczych, takich jak nadciśnienie czy cukrzyca.

Planowanie ciąży: sport i ćwiczenia

Jeśli planujesz ciążę, na ćwiczenia fizyczne poświęcić przynajmniej ok. pięciu godzin tygodniowo. Szczególnie polecane jest pływanie. Kobiety, które lubią aerobik lub inne tego typu ćwiczenia, powinny ograniczyć ich intensywność, ale nie muszą z nich rezygnować. Dzięki temu bowiem lepiej funkcjonuje układ krążenia, zmniejsza się masa ciała, obniża ciśnienie tętnicze.

Planowanie ciąży a praca

Pamiętaj, że dla twojego zdrowia nie są obojętne warunki, w jakich pracujesz – szczególnie jeśli twoje miejsce pracy to laboratorium fotograficzne, drukarnia, pralnia chemiczna lub biuro. Jeśli to możliwe, unikaj:
  • kontaktu z chemikaliami, toksycznymi środkami do prania czy stosowanymi przy czyszczeniu, sprzątaniu;
  • źle wentylowanych, ciasnych pomieszczeń;
  • wielogodzinnej pracy przy komputerze;
  • dźwigania dużych ciężarów.

Zwracaj też uwagę kolegom nierespektującym zakazu palenia tytoniu.

Planowanie ciąży: kiedy współżyć?

Najłatwiej o zapłodnienie w czasie dni płodnych, ale tak naprawdę kobieta może zajść w ciążę w ciągu niemal całego cyklu miesiączkowego. Jeśli planujesz ciążę, najlepiej współżyć:
  • dzień przed owulacją;
  • w dzień owulacji.

Kobieta nie może zajść w ciążę po owulacji, gdy komórka jajowa obumarła (ok. 4 dni po owulacji). Zajście w ciążę jest też mało prawdopodobne w czasie miesiączki (chyba że masz bardzo krótkie cykle i owulacja nastąpi zaraz po krwawieniu albo dojdzie do rozregulowania cyklu). Planowanie ciąży warto więc zacząć od obserwacji cyklu, wyznaczenia dni płodnych i niepłodnych.

Planowanie ciąży: mężczyzna

Mężczyzna także powinien brać udział w planowaniu ciąży. Dobrze, jeśli przyszły tata przyjrzy się swojej diecie i odstawi używki. Warto:
  • zamiast kawy pić bogaty w witaminę sok pomarańczowy – poprawia jakość plemników. Ogromne znaczenie ma także cynk (jego źródła to np. wołowina i fasola). Niedobór tego pierwiastka zmniejsza liczbę plemników! Mężczyzna powinien też jeść warzywa i owoce bogate w witaminę B9: brukselkę, fasolkę, marchewkę, szparagi, sałatę, szpinak;
  • zrezygnować z papierosów. „Zadymione” plemniki są słabszej jakości. Konsekwencją tego bywają wady płodu;
  • unikać alkoholu. Alkohol upośledza pracę organów (m.in. wątroby), obniża odporność, utrudnia przyswajanie witamin i minerałów, uszkadza też plemniki.

Zobacz też:
Redakcja poleca: Porady dietetyka dla par starających się o dziecko (film)
Jaki wpływ na płodność kobiety i mężczyzny ma codzienna dieta? Co powinny jeść a czego unikać pary starające się o dziecko? Radzi Julia Jaskowska, dietetyk z FertiMedica Centrum Wspierania Płodności. Zobacz film.
Oceń artykuł

Ocena 5 na 1 głos

Zobacz także

Popularne tematy