lęk separacyjny
fot. Panthermedia

Lęk separacyjny - objawy i sposoby na dziecięcy lęk przed rozstaniem

Lęk separacyjny jest zaburzeniem, podczas którego dziecko obawia się rozłąki ze swoimi bliskimi. Ten nieuzasadniony lęk pojawia się wtedy, kiedy ma dojść do rozłąki lub na samą myśl o niej. Lęk separacyjny występuje zarówno u niemowlaka, rocznego dziecka, jak i np. dwulatka. Niekiedy borykają się z nim również ludzie dorośli.
Małgorzata Malinowska
Konsultacja: Magdalena Gąssowka
lęk separacyjny
fot. Panthermedia
Lęk separacyjny u dzieci pojawia się około 9-11. miesiąca życia. Dziecko reaguje wtedy płaczem lub złością w sytuacjach, gdy musi rozstać się z bliską osobą, zazwyczaj jest to mama. Faza lęku separacyjnego w pewnym momencie życia dziecka jest naturalnym etapem jego rozwoju, czymś zupełnie prawidłowym. Ile trwa lęk separacyjny? Zazwyczaj między 3. a 5. rokiem życia objawy lęku separacyjnego ustępują, jednak u każdego dziecka jest kwestią indywidualną, kiedy się to stanie. 

Spis treści
  1. Lęk separacyjny - objawy
  2. Lęk separacyjny - rozstanie z mamą 
  3. Grymaszenie, gdy pojawia się mama
  4. Jak przygotować dziecko do rozłąki?
  5. Kiedy lęk separacyjny wymaga specjalisty

Lęk separacyjny - objawy

Objawy lęku separacyjnego pojawiają się w sytuacji, gdy dziecko ma się rozstać z bliską osobą. Rozłące towarzyszą trudne emocje u dziecka, takie jak:
Mogą wystąpić także objawy somatyczne:
Lęk separacyjny u dzieci starszych może z kolei przejawiać się wszelkimi działaniami, które mają na celu zostanie z rodzicem i niedopuszczenie do rozstania z nim. Dziecko może np. skarżyć się na ból brzucha i inne dolegliwości, by nie pójść do szkoły. Lęk separacyjny może powodować u dziecka problemy ze snem - w nocy maluch ma koszmary, które dotyczą rozstania z najbliższymi.
Redakcja poleca: Jak reagować na histerię dziecka [WIDEO]
Wielu rodziców, których dziecko robi sceny w miejscach publicznych, zastanawia się, jak reagować na histerię dziecka. W takiej sytuacji nie warto zwracać uwagi na reakcję i krytyczne uwagi otoczenia. Najważniejsze jest zapewnienie maluchowi bezpieczeństwa. Na rozmowę przyjdzie czas, gdy dziecko się uspokoi.

Lęk separacyjny - rozstanie z mamą 

Rozstania z mamą są łatwiejsze dla tego malucha, który regularnie od czasu do czasu zostawał pod opieką babci lub niani. Jeżeli jednak do tej pory całe dnie spędzaliście razem, wasze pożegnanie może być głośne i łzawe. W takich sytuacjach rozwiązanie, by wychodzić z domu niepostrzeżenie, wydaje się idealne, jednak psychologowie twierdzą coś zupełnie innego. Według naukowców dziecku, które cierpi na lęk separacyjny, zawsze trzeba powiedzieć, co je czeka, choćby ta wiadomość była dla niego przykra.

Jeśli mama „ucieka” z domu bez słowa wyjaśnienia, dziecko, kiedy zorientuje się, że jej nie ma, poczuje się oszukane i zdezorientowane. Zaufanie, jakim dotychczas ją obdarzało, zostaje zachwiane. Lepiej więc mów np.: „Mama wychodzi teraz po zakupy, a ty zostaniesz z nianią. Kiedy wrócę, będziemy się bawić w podróż samolotem” albo: „Wychodzę do pracy, wrócę, gdy będziesz po obiadku”. Skoro wasza rozłąka jest konieczna, potraktuj ją po prostu jako trudne, ale naturalne doświadczenie, przez które dziecko musi przejść. Bywa, że tobie samej trudno rozstać się z maluchem. Jeśli jednak pogodzisz się z faktem, że ból rozłąki jest czymś naturalnym, a płacz podczas pożegnania za kilka lub kilkanaście dni minie, łatwiej przetrzymasz trudny okres. Warto pilnować, aby pożegnania z malcem zbytnio nie przedłużać. Najlepiej ucałować dziecko, zapewnić o rychłym powrocie i wyjść.

Grymaszenie, gdy pojawia się mama

Dość typowym zachowaniem w przebiegu leku separacyjnego jest to, że dziecko, które ładnie się bawi, będąc z nianią, zaczyna płakać i grymasić, gdy pojawia się mama. Znany amerykański pediatra i psychoanalityk, Berry Brazelton, zaobserwował podczas badań w żłobku, że pozostające tam dzieci były spokojne, bawiły się, ale nie tak żwawo jak z rodzicami. Jadły i nie pozwalały sobie na żadne grymasy. Wydawać by się mogło, że magazynują energię na powrót rodziców oraz że gromadzą uczucia dla kogoś, komu ufają najbardziej. Gdy tylko pojawiała się mama (ta reakcja nie jest tak widoczna, gdy zjawia się tata), ich zachowanie całkowicie się zmieniało. Dzieci zaczynały marudzić, nie chciały się ubierać i często nawet wyjść ze żłobka. Lecz gdy rodzice próbowali zostawić je tam na dłużej, wpadały w jeszcze większą histerię. Psychoanalitycy sądzą, że dziecko, zachowując się w ten sposób, „karze” swoją mamę za jej nieobecność.

Jak przygotować dziecko do rozłąki

Lęk separacyjny zarówno u niemowlaka, jak i starszego dziecka (np. przedszkolaka, który nie chce rozstać się z mamą w szatki przedszkolnej), jest trudnym przeżyciem dla rodzica. Możesz odczuwać poczucie winy, zmęczenie, a nawet złość. Dlatego, jeśli wiesz, że musisz wyjść z domu, już zawczasu przygotuj dziecko do rozstania:
  • Zanim wyjdziesz, postaraj się, by godziny spędzone z dzieckiem przebiegały tak jak każdego dnia.
  • Wcześniej przygotuj się do wyjścia. Czas z maluchem powinien przebiegać spokojnie. Nie biegaj zdenerwowana tuż przed rozstaniem, bo takie zachowanie wywołuje u każdego maluszka niepokój.
  • Spokojnie pobaw się z dzieckiem. Jeśli masz czas, zbudujcie z klocków wieżę, układajcie układankę albo przeczytaj mu książeczkę, najlepiej rymowaną, w której sekwencje się powtarzają. To uspokaja.
  • Zaproponuj malcowi coś atrakcyjnego. A także osobie, która z nim zostaje. Wyrabianie ciasta, mycie zabawek, huśtanie na huśtawce umili dziecku czas twojej nieobecności.
  • Zadbaj o odpowiednie pożegnanie z dzieckiem i spraw, by było ono wesołe. Na przykład: „Pa, pa, całusów sto dwa”, pozwól dziecku, by z nianią lub babcią pomachało ci w oknie na pożegnanie.

Kiedy iść do psychologa z powodu lęku separacyjnego?

Lęk separacyjny u niemowląt i małych dzieci uważany jest za normalny etap rozwoju. Jeśli jednak przed separacją z rodzicem nie mija, jest wyjątkowo nasilony, powoduje trudności w funkcjonowaniu dziecka (np. niemożność chodzenia do przedszkola, paniczny strach przed obcymi itd.), warto iść z dzieckiem do psychologa dziecięcego. Specjalista na podstawie rozmowy z rodzicami i obserwacji dziecka będzie mógł stwierdzić, czy dziecko doświadcza lęku wykraczającego poza normę. Wtedy zaleci terapię. To ważne, ponieważ nieleczony patologiczny lęk separacyjny w dzieciństwie może w przyszłości przerodzić się m.in. w zaburzenia lękowe

Zobacz także:
Konsultacja: Magdalena Gąssowka

psycholog, zajmuje się psychoterapią, wykłada w Wyższej Szkole Pedagogicznej ZNP w Warszawie.

Oceń artykuł

Ocena 5 na 1 głos

Zobacz także

Popularne tematy