ciemiączko
Pielęgnacja

Ciemiączko – umiejscowienie, zarastanie, pielęgnacja, częste problemy

Ciemiączko stresuje młodych rodziców chyba nawet bardziej niż kikut pępowiny, dlatego wspólnie z prof. Ewą Helwich, pediatrą neonatologiem, rozwiewamy wątpliwości na temat ciemiączek.
Ewa Helwich - neonatolog
Prof. dr hab. n. med. Ewa Helwich
Konsultacja merytoryczna

Ciemiączka budzą niepokój rodziców. Szczególnie dotyczy to ciemiączka przedniego, które jest umiejscowione z przodu główki i na dodatek widać, że pulsuje. Nic dziwnego, że rodzi wiele pytań: czym jest, kiedy zarasta, jak się z nim obchodzić.
 

Spis treści:

Praktyczna wyprawka noworodka – ubranka, kosmetyki i akcesoria [WIDEO]

Ciemiączko – czym jest?

Ciemiączko to otwór w czaszce na styku kości, który z upływem czasu zarasta. Pokryty jest bardzo mocną błoną łącznotkankową, która chroni opony mózgowe i mózg. 

Ciemiączka pełnią ważną rolę. Pomagają w narodzinach dziecka. Pozwalają na dopasowanie się główki dziecka do dróg rodnych. Podczas porodu, aby ułatwić dziecku przejście przez kanał rodny, kości ciemieniowe przemieszczają się, a czaszka może się zwężać lub rozszerzać.

Ciemiączka nie tylko ułatwiają przeciśnięcie się główki dziecka przez kanał rodny, ale tworzą też przestrzeń dla szybko rosnącego mózgu.

Gdzie znajduje się ciemiączko, rodzaje ciemiączek

Noworodek ma dwa ciemiączka – większe nad czołem i mniejsze z tyłu głowy. W życiu płodowym obserwowane są jeszcze dwa boczne ciemiączka, które zarastają przed porodem.
 

  • Ciemiączko przednie – nazywane dużym, znajduje się na czubku głowy, dlatego łatwiej je zobaczyć. Ma kształt zbliżony do rombu. Tuż po narodzinach dziecka może mieć wymiary 5x5 cm, ale średnio jest mniejsze (2x2 cm). Gdy noworodek płacze, czasem lekko się uwypukla i pulsuje. Pulsujące ciemiączko można też wyczuć u niepłaczącego dziecka po przyłożeniu do niego palców. Ciemiączko przednie zarasta później niż tylne. Zarastanie ciemiączka kontroluje pediatra. Sprawdza nie tylko jego wielkość (od tego zależy ilość witaminy D, jaką dziecku zapisze), ale też kształt i napięcie (może świadczyć o odwodnieniu).
     
  • Ciemiączko tylne – czyli małe. Trudniej je zobaczyć, bo znajduje się z tyłu głowy. Jest znacznie mniejsze niż przednie, zwykle ma 1x1 cm i w porównaniu z przednim szybciej zarasta. Zdarzają się dzieci, u których stało się tak, zanim przyszły na świat.


Umiejscowienie obu ciemiączek noworodka możesz zobaczyć na rysunku poniżej (czaszka noworodka widziana z góry):

ciemiączko

Kiedy zarastają ciemiączka

Ciemiączka nie zarastają od razu po narodzinach dziecka. Dzięki nim możliwy jest swobodny wzrost mózgu. Obecność ciemiączek lekarze wykorzystują do oceny stanu zdrowia niemowlaka. Przez ciemiączko przednie, wykonuje się bardzo ważne badanie – USG mózgu (nazywane też usg przezciemiączkowym). Z tego względu ciemiączko przednie jest też nazywane oknem ultrasonograficznym,

Zanim ciemiączka zaczną zarastać, w pierwszych tygodniach życia dziecka się powiększają. Zarastanie następuje powoli, aby mózg dziecka miał miejsce do wzrostu.
 

  • Tylne ciemię znika między 6. tygodniem a 4. miesiącem życia,
  • Przednie ciemiączko – między 10. a 18. miesiącem życia.

Ciemiączko a pielęgnacja dziecka

Ciemiączka można dotykać podczas pielęgnacji. Choć w tym miejscu na głowie dziec­ka nie ma kości, warstwa tkanki włóknistej, która pokrywa ciemiączko, jest bardzo mocna. Bez obaw możesz myć głowę dziecka, głaskać ją, czesać włosy i zakładać czapkę.
 

Problemy z ciemiączkiem

Prawidłowe ciemiączko powinno być płaskie (albo nawet nieznacznie zapadnięte). Warto wiedzieć, że miejsce to zwykle lekko pulsuje, np. gdy dziecko płacze, ciemiączko może się uwypuklić i mocno pulsować. 

Aby ocenić ciemiączko, obserwuj dziecko, trzymając je na rękach – koniecznie w pozycji pionowej.
 

  • Ciemiączko pulsujące i uwypuklone, kiedy niemowlę jest spokojne, zawsze wymaga wizyty u lekarza, gdyż sugeruje wzrost ciśnienia śródczaszkowego.
  • Zapadnięte ciemiączko może oznaczać odwodnienie. Nie lekceważ tego stanu, bo dla niemowlęcia to sytuacja bardzo niebezpieczna.

Ciemiączko a podawanie witaminy D

Niemowlę potrzebuje suplementacji witaminy D. Niedobór lub przedawkowanie witaminy D może mieć wpływ na zarastanie ciemiączek. Podawaj witaminę D dziecku zgodnie z zaleceniami lekarza.

Bez względu na sposób karmienia powinnaś podawać dziecku 400 j.m. witaminy D3 od urodzenia do 6 miesiąca życia (wcześniakom 400-800 j.m.).

Niemowlęta między 6 a 12 miesiącem powinny otrzymywać 400-600 j.m. witaminy D3 (w zależności od dawki, jaką dziecko przyjmuje wraz z pożywieniem, lekarz pomaga ustalić dawkowanie witaminy D na wizycie kontrolnej).

Zobacz także:

Lekarz bada dziecko z krzywicą
Adobe Stock
Zdrowie
Krzywica – choroba, której prawie już nie ma?
Krzywica występuje dziś naprawdę rzadko, choć kiedyś dzieci często na nią chorowały. Wszystko dzięki profilaktyce – przede wszystkim podawaniu niemowlętom witaminy D w kroplach. Ale nie lekceważ tej choroby, bo może się ona przydarzyć każdemu dziecku – a zwłaszcza tym, które mało wychodzą na dwór i mają niewielki kontakt ze słońcem.

Krzywica, zwana też dawniej chorobą angielską, polega na niewłaściwej mineralizacji kości. Wynika z zaburzeń w gospodarce wapniowo-fosforanowej w organizmie. Powoduje zaburzenia we wzroście kości , a w konsekwencji ich zniekształcenia. Krzywica najczęściej występuje u dzieci między 3. a 24. miesiącem życia.  Skąd się bierze krzywica? Bezpośrednią przyczyną krzywicy jest niedobór  witaminy D 3 , która reguluje w organizmie przyswajanie fosforu i wapnia. Wapń i fosfor są konieczne do prawidłowej budowy kości. Gdy ich brakuje, kości miękną i szkielet dziecka ulega deformacji. Krzywica zagraża przede wszystkim: niemowlętom otyłym i szybko rosnącym – którym dostarczono wszystkich składników pokarmowych za wyjątkiem witaminy D. wcześniakom i bliźniętom – co wynika z małych zapasów witaminy D z okresu życia płodowego. dzieciom urodzonym z małą masą ciała – często bardzo szybko przybierają one na wadze i jeśli nie otrzymają odpowiedniej ilości witaminy, objawy krzywicy mogą wystąpić już przed 3. miesiącem życia. dzieciom z  niedoborami odporności – częste infekcje, biegunki, zakażenia, sprzyjają niedoborowi witaminy D. Krzywica może pojawić się też przy prawidłowej suplementacji witaminy D 3 . W takim przypadku może wynikać z: niewłaściwej diety (za dużo fosforanów, za mało wapnia) problemów metabolicznych. Jakie są jej objawy u dzieci? Pierwsze symptomy krzywicy to: drażliwość i niepokój u dziecka  mniejsza odporność nadmierne pocenie się główki w trakcie snu i karmienia  rozmiękanie i spłaszczenie kości z tyłu główki (potylicy)  deformacja klatki piersiowej (pogrubione połączenie żeber z przodu) duży, „rozlany” brzuszek odstające...

USG przezciemiączkowe
Adobe Stock
Starania o dziecko
USG przezciemiączkowe: wskazania, co wykrywa, do kiedy można zrobić
USG przezciemiączkowe główki niemowlaka pozwala na bezbolesne i bezinwazyjne zbadanie struktury mózgu i naczyń krwionośnych. Warto wiedzieć, że USG przezciemiączkowe jest jedynym możliwym USG główki niemowlaka. Co wykrywa USG przezciemiączkowe?

USG przezciemiączkowe jest wykonywane tylko u noworodków i niemowląt, ponieważ właśnie u najmłodszych ciemiączko przednie nie zdążyło jeszcze skostnieć. Dzięki temu też fale ultradźwiękowe mogą przez nie przepłynąć. USG przezciemiączkowe, czyli ultrasonograficzne badanie głowy, wykonuje się w sytuacjach, kiedy podejrzewa się u niemowlęcia różnego rodzaju problemy neurologiczne . Jest to USG głowy szczególnie często wykonywane wcześniakom, u których organizmy są jeszcze niedojrzałe i nieprzystosowane do samodzielnego funkcjonowania. USG przezciemiączkowe bardzo często wykonuje się też profilaktycznie, po to, aby wykluczyć zagrożenia zdrowia i życia dziecka. USG przezciemiączkowe: co wykrywa? USG przezciemiączkowe pozwala wykryć wodogłowie , guzy mózgu, wszelkie powikłania po zapaleniu opon mózgowych u noworodka, a także krwawienia wewnątrz mózgu. USG główki niemowlaka pozwala także ocenić ciśnienie wewnątrzczaszkowe oraz funkcjonowanie naczyń wewnątrz mózgu dziecka. USG przezciemiączkowe: do kiedy? Pamiętaj, że USG przezciemiączkowe wykonuje się, dopóki kości czaszki dziecka całkowicie nie zesztywnieją. Ciemiączko przednie zarasta między 10 a 19 miesiącem życia dziecka. Jeśli kości będą twarde, jest to znak, że na przezciemiączkowe USG główki niemowlaka jest już zbyt późno. Czy porażenie mózgowe można wykryć na USG? USG przezciemiączkowe pozwala wykryć porażenie mózgowe , niemniej jednak jest traktowane przez specjalistów jako badanie dodatkowe — podobnie jak rezonans magnetyczny czy tomografia komputerowa . Porażenie mózgowe wykrywa się przede wszystkim na podstawie wywiadu i danych z okresu ciąży, porodu, okresu okołoporodowego, pierwszych miesięcy życia oraz obserwacji rozwoju dziecka . Aby rozpoznać porażenie mózgowe, potrzebne jest także badanie neurologiczne. Ustalenie rozpoznania należy do lekarza neurologa oraz...

witamina D
Adobe Stock
Zdrowie
Witamina D – korzyści, normy dla dzieci dzieci i dorosłych, źródła witaminy D
O tym, że warto suplementować witaminę D, słyszał niemal każdy. Nie wszyscy jednak wiedzą, po co należy to robić, dlaczego witaminę D trzeba podawać małym dzieciom i z jakiego powodu powinni po nią sięgać również dorośli. Dlaczego witamina D jest tak ważna, w jakich dawkach jej potrzebujemy i gdzie można ją znaleźć, opowiada dietetyk kliniczny.

Witamina D odgrywa bardzo ważną rolę w utrzymaniu w zdrowiu organizmu człowieka. Z tego powodu jest podawana małym dzieciom już od chwili narodzin. Wyjaśniamy, czym dokładnie jest witamina D i jak należy dbać o jej odpowiedni poziom. Sprawdzamy też, jakie ma znaczenie w ochronie organizmu przed infekcjami – także przed zakażeniem koronawirusem. Wątpliwości rozwiewa  dr n. o zdrowiu Hanna Stolińska, dietetyk kliniczny , Czym jest witamina D? Witamina D jest witaminą rozpuszczalną w tłuszczach. Jako że jest w organizmie bardzo aktywna biologicznie, nazywana jest także prohormonem. W żywności występuje w dwóch formach chemicznych: jako witamina D2 – ergokalcyferol, pochodzenia roślinnego i D3 – cholekalcyferol, pochodzenia zwierzęcego. Cholekalcyferol powstaje także w skórze człowieka pod wpływem promieniowania słonecznego UVB. Dlaczego witamina D jest tak ważna w kontekście zdrowia dzieci i dorosłych? Witamina D reguluje przede wszystkim gospodarkę wapniowo-fosforanową. Jednak wysycenie organizmu witaminą D może mieć wpływ także na inne ważne funkcje, co jest aktualnie przedmiotem wielu badań naukowych. Wiemy natomiast, że niedobór witaminy D powoduje krzywicę u dzieci oraz przyspiesza i zaostrza osteopenię i osteoporozę u dorosłych – wylicza dr Hanna Stolińska. We wszystkich grupach wiekowych niedobór witaminy D może także wywoływać bóle kostne o różnym stopniu nasilenia i różnej lokalizacji (najczęściej podudzia i stóp) oraz zwiększać predyspozycję do występowania złamań kości. Niedobór witaminy D wiąże się także ze zwiększonym ryzykiem rozwoju typowych nowotworów, chorób autoimmunologicznych, nadciśnienia i chorób zakaźnych. Jakie są źródła witaminy D? Organizm człowieka czerpie witaminę D z trzech źródeł: syntezy skórnej, diety i preparatów, których znaczenie w pokryciu zapotrzebowania uzależnione jest od...

Nasze akcje
dziecko na szczepieniu
O szczepieniach

Szczególne znaczenie szczepień przeciw pneumokokom u niemowląt i dzieci w dobie pandemii COVID-19

Partner
Miasteczko Zmysłów 2
Małe dziecko

Odwiedź Miasteczko Zmysłów i poznaj jego atrakcje!

Partner
KINDER Niespodzianka WSCW
Rozwój dziecka

Poznaj świat emocji dziecka! Ruszyła akcja Widzę, Słyszę, Czuję, Wiem

Partner
Polecamy
Porady
ile dać na komunię
Święta i uroczystości

Ile dać na komunię w 2022: ile do koperty od gościa, dziadków, chrzestnej i chrzestnego

Maria Nielsen
Podróż kleszczowy
Poród naturalny

Poród kleszczowy: wskazania, powikłania, skutki dla matki i dziecka

Ewa Janczak-Cwil
co kupić na chrzest
Święta i uroczystości

Co kupić na chrzest? Prezenty praktyczne i pamiątkowe [GALERIA]

Joanna Biegaj
zapłodnienie
Starania o dziecko

Zapłodnienie: przebieg, objawy, kiedy dochodzi do zapłodnienia

Magdalena Drab
400 plus na żłobek
Aktualności

400 plus dla dziecka na żłobek: zasady, warunki, wniosek

Ewa Janczak-Cwil
Pierwsza komunia święta
Święta i uroczystości

Prezent na komunię: pomysły na prezenty modne i tradycyjne (lista)

Magdalena Drab
biegunka w ciąży
Zdrowie w ciąży

Biegunka w ciąży: przyczyny i leczenie rozwolnienia w ciąży i przed porodem

Ewa Janczak-Cwil
Pieniądze na dziecko
Prawo i finanse

Świadczenia na dziecko: co przysługuje po urodzeniu dziecka 2022? [ZASIŁKI, ULGI]

Małgorzata Wódz
Czop śluzowy
Przygotowania do porodu

Czop śluzowy – co to, jak wygląda, kiedy odchodzi?

Joanna Biegaj
plan porodu
Lekcja 2

Plan porodu: jak go napisać, czy jest obowiązkowy? Wzór do druku

Małgorzata Wódz
wyprawka dla noworodka wiosna
Noworodek

Wyprawka dla noworodka: wiosną to obowiązkowa lista! (ubranka i rzeczy do wózka)

Małgorzata Wódz
twardy brzuch w ciąży
Zdrowie w ciąży

Twardy brzuch w ciąży – kiedy napięty brzuch jest powodem do niepokoju?

Ewa Cwil
pozytywny test ciążowy
Ciąża

Pozytywny test ciążowy – co dalej? Kiedy test ciążowy jest fałszywie pozytywny?

Joanna Biegaj
plamienie implantacyjne
Objawy ciąży

Plamienie implantacyjne: co to jest, jak wygląda, ile trwa? Czy zawsze występuje w ciąży?

Małgorzata Wódz
jak ubrać dziecko na spacer
Pielęgnacja

Jak ubrać niemowlę i starsze dziecko na spacer, by nie było mu za zimno ani za gorąco?

Małgorzata Wódz
Pozycje wertyklane do porodu
Poród naturalny

Pozycje wertykalne do porodu: dlaczego warto rodzić w pozycji wertykalnej?

Dominika Bielas
wody płodowe
Przygotowania do porodu

Jak wyglądają wody płodowe? Jak je rozpoznać?

Beata Turska
9 miesięcy w 4 minuty: tak powstaje życie
Przebieg ciąży

Rozwój płodu tydzień po tygodniu – ten film wzruszy każdego!

Joanna Biegaj