niemowlę z katarem
Adobe Stock
Zdrowie

Katar u niemowlaka: jak go zwalczać, ile trwa, kiedy do lekarza?

Katar u niemowlaka, czyli zapalenie śluzówki nosa, mogą wywołać wirusy, bakterie lub alergeny. Przyczyna kataru decyduje o sposobie jego leczenia. Inaczej leczy się katar alergiczny, inaczej bakteryjny czy wirusowy. Sprawdź, jak postępować, gdy niemowlę ma katar.
Edyta Brala
Edyta Brala
Konsultacja merytoryczna

Kataru u niemowlaka pojawia się najczęściej wskutek infekcji wirusowej, którą dziecko zaraża się od bliskich. Rzadziej jego przyczyną jest zakażenie bakteryjne. 

Choć katar wydaje się błahą dolegliwością, wymaga leczenia. Szybkie zwalczenie nieżytu nosa jest ważne, aby ułatwić dziecku oddychanie. Młodsze niemowlęta nie potrafią oddychać przez usta, poza tym mają wąskie drogi oddechowe, zatkanie ich przez wydzielinę może utrudniać ssanie mleka, doprowadzić do rozszerzenia się infekcji na dolne drogi oddechowe lub do powstania duszności. 

Katar może przybierać różne formy. Opisujemy, jak postępować przy różnych rodzajach kataru u niemowlaka. 

Spis treści:  

Co pyli w lipcu: lista roślin i okresy pylenia [WIDEO]

Katar u niemowlaka – objawy

Głównym objawem kataru jest pojawienie się wydzieliny z nosa i kichanie. Ale o katarze (nazywanym przez lekarzy również nieżytem nosa) mówimy także wtedy, gdy nie widać wydzieliny, ale nos nie jest drożny.

Objawy kataru u niemowlaka:

  • kichanie,
  • wyciek płynnej wydzieliny z noska,
  • kłopoty z oddychaniem,
  • sapka,
  • zatkany nos,
  • rozszerzone skrzydełka nosowe,
  • gorsze samopoczucie.


Katarowi może także towarzyszyć kaszel, który jest skutkiem spływania wydzieliny z nosa po tylnej ścianie gardła. Z reguły zakatarzone dziecko również częściej płacze. To skutek dyskomfortu związanego z utrudnionym oddychaniem . Łzy w tym wypadku mogą mieć korzystne działanie, ponieważ rozpuszczają zaschniętą wydzielinę z nosa, co z kolei przynosi dziecku ulgę.

Rodzaje i przyczyny kataru u niemowlaka

Katar u niemowlęcia może mieć różną postać: może być wodnisty lub gęsty, a wydzielina mieć kolor biały, żółty lub nawet zielony. Sposób postępowania przy katarze zależy od jego rodzaju: inaczej leczy się katar wirusowy, a inaczej bakteryjny ropny.

Przyczyny kataru u niemowlaka

Przyczyną kataru u niemowlaka może być:

  • infekcja wirusowa,
  • infekcja bakteryjna,
  • alergia,
  • skrzywiona przegroda nosowa,
  • zbyt suche powietrze w pomieszczeniu,
  • zanieczyszczenie powietrza,
  • wrodzone defekty w obrębie ujść zatok.


Katar wirusowy to najczęstszy rodzaj kataru u niemowląt. Jak nazwa wskazuje, jego przyczyną są wirusy, dlatego bardzo łatwo o niego, zwłaszcza gdy maluch ma kontakt z innymi dziećmi. Zatkany nosek to efekt obrzęku oraz przekrwienia błony śluzowej. Katar ma postać lejącej się z noska wydzieliny.

Katar bakteryjny – wywołany przez bakterie – może być następstwem kataru o podłożu wirusowym. Jego cechą charakterystyczną jest zielonkawy lub żółty kolor wydzieliny.

Katar alergiczny wywołują alergeny takie jak np. sierść zwierząt, pyłki roślin czy kurz. Bardzo często towarzyszą mu takie objawy jak: kichanie, ból głowy,  zaczerwienione i załzawione oczy. Podobnie jak w przypadku kataru wirusowego – wydzielina z noska ma ciekłą, lejącą postać.

Leczenie kataru u niemowlaka

Podstawą w leczeniu kataru jest regularne oczyszczanie dziecku nosa. Można to robić za pomocą roztworu wody morskiej lub soli fizjologicznej (takie preparaty są dostępne w aptekach). Aby oczyścić nos niemowlaka, należy wpuścić do każdej dziurki sól fizjologiczną lub roztwór soli morskiej, odczekać chwilę i odciągnąć rozrzedzoną wydzielinę aspiratorem. Rodzaj aspiratora nie ma znaczenia – może być taki podłączany do odkurzacza lub ręczny, w którym rodzic ustami odsysa katar dziecku. Zamiast wpuszczać płyn do noska, można zrobić też dziecku inhalację z soli fizjologicznej, która także pomaga rozrzedzić wydzielinę w nosie. Na koniec należy użyć aspiratora aby ją odessać.

Oczyszczanie nosa niemowlęcia jest bardzo ważne i warto to robić za każdym razem, gdy w nosie zbierze się wydzielina. Ponieważ przewody nosowe u tak małego dziecka są wąskie, obrzęk śluzówki nosa i katar bardzo utrudniają dziecku oddychanie, co jest szczególnie widoczne wtedy, gdy dziecko ssie pierś lub butelkę i próbuje jednocześnie oddychać przez nos.


Inne sposoby leczenia kataru u niemowlęcia:
 

  • Układanie na brzuszku – ułatwi wyciek wydzieliny z noska, a tym samym przyniesie maluchowi ulgę.
  • Układanie dziecka do snu z główką nieco wyżej, niż klatka piersiowa (możesz unieść jedną stronę materaca lub łóżeczka, podkładając pod nie np. książki).
  • Nawadnianie dziecka – gdy niemowlak jest zakatarzony, powinien dużo pić – sprawi to, że wydzielina z noska będzie rzadsza i łatwiej ją będzie usunąć.
  • Wietrzenie pomieszczeń kilka razy dziennie – temperatura w pokoju, w którym przebywa dziecko nie powinna być wyższa niż 21 stopni Celsjusza. ​
  • Zastosowanie kropli do nosa – ale uwaga! Krople stosuje się wyłącznie po konsultacji z lekarzem, w dodatku musi to być lek przeznaczony dla niemowląt.

Co na biały gęsty katar u niemowlaka?

Na początku kataru wydzielina jest wodnista, potem staje się śluzowa, biała. To znak, że nos atakują wirusy. Dziecko może mieć zapalenie spojówek i gardła, a także wysoką temperaturę (nawet do 40 st. C). Obrzęk śluzówki blokuje oddychanie. Prawie zawsze maluch jest niespokojny, nie ma apetytu i nie chce spać.

Jak pomóc dziecku? Starannie oczyszczaj nos dziecka, szczególnie przed snem i karmieniem. Możesz używać soli morskiej lub soli fizjologicznej do rozrzedzenia gęstej wydzieliny. Kropelki obkurczające śluzówkę noska (np. Nasivin, Otrivin), stosuj tylko, jeśli zaleci je lekarz i nie dłużej niż 3 dni – dłuższa kuracja może uszkodzić delikatną śluzówkę noska. 
 

Jak leczyć żółty lub zielony katar u niemowlaka?

Żółty lub zielony katar u dziecka może wskazywać na infekcję bakteryjną. Wydzielina ma kolor biało-żółty lub zielonkawy. Dziecko ma zatkany nos, gorączkuje, jest niespokojne i nie ma apetytu. Ten rodzaj kataru wywołany przez bakterie zwany jest też katarem ropnym. Jeśli dziecko ma zielony katar bez innych objawów, przyczyną mogą być wirusy. 

Jak pomóc dziecku? Niemowlę, które nie skończyło 6 miesięcy, a ma objawy ropnego kataru, musi zbadać pediatra. Lekarz oceni stan dziecka i przepisze leki (mogą wśród nich znaleźć się antybiotyki). U noworodka i niemowlęcia ropny katar może prowadzić do poważnych powikłań, np. zapalenie oskrzeli lub płuc. U najmłodszych dzieci te choroby często leczy się w szpitalu.  

Katar przewlekły u niemowlaka – co robić?

Jeśli dziecko ma wiecznie zatkany nos, a wydzielina jest ropna, to oznaki kataru przewlekłego, który – nieleczony skutecznie – sam nie ustąpi. Jego przyczyną mogą być:

  • skrzywiona przegroda nosa,
  • wrodzone defekty w obrębie ujść zatok.


Jak pomóc dziecku? Jedynym skutecznym leczeniem w takim wypadku bywa operacja. Krzywa przegroda nosowa wymaga wyprostowania; jeśli ujścia zatok są zbyt wąskie – należy je poszerzyć. U starszych dzieci przyczyną przewlekłego kataru bywa też przerośnięty trzeci migdałek, który usuwa się operacyjnie. Musisz udać się z dzieckiem do pediatry albo od razu do laryngologa.

Lekarz może zalecić użycie nebulizatora, czyli inaczej inhalatora – urządzenia, które jest nie tylko skuteczne, ale i bezpieczne w użyciu już u niemowląt. Inhalacje pomagają zmniejszyć obrzęk śluzówki przy katarze, a to z kolei ułatwia oddychanie. W przypadku dzieci w pierwszym roku życia nie należy wykonywać inhalacji na własną rękę. Dotyczy to także wykorzystania inhalacji z naparów ziół. Niektóre zioła mogą być niebezpieczne dla niemowląt.
 

Ile trwa katar u niemowlaka?

To, ile trwa katar u niemowlaka, zależy od tego, czym jest spowodowany. Czasem katar trwa kilka dni i ustępuje bez śladu, kiedy indziej jest przewlekły lub prowadzi do różnych powikłań. Katar wirusowy u niemowlaka trwa około 10-14 dni. O katarze przewlekłym można mówić, gdy trwa dłużej niż dwa tygodnie.

Nie myl kataru z sapkąU noworodka kanaliki nosowe są jeszcze bardzo wąskie. Gdy w pokoju jest sucho, dochodzi do obrzęku błony śluzowej nosa. Dziecku trudno wtedy oddychać, nie ma kataru, tylko sapkę, czasem nawet lekko pochrapuje, ale nie jest przeziębione.

Katar u niemowlaka – kiedy do lekarza?

Jeśli katar pojawia się u niemowlęcia poniżej 6. miesiąca życia, należy iść z dzieckiem do lekarza, który ustali przyczynę kataru i zleci odpowiednie leczenie. Drogi oddechowe u tak małych dzieci są wąskie, a niedrożność noska może znacznie utrudniać dziecku oddychanie.

Ze starszym dzieckiem należy iść do lekarza, gdy katar trwa dłużej niż 7 dni i występują dodatkowe objawy, np. podwyższona temperatura. Lekarz zweryfikuje, czy u dziecka nie rozwija się poważniejsza infekcja. Tym, co również powinno skłonić do odwiedzenia pediatry, jest ból ucha, towarzyszący katarowi (może to być objawem rozwijającej się infekcji ucha środkowego). U niemowlęcia trudno rozpoznać w domu ból ucha. Objawem, który może go sugerować, jest płacz dziecka, próby pocierania ucha rączką lub tarcia chorym uszkiem o poduszkę.

​U starszego dziecka, które ma katar, ale nie gorączkuje, można wypróbować domowe sposoby na katar u dziecka. Metody te sprawdzą się również u młodszego niemowlaka, ale należy sięgać po nie po konsultacji z pediatrą. 
 

Zobacz także:

Objawy zapalenia ucha u dziecka
Fotolia
Zdrowie
Jak poznać, że to zapalenie ucha? 6 ważnych objawów
Jakie są objawy zapalenia ucha u dziecka i po czym poznać, że z dzieckiem jak najszybciej należy iść do laryngologa? Poznaj najważniejsze objawy zapalenia ucha.

Zapalenie ucha jest to choroba, która objawia się silnym, pulsującym bólem w uchu. Ból ten wzmaga się zwłaszcza w nocy. Towarzyszą mu ból głowy, szum w uszach, problemy ze słuchem. U dzieci choroba jest zwykle powikłaniem po infekcji górnych dróg oddechowych. Sprzyja mu też anatomiczna budowa ucha małego dziecka. U małych dzieci trąbka słuchowa (przestrzeń, która łączy ucho z nosem i gardłem) jest szeroka, krótka i niemal pozioma. Każdy katar lub infekcja gardła może więc błyskawicznie objąć także uszy. Ponieważ za infekcję uszu często odpowiedzialne są bakterie, konieczne bywa podanie antybiotyku. Jeśli zauważysz poniższe objawy i zaczniesz podejrzewać, że to zapalenie ucha, najlepiej jak najszybciej idź do laryngologa , który zbada uszy dziecka za pomocą otoskopu lub wideootoskopu. Tylko tak można z całą pewnością postawić prawidłową diagnozę. Objawy, które mogą świadczyć o zapaleniu ucha u dziecka : 1. Gorączka Pojawia się nagle i u małych dzieci często od razu jest bardzo wysoka, dochodząca nawet do 40 st. C . Temperaturę trzeba obniżać za pomocą syropu lub czopka z paracetamolem lub ibuprofenem. Gorączka nie musi jednak zawsze towarzyszyć chorobie.  2. Ból ucha Często nie wiadomo dlaczego małe dziecko płacze . Powodem może być właśnie infekcja ucha. Dziecko może pociągać za uszko, łapać się za nie . Starsze dzieci mówią, że boli je ucho, w początkowej fazie choroby mogą także narzekać na jego zatkanie. Leki przeciwbólowe znoszą tę dolegliwość. Zobacz też: Domowe sposoby na zapalenie ucha u dziecka 3. Rozdrażnienie Pogorszonemu samopoczuciu może towarzyszyć: bezsenność , brak apetytu u dziecka , płaczliwość (zwłaszcza u małych dzieci, które nie potrafią jeszcze powiedzieć, że boli je ucho). Takie zachowanie dziecka plus często gorączka to objawy, które mogą świadczyć o...

nieżyt nosa
Adobe Stock
Zdrowie
Nieżyt nosa - objawy, przyczny, sposób leczenia
Nieżyt nosa to inaczej nazwa popularnego kataru. Opisujemy przyczyny jego powstawania, jak się przed nim uchronić oraz jak skutecznie leczyć.

Chociaż nieżyt nosa nie jest groźną dolegliwością dla zdrowia malucha, to jednak gdy utrzymuje się długo, może być sygnałem poważniejszego schorzenia. Są różne rodzaje kataru i w zależności od tego, co jest jego przyczyną, wymagają innego leczenia. Zobacz, jak sobie z tym poradzić. Spis treści: Nieżyt nosa - charakterystyka Nieżyt nosa - przyczyny powstawania Nieżyt nosa - objawy Nieżyt nosa - rodzaje Nieżyt nosa - leczenie Nieżyt nosa - powikłania Nieżyt nosa - zapobieganie Nieżyt nosa - charakterystyka Nieżyt nosa (łac. rhinitis ) to medyczna nazwa dla popularnego kataru . Polega na zapaleniu błony śluzowej nosa, a czasami także zatok przynosowych. Błona śluzowa nosa neutralizuje wirusy i bakterie, które atakują organizm, a także produkuje śluz nawilżający, ogrzewający i oczyszczający powietrze. W sytuacji stanu zapalnego błony śluzowej dochodzi do zmniejszenia ilości i jakości warstwy ochronnej śluzu. W ten sposób wirusy, przenoszone drogą kropelkową mogą wtedy łatwo spowodować infekcję. Z reguły trwa ona 5-7 dni. Dzieci w wieku przedszkolnym mogą zapadać na wirusowy nieżyt nosa do 8 razy w roku. Nieżyt nosa - przyczyny powstawania Nieżyt nosa powstaje w wyniku: wychłodzenia organizmu, spadku odporności, przeziębienia organizmu, przemęczenia fizycznego, niedożywienia, stresu. Nieżyt nosa - objawy Objawy kataru to: kichanie, wyciek płynnej wydzieliny z nosa, lub jej spływanie po tylnej ścianie gardła, uczucie drapania w gardle i w nosie, błona śluzowa nosa staje się przekrwiona i obrzęknięta, pieczenie spojówek i łzawienie oczu, chrypka, kaszel, mniejsza drożność nosa, trudności z oddychaniem, ból głowy, osłabienie, czasami podwyższona temperatura. Katar u noworodka lub niemowlaka wymaga wizyty u pediatry. Nieżyt nosa -...

woda morska do nosa
Fotolia/Babyonline.pl
Zdrowie
Woda morska do nosa: kichaj na problemy małego noska!
Katar? Alergia? Sięgnij po któryś z preparatów wody morskiej do nosa i ulżyj swojemu dziecku!
Nasze akcje
dziecko na szczepieniu
O szczepieniach
Szczególne znaczenie szczepień przeciw pneumokokom u niemowląt i dzieci w dobie pandemii COVID-19
Partner
mata na piknik
Pielęgnacja
Jedziecie na piknik? Oto 6 wskazówek, dzięki którym się uda
Partner
częste oddawanie moczu u dziecka
Zakupy
Szukasz najlepszego nocnika dla dziecka? Sprawdź nasz ranking!
Partner
Podróże z Marko BeSafe
Rozwój
Oto sposób na przewożenie dziecka 5 razy bezpieczniej niż dotąd!
Partner
Polecamy
Porady
jak ubierać noworodka latem
Noworodek
Jak ubierać noworodka latem, żeby go nie przegrzać?
Małgorzata Wódz
Nowe urlopy dla rodziców
Prawo i finanse
Nowe urlopy dla rodziców w 2022 roku: od kiedy więcej dni wolnych?
Małgorzata Sztylińska-Kaczyńska
Bon turystyczny: jak wykorzystać w 2022?
Aktualności
Gdzie można wykorzystać bon turystyczny – lista podmiotów + zmiany przepisów
Ewa Janczak-Cwil
Rabarbar w ciąży
Dieta w ciąży
Czy w ciąży można jeść rabarbar? Tak, ale trzeba pamiętać o jednej rzeczy
Luiza Słuszniak
imiona unisex
Imiona
Imiona unisex – jak nazwać dziecko bez wskazywania na płeć? 168 propozycji!
Ewa Janczak-Cwil
biegunka w ciąży
Zdrowie w ciąży
Biegunka w ciąży: przyczyny i leczenie rozwolnienia w ciąży i przed porodem
Ewa Janczak-Cwil
bon turystyczny do kiedy
Aktualności
Bon turystyczny 2022 – ważność bonu. Do kiedy można wykorzystać?
Małgorzata Wódz
zapłodnienie
Starania o dziecko
Zapłodnienie: przebieg, objawy, kiedy dochodzi do zapłodnienia
Magdalena Drab
Czop śluzowy
Przygotowania do porodu
Czop śluzowy – co to, jak wygląda, kiedy odchodzi?
Joanna Biegaj
wyprawka noworodka
Niemowlę
Wyprawka dla noworodka na lato: ubranka i rzeczy do szpitala [LISTA ZAKUPÓW]
Małgorzata Wódz
uczulenie na jad pszczeli / uczulenie na jad osy
Zdrowie
Uczulenie na jad pszczeli i jad osy: objawy, co robić i jak przebiega leczenie
Katarzyna Pinkosz
Szparagi w ciąży: czy można jeść, właściwości, przeciwwskazania
Dieta w ciąży
Szparagi w ciąży: czy można jeść, właściwości, przeciwwskazania 
Luiza Słuszniak
jak pobrać bon turystyczny
Prawo i finanse
Jak pobrać i aktywować bon turystyczny: instrukcja rejestracji na PUE ZUS (krok po kroku)
Milena Oszczepalińska
domowe sposoby na komary
Aktualności
Domowe sposoby na komary: co robić, żeby komary nie gryzły?
Joanna Biegaj
twardy brzuch w ciąży
Zdrowie w ciąży
Twardy brzuch w ciąży – kiedy napięty brzuch jest powodem do niepokoju?
Ewa Cwil
plan porodu
Lekcja 2
Plan porodu: jak go napisać, czy jest obowiązkowy? Wzór do druku
Małgorzata Wódz
pozytywny test ciążowy
Ciąża
Pozytywny test ciążowy – co dalej? Kiedy test ciążowy jest fałszywie pozytywny?
Joanna Biegaj
plamienie implantacyjne
Objawy ciąży
Plamienie implantacyjne: co to jest, jak wygląda, ile trwa? Czy zawsze występuje w ciąży?
Małgorzata Wódz