Dziecko z procą
© Sunny studio - Fotolia.com
Prawo i finanse

Kto odpowiada za szkodę wyrządzoną przez dziecko?

Kiedy rodzice odpowiadają za szkodę wyrządzoną przez dziecko, a kiedy nie? Od kogo osoby poszkodowane mogą domagać się odszkodowania?

Kiedy małoletni nie odpowiada za wyrządzone szkody?

Małoletni, który nie ukończył 13 lat, nie ponosi odpowiedzialności za wyrządzoną szkodę, bowiem nie można przypisać mu zarzutu winy. Zasada ta wyraża przekonanie, iż osoby takie ze względu na swój stopień rozwoju psychicznego lub fizycznego nie mogą same właściwie kierować swym postępowaniem.
W następstwie tego odpowiedzialność małoletniego przeniesiona jest na osobę sprawującą opiekę nad nim. Nie oznacza to, że odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przez małoletniego do 13. roku życia, automatycznie zostaje przeniesiona na rodziców. Za szkody bowiem odpowiedzialny jest ten, kto z mocy ustawy, umowy albo faktycznego sprawowania stałej pieczy jest zobowiązany do nadzoru nad małoletnim i tylko wtedy, gdy nadzoru tego nie wykonywał starannie. Przykładem takim jest oddanie dziecka pod nadzór innej osoby lub instytucji, np. szkoły, biura podróży. W takim przypadku, w razie wyrządzenia przez dziecko szkody, rodzice zwolnieni są z odpowiedzialności, bowiem przekazali opiekę nad nim nauczycielowi czy wychowawcy na koloniach.

Warto wiedzieć: Kto przyjmuje spadek lub darowiznę w imieniu dziecka?

Kiedy małoletni odpowiada wyrządzone szkody?

Na innych zasadach odpowiedzialność ponosi małoletni po ukończeniu 13. roku życia. Po osiągnięciu tego wieku, co do zasady, małoletniemu można przypisać winę za wyrządzoną szkodę, ale tylko wtedy, gdy poziom jego rozwoju psychofizycznego na to pozwala. Istotną kwestią jest tu osiągnięcie dostatecznego stopnia dojrzałości. Innymi słowy, może zdarzyć się, że osoby, które przekroczą 13. rok życia mogą nie odpowiadać za swoje czyny. Zdarza się tak, gdy małoletni jest osobą bardzo dziecinną jak na swój wiek, nie dorósł emocjonalnie do samodzielnego podejmowania decyzji, posiada niższą zdolność rozeznania niż jego grupa rówieśnicza. W takim przypadku poszkodowanemu będzie przysługiwać roszczenie do jego rodziców lub opiekunów.
Natomiast, jeśli małoletni powyżej 13 lat, miał świadomość tego co robi i można mu przypisać winę za powstanie szkody, wówczas odpowiedzialność za szkodę ponosi tylko małoletni.  W tej sytuacji nie odpowiadają za niego osoby zobowiązane do nadzoru.

Czy rodzice mogą uwolnić się od odpowiedzialności za czyny małoletniego?

Aby mówić o odpowiedzialności, czyn małoletniego musi mieć charakter bezprawny.
Odpowiedzialności odszkodowawczej osoba zobowiązana do nadzoru nie poniesie w przypadku, gdy małoletni wyrządził szkodę działając:

  • w obronie koniecznej,
  • w stanie wyższej konieczności,
  • w innych sytuacjach, które wykluczają uznanie jego czynu za bezprawne.

Ponadto rodzice lub opiekunowie mogą uwolnić się od odpowiedzialności odszkodowawczej, gdy szkoda powstała mimo starannego nadzoru. Okoliczności konkretnego przypadku będą decydować o tym, czy rodzice uczynili wszystko, co było możliwe, aby dziecku stworzyć odpowiednie warunki wychowawcze. W takiej sytuacji to poszkodowany musi wykazać szkodę, jej wysokość oraz związek przyczynowy między działaniem sprawcy a szkodą. 

Przykład
Podczas powrotu ze szkoły Karol i Piotr pobili się. W konsekwencji jeden z chłopców - Karol doznał obrażeń na ciele, m.in. miał liczne siniaki. Rodzice Karola zażądali odszkodowania od rodziców Piotra. W takim wypadku rodzice Karola muszą wykazać szkodę, jej wysokość oraz związek przyczynowy między działaniem sprawcy a szkodą. 

Również ze względu na trudną sytuację materialną rodziców lub opiekunów poszkodowany nie zawsze może zostać zaspokojony. W takim wypadku poszkodowany może żądać całkowitego lub częściowego naprawienia szkody od samego sprawcy czynu (gdy małoletni ma pewien majątek), w szczególności gdy przemawiają za tym okoliczności, w tym stan majątkowy sprawcy i poszkodowanego.

Kilku małoletnich sprawców - odpowiedzialność zbiorowa?

Może się zdarzyć się, że szkoda wywołana jest czynem kilku małoletnich, którzy ukończyli 13 lat. W takiej sytuacji wszystkie osoby ponoszą odpowiedzialność solidarną. Wówczas ten rodzic bądź opiekun, który naprawił szkodę, może żądać od pozostałych zwrotu odpowiedniej części zależnie od okoliczności, a przede wszystkim winy konkretnego małoletniego oraz od stopnia, w jakim przyczynił się do powstania szkody.  

Polecamy: Wyskoki małolata kto za nie odpowiada?

Redaktorka Mamotoja.pl o śnie swoich córek: zaakceptuj fakt, że dzieci są różne

Prawo i finanse
Mądra Polka przed szkodą: nie daj się naciągnąć
Czujność trzeba zachowywać wszędzie. Od zakupów w supermarkecie, przez podejmowanie pracy, aż do wpuszczania obcych do domu... Podpowiadamy co robić, żeby nie dać się naciągnąć. Przeczytaj, jakie masz prawa i co zrobić, kiedy spotkasz się z próbą oszustwa lub wyłudzenia pieniędzy.

Jeśli ktoś naraził cię na straty, nie wahaj się przed wezwaniem policji. W przeciwnym razie przestępcy będą coraz bardziej zuchwali. A gdy masz wątpliwości, czy osoba za progiem jest tą, za którą się podaje, nie otwieraj drzwi, tylko poproś, by wróciła do ciebie z dozorcą. Karty płatnicze: kelner chce zabrać twoją kartę na zaplecze Byłaś z przyjaciółką na obiedzie. Gdy doszło do płacenia, kelner chciał zabrać twoją kartę kredytową na zaplecze, tłumacząc, że tam ma terminal. Jak powinnaś postąpić? Co mówi prawo: Nigdy nie spuszczaj karty z oka. Poproś kelnera, aby przyniósł terminal do stolika lub idź z nim na zaplecze. Inaczej może się okazać, że na twoim wyciągu bankowym będą zanotowane transakcje, których nie dokonywałaś, i stracisz pieniądze. Jeżeli podczas płacenia w sklepie sprzedawca po raz drugi przeciągnie kartę przez terminal, zażądaj zaświadczenia na piśmie, że nie uzyskał połączenia z bankiem. To warto wiedzieć o kartach płatniczych Nie udostępniaj karty i numeru PIN nikomu, nawet zaufanej osobie. Nie zapisuj kodu PIN. Postaraj się go zapamiętać lub, jeśli musisz, zapisz go np. w odwrotnej kolejności. Wpisując PIN, zasłaniaj ręką klawiaturę bankomatu lub terminalu POS. Zakupy: cena przy kasie inna niż na półce Robiłaś zakupy i skusiła cię niska cena kremu. Przy kasie okazało się, że kosztuje on jednak więcej, niż wskazywała na to etykieta na półce. Na twój sprzeciw kasjerka oświadcza, że musisz zapłacić tyle, ile wybiła kasa. Kto ma rację? Co mówi prawo: Pamiętaj, że zgodnie z prawem obowiązuje cię cena, którą sprzedawca umieścił przy towarze. Dlatego jeżeli przy płaceniu okaże się, że jest ona wyższa, idź z paragonem do punktu obsługi klienta i zażądaj zwrotu nadpłaty. To warto wiedzieć o prawach konsumenta Nie daj sobie wmówić, że jeśli kupujesz coś na wyprzedaży , to nie masz prawa...

nowy kodeks rodzinny
AdobeStock
Aktualności
Koniec z bezkarnym piciem przez ciężarne i "graniem dzieckiem" podczas batalii rozwodowych!
Rzecznik Praw Dziecka odchodzi i zostawia nowy Kodeks rodzinny. "To rewolucja w myśleniu o dziecku i jego rodzinie" - zapowiada. I dobrze! - bo "stary" kodeks ma ponad 50 lat i nijak nie pasuje do rzeczywistości.

Marek Michalak po 10 latach urzędowania żegna się ze stanowiskiem Rzecznika Praw Dziecka i wraz z ostatnim dniem sierpnia zakończy swoją kadencję. Prawdopodobnie w pierwszych dniach września parlament powoła już nowego rzecznika. Michalak zapisał się w historii tego urzędu ogromną pracą – dziesiątkami tysięcy interwencji w obronie praw dziecka oraz jego wychowania w rodzinie. Pozostawia po sobie też rzecz absolutnie nie do przecenienia - napisany na nowo Kodeks rodzinny . Prace nad nim trwały 6 lat!   Kim jest dziecko? "Nowy Kodeks rodzinny to rewolucja w myśleniu o dziecku i jego rodzinie; to nowa koncepcja ochrony dzieciństwa , rodzicielstwa, małżeństwa, całej rodziny" – zapowiedział Michalak, prezentując projekt nowego Kodeksu rodzinnego. Przygotowała go powołana przez RPD Komisja Kodyfikacyjna, której przewodniczył prof. Stanisław Stadniczeńko. Kodeks definiuje termin "dziecko" jako "istoty ludzkiej od poczęcia do osiągnięcia pełnoletności ". Nowe przepisy mają kłaść szczególnie mocny nacisk na podmiotowość dziecka – stąd zastąpiono termin "władzy rodzicielskiej" nad nim określeniem "odpowiedzialność rodzicielska ". W projekcie po raz pierwszy w polskim prawie pojawia się definicja "dobra dziecka". " Dobro dziecka " to stan, w którym dziecko osiąga prawidłowy, całościowy i harmonijny rozwój fizyczny , psychiczny i społeczny, z poszanowaniem jego godności i wynikających z niej naturalnych praw - napisano. Nie piję, nie biję Nowy kodeks ma chronić dziecko jeszcze nienarodzone przed konsekwencjami picia alkoholu lub używania innych substancji psychoaktywnych przez matkę. Sąd będzie mógł skierować taką kobietę do placówki lub do specjalistów zajmujących się terapią i leczeniem uzależnień. Będzie mógł także przydzielić ciężarnej asystenta rodziny. ...

mama, niemwolę, praca, komputer, telefon
Prawo i finanse
Aktywność zawodowa podczas urlopu wychowawczego: co można, a czego nie
Kiedy pracodawca może zwolnić pracownika przebywającego na urlopie wychowawczym? Dowiedz się, jakie masz możliwości zarabiania podczas urlopu wychowawczego.

Pracownik ma prawo podjąć pracę, inną działalność, a także naukę i szkolenie podczas przebywania na urlopie wychowawczym . Zajęcia te nie mogą jednak wyłączać możliwości osobistej opieki nad dzieckiem. Przebywanie na urlopie wychowawczym nie zwalnia również z obowiązku zachowania lojalności wobec  pracodawcy . Praca podczas urlopu wychowawczego Art. 1862 § 1 k.p. dopuszcza możliwość podjęcia pracy zarobkowej oraz innej działalności przez pracownika korzystającego z urlopu wychowawczego. W przypadku kobiety może to być na przykład praca polegająca na pomaganiu mężowi w prowadzeniu działalności gospodarczej. Aktywność taka nie może jednak kolidować z podstawowym celem korzystania z urlopu wychowawczego jakim jest sprawowanie osobistej opieki nad dzieckiem . W przypadku ustalenia, że pracownik trwale zaprzestał sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem , pracodawca może wezwać pracownika do powrotu do pracy w terminie przez siebie ustalonym. Termin ten, zgodnie z  1862 § 2 k.p, musi się mieści w przedziale od czterech do trzydziestu dni od dnia wezwania. Stała praca jest bowiem jednoznaczna z trwałym zaprzestaniem sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem. Kiedy można zwolnić pracownika na urlopie wychowawczym? Pomimo generalnej ochrony stosunku pracy pracowników przebywających na urlopie wychowawczym, pracodawca może rozwiązać bez wypowiedzenia umowę o pracę z takim pracownikiem. Zwolnienie pracownika dopuszcza 1861 § 1 k.p. Rozwiązania umowy jest uzależnione od wystąpienia przynajmniej jednej z przesłanek określonych w art. 52 § 1 k.p. Są to: - ciężkie naruszenie przez pracownika podstawowych obowiązków pracowniczych, - popełnienie przez pracownika w czasie trwania umowy o pracę przestępstwa , które uniemożliwia dalsze zatrudnianie go na zajmowanym stanowisku (jeżeli przestępstwo jest oczywiste lub zostało stwierdzone...

Nasze akcje
dziecko na szczepieniu
O szczepieniach
Szczególne znaczenie szczepień przeciw pneumokokom u niemowląt i dzieci w dobie pandemii COVID-19
Partner
Miasteczko Zmysłów 2
Małe dziecko
Odwiedź Miasteczko Zmysłów i poznaj jego atrakcje!
Partner
KINDER Niespodzianka WSCW
Rozwój dziecka
Poznaj świat emocji dziecka! Ruszyła akcja Widzę, Słyszę, Czuję, Wiem
Partner
Polecamy
Porady
imiona dla dzieci, imiona amerykańskie
Imiona
Imiona amerykańskie – żeńskie i męskie, stare, rzadkie i popularne
Magdalena Drab
Życzenia na Dzień Dziecka
Święta i uroczystości
Życzenia na Dzień Dziecka 2022: wierszowane, wzruszające, śmieszne, poważne
Milena Oszczepalińska
bon turystyczny do kiedy
Aktualności
Bon turystyczny 2022 – ważność bonu. Do kiedy można wykorzystać?
Małgorzata Wódz
zapłodnienie
Starania o dziecko
Zapłodnienie: przebieg, objawy, kiedy dochodzi do zapłodnienia
Magdalena Drab
biegunka w ciąży
Zdrowie w ciąży
Biegunka w ciąży: przyczyny i leczenie rozwolnienia w ciąży i przed porodem
Ewa Janczak-Cwil
Pieniądze na dziecko
Prawo i finanse
Świadczenia na dziecko: co przysługuje po urodzeniu dziecka 2022? [ZASIŁKI, ULGI]
Małgorzata Wódz
Podróż kleszczowy
Poród naturalny
Poród kleszczowy: wskazania, powikłania, skutki dla matki i dziecka
Ewa Janczak-Cwil
Czop śluzowy
Przygotowania do porodu
Czop śluzowy – co to, jak wygląda, kiedy odchodzi?
Joanna Biegaj
co jeść w ciąży
Dieta w ciąży
Co jeść w ciąży, a czego lepiej unikać? Lista produktów
Małgorzata Wódz
plan porodu
Lekcja 2
Plan porodu: jak go napisać, czy jest obowiązkowy? Wzór do druku
Małgorzata Wódz
wyprawka dla noworodka wiosna
Noworodek
Wyprawka dla noworodka: wiosną to obowiązkowa lista! (ubranka i rzeczy do wózka)
Małgorzata Wódz
twardy brzuch w ciąży
Zdrowie w ciąży
Twardy brzuch w ciąży – kiedy napięty brzuch jest powodem do niepokoju?
Ewa Cwil
pozytywny test ciążowy
Ciąża
Pozytywny test ciążowy – co dalej? Kiedy test ciążowy jest fałszywie pozytywny?
Joanna Biegaj
plamienie implantacyjne
Objawy ciąży
Plamienie implantacyjne: co to jest, jak wygląda, ile trwa? Czy zawsze występuje w ciąży?
Małgorzata Wódz
jak ubrać dziecko na spacer
Pielęgnacja
Jak ubrać niemowlę i starsze dziecko na spacer, by nie było mu za zimno ani za gorąco?
Małgorzata Wódz
Pozycje wertyklane do porodu
Poród naturalny
Pozycje wertykalne do porodu: dlaczego warto rodzić w pozycji wertykalnej?
Dominika Bielas
wody płodowe
Przygotowania do porodu
Jak wyglądają wody płodowe? Jak je rozpoznać?
Beata Turska
9 miesięcy w 4 minuty: tak powstaje życie
Przebieg ciąży
Rozwój płodu tydzień po tygodniu – ten film wzruszy każdego!
Joanna Biegaj