tabletki antykoncepcyjne
AdobeStock
Związki i seks

Tabletki antykoncepcyjne – rodzaje, stosowanie, przeciwwskazania

Tabletki antykoncepcyjne, zwane też pigułkami, blokują owulację i nie dopuszczają do zapłodnienia. Są jedną z najbardziej skutecznych form zapobiegania ciąży.

Dobre tabletki antykoncepcyjne są skuteczne i niezbyt kłopotliwe. Muszą też być bezpieczne, czyli bez skutków ubocznych. Ponieważ na rynku jest dużo różnych tabletek antykoncepcyjnych, warto zdecydować się na jedną z nich po konsultacji z lekarzem, gdyż nie wszystkie tego typu preparaty nadają się dla każdej kobiety. Oto najważniejsze sprawy związane z antykoncepcją hormonalną.

Tabletki antykoncepcyjne:

Rodzaje i działanie tabletek antykoncepcyjnych

Tabletki antykoncepcyjne, zwane też pigułkami antykoncepcyjnymi, zapewniają kobiecie niemal 100-procentową gwarancję ochrony przed niechcianą ciążą. Dzielimy je na:

  • jednoskładnikowe - zawierają tylko jeden rodzaj syntetycznego hormonu;
  • dwuskładnikowe - są najczęściej stosowane, posiadają dwa rodzaje hormonów: estrogen i progestagen (syntetyczny progesteron).

Tabletki antykoncepcyjne jednoskładnikowe

Zwane też minipigułkami. Zawierają jeden hormon – progestagen. Zalecane kobietom, które źle tolerują wysoki poziom hormonów stosowanych w pigułkach dwuskładnikowych. Mają mniej skutków ubocznych. Bezpieczne także dla kobiet karmiących, gdyż nie zawierają estrogenu hamującego laktację. Są tak samo skuteczne jak tabletki antykoncepcyjne dwuskładnikowe. 

Działanie: zmieniają właściwości śluzu w szyjce macicy, utrudniając plemnikom przedostanie się do jajeczka. Niektóre jednoskładnikowe pigułki hamują też owulację.

Gdy zapomnisz wziąć pigułkę jednoskładnikową: Jeżeli spóźnienie w zażyciu pigułki wynosi mniej niż 3 godziny, trzeba jak najszybciej połknąć zapomnianą tabletkę. Gdy spóźnienie wynosi ponad 3 godziny, trzeba jak najszybciej zażyć zapomnianą tabletkę i stosować dodatkową antykoncepcję, np. prezerwatywy.

Jak brać tabletki antykoncepcyjne jednoskładnikowe

Stosowanie minipigułek wymaga samodyscypliny. Wynika to z mniejszej aktywności zawartego w nich hormonu. Tabletki jednoskładnikowe:

  • trzeba zażywać codziennie;
  • o tej samej porze, z dokładnością niemal co do minuty; wystarczy 3-4-godzinne opóźnienie, aby były mniej skuteczne;
  • nie można robić przerw w ich stosowaniu.


Indeks Pearla dla tabletek jednoskładnikowych wynosi do 0,5 do 3.

Wskaźnik Pearla (indeks Pearla) – metoda oceniania ryzyka zajścia w ciążę podczas stosowania wybranej antykoncepcji. Podaje liczbę ciąż, do jakich doszło u 100 par stosujących konkretną metodę antykoncepcji. Im mniejszy wskaźnik Pearla, tym skuteczniejsza metoda.

Tabletki antykoncepcyjne dwuskładnikowe

Dzieli się je na kilka typów. Podział uzależniony jest od hormonów zawartych w jednym opakowaniu pigułek:

  • tabletki jednofazowe – wszystkie pigułki zawierają taką samą ilość hormonów (np. Yasmin, Cilest, Minulet). 
  • tabletki dwufazowe – opakowanie zawiera dwa rodzaje pigułek (np. Anteovin). Jedne zawierają estrogeny (czasami z dodatkiem progestagenów), a drugie – estrogeny i progestageny. 
  • tabletki trójfazowe – opakowanie zawiera trzy rodzaje pigułek. Zawierają zwiększoną dawkę estrogenów (czasami z dodatkiem progestagenów). Pigułki przyjmowane jako ostatnie zawierają rosnącą dawkę progestagenów. 


Działanie tabletek dwuskładnikowych:

  • hamowanie owulacji dzięki czemu nie dojrzewa jajeczko i nie może dojść do zapłodnienia;
  • zagęszczanie śluzu szyjki macicy, przez co niemożliwe jest dotarcie plemników do jajeczka (gdyby jednak dojrzało);
  • wywołaniu zmian w śluzówce macicy, tak aby zarodek się w niej nie zagnieździł.

Jak brać tabletki antykoncepcyjne dwuskładnikowe

To zależy od wybranych pigułek. Czasami w opakowaniu jest tyle tabletek, że bierze się je codziennie, a w przypadku niektórych produktów, robi się kilkudniową przerwę. Dlatego zawsze należy przeczytać ulotkę dołączoną do każdego opakowania tabletek antykoncepcyjnych.
 

Gdy zapomnisz wziąć pigułkę dwuskładnikową: Jeżeli spóźnienie w zażyciu pigułki hormonalnej wynosi mniej niż 12 godzin, trzeba jak najszybciej połknąć zapomnianą tabletkę, a następną zażyć o zwykłej porze. Gdy opóźnienie wynosi od 12 do 24 godzin, postępowanie zależy od tego, w której fazie cyklu znajduje się kobieta. Jeżeli spóźnienie jest większe niż 24 godziny, trzeba skontaktować się z ginekologiem, aby zdecydował, co robić.

Indeks Pearla dla tabletek dwuskładnikowych: od 0,1 do 7,6.

Najpopularniejsze tabletki antykoncepcyjne:

  • Belara – jednofazowa złożona tabletka antykoncecpyjna. Opakowanie Belara zawiera 21 tabletek. Cena preparatu: 33-37 zł.
  • Yasminelle  – dwuskładnikowa, jednofazowa tabletka antykoncepcyjna. Opakowanie zawiera 21 tabletek. Cena Yasminelle to ok. 35 zł.
  • Microgynon 21 – dwuskładnikowa pigułka. Opakowanie Microgynon 21 kosztuje ok.20 zł i zawiera 21 tabletek.
  • Novynette – tania jednofazowa pigułka dwuskładnikowa. Opakowanie Novynette zawiera 21 tabletek i kosztuje ok 10 zł.
  • Limetic – jednoskładnikowa pigułka (zawiera progestagen). W opakowaniu Limetic znajduje się 28 tabletek, a ich cena wynosi ok. 20 zł.


Zobacz też: Czy tabletki obniżają libido?

Przeciwwskazania do stosowania tabletek antykoncepcyjnych

Zdrowa kobieta może je brać przez wiele lat. Przeciwwskazania do stosowania pigułek dwuskładnikowych to:

  • choroby sercowo-naczyniowe - nadciśnienie tętnicze, dławica piersiowa, choroba zastawek serca, zaburzenia krzepnięcia krwi;
  • stany zapalne naczyń krwionośnych;
  • miażdżyca;
  • cukrzyca;
  • występowanie w rodzinie choroby zakrzepowo-zatorowej - zawał mięśnia sercowego, udar mózgu, zapalenie żyły, zator płucny, żylaki podudzi;
  • krwawienie z dróg rodnych o nie ustalonej przyczynie;
  • choroby wątroby - nowotwory wątroby, marskość wątroby, wirusowe zapalenie wątroby;
  • nowotwory narządów układu rodnego;
  • rak sutka;
  • zapalenie trzustki;
  • cukrzyca;
  • niewydolność nerek;
  • kamica pęcherzyka żółciowego.
     

Najmniejszą liczbę przeciwwskazań mają pigułki jednoskładnikowe. Są one polecane kobietom, które:

  • nie mogą zażywać środków zawierających estrogeny, np. karmiącym piersią dzieci;
  • paniom powyżej 35. roku życia;
  • nastolatkom;
  • mają problemy z nadciśnieniem, sercem, zakrzepowym zapaleniem żył lub żylakami;
  • palą papierosy;
  • w okresie menopauzy.

 

Zobacz też: Co jeść, jeżeli zażywasz pigułki

Skutki uboczne tabletek antykoncepcyjnych

Najczęstszymi skutkami ubocznymi podczas przyjmowania tabletek antykoncepcyjnych są następujące dolegliwości:

  • bóle głowy;
  • nudności;
  • bolesność piersi
  • krwawienie miedzymiesiączkowe.


Wszystkie dolegliwości powinny ustąpić, gdy organizm przyzwyczai się do zmienionego stężenia hormonów. Jeżeli złe samopoczucie się utrzymuje, trzeba zmienić preparat.

Warto dodać, że żaden preparat medyczny nie był tak regularnie stosowany przez tyle osób i żaden też nie został tak gruntownie przebadany. Dlatego tabletki antykoncepcyjne są bezpieczne. Potwierdzają to najlepiej liczby:

  • 60 milionów kobiet na świecie stosuje dwuskładnikowe pigułki antykoncepcyjne;
  • od wprowadzenia na rynek korzystało z nich już ponad 200 milionów pań.


Jak każdy lek, tak i antykoncepcja hormonalna może nie być obojętna dla zdrowia – może zwiększać ryzyko:

  • zakrzepicy;
  • kamicy pęcherzyka żółciowego;
  • nasilać migrenę;
  • zwiększać nieco ryzyko raka piersi (średnio u jednej na 1000 kobiet, stosujących pigułkę przez 15 lat).

Badania przed zastosowaniem pigułek antykoncepcyjnych

Zanim zdecydujesz się antykoncepcję hormonalną niezbędne jest wykonanie:

  • cytologii;
  • badania ginekologicznego;
  • skontrolowania piersi;
  • morfologii;
  • prób wątrobowych (ALAT, ASPAT, GGTP);
  • badania krzepliwość krwi;
  • kontroli ciśnienia;
  • badania cholesterolu;
  • poziomu glukozy;
  • czasem potrzebne są także badania hormonalne.


Na podstawie wyników badań ginekolog może stwierdzić, jaka tabletka będzie najlepsza.

Sprawdź też: 7 objawów, przy których warto zbadać hormony

Zdrowotne zalety tabletek antykoncepcyjnych

Okazało się, że przyjmowanie ich przez kilkanaście lat zmniejsza ryzyko: raka jajnika, raka błony śluzowej macicy, osteoporozy po menopauzie.

Więcej a o antykoncepcji:

 

Jak wybrać fotelik dla noworodka do auta? - film

antykoncepcja a karmienie piersią
Adobe Stock
Karmienie
Antykoncepcja a karmienie piersią. Czy da się jedno z drugim bezpiecznie połączyć?
Karmienia piersią nie można uznać za naturalną metodę antykoncepcji – nawet podczas laktacji można zajść w ciążę. Aby jej zapobiec, należy stosować odpowiednią antykoncepcję o udowodnionej skuteczności – mechaniczną lub hormonalną.

Mitem jest, że karmienie piersią chroni przed kolejną ciążą, chociaż płodność jest rzeczywiście w tym okresie obniżona. Już pół roku po porodzie wraca normalny cykl owulacyjny. – Dlatego chcąc uchronić się przed kolejną ciążą, należy stosować antykoncepcję – mówi Grzegorz Południewski, ginekolog. – Tak naprawdę w okresie laktacji możliwa jest tylko jedna forma zapobiegania ciąży. Oprócz antykoncepcji mechanicznej  to stosowanie preparatów zawierających tylko jeden hormon. Progestagen może być przyjmowany przez kobiety w formie pigułek, wkładki wewnątrzmacicznej, czy implantu. Jak zapewnia ginekolog, metody te są całkowicie bezpieczne podczas karmienia, bo nie wpływają na jakość i ilość mleka karmiącej mamy. Tabletki antykoncepcyjne dla karmiących Są to jednoskładnikowe antykoncepcyjne tabletki hormonalne – w składzie mają tylko progestagen (nie zawierają estrogenu). Stosować je można od 6 tygodnia po porodzie. Nie mają wpływu na jakość mleka ani na zdrowie dziecka. Poleca się je nie tylko matkom karmiącym, ale również paniom z epilepsją, migrenami i tym, które nie mogą przyjmować tabletek zawierających estrogeny. Tabletki zażywa się bez przerwy. Skuteczne stają się po tygodniu od rozpoczęcia ich przyjmowania. Zastrzyk hormonalny (np. Depo-Provera) Zawiera tylko progestagen. Zabezpiecza na okres około trzech miesięcy, po czym należy przyjąć kolejną dawkę leku. Zastrzyk wykonuje się w pierwszych 5 dniach cyklu. Jeśli kobieta nie karmi, może przyjąć zastrzyk już 5 dni po porodzie, a jeżeli jest karmiąca, to dopiero po upływie 6 tygodni od porodu. Wadą tej metody jest to, że jeśli w wyniku działania progestagenu kobieta będzie się źle czuła, to i tak będzie musiała odczekać na poprawę samopoczucia aż do momentu, gdy zastrzyk przestanie działać, czyli nawet trzy miesiące. Wkładka domaciczna a karmienie...

Związki i seks
Plaster antykoncepcyjny zamiast tabletki? Co jeszcze mogą plastry?
Wyglądają jak zwykłe plasterki, które przykleja się na ranę, ale nie pomagają w gojeniu. Plastry mogą leczyć, zapobiegać ciąży, wyszczuplać...

Plastry hormonalne to dobra alternatywa dla pigułek antykoncepcyjnych, ale to nie wszystko: oprócz plastrów antykoncepcyjnych , na rynku są dostępne inne plastry do zadań specjalnych. Plastry bywają równie skuteczne jak tradycyjne leki w tabletkach. A przy tym są bezpieczniejsze, bo nie obciążają wątroby! Coraz częściej stosuje się plastry zamiast innych metod leczenia. Zobacz, co może kryć się w plastrze! Plastry antykoncepcyjne Jedną z najczęściej polecanych metod zapobiegania ciąży jest antykoncepcja hormonalna . Możesz stosować pigułki hormonalne , ale na rynku dostępne są również plastry antykoncepcyjne (Evra). W preparacie Evra znajdują się dwie substancje: norelgestromin oraz etynyloestradiol. Dostają się one bezpośrednio do krwi, omijając przewód pokarmowy. Działają tak samo jak tabletki antykoncepcyjne: zapobiegają owulacji. Komórka jajowa nie jest bowiem uwalniana z jajnika. Czyli nie może dojść do ciąży. Czy plastry antykoncepcyjne są lepsze i skuteczniejsze od hormonalnych tabletek? Dla niektórych osób – tak. Ale dlaczego, skoro pigułki antykoncepcyjne mają skuteczność prawie stuprocentową? Przecież ich wskaźnik Pearla (czyli liczba niepożądanych ciąż wśród stu kobiet stosujących daną metodę antykoncepcyjną przez rok) wynosi jedynie 0,3. Plusy plastrów antykoncepcyjnych Jakie zalety mają plastry hormonalne? Jak wynika z badań, w ciągu jednego cyklu około 70% kobiet zdarza się co najmniej raz zapomnieć o wzięciu tabletki ! Można więc zajść w ciążę, gdyż stężenie hormonów szybko spada i owulacja nie jest zahamowana. Przy hormonach w plastrze takie ryzyko jest znacznie mniejsze – twierdzą specjaliści. Jeśli bowiem nawet zapomnisz i spóźnisz się jeden dzień z wymianą plasterka, stężenie hormonów i tak będzie jeszcze na tyle wysokie, że nie zajdziesz w ciążę. – Czasem jednak kobieta martwi się, co ma zrobić,...

kobieta, mężczyzna, sex, łóżko
Związki i seks
10 pytań o antykoncepcję: rozwiewamy wątpliwości
Bez względu na to, jaką metodę zapobiegania ciąży stosujemy, warto pytać w razie najmniejszych wątpliwości. W końcu chodzi o nasze zdrowie.

Coraz chętniej w Polsce stosujemy pigułki antykoncepcyjne . I słusznie, bo ich skuteczność oceniana jest najwyżej, a dobrze dobrane nie szkodzą w żaden sposób naszym organizmom. Poniżej odpowiadamy na najczęstsze pytania dotyczące tej i innych metod antykoncepcji. Skuteczne metody naturalne? Chciałabym zapobiegać ciąży bez żadnej ingerencji w mój organizm. Czy można jakoś poprawić skuteczność „kalendarzyka małżeńskiego”? Jeśli kobieta ma regularne cykle, może stosować metody naturalne z dobrym skutkiem. Trzeba tylko nauczyć się dokładnie obserwować swój organizm, np. mierzyć codziennie rano temperaturę i umieć rozpoznać rodzaj śluzu szyjkowego (w okresie płodnym jest on przezroczysty, rozciągliwy i śliski). Nasza rada: Możesz dokładniej określić swoje dni płodne, używając np. testera Persona . To urządzenie, które na podstawie codziennej analizy próbki moczu (pobranej rano) ocenia, w jakim momencie cyklu się znajdujesz: dni płodne oznaczone są na czerwono, pozostałe na zielono. Samo urządzenie jest jednak dość drogie (kosztuje ok. 350 zł), trzeba też kupować paski testowe (ok. 100 zł na 2 miesiące). Przerwy w stosowaniu pigułek antykoncepcyjnych Jak często trzeba robić przerwy w stosowaniu pigułek antykoncepcyjnych, żeby oczyścić organizm? Nowoczesne pigułki antykoncepcyjne są bezpieczne w czasie długotrwałego stosowania. Nie ma konieczności robienia przerw. Nasza rada: Biorąc pigułkę, pilnuj terminów badań kontrolnych u ginekologa. Regularnie, co rok powinnaś robić USG piersi i jajników, cytologię, tzw. próby wątrobowe, morfologię i ocenę układu krzepnięcia krwi. Nadwaga a plastry antykoncepcyjne Czy to prawda, że kobiety z nadwagą nie mogą stosować plastrów antykoncepcyjnych? Plastry antykoncepcyjne nie są skuteczne, tylko jeśli nadwaga jest duża. Producent nie gwarantuje pełnej skuteczności plastrów...

Nasze akcje
dziecko na szczepieniu
O szczepieniach
Szczególne znaczenie szczepień przeciw pneumokokom u niemowląt i dzieci w dobie pandemii COVID-19
Partner
mata na piknik
Pielęgnacja
Jedziecie na piknik? Oto 6 wskazówek, dzięki którym się uda
Partner
częste oddawanie moczu u dziecka
Zakupy
Szukasz najlepszego nocnika dla dziecka? Sprawdź nasz ranking!
Partner
Podróże z Marko BeSafe
Rozwój
Oto sposób na przewożenie dziecka 5 razy bezpieczniej niż dotąd!
Partner
Polecamy
Porady
jak ubierać noworodka latem
Noworodek
Jak ubierać noworodka latem, żeby go nie przegrzać?
Małgorzata Wódz
Nowe urlopy dla rodziców
Prawo i finanse
Nowe urlopy dla rodziców w 2022 roku: od kiedy więcej dni wolnych?
Małgorzata Sztylińska-Kaczyńska
Bon turystyczny: jak wykorzystać w 2022?
Aktualności
Gdzie można wykorzystać bon turystyczny – lista podmiotów + zmiany przepisów
Ewa Janczak-Cwil
Rabarbar w ciąży
Dieta w ciąży
Czy w ciąży można jeść rabarbar? Tak, ale trzeba pamiętać o jednej rzeczy
Luiza Słuszniak
imiona unisex
Imiona
Imiona unisex – jak nazwać dziecko bez wskazywania na płeć? 168 propozycji!
Ewa Janczak-Cwil
biegunka w ciąży
Zdrowie w ciąży
Biegunka w ciąży: przyczyny i leczenie rozwolnienia w ciąży i przed porodem
Ewa Janczak-Cwil
bon turystyczny do kiedy
Aktualności
Bon turystyczny 2022 – ważność bonu. Do kiedy można wykorzystać?
Małgorzata Wódz
zapłodnienie
Starania o dziecko
Zapłodnienie: przebieg, objawy, kiedy dochodzi do zapłodnienia
Magdalena Drab
Czop śluzowy
Przygotowania do porodu
Czop śluzowy – co to, jak wygląda, kiedy odchodzi?
Joanna Biegaj
wyprawka noworodka
Niemowlę
Wyprawka dla noworodka na lato: ubranka i rzeczy do szpitala [LISTA ZAKUPÓW]
Małgorzata Wódz
uczulenie na jad pszczeli / uczulenie na jad osy
Zdrowie
Uczulenie na jad pszczeli i jad osy: objawy, co robić i jak przebiega leczenie
Katarzyna Pinkosz
Szparagi w ciąży: czy można jeść, właściwości, przeciwwskazania
Dieta w ciąży
Szparagi w ciąży: czy można jeść, właściwości, przeciwwskazania 
Luiza Słuszniak
jak pobrać bon turystyczny
Prawo i finanse
Jak pobrać i aktywować bon turystyczny: instrukcja rejestracji na PUE ZUS (krok po kroku)
Milena Oszczepalińska
domowe sposoby na komary
Aktualności
Domowe sposoby na komary: co robić, żeby komary nie gryzły?
Joanna Biegaj
twardy brzuch w ciąży
Zdrowie w ciąży
Twardy brzuch w ciąży – kiedy napięty brzuch jest powodem do niepokoju?
Ewa Cwil
plan porodu
Lekcja 2
Plan porodu: jak go napisać, czy jest obowiązkowy? Wzór do druku
Małgorzata Wódz
pozytywny test ciążowy
Ciąża
Pozytywny test ciążowy – co dalej? Kiedy test ciążowy jest fałszywie pozytywny?
Joanna Biegaj
plamienie implantacyjne
Objawy ciąży
Plamienie implantacyjne: co to jest, jak wygląda, ile trwa? Czy zawsze występuje w ciąży?
Małgorzata Wódz