Badanie cytologiczne
AdobeStock
Starania o dziecko

Cytologia: przebieg badania i opisy wyników

Cytologia jest ważnym badaniem w profilaktyce raka szyjki macicy. Powinna być wykonywana regularnie, raz na trzy lata (jeśli pierwsze trzy wyniki były dobre i nie występują żadne czynniki ryzyka). Opis wyniku mówi o tym, czy trzeba podjąć leczenie.

Cytologia pozwala ocenić zdrowie dróg rodnych, wykryć nowtowry i infekcje. Wyniki cytologii dawniej opisywane były według tzw. pięciostopniowej skali Papanicolau. Pacjentka otrzymywała informację, którą ma grupę cytologiczną, a w razie konieczności także zalecenia dotyczące dalszego leczenia. Od 2001 roku obowiązuje sposób opisywania wyników cytologii rekomendowany przez Polskie Towarzystwo Ginekologiczne. Jest to system Bethesda. Umożliwia on szczegółowy opis wszystkiego, co cytolog widzi w próbce pod mikroskopem. To z kolei jest pomocne dla ginekologa, który może od razu określić, czy wszystko jest w porządku.

Spis treści:

Jak często robić cytologię?

Pierwszą cytologię należy wykonać w ciągu trzech lat od rozpoczęcia życia seksualnego, jednak nie później niż w wieku 25 lat (wytyczne amerykańskie zalecają, by wykonać ją po raz pierwszy w wieku 21 lat). Później należy robić ją regularnie, na początku raz w roku. Jeśli trzy kolejne wyniki są prawidłowe, następne badania cytologiczne można wykonywać raz na trzy lata

Zobacz też: Badanie cytologiczne w ciąży

Przygotowanie do cytologii

Na badanie najlepiej zgłosić się między czwartym dniem cyklu miesiączkowego a czwartym dniem przed terminem następnej spodziewanej miesiączki. Aby wyniki były miarodajne, najlepiej powstrzymać się od współżycia przez 2-3 dni przed planowaną cytologią. Nie należy też przez ten czas stosować globulek dopochwowych ani wykonywać irygacji pochwy.

Jak wygląda badanie cytologiczne?

Lekarz lub pielęgniarka pobierają próbkę z pochwy (rozmaz) za pomocą specjalnej szczoteczki. Utrwalają ją odczynnikami, a następnie przekazują do laboratorium. Cytolog ogląda próbkę pod mikroskopem i szczegółowo ją opisuje, korzystając z formularza.

Ważne! Cytologia nie zapobiega powstawaniu raka szyjki macicy, ale u pacjentek regularnie wykonujących badania pozwala na szybkie wykrycie zagrożenia, co daje stuprocentową gwarancję wyleczenia. Jeśli więc na wyniku cytologii widoczne są komórki raka płaskonabłonkowego, trzeba jak najszybciej zgłosić się do ginekologa, poddać się dalszym badaniom i leczeniu.

Przykładowe opisy wyników cytologii

  • Wynik cytologii prawidłowy. W opisie zaznaczone są tylko prawidłowe komórki nabłonka płaskiego i gruczołowatego – endocervix, co wskazuje, że wynik jest prawidłowy, odpowiada dawnej grupie I. W takim przypadku badanie można powtórzyć za rok. 
  • Cytologia prawidłowa z łagodnym stanem zapalnym. W opisie zaznaczone są komórki prawidłowe i nieliczne komórki świadczące o stanie zapalnym, który może ustąpić samoistnie, nie wymaga leczenia. Taki wynik również nie powinien niepokoić. Badanie można powtórzyć za rok. 
  • Cytologia prawidłowa ze stanem zapalnym. W opisie są zaznaczone komórki prawidłowe, pojedyncze leukocyty i komórki świadczące o stanie zapalnym. Taki wynik odpowiada dawnej grupie II. W tym przypadku warto zgłosić się do lekarza, który zaproponuje leczenie przeciwzapalne.
  • AGUS/ASCUS. Taki opis oznacza wynik nieprawidłowy. W opisie zaznaczone są komórki świadczące o stanie zapalnym. Nie ma jednak nieprawidłowych komórek, z których mogą powstawać nowotwory. Po otrzymaniu takiego wyniku trzeba zgłosić się do ginekologa, który zaproponuje leczenie przeciwzapalne. Po jego zakończeniu powinno się wykonać kontrolną cytologię.
  • Obraz cytologiczny odpowiada Bethesda LSIL. Jeśli tak jest napisane na badaniu, to oznacza to wynik nieprawidłowy. To sygnał, że w rozmazie pojawiły się pojedyncze komórki, z których mogą powstawać nowotwory. Zwykle świadczy to o ostrym stanie zapalnym i odpowiada dawnej grupie III. W takim przypadku konieczne jest udanie się do ginekologa, który zaproponuje leczenie lub dodatkowe badania.
  • Obraz cytologiczny odpowiada Bethesda HSIL. To też wynik nieprawidłowy. W rozmazie są liczne komórki, z których mogą powstawać nowotwory. Po otrzymaniu takiego wyniku cytologii trzeba jak najszybciej udać się do ginekologa, który zleci kolposkopię (oglądanie szyjki macicy pod mikroskopem), ewentualnie biopsję (pobranie wycinków do badania histopatologicznego).


Zobacz też: Opryszczka narządów płciowych: przyczyny, objawy i leczenie

Słowniczek terminów używanych w cytologii

Komórki, które mogą pojawić się na wyniku badania cytologicznego, to komórki:

  • nabłonka płaskiego – prawidłowe komórki pokrywające część zewnętrzną szyjki macicy;
  • nabłonka gruczołowego – prawidłowe komórki wyścielające kanał szyjki macicy;
  • nabłonka subtroficznego – występują, gdy w organizmie przez pewien czas brakuje estrogenów, np. u kobiet przed menopauzą;
  • nabłonka atroficznego – występują, gdy w organizmie brakuje estrogenów, np. po menopauzie;
  • zmienione popromiennie – pojawiają się u kobiet po radioterapii lub naświetlaniu w obrębie miednicy po leczeniu onkologicznym;
  • trudne do jednoznacznej klasyfikacji – nietypowe komórki ASCUS (części zewnętrznej szyjki macicy) lub AGUS (kanału szyjki macicy), które wymagają dalszego badania po wyleczeniu stanu zapalnego;
  • z zaburzonym dojrzewaniem – nietypowe komórki, czasem wymagają badania i leczenia;
  • niedojrzałe megablastycznie – nietypowe komórki, które trzeba zbadać, a w razie konieczności poddać leczeniu;
  • z cechami dysplazji – nieprawidłowe komórki o nietypowej budowie, z których mogą powstawać nowotwory;
  • z cechami neotypii – nietypowe komórki wymagają badania (kolonoskopii) i leczenia;
  • koilocyty – komórki zaatakowane wirusem HPV (brodawczaka wywołującego raka szyjki macicy).

 

Zobacz też:

Jakie błędy popełniają młodzi rodzice? Opowiada mama 1,5-rocznej Michaliny

rak szyjki macicy
Adobe Stock
Mama
Nie musisz zachorować na raka szyjki macicy! Najważniejsza jest cytologia
Rak szyjki macicy to jeden z niewielu nowotworów złośliwych, którym można zapobiec lub wykryć go we wczesnej fazie, kiedy jest niemal całkowicie wyleczalny. Wystarczy cytologia.

p.p1 {margin: 0.0px 0.0px 0.0px 0.0px; font: 14.0px Helvetica} Każdego roku na raka szyjki macicy umiera prawie 1800 Polek. Wszystko dlatego, że wiele kobiet nie zgłasza się na badania u ginekologa w ogóle lub robi to zbyt rzadko. Oto, co powinnaś wiedzieć o raku szyjki macicy, by skutecznie chronić się przed tą chorobą. Co to jest rak szyjki macicy? Jakie badania go wykrywają? Objawy, czyli jak rozpoznać raka szyjki macicy Czy jest dziedziczny? Zapobieganie rakowi szyjki macicy Jak leczyć tę chorobę? ​ Co to jest rak szyjki macicy? To nowotwór, który rozwija się w obrębie tkanek szyjki macicy. Dzieje się to powoli – średnio 10 lat. Główną przyczyną choroby jest zakażenie wirusem brodawczaka ludzkiego ( wirus HPV ) - 99% przypadków raka szyjki macicy ma swoje źródło w przewlekłej infekcji wirusem HPV . Istnieje ponad 100 typów tego wirusa – wiele z nich nie jest jednak groźna – a raka szyjki macicy najczęściej wywołują typy 16 i 18. Większość kobiet w którymś momencie życia jest zakażona tym wirusem, ale zwykle organizm sam go zwalcza. Jednak u około 20% kobiet zakażenie się utrzymuje, a u części rozwija się rak szyjki macicy. Kobiety poniżej 20. roku życia rzadko chorują na ten nowotwór (nawet jeśli są już zakażone wirusem HPV, to rak nie zdążył się jeszcze rozwinąć), zachorowalność wzrasta z wiekiem. Największa jest wśród kobiet po 45. roku życia. Jakie badania go wykrywają? Mimo że rak szyjki macicy przez długi czas nie daje żadnych objawów, wykrywa go proste badanie. To badanie ginekologiczne połączone z badaniem cytologicznym . Jeśli wykonuje się je regularnie, to zdecydowanie minimalizuje to ryzyko zachorowania. Jeśli wynik cytologii będzie budził wątpliwości lekarza lub wykryje on coś podejrzanego podczas badania ginekologicznego może skierować...

kobieta u lekarza, badania po porodzie
Fotolia
Mama
Zbadaj się po porodzie – to ważne!
Od kiedy masz dziecko, myślisz tylko o tym, by dobrze się rozwijało. Ale twoje zdrowie też jest ważne. Czy pamiętasz, kiedy powinnaś pójść na badania? I których zacząć (które są najważniejsze)? Odpowiada prof. Romuald Dębski, ginekolog.

Po porodzie twój organizm kilka tygodni będzie wracać do stanu sprzed ciąży. Jeśli jednak coś cię niepokoi: silne bóle w dole brzucha, mocne krwawienie z dróg rodnych, gorączka – idź do lekarza. Gdy wszystko jest w porządku, na pierwszą wizytę do ginekologa powinnaś pójść po sześciu–ośmiu tygodniach od urodzenia dziecka (czyli po połogu). Pierwsza wizyta Lekarz sprawdzi, czy macica jest już dobrze obkurczona, czy zagoiła się rana krocza po jego nacięciu (lub brzucha po cięciu cesarskim). Obejrzy szyjkę macicy i zbada piersi – czy nie pojawiły się w nich zgrubienia, torbiele. Może zalecić badanie kontrolne krwi i moczu. Porozmawia też z tobą na temat antykoncepcji w najbliższych miesiącach. Cytologia Badanie cytologiczne powinnaś mieć wykonane w ciąży. Jeśli wszystko było w porządku, na kolejne możesz zgłosić się dopiero po dwóch–trzech latach. Wcześniejsza cytologia jest konieczna tylko wtedy, gdy tak zaleci lekarz (bo np. poprzedni wynik był nieprawidłowy). Zwykle tego badania nie wykonuje się w czasie laktacji, gdyż wynik mógłby być fałszywy, co jest spowodowane niedoborami niektórych hormonów. O cytologii nie wolno zapominać. To najlepszy sposób wykrycia wczesnych zmian przednowotworowych. Można je wyleczyć! Niestety, jak wynika z badań, w Polsce tylko 21 proc. kobiet robi cytologię co trzy lata. Badanie piersi Gdy karmisz maluszka, na pewno zwracasz uwagę na swoje piersi. W czasie ciąży i karmienia powiększają się, a czasem można w nich wyczuć zgrubienia. Jeśli pojawia się też ropień (z łatwością go odróżnisz, guzek jest bolesny, widać zaczerwienienie), trzeba go leczyć. Uwaga! Kiedy leczenie nie przynosi efektów, zgłoś się ponownie do ginekologa. To może być (ale nie musi) zmiana nowotworowa. Wcześnie wykryta da się wyleczyć. Nie wolno tego zaniedbać! Gdy po porodzie pojawi się pierwsza miesiączka (zwykle...

Jak często robić cytologię?
AdobeStock
Mama
Jak często robić cytologię i jak się do niej przygotować? [NOWE ZALECENIA]
Cytologię należy robić regularnie co roku. Jeśli wyniki kilku badań są prawidłowe, czas ten jest wydłużany. Cytologia to badanie, które wykrywa stany przednowotworowe, raka szyjki macicy we wczesnym stadium i infekcję brodawczaka ludzkiego, dlatego tak ważne jest, by wykonywać je regularnie.

Cytologia jest badaniem ginekologicznym, w trakcie którego pobierany jest wymaz z szyjki macicy. Regularne robienie cytologii pozwala na wczesne wykrycie raka szyjki macicy – wtedy, gdy jest on całkowicie wyleczalny. Dlatego tak ważne jest, by kobieta poddawała się temu badaniu tak często, jak jest to zalecane, i nie tylko w okresie rozrodczym. Spis treści: Jak często robić cytologię? Jak przygotować się do cytologii? Jak często można robić cytologię na NFZ? Czy częsta cytologia szkodzi? Jak często robić cytologię? Polskie Towarzystwo Ginekologów i Położników (PTGiP) w grudniu 2021 roku zmieniło wytyczne dotyczące cytologii. Obecnie zaleca, aby cytologię robić co 3 lata niezależnie od wieku . Rezygnacja z corocznych badań cytologicznych została podjęta po publikacji naukowej, w której wykazano, że zachowanie trzyletniego odstępu między kolejnymi cytologiami jest wystarczające, gdyż zapobiega aż 83 proc. przypadków nowotworów narządu rodnego. Częstsze badania nie zwiększają znacząco tego odsetka. Od reguły „cytologia co 3 lata” są jednak wyjątki. Cytologię muszą robić co roku lub tak często jak zleci lekarz: kobiety zakażone wirusem HIV często zmieniające partnerów seksualnych kobiety, u których wykryto zakażenie wirusem HPV kobiety, u których w historii rodzinnej występował rak szyjki macicy. Co pół roku cytologię powinny robić kobiety, które są po leczeniu stanu przednowotworowego szyjki macicy. Cytologii nie muszą wykonywać kobiety po histerektomii wraz z usunięciem szyjki macicy. Rekomendacje PTGiP obejmują wykonywanie tzw. cytologii na podłożu płynnym (LBC). Pozwala ona na zrobienie dwóch badań z jednej próbki – cytologii oraz badania pod kątem zakażenia wirusem HPV. Niestety nie wszystkie ośrodki oferują ten podwyższony standard cytologii. W ich przypadku powinno być...

Nasze akcje
dziecko na szczepieniu
O szczepieniach
Szczególne znaczenie szczepień przeciw pneumokokom u niemowląt i dzieci w dobie pandemii COVID-19
Partner
częste oddawanie moczu u dziecka
Zakupy
Szukasz najlepszego nocnika dla dziecka? Sprawdź nasz ranking!
Partner
Kobieta czyta książkę
Zakupy
Tej książce ufają miliony rodziców! Czy masz ją na półce?
Partner
łojotokowe zapalenie skóry
Pielęgnacja
Test zakończony sukcesem! 99% osób poleca te kosmetyki
Partner
Polecamy
Porady
jak pobrać bon turystyczny
Prawo i finanse
Jak pobrać i aktywować bon turystyczny: instrukcja rejestracji na PUE ZUS (krok po kroku)
Milena Oszczepalińska
ukraińskie imiona
Imiona
Ukraińskie imiona: męskie i żeńskie + tłumaczenie imion ukraińskich
Joanna Biegaj
cytaty na urodziny
Cytaty i przysłowia
Mądre i piękne cytaty na urodziny –​ 22 sentencje urodzinowe
Joanna Biegaj
Ile dać na Chrzest?
Święta i uroczystości
Ile wypada dać na chrzciny w 2022 roku? – kwoty dla rodziny, chrzestnych i gości
Luiza Słuszniak
gdzie nad morze z dzieckiem
new badge ranking small
Niemowlę
Gdzie nad morze z dzieckiem? TOP 10 sprawdzonych miejsc dla rodzin z maluchami
Hanna Szczesiak
ospa u dziecka a wychodzenie na dwór
Zdrowie
Ospa u dziecka a wychodzenie na dwór: jak długo będziecie w domu? Czy podczas ospy można wychodzić?
Milena Oszczepalińska
5 dni opieki na dziecko
Prawo i finanse
5 dni opieki (urlop na dziecko) – wszystko, co trzeba wiedzieć o nowym urlopie
Joanna Biegaj
pesel po 2000
Prawo i finanse
PESEL po 2000 - zasady jego ustalania
Agnieszka Majchrzak
hiszpańskie imiona
Imiona
Najczęściej nadawane hiszpańskie imiona - ich znaczenie oraz polskie odpowiedniki
Joanna Biegaj
Bon turystyczny: jak wykorzystać w 2022?
Aktualności
Gdzie można wykorzystać bon turystyczny – lista podmiotów + zmiany przepisów
Ewa Janczak-Cwil
Urlop ojcowski
Prawo i finanse
Urlop ojcowski 2022: ile dni, ile płatny, wniosek, dokumenty
Magdalena Drab
przedmioty w 4 klasie
Aktualności
Jakie są przedmioty w 4 klasie szkoły podstawowej w roku szkolnym 2022/2023? [LISTA]
Ewa Janczak-Cwil
300 plus
Prawo i finanse
300 plus 2022 – dla kogo, kiedy składać wniosek?
Małgorzata Wódz
na komary dla niemowląt
Zdrowie
Co na komary dla niemowląt: co wolno stosować, czego unikać?
Ewa Janczak-Cwil
urwany kleszcz
Zdrowie
Urwany kleszcz: czy usuwać główkę kleszcza, gdy dojdzie do jej oderwania?
Ewa Janczak-Cwil
Bon turystyczn atrakcje dla dzieci
Czas wolny
Bon turystyczny – atrakcje dla dzieci, za które można płacić bonem
Ewa Janczak-Cwil
300 plus dla zerówki 2021
Aktualności
300 plus dla zerówki w 2022 roku – czy Dobry Start obejmuje sześciolatki?
Joanna Biegaj
rekrutacja do liceum
Wychowanie
Jak wygląda rekrutacja do liceum 2022/2023? Jak dostać się do dobrego liceum?
Joanna Biegaj