Jakie kary dla uczniów może zastosować szkoła 2026/2027? Zmiany od września, rodzice się wściekną
Jakie kary może zastosować szkoła od 1 września 2026 roku? Prezydent zawetował ustawę o prawach i obowiązkach ucznia, więc obowiązują dotychczasowe przepisy – katalog kar i tryb odwołania określa statut każdej szkoły z osobna, na podstawie art. 98 ustawy Prawo oświatowe.
Przed wakacjami w mediach społecznościowych krążyła informacja o „nowych karach dla uczniów od nowego roku szkolnego”. Tymczasem prezydent zawetował ustawę, która miała to zmienić – więc od 1 września 2026 r. w szkołach obowiązują te same zasady co dotychczas. Sprawdziliśmy, co dokładnie zniknęło z planów, a co realnie znajdziesz w statucie szkoły dziecka.
Ustawa, która miała zmienić szkołę, nie weszła w życie
29 maja 2026 r. Sejm uchwalił ustawę o prawach i obowiązkach ucznia – nowelizację Prawa oświatowego (druk sejmowy nr 2449). Prezydent Karol Nawrocki zdecydował się jednak na weto. Oznacza to, że żaden przepis z tej ustawy nie wejdzie w życie, dopóki Sejm go nie odrzuci. Kancelaria Prezydenta argumentowała, że nowe przepisy zwiększyłyby biurokrację w szkołach i mogły osłabić autorytet nauczyciela.
Co zawierał projekt, który ostatecznie nie wszedł w życie?
Zawetowana ustawa miała między innymi:
- wprowadzić jednolity dla wszystkich szkół, ustawowy katalog praw i obowiązków ucznia oraz kar,
- powołać system rzeczników praw uczniowskich – krajowego, wojewódzkich, gminnych i szkolnych,
- uprościć procedurę kar, z reżimem decyzji administracyjnej tylko dla skreślenia i przeniesienia do innej szkoły,
- skrócić okres przechowywania informacji o karze z trzech lat do jednego roku,
- wprowadzić od 1 września 2028 r. obowiązkowe rady szkół.
Żaden z tych punktów nie obowiązuje od 1 września 2026 r. – i na razie nie wiadomo, czy i kiedy wejdzie w życie.
Jaki dokument reguluje, za co i jak można ukarać ucznia?
W praktyce nic się nie zmieniło: prawa i obowiązki ucznia, rodzaje kar oraz tryb odwoływania się od nich określa – tak jak dotychczas – statut konkretnej szkoły, a nie jedna ustawa dla całego kraju. Obowiązek ten nakłada art. 98 ust. 1 pkt 18 i 19 ustawy z 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe.
Oznacza to, że katalog kar w sąsiedniej szkole może się różnić od tego w placówce dziecka – warto zajrzeć do statutu konkretnej szkoły, zwykle dostępnego na jej stronie internetowej.
Skreślenie z listy uczniów – najsurowsza kara i jej granice
Uczeń objęty obowiązkiem szkolnym, czyli w praktyce przez okres całej szkoły podstawowej, nie może zostać skreślony z listy uczniów. Zamiast tego kurator oświaty – na wniosek dyrektora – może przenieść go do innej szkoły. Sama procedura skreślenia, dotycząca głównie starszych uczniów, przebiega w kilku krokach: wniosek, opinia samorządu uczniowskiego, uchwała rady pedagogicznej, a na końcu decyzja administracyjna dyrektora zgodna z Kodeksem postępowania administracyjnego.
Rodzice albo pełnoletni uczeń mogą się od niej odwołać do kuratora oświaty za pośrednictwem dyrektora – w terminie 14 dni od doręczenia decyzji. Dyrektor ma 7 dni na przekazanie odwołania kuratorowi, a od jego decyzji przysługuje jeszcze skarga do sądu administracyjnego.
Co zrobić, gdy nie zgadzasz się z karą nałożoną na dziecko?
Punktem wyjścia zawsze jest statut szkoły – to on określa, jakie kary wolno zastosować i jaki jest tryb odwołania od nich (art. 98 Prawa oświatowego wymaga, by taki tryb w ogóle istniał). Jeśli statut przewiduje odwołanie do dyrektora, rady pedagogicznej albo organu prowadzącego – warto z niego skorzystać na piśmie, w terminie wskazanym w dokumencie. Przy decyzjach administracyjnych, takich jak skreślenie, obowiązują terminy z KPA opisane wyżej. W razie wątpliwości można też zwrócić się o wyjaśnienia do kuratorium oświaty właściwego dla regionu.
Zasady mogą się różnić między placówkami, dlatego odpowiedzią na pytanie „jakie kary grożą mojemu dziecku” jest zawsze statut konkretnej szkoły – nie ogólnokrajowe doniesienia sprzed wakacji.
Źródło: ePedagogika