obumarcie płodu
Adobe Stock
Przebieg ciąży

Obumarcie płodu – przyczyny, objawy obumarcia ciąży

Obumarcie płodu może nastąpić na każdym etapie ciąży. Gdy do niego dojdzie, a płód nie zostanie wydalony poprzez samoistne poronienie, konieczne jest opróżnienie jamy macicy przez lekarza. Jeśli zabieg ten nie zostanie wykonany, życiu kobiety może zagrażać niebezpieczeństwo.

Obumarcie płodu to stan, w którym dochodzi do śmierci płodu. Obumarcie płodu i utrata ciąży przed 22. tygodniem ciąży nazywane są poronieniem. Jeśli do obumarcia płodu dojdzie po 22. tygodniu ciąży (a przed 37 tygodniem), jego wydalenie nazywane jest przedwczesnym porodem.

W Polsce każdego roku ok. 1700 kobiet rodzi martwe dziecko, a u ok. 40 tys. ciąża kończy się poronieniem, co w sumie daje 41 700 przypadków obumarcia płodu rocznie. Do poronienia w 50 proc. przypadków dochodzi jeszcze przed zagnieżdżeniem się zarodka lub zaraz po jego implantacji (ok. 25 proc.). Poronienie następuje czasem tak wcześnie, że towarzyszące mu krwawienie kobieta odbiera jako spóźnioną miesiączkę (taką ciążę określa się mianem ciąży biochemicznej). Szacuje się, że ze 100 zapłodnionych komórek rodzi się tylko około 30 dzieci.

Spis treści:

Zagrożenie poronieniem – co mówi ginekolog?

Przyczyny obumarcia płodu

Do najczęstszych przyczyn obumarcia płodu i poronienia zalicza się:

  • wady genetyczne zarodka – to przyczyna ok. 60-80 proc. wczesnych poronień
  • choroby – niektóre infekcje wirusowe lub bakteryjne mogą prowadzić do obumarcia ciąży, tak samo jak niektóre przewlekłe choroby, na które cierpi matka (m.in. choroby autoimmunologiczne)
  • wiek matki – ryzyko obumarcia ciąży w jej wczesnym stadium zwiększa się u ciężarnych powyżej 35 roku życia
  • używki – alkohol, nikotyna i narkotyki znacznie zwiększają ryzyko obumarcia płodu
  • nieprawidłowości anatomiczne – zmiany w budowie macicy i narządów rodnych kobiety (m.in. endometrioza, mięśniaki macicy), mogą prowadzić do poronienia lub przedwczesnego porodu
  • zaburzenia hormonalne – niski poziom progesteronu może uniemożliwić zagnieżdżenie zapłodnionej komórki jajowej lub zaburzyć wczesny rozwój ciąży i doprowadzić do obumarcia płodu
  • zaburzenia immunologiczne – przeciwciała matki odrzucają płód – dzieje się tak, kiedy jej układ odpornościowy nie rozpoznaje męskiego nasienia i odczytuje je jako obce białko, wysyłając w jego stronę przeciwciała. Podobnie może być w przebiegu konfliktu serologicznego.


Przyczyny obumarcia płodu dzieli się na matczyne, łożyskowe (także pępowinowe) i płodowe.
Do matczynych przyczyn obumarcia płodu należą m.in.:

  • zakażenia
  • stany chorobowe takie jak nadciśnienie, cukrzyca, ciężkie choroby serca i nerek, cholestaza wewnątrzwątrobowa
  • zaburzenia krzepnięcia krwi
  • zaburzenia immunologiczne.


Przyczyny łożyskowe i pępowinowe obumarcia płodu:

  • przedwczesne odklejenie się łożyska
  • wady w budowie pępowiny i łożyska
  • krwiaki pozałożyskowe
  • opętlenie płodu pępowiną.


Wśród przyczyn płodowych są nieprawidłowości genetyczne w budowie zarodka.

Obumarcie płodu – objawy

Na bardzo wczesnym etapie ciąży pierwszymi objawami obumarcia płodu jest ustąpienie objawów ciąży, np. tkliwości piersi i mdłości. Później pojawiają się skurcze brzucha i krwawienie zawierające skrzepy.

W nieco bardziej zaawansowanej, ale ciągle wczesnej ciąży kobieta dowiaduje się o obumarciu płodu najczęściej podczas badania USG. Lekarz obserwuje wówczas charakterystyczne objawy obumarcia płodu:

  • zachodzące na siebie dachówkowato kości czaszki płodu (objaw Spaldinga)
  • wolną przestrzeń między kośćmi czaszki a czepcem ścięgnistym, czyli błoną pokrywającą sklepienie czaszki od wewnątrz (objaw aureoli)
  • nadmierne zgięcie kręgosłupa
  • brak tętna płodu.


Objawy obumarcia płodu w bardziej zaawansowanej ciąży, które może zaobserwować ciężarna:

  • brak wyczuwalnych ruchów płodu
  • spadek masy ciała
  • zmniejszenie obwodu brzucha
  • plamienie lub krwawienie.


Obumarcie płodu potwierdza się w szpitalu. Służą do tego badania USG i KTG, które pozwalają zbadać czynność serca płodu i budowę jego ciała.

Obumarcie płodu niesie ze sobą ryzyko sepsy i wstrząsu septycznego w ciąży. Jeśli nie dochodzi do samoistnego naturalnego poronienia, konieczne jest niezwłoczne usunięcie martwego płodu z jamy macicy.

Obumarły płód – co dalej?

Obumarcie płodu przed 22 tygodniem ciąży – postępowanie

Jeśli lekarze potwierdzą obumarcie płodu przed 22 tygodniem ciąży, podejmują decyzję, czy wykonać łyżeczkowanie macicy, czy czekać na samoistne poronienie lub sprowokować poronienie lekami zwiększającymi czynność skurczową macicy.

Wkrótce po poronieniu, które polega de facto, na urodzeniu martwego płodu, kobieta może wrócić do domu. W przypadku łyżeczkowania macicy, które oznacza wydobycie płodu i łożyska z jamy macicy poprzez drogi rodne w znieczuleniu ogólnym ciężarnej, kobieta zwykle pozostaje kilka dni w szpitalu.

Obumarcie płodu po 22 tygodniu ciąży – postępowanie

W przypadku obumarcia płodu po 22 tygodniu ciąży lekarze prowokują poród. Gdy płód jest nieprawidłowo ułożony lub istnieją inne przeciwwskazania do porodu, wykonuje się cesarskie cięcie w celu usunięcia martwego płodu z jamy macicy.

Kobieta, której płód obumarł, ma prawo wyrazić chęć przeprowadzenia badań genetycznych, które pozwolą ustalić przyczynę obumarcia płodu oraz jego płeć. Koszty tych badań ponosi ciężarna. NFZ refunduje część badań dopiero po drugim lub trzecim poronieniu (nie refunduje jednak badań genetycznych).

Po obumarciu płodu, niezależnie od zaawansowania ciąży, kobieta ma prawo do:

  • rejestracji dziecka w Urzędzie Stanu Cywilnego (na podstawie Karty Martwego Urodzenia po określeniu płci dziecka)
  • poznania przyczyn śmierci płodu
  • pochówku płodu
  • zasiłku pogrzebowego
  • urlopu macierzyńskiego
  • odszkodowania z ewentualnej dodatkowej polisy ubezpieczeniowej.


Zobacz także:

Fotolia
Przebieg ciąży
Zagrożenie poronieniem – co mówi ginekolog?
Jakie mogą być objawy poronienia? Kiedy można zajść w ciążę po poronieniu? Zobacz, co radzi Grzegorz Południewski, ginekolog.

Bardzo duży odsetek poronień odbywa się  do 12. tygodnia ciąży.   - Ilość straconych ciąż w tym okresie sięga nawet 10- 15 proc. - mówi Grzegorz Południewski, ginekolog. - Niestabilny okres w ciąży, który kończy się w 14. tygodniu związany jest z produkcją hormonów utrzymujących ciążę w organizmie kobiety. Te hormony, które produkowane były przez jajnik kobiety w ciąży , zaczynają być produkowane przez łożysko. I do tego momentu każde wahnięcie hormonu może spowodować poronienie . Dlaczego tak się dzieje, kiedy należy stosować terapię hormonalną, by zapobiec poronieniu i jakie są symptomy poronienia? - obejrzyj wideo. Chcesz zobaczyć więcej filmów o ciąży i porodzie? Zajrzyj na Youtube i Subskrybuj Babyonline.pl Wywiadu udzielił:  Grzegorz Południewski, ginekolog, autor bezpłatnej aplikacji w telefonie dla kobiet po porodzie pod nazwą IQBobas (na android, iphone). Polecamy: Poronienie ciąży - najczęstsze przyczyny i pierwsze objawy Co jeść, by zmniejszyć zagrożenie poronieniem? Jakie badania zrobić po poronieniu?

Poród indukowany
Fotolia
Poród naturalny
Poród indukowany: kiedy wywoływanie porodu jest konieczne? Wyjaśnia ginekolog-położnik
Poród indukowany bywa konieczny, jeśli akcja porodowa zbyt długo nie rozpoczyna się samoistnie po planowanym terminie porodu. Wywoływanie porodu może też nastąpić na skutek niektórych chorób u ciężarnej albo makrosomii płodu.

var _gde_ljnlcplgtd = new Image(1,1); _gde_ljnlcplgtd.src='https://edipresse.hit.gemius.pl/redot.gif?l=8/tstamp='+(new Date()).getTime()+'/id=B8CaoerrW7MQZXxkrkLyB8ex.KkYfoxtFcv5T6stMkz.T7/stparam=ljnlcplgtd/fastid=jfyoveokqigxdkelyjbgzgnnrdln'; Poród indukowany, w przeciwieństwie do porodu samoistnego, wywoływany jest przez lekarza. Istnieje kilka metod, za pomocą których dokonuje się indukcji – może to być podanie oksytocyny, żelu z prostaglandynami albo założenie cewnika Foleya. Istnieje kilka sytuacji, gdy wywoływanie porodu jest niezbędne. Nie zawsze jednak kończy się ono sukcesem. Wówczas nie pozostaje nic innego, jak wykonanie cięcia cesarskiego.  Spis treści: Kiedy przeprowadza się poród indukowany? Metody wywoływania porodu Wywoływanie porodu nie wyklucza cesarskiego cięcia Kiedy przeprowadza się poród indukowany? Przyczyn wywoływania porodu jest kilka i jak mówi dr n. med. Marian Malinowski, ginekolog położnik, można podzielić je na dwie grupy – przyczyny matki i przyczyny dziecka. Wśród powodów ze strony matki, dla których indukcja porodu jest konieczna, są: cukrzyca ciążowa , nadciśnienie, cholestaza . Powodem ze strony dziecka do przeprowadzenia porodu indukowanego może być podejrzenie makrosomii płodu, czyli schorzenia polegającego na tym, że dziecko jest większe, niż wynika to z jego wieku ciążowego.  Wskazaniem do porodu indukowanego jest też tzw. poród po terminie . Decyzję o tym, czy należy wywoływać poród u danej pacjentki, lekarze podejmują indywidualnie, w zależności od tego, jak wygląda sytuacja w tym konkretnym przypadku. Metody wywoływania porodu Tak samo jak przyczyn, tak i metod indukcji porodu jest kilka, chociaż, jak tłumaczy dr Marian Malinowski, najczęstszą i najbardziej rozpowszechnioną w świadomości pacjentek metodą indukcji...

wady letalne
adobe stock
Przebieg ciąży
Wady letalne płodów i noworodków – definicja, rodzaje wad, postępowanie
Wady letalne płodu to ciężkie zaburzenia rozwojowe, jak np. bezmózgowie czy zespół Edwardsa. Konsekwencją wad letalnych jest obumarcie płodu lub nieuchronna śmierć dziecka po narodzinach.

Wady letalne (letalis – z łac. śmiertelny) płodu to  ciężkie zaburzenia rozwojowe, których skutkiem może być zgon wewnątrzmaciczny,  samoistne poronienie  lub przedwczesny poród. Jeśli dziecko z wadą letalną urodzi się żywe, występujące u niego nieprawidłowości prowadzą do śmierci w ciągu kilku godzin, dni lub tygodni. Nieliczne dzieci dożywają późnego dzieciństwa – są trwale upośledzone, nie mogą samodzielnie funkcjonować i wymagają stałej opieki paliatywnej w hospicjum perinatalnym. Spis treści: Wada letalna płodu – co to jest Rodzaje wad letalnych Wady letalne a przerwanie ciąży Jak wygląda opieka nad dzieckiem z wadą letalną Wada letalna płodu – co to jest, jak często się zdarza? Wady letalne płodu obejmują ciężkie nieprawidłowości rozwojowe lub genetyczne o złym lub niepewnym rokowaniu. Wadom letalnym nie można zapobiegać, nie można ich również leczyć – podjęte leczenie nie może zlikwidować wady lub jej skutków. Z tego względu bardzo często nie podejmuje się leczenia dziecka z wadą letalną, uznając to za tzw. uporczywą terapię, czyli przedłużanie cierpienia bez szans na poprawę stanu zdrowia. Jedynym leczeniem, jakie się prowadzi, jest leczenie paliatywne – łagodzące cierpienie.  Większość ciąż, w których płód jest dotknięty wadą letalną, obumiera w naturalny sposób, jednak niektóre ciężko uszkodzone płody są w stanie przetrwać całą ciążę i poród. Z raportu opublikowanego w 2020 roku wynika, że każdego roku na terenie Unii Europejskiej w latach 2007-2017 urodziło się ok. 127 tysięcy dzieci z wadami wrodzonymi. To stanowi ok. 2,5 procenta wszystkich urodzeń. Na całym świecie z powodu poważnych wad wrodzonych każdego roku umiera w pierwszych 28 dniach życia 295 tysięcy dzieci. Najczęściej spotykanymi...

Nasze akcje
dziecko na szczepieniu
O szczepieniach
Szczególne znaczenie szczepień przeciw pneumokokom u niemowląt i dzieci w dobie pandemii COVID-19
Partner
mata na piknik
Pielęgnacja
Jedziecie na piknik? Oto 6 wskazówek, dzięki którym się uda
Partner
częste oddawanie moczu u dziecka
Zakupy
Szukasz najlepszego nocnika dla dziecka? Sprawdź nasz ranking!
Partner
Podróże z Marko BeSafe
Rozwój
Oto sposób na przewożenie dziecka 5 razy bezpieczniej niż dotąd!
Partner
Polecamy
Porady
jak ubierać noworodka latem
Noworodek
Jak ubierać noworodka latem, żeby go nie przegrzać?
Małgorzata Wódz
Nowe urlopy dla rodziców
Prawo i finanse
Nowe urlopy dla rodziców w 2022 roku: od kiedy więcej dni wolnych?
Małgorzata Sztylińska-Kaczyńska
Bon turystyczny: jak wykorzystać w 2022?
Aktualności
Gdzie można wykorzystać bon turystyczny – lista podmiotów + zmiany przepisów
Ewa Janczak-Cwil
Rabarbar w ciąży
Dieta w ciąży
Czy w ciąży można jeść rabarbar? Tak, ale trzeba pamiętać o jednej rzeczy
Luiza Słuszniak
imiona unisex
Imiona
Imiona unisex – jak nazwać dziecko bez wskazywania na płeć? 168 propozycji!
Ewa Janczak-Cwil
biegunka w ciąży
Zdrowie w ciąży
Biegunka w ciąży: przyczyny i leczenie rozwolnienia w ciąży i przed porodem
Ewa Janczak-Cwil
bon turystyczny do kiedy
Aktualności
Bon turystyczny 2022 – ważność bonu. Do kiedy można wykorzystać?
Małgorzata Wódz
zapłodnienie
Starania o dziecko
Zapłodnienie: przebieg, objawy, kiedy dochodzi do zapłodnienia
Magdalena Drab
Czop śluzowy
Przygotowania do porodu
Czop śluzowy – co to, jak wygląda, kiedy odchodzi?
Joanna Biegaj
wyprawka noworodka
Niemowlę
Wyprawka dla noworodka na lato: ubranka i rzeczy do szpitala [LISTA ZAKUPÓW]
Małgorzata Wódz
uczulenie na jad pszczeli / uczulenie na jad osy
Zdrowie
Uczulenie na jad pszczeli i jad osy: objawy, co robić i jak przebiega leczenie
Katarzyna Pinkosz
Szparagi w ciąży: czy można jeść, właściwości, przeciwwskazania
Dieta w ciąży
Szparagi w ciąży: czy można jeść, właściwości, przeciwwskazania 
Luiza Słuszniak
jak pobrać bon turystyczny
Prawo i finanse
Jak pobrać i aktywować bon turystyczny: instrukcja rejestracji na PUE ZUS (krok po kroku)
Milena Oszczepalińska
domowe sposoby na komary
Aktualności
Domowe sposoby na komary: co robić, żeby komary nie gryzły?
Joanna Biegaj
twardy brzuch w ciąży
Zdrowie w ciąży
Twardy brzuch w ciąży – kiedy napięty brzuch jest powodem do niepokoju?
Ewa Cwil
plan porodu
Lekcja 2
Plan porodu: jak go napisać, czy jest obowiązkowy? Wzór do druku
Małgorzata Wódz
pozytywny test ciążowy
Ciąża
Pozytywny test ciążowy – co dalej? Kiedy test ciążowy jest fałszywie pozytywny?
Joanna Biegaj
plamienie implantacyjne
Objawy ciąży
Plamienie implantacyjne: co to jest, jak wygląda, ile trwa? Czy zawsze występuje w ciąży?
Małgorzata Wódz