Nieprawidłowe napięcie mięśniowe u dziecka
AdobeStock
Rozwój

Wzmożone napięcie mięśniowe u niemowląt: jak rozpoznać, co robić, kiedy mija?

Wzmożone napięcie mięśniowe u niemowląt może powodować nadmierną senność, prężenie się i wyginanie ciała. Jeśli dziecko nie zostanie otoczone odpowiednią opieką, problemy z napięciem mięśniowym mogą zaburzyć prawidłowy rozwój. Wyjaśniamy, jak objawia się wzmożone napięcie mięśniowe u dziecka, jak postępować, jeśli zostanie zdiagnozowane i w jaki sposób je leczyć.

Wzmożone napięcie mięśniowe neonatolog może stwierdzić zaraz po narodzinach dziecka. Ocena napięcia mięśniowego jest jednym z czynników, które są brane pod uwagę w trakcie badania według skali Apgar.

Jeśli mięśnie dziecka są nadmiernie napięte lub przeciwnie – wiotkie, lekarz kieruje dziecko do specjalisty (neurologa). Nie zawsze jednak problemy z napięciem mięśniowym można wykryć tuż po porodzie. Dlatego warto wiedzieć, na co zwrócić uwagę.

Spis treści:

Bilans roczniaka: co powinno umieć roczne dziecko?

Wzmożone napięcie – co to jest?

Wzmożone napięcie mięśniowe (hipertonia mięśniowa), to jedno z zaburzeń napięcia mięśniowego. Polega na tym, że mięśnie są zbyt napięte, co przekłada się na zwiększony opór, jaki stawiają kończyny, tułów i głowa dziecka podczas badania fizjoterapeutycznego.

Najczęściej obserwuje się jeden z dwóch rodzajów wzmożonego napięcia mięśniowego:

  • sztywność – opór występuje cały czas, lub pojawia się tzw. objaw koła zębatego – sztywność pojawia się skokowo,
  • spastyczność – opór pojawia się przy ruchu wyprostu kończyn. Im szybszy wyprost tym większy opór. Może też występować tzw. objaw scyzoryka – w pewnym momencie ruch zostaje zablokowany, a następnie napięcie zmniejsza się i ruch może być kontynuowany.

Ocena napięcia mięśniowego to pierwsza ważna informacja o stanie i funkcjonowaniu ośrodkowego układu nerwowego i mózgu noworodka. Od prawidłowego napięcia mięśni zależy rozwój ruchowy dziecka, pokonywanie jego kolejnych etapów, takich jak siadanie, wstawanie, chodzenie.

Wzmożone napięcie mięśniowe – przyczyny

Wzmożone napięcie mięśniowe może świadczyć o nieprawidłowości w pracy centralnego układu nerwowego, chorobach genetycznych lub metabolicznych. Na problemy z napięciem mięśniowym u niemowląt (wzmożone lub obniżone napięcie mięśniowe) szczególnie są narażone dzieci, które urodziły się przedwcześnie i miały niską wagą urodzeniową. W grupie ryzyka są także noworodki, u których długo utrzymywała się żółtaczka lub były niedotlenione podczas porodu.

Ryzyko wystąpienia wzmożonego napięcia mięśniowego może dotyczyć także tych niemowląt, u których mam zdiagnozowano choroby układu krążenia, tarczycy, nerek lub podczas ciąży wystąpiły u nich powikłania, np.:

  • krwawienie
  • anemia
  • nadciśnienie
  • przedwczesne skurcze.

Do przyczyn wzmożonego napięcia mięśniowego u niemowląt należą:

  • wrodzone lub nabyte, np. okołoporodowe uszkodzenia centralnego układu nerwowego
  • mózgowe porażenie dziecięce
  • rozszczep kręgosłupa
  • choroby metaboliczne i genetyczne
  • guzy mózgu
  • wodogłowie
  • wcześniactwo.

Jak rozpoznać wzmożone napięcie mięśniowe u niemowląt?

Poza charakterystycznymi objawami, które obserwuje się w ciele dziecka, wzmożone napięcie mięśniowe u niemowląt najczęściej powoduje, że dzieci są niespokojne, mało śpią, dużo płaczą i trudno im uspokoić się nawet przy piersi.

Dziecko ze wzmożonym napięciem mięśniowym:

  • ma problemy ze zginaniem rąk i nóg
  • jego ciało jest sztywne
  • często ma kolki
  • często ulewa
  • z opóźnieniem osiąga kamienie milowe rozwoju
  • jest lękliwe.

Jeśli możesz to samo powiedzieć o swoim dziecku, zapisz się na konsultację do pediatry i opowiedz mu o swoich podejrzeniach związanych ze wzmożonym napięciem mięśniowym. Lekarz poszuka u dziecka objawów tego zaburzenia, badając je w określony sposób. Obejrzy dziecko, najczęściej rozbierając je do samej pieluszki i szukając w trakcie obserwacji objawów wzmożonego napięcia mięśniowego.

Wzmożone napięcie mięśniowe – objawy:

  • prężenie ciała i odchylanie główki w tył
  • zaciskanie piąstek
  • skracanie jednej strony ciała – w leżeniu na plecach lub brzuchu dziecko przyjmuje kształt rogalika (wygina tułów w jedną ze stron)
  • asymetria ciała
  • krzyżowanie nóżek
  • trudności ze zginaniem i prostowaniem rąk i nóżek dziecka
  • obracanie się dziecka zawsze w jedną stronę
  • kłopoty z unoszeniem głowy w leżeniu na brzuchu
  • trudności z poruszaniem rękami w leżeniu na brzuchu.

Wzmożone napięcie mięśniowe u niemowląt – co robić?

Jeśli zauważasz u dziecka objawy wzmożonego napięcia mięśniowego, zadbaj, aby wizyta u pediatry odbyła się jak najprędzej. Lekarz oceni rodzaj nieprawidłowości i skieruje dziecko do fizjoterapeuty. Potem będziecie musieli jeszcze zgłaszać się na kontrole.

Aby dobrze pomóc dziecku, bardzo ważny jest czas! Niemowlę ze wzmożonym napięciem mięśniowym uczy się poruszać tak, jak pozwalają mu na to mięśnie, rozwój fizyczny zostaje więc zaburzony. To prowadzi do powstania nieprawidłowych wzorców ruchu. Jeżeli zlekceważysz wzmożone napięcie u dziecka, oprócz problemów z rozwojem ruchowym, mogą pojawić się u niego także kłopoty z koncentracją uwagi, a gdy dziecko pójdzie do szkoły – trudności z ładnym pisaniem oraz problemy na lekcjach wuefu. Prawidłowa rehabilitacja pomoże dziecku odzyskać sprawność. Najlepsze efekty da, gdy zostanie rozpoczęta w pierwszym roku życia.

Ćwiczenia na wzmożone napięcie mięśniowe u niemowląt

Jest kilka rodzajów ćwiczeń na niemowląt z hipertonią. O wyborze decyduje fizjoterapeuta wspólnie z rodzicami. Najczęściej stosowane są dwie metody: 

  • Metoda Vojty – przynosi szybkie efekty, ale niestety podczas ćwiczeń dzieci często płaczą z powodu dyskomfortu. Polega na niebolesnym uciskaniu określonych punktów na ciele. Aby przyniosła skutek, ćwiczenia powinny być wykonywane systematycznie, codziennie, a nawet kilka razy dziennie – terapeuta pokaże, co i jak robić.
  • Metoda NDT-Bobath – usprawnia dziecko poprzez dostarczanie mu odpowiednich doznań czuciowych i ruchowych. Ruchy ćwiczone z terapeutą rodzice utrwalają w domu przez prawidłową pielęgnację, karmienie, noszenie czy zabawę.

Inne sposoby przezwyciężania problemów z napięciem mięśniowym:

  • hipoterapia
  • ćwiczenia w skafandrze kosmicznym
  • masaż i pływanie.

Kiedy mija wzmożone napięcie mięśniowe u niemowląt?

Wielu rodziców zastanawia się, kiedy mija wzmożone napięcie mięśniowe. Niestety hipertonia to zaburzenie, z którego się nie wyrasta. Wzmożone napięcie mięśniowe nie mija samo. Potrzebna jest specjalistyczna pomoc, aby je skorygować.

Jeśli u twojego dziecka zostanie stwierdzone wzmożone napięcie mięśniowe, nie bagatelizuj problemu, nie słuchaj porad w rodzaju: „nie martw się, na pewno z tego wyrośnie”. Jak najszybciej zgłoś się do pediatry, a potem do fizjoterapeuty, który podpowie, jak zajmować się dzieckiem, aby każdego dnia pracować nad regulacją napięcia mięśniowego. Specjalista pokaże też ćwiczenia, które można wykonywać z dzieckiem w domu.

Skutki wzmożonego napięcia mięśniowego u niemowląt

Niemowlę porusza się nie tak jak powinno, ale tak jak pozwala mu na to stan mięśni. Jeśli w porę dziecko nie trafi do fizjoterapeuty, problemy mogą się nawarstwiać. Co to oznacza? To zależy od rodzaju zaburzeń. Niewielkie kłopoty ze wzmożonym napięciem mięśniowym mogą w przyszłości zaowocować drobnymi defektami (dziecko będzie miało problem z kopnięciem piłki albo będzie brzydko pisało), te najpoważniejsze prowadzą nawet do niepełnosprawności. Wśród konsekwencji nieleczonej hipertonii mięśniowej wymienia się też wady postawy.

Zdarza się, że rodzice lekceważą zalecenia neurologa, bo uważają, że z dzieckiem wszystko jest w porządku. To błąd, bo problemy z napięciem mięśniowym ujawniają się w miarę dojrzewania układu nerwowego. Noworodek niewiele potrafi, więc komuś, kto się na tym nie zna, niełatwo stwierdzić, czy jego mięśnie są odpowiednio napięte. Im dziecko jest starsze, tym łatwiej dostrzec nieprawidłowości. Ważne, aby ewentualne problemy rozpoznać i leczyć jak najszybciej.

Zobacz też:

 

niepokojące objawy u niemowlaka
Adobe Stock
Zdrowie
8 niepokojących objawów u dziecka
Uważnie obserwując niemowlę i kilkuletnie dziecko, możesz się zorientować, co mu dolega. Nawet jeśli samo ci tego nie powie.

Gdy dziecko ma gorączkę, zwykle jest osowiałe albo przeciwnie – rozdrażnione, płaczliwe. Każda mama wie, że podwyższona temperatura jest zwykle sygnałem jakiejś choroby, maluchowi pewnie coś dolega. Istnieje jednak wiele innych objawów przeróżnych dolegliwości zdrowotnych (poważnych i przejściowych), które są znacznie mniej oczywiste. Doświadczona pediatra neonatolog, dr Małgorzata Czyżewska z Kliniki Neonatologii Akademii Medycznej we Wrocławiu, podpowiada, na co mama powinna zwrócić uwagę. Jakiego zachowania maluszka nie wolno bagatelizować oraz kiedy trzeba iść do lekarza. Dziecko szarpie ucho Maleństwo trzyma się i ciągnie za uszko, może także ocierać główką o poduszkę. O czym to świadczy? Najczęściej o zapaleniu ucha zewnętrznego lub środkowego, czasami także o tym, że do uszka malucha coś wpadło. Ból w okolicy ucha mogą też to być objawy świnki , zapalenia węzłów chłonnych lub wiązać się ze zmianami na skórze, np. czyrakiem. – Zapaleniu ucha środkowego towarzyszą również inne objawy: dziecko ma gorączkę , płacze z bólu, jest rozdrażnione albo osowiałe, nie chce jeść (niemowlę jest niespokojne przy ssaniu lub w ogóle go odmawia), może także robić luźniejszą kupę, ulewać albo wymiotować. Przebieg zapalenia ucha zewnętrznego jest łagodniejszy – tłumaczy dr Małgorzata Czyżewska. Co robić? Problemów z uszami nie można lekceważyć, zawsze trzeba sprawdzić, co się dzieje. Jeśli dziecko bardzo płacze, przed spotkaniem z lekarzem podaj mu środek przeciwbólowy (Paracetamol lub – powyżej trzeciego miesiąca życia – Ibuprofen). Uwaga! Jeśli w uchu malca tkwi ciało obce, nigdy nie próbuj wyciągać go samodzielnie. Dziecko zaciska usta Maluszek nie chce jeść ani pić, protestuje, gdy próbujesz mu wymyć ząbki albo zajrzeć do buzi. O czym to świadczy? Na przykład o bólu...

bezdech u dziecka
Adobe Stock
Zdrowie
Bezdech u dziecka: jak wygląda, przyczyny, objawy
Bezdech u dziecka, czyli dłuższa przerwa w oddychaniu, może mieć różne przyczyny. Taki bezdech potrafi wyglądać przerażająco i czasem niestety może być niebezpieczny. Sprawdź, jakie są jego objawy i co zrobić, gdy dziecko ma bezdech.

Bezdech u dziecka martwi wielu rodziców. To może być niebezpieczny objaw, choć na szczęście zwykle jego powód nie jest tak groźny, jakby się to mogło na pierwszy rzut oka wydawać. Przede wszystkim musisz wiedzieć, co zrobić, gdy dziecko ma bezdech. Ważne jest także poznanie przyczyny bezdechu. Co to jest bezdech u dziecka? Bezdech to zatrzymanie oddechu na dłuższy czas (ponad 20 sekund). Jeśli przepływ powietrza przez drogi oddechowe ustaje podczas snu, można mówić o tzw. bezdechu sennym . Takie przerwy w oddychaniu mogą się pojawiać u dzieci i dorosłych, i jeżeli są krótkie – trwają mniej niż 20 sekund, nie są groźne.  Jeśli bezdech pojawia się w ciągu dnia, gdy dziecko nie śpi, podczas przeżywania przez nie silnych emocji (zwykle związanych z płaczem), mówi się o bezdechu afektywnym . Jeśli takie bezdechy się powtarzają, warto poprosić o pomoc lekarza, który skieruje na odpowiednie badania, aby wykluczyć m.in. zaburzenia neurologiczne u dziecka.   Spa - Akademia Młodych Rodziców   Bezdech u dziecka – przyczyny Najczęstsze przyczyny bezdechu sennego u dzieci to: powiększenie migdałków podniebiennych, przerost migdałka gardłowego , niedojrzałość układu nerwowego i oddechowego (to tzw. bezdechy centralne obserwowane głównie u wcześniaków) nieprawidłowa kontrola oddychania, refluks żołądkowo-przełykowy , zaburzenia neurologiczne, infekcja ośrodkowego układu nerwowego, otyłość , zespół Downa . W przypadku bezdechu afektywnego zatrzymanie oddychania następuje zwykle pod wpływem: zdenerwowania, strachu, silnego płaczu.  Uwaga! U dzieci w wieku 3-7 lat najczęściej występuje bezdech obturacyjny związany z utrudnionym przepływem powietrza przez górne drogi oddechowe. Przyczyną bezdechu...

Jak odróżnić ulewanie od refluksu?
AdobeStock
Karmienie
Refluks u noworodka – jak pomóc dziecku?
Po posiłku ulewa większość niemowląt. Ale jeśli ulewanie trwa zbyt długo lub jest obfite, może to być objawem refluksu żołądkowo-przełykowego. Jak rozpoznać refluks u noworodka i niemowlęcia?

Refluks u noworodka, który objawia się ulewaniem, często jest zjawiskiem fizjologicznym, które mija samoistnie. Na ulewanie cierpi wiele niemowląt od 2. do 8. miesiąca życia. Jeśli jednak ulewanie jest obfite lub przedłuża się powyżej 12. miesiąca , a zwłaszcza jeśli dziecko źle przybiera na wadze, konieczne jest leczenie. Spis treści: Co to jest refluks? Co jest przyczyną refluksu u noworodków i niemowląt? Jak objawia się refluks u noworodka i niemowlęcia? Jakie choroby towarzyszą refluksowi? Refluks u noworodka – co robić? Jak leczyć refluks u niemowląt? Co to jest refluks? Refluks, czyli choroba refluksowa przełyku, to schorzenie polegające na cofaniu się kwaśnej treści z żołądka do przełyku . Wynika to z nieprawidłowego działania dolnego zwieracza przełyku, który w normalnych warunkach niejako zamyka żołądek po tym, jak trafi do niego przełknięty pokarm. U niektórych dzieci cierpiących na refluks, treść żołądkowa zarzucana jest nie tylko do przełyku, ale dalej – trafia do krtani lub oskrzeli, co powoduje dodatkowe komplikacje. Co jest przyczyną refluksu u noworodków i niemowląt? Najczęstsza przyczyna refluksu u noworodka i niemowlęcia jest niedojrzałość układu pokarmowego dziecka. Polega ona na tym, że występuje zmniejszone napięcie zwieracza dolnego przełyku, przełyk jest krótki, jest duży kąt między przełykiem a wpustem żołądka, istnieje mniejsza podatność na rozciąganie żołądka pod wpływem dużej ilości pokarmu oraz słabsza motoryka dwunastnicy.Cofaniu się treści żołądka sprzyja też długie pozostawanie w pozycji leżącej. Refluks u noworodka i niemowlęcia może być spowodowany np. zburzeniami pracy przewodu pokarmowego, zwężeniem odźwiernika żołądka. Przyczyną może być też nietolerancja jakiegoś pokarmu (np. białka mleka) czy też infekcja układu...

Nasze akcje
dziecko na szczepieniu
O szczepieniach
Szczególne znaczenie szczepień przeciw pneumokokom u niemowląt i dzieci w dobie pandemii COVID-19
Partner
mata na piknik
Pielęgnacja
Jedziecie na piknik? Oto 6 wskazówek, dzięki którym się uda
Partner
częste oddawanie moczu u dziecka
Zakupy
Szukasz najlepszego nocnika dla dziecka? Sprawdź nasz ranking!
Partner
Podróże z Marko BeSafe
Rozwój
Oto sposób na przewożenie dziecka 5 razy bezpieczniej niż dotąd!
Partner
Polecamy
Porady
jak ubierać noworodka latem
Noworodek
Jak ubierać noworodka latem, żeby go nie przegrzać?
Małgorzata Wódz
Nowe urlopy dla rodziców
Prawo i finanse
Nowe urlopy dla rodziców w 2022 roku: od kiedy więcej dni wolnych?
Małgorzata Sztylińska-Kaczyńska
Bon turystyczny: jak wykorzystać w 2022?
Aktualności
Gdzie można wykorzystać bon turystyczny – lista podmiotów + zmiany przepisów
Ewa Janczak-Cwil
Rabarbar w ciąży
Dieta w ciąży
Czy w ciąży można jeść rabarbar? Tak, ale trzeba pamiętać o jednej rzeczy
Luiza Słuszniak
imiona unisex
Imiona
Imiona unisex – jak nazwać dziecko bez wskazywania na płeć? 168 propozycji!
Ewa Janczak-Cwil
biegunka w ciąży
Zdrowie w ciąży
Biegunka w ciąży: przyczyny i leczenie rozwolnienia w ciąży i przed porodem
Ewa Janczak-Cwil
bon turystyczny do kiedy
Aktualności
Bon turystyczny 2022 – ważność bonu. Do kiedy można wykorzystać?
Małgorzata Wódz
zapłodnienie
Starania o dziecko
Zapłodnienie: przebieg, objawy, kiedy dochodzi do zapłodnienia
Magdalena Drab
Czop śluzowy
Przygotowania do porodu
Czop śluzowy – co to, jak wygląda, kiedy odchodzi?
Joanna Biegaj
wyprawka noworodka
Niemowlę
Wyprawka dla noworodka na lato: ubranka i rzeczy do szpitala [LISTA ZAKUPÓW]
Małgorzata Wódz
uczulenie na jad pszczeli / uczulenie na jad osy
Zdrowie
Uczulenie na jad pszczeli i jad osy: objawy, co robić i jak przebiega leczenie
Katarzyna Pinkosz
Szparagi w ciąży: czy można jeść, właściwości, przeciwwskazania
Dieta w ciąży
Szparagi w ciąży: czy można jeść, właściwości, przeciwwskazania 
Luiza Słuszniak
jak pobrać bon turystyczny
Prawo i finanse
Jak pobrać i aktywować bon turystyczny: instrukcja rejestracji na PUE ZUS (krok po kroku)
Milena Oszczepalińska
domowe sposoby na komary
Aktualności
Domowe sposoby na komary: co robić, żeby komary nie gryzły?
Joanna Biegaj
twardy brzuch w ciąży
Zdrowie w ciąży
Twardy brzuch w ciąży – kiedy napięty brzuch jest powodem do niepokoju?
Ewa Cwil
plan porodu
Lekcja 2
Plan porodu: jak go napisać, czy jest obowiązkowy? Wzór do druku
Małgorzata Wódz
pozytywny test ciążowy
Ciąża
Pozytywny test ciążowy – co dalej? Kiedy test ciążowy jest fałszywie pozytywny?
Joanna Biegaj
plamienie implantacyjne
Objawy ciąży
Plamienie implantacyjne: co to jest, jak wygląda, ile trwa? Czy zawsze występuje w ciąży?
Małgorzata Wódz