latające kleszcze
Fotolia
Święta i uroczystości

Latające kleszcze – czy strzyżak sarni jest niebezpieczny?

Latające kleszcze to tzw. strzyżaki. Ich ukąszenie długo się goi i może być niebezpieczne, bo owady przenoszą chorobotwórcze drobnoustroje. Zwykle żerują na zwierzętach, ale mogą też zaatakować człowieka. Wyjaśniamy, jak wyglądają latające kleszcze, jak rozpoznać ślad po ugryzieniu strzyżaka i jak chronić przed nimi małe dzieci.

Latające kleszcze, strzyżaki sarnie, to leśne owady – muchówki krótkoczułkowe z rodziny narzępikowatych. Wielu osobom kojarzą się z kleszczami ze skrzydełkami. Mają mięsiste nóżki z haczykami, płaski twardy chitynowy pancerzyk pokryty szczecinkami, który bardzo trudno rozgnieść. Są koloru brązowo-brunatnego i mierzą ok. 4-5 mm. Mają trzy pary odnóży i potrafią latać.

Spis treści:

Kleszcz – jak wygląda kleszcz wbity w skórę i kleszcz w naturze? [WIDEO + ZDJĘCIA]

Latające kleszcze w Polsce

Tzw. latające kleszcze to małe i bardzo przyczepne owady (trudno je strącić ze skóry!). Latające kleszcze wyglądają podobnie jak kleszcze, ale właściwa nazwa tego owada to strzyżak sarni (Lipoptena cervi) lub jeleni. Potocznie, zależnie od regionu, mówi się też na niego łowik lub wesz jelenia. W Polsce występuje jeszcze drugi rodzaj tego owada, który przybył do nas najprawdopodobniej z Azji i który nie ma polskiej nazwy – to Lipoptena fortisetosa.

Strzyżaki nie są kleszczami – strzyżak to owad, a kleszcz – pajęczak. Strzyżak kąsa, wysysa krew i odlatuje, a kleszcz wczepia się w ciało, tkwi w nim dłuższy czas, zwiększa rozmiary, gdy jest opity, a później odpada.

Latające kleszcze, czyli strzyżaki, pasożytują najczęściej na leśnych zwierzętach takich jak sarny, jelenie, łosie czy borsuki. Nie pogardzą też ptakami, choć czasami – podobno najczęściej przez pomyłkę – mogą zaatakować człowieka. Strzyżak pasożytuje w sierści zwierząt, odrzuca skrzydła, pije krew i rozmnaża się na żywicielu. Jak wyglądają latające kleszcze?



latające kleszcze strzyżak sarni (Lipoptena cervi)
Creative Commons

Strzyżak sarni (Lipoptena cervi), osobnik ze skrzydłami, fot. Creative Commons

Lipoptena cervi i fortisetosa różnią się od siebie nieznacznie – wielkością i liczbą włosków na śródpiersiu. Strzyżaki pojawiają się w lesie lub na jego obrzeżach najczęściej od czerwca do września. Jeśli jest ciepła jesień, mogą występować nawet do października/listopada. Te krwiopijne pasożyty lubią czaić się na swoich żywicieli zwłaszcza w okolicy ścieżek wydeptanych przez zwierzęta.

Uwaga! Istnieje jeszcze jeden rodzaj owada spokrewniony ze strzyżakamito narzępik koński (Hippobosca equina) – jest on nieco większy, mniej spłaszczony i ma żółte plamki. Jest bardziej agresywny, atakuje i gryzie także człowieka, lubi pasożytować na dużych hodowlanych zwierzętach (np. koniach), ale i mniejszych domowych, takich jak psy. W odróżnieniu od strzyżaków sarnich pojawia się nie tylko w lesie i można go spotkać już od maja!

Czy latające kleszcze są niebezpieczne dla człowieka?

Strzyżaki potrafią obsiąść człowieka i to całymi chmarami. Mimo że nie rozmnażają się na człowieku, potrafią nieźle pogryźć, wczepiając się w skórę i włosy, wchodząc do nosa, uszu i oczu. Mogą być więc niebezpieczne, szczególnie dla małych dzieci i alergików.

Miejsce ugryzienia latającego kleszcza wygląda nieco inaczej niż ślad po kleszczu. Początkowo ugryzienia latającego kleszcza się nie czuje. Swędzi ono i boli dopiero następnego dnia, a nawet po 2-3 dniach. Ugryzienia mogą wywołać reakcję alergiczną, zwłaszcza jeśli jest ich dużo. Po ugryzieniu na ciele najczęściej pojawia się swędząca grudka, która może utrzymywać się nawet przez okres 2-3 tygodni – do 1 roku.

Latające kleszcze – ugryzienie

ślad po ugryzieniu latającego kleszcza

fot. AdobeStock/filistimlyanin1

U niektórych osób dochodzi do wtórnych reakcji alergicznych utrzymujących się przez kilka miesięcy – mocno swędzących rumieniowych zmian skórnych przypominających rumień po kleszczu.

Choroby przenoszone przez latające kleszcze

Jak czytamy w artykule Adama Wajraka na wyborcza.pl: „Fińskie badania wskazują, że mogą one (strzyżaki – przyp.red.) przenosić pewną chorobotwórczą bakterię zwaną Bartonella schoenbuchensis wywołującą nieprzyjemne zmiany skórne”.

Czy latające kleszcze mogą przenosić inne choroby, zwłaszcza tak groźne jak zwykłe kleszcze? Niektóre źródła podają, jak czytamy na ŚwiatMakro.com, że strzyżaki mogą być nosicielami bakterii z rodzaju Anaplasma – powodującymi anaplazmozę oraz Borreliaboreliozę. Czy mogą nimi zarazić człowieka? Co do tego badacze nie są zgodni, ale jako najbardziej narażonych wymienia się głównie myśliwych, którzy mają kontakt także z martwą zwierzyną. Wśród leśników krążą legendy, według których strzyżaki mogą złożyć jaja pod skórą człowieka. To mit – samice strzyżaków wydają na świat larwę, nie składają jaj. Samice po znalezieniu zwierzęcego żywiciela dla larw zrzucają skrzydła.

Jak się bronić przed latającymi kleszczami?

Czy można się jakoś przed strzyżakami chronić? Adam Wajrak radzi, by nosić jasne barwy ochronne, bowiem latające kleszcze lubią ciemno umaszczone zwierzęta. Niestety trzeba zaznaczyć, że skuteczność tej metody jest niewielka. Z drugiej strony atak latających kleszczy na człowieka nie zdarza się znowu aż tak bardzo często.

Jedyna metoda uniknięcia bliskiego spotkania z latającymi kleszczami to niestety... unikanie wycieczek do lasu. Żadne preparaty na kleszcze i komary nie działają na te owady. Środki ostrożności, które można podjąć, gdy jednak nie chcemy zrezygnować z uroków lasu, to:

  • strój uszyty ze śliskich materiałów typu deszczak – spodnie i kurtka,
  • czapka z siatką jak u pszczelarzy,
  • kalosze.

W takim stroju o wiele łatwiej będzie można zdjąć z siebie latające kleszcze. Niestety w ciepłe dni trudno wytrzymać w tak szczelnym i nieoddychającym ubraniu w lesie.

Pogryzły mnie latające kleszcze: opis przypadku

Podobno strzyżaki wybierają sobie swoje ofiary i nie wszystkich ludzi gryzą. Po niektórych tylko chodzą, ewentualnie wplątują się im we włosy. Poniżej historia naszej redakcyjnej koleżanki:

„Miałam to "szczęście", że latające kleszcze mnie polubiły. Nie przejmowałam się nimi za bardzo, bo uznałam, że to jakieś małe leśne owady, które na pewno mi krzywdy nie zrobią.

Następnego dnia okazało się, że zostałam dość mocno pogryziona przez strzyżaki. I to do tego stopnia, że miałam problem z poruszaniem szyją i głową. Jestem alergikiem, co właściwie wtedy pierwszy raz się objawiło. Miejsca ugryzień na początku mocno swędziały, potem mocno spuchły i zrobiły się wręcz bolesne. Wszystkie ugryzienia latających kleszczy skupiły się w okolicy głowy i szyi oraz karku. Doszło do silnego powiększenia węzłów chłonnych, co utrudniało ruszanie głową, a także spowodowało ogólne złe samopoczucie i podwyższoną temperaturę. Czułam się jak przy silnym przeziębieniu lub grypie.

Lekarz-internista, do którego się zgłosiłam, pierwszy raz słyszał o tych owadach – na szczęście w moim przypadku wystarczyło wapno, środki przeciwzapalne i przeciwbólowe. Do żadnych komplikacji nie doszło. Z relacji innych pogryzionych przez latające kleszcze wiadomo jednak, że może dojść nawet do porażenia nerwu twarzowego czy trudności z oddychaniem”.

latające kleszcze – strzyżak bez skrzydeł (Lipoptena cervi)
Fotolia

Strzyżak sarni (Lipoptena cervi), osobnik bez skrzydeł, fot. AdobeStock

Źródła: „To zwierzę mnie bierze. Strzyżaki mnie obłażą”, Adam Wajrak, wyborcza.pl, Strzyżaki (Lipoptena spp.) – muchówki, prawie jak kleszcze, ŚwiatMakro.com

Zobacz też:

użądlenie osy
AdobeStock
Czas wolny
Użądlenie osy –​ jak pomóc dziecku? Sprawdź, co robić i jak zmniejszyć opuchliznę
Użądlenie osy może wywołać opuchliznę i silny ból. Na szczęście zwykle dolegliwości mijają po 1-2 dniach, jeśli dziecko nie ma alergii na jad owadów i zastosuje się domowe sposoby na użądlenia. W przypadku wystąpienia reakcji alergicznej może być konieczna pilna pomoc medyczna. Sprawdź, co robić po użądleniu osy.

W wyniku użądlenia osy dziecko natychmiast odczuwa silny ból (to efekt działania jadu wpuszczonego przez owada). W miejscu ugryzienia na skórze pojawia się rumień, czyli zaczerwienienie skóry, oraz obrzęk – czasem opuchlizna po użądleniu osy może być duża i obejmować nie tylko miejsce ukąszenia. Miejsce użądlenia może swędzieć i piec. Na tym zwykle się kończy. Jeśli dziecko nie jest uczulone na jad owadów, objawy powinny ustępować po kilku godzinach od ukąszenia. U niektórych osób może jednak wystąpić silniejsza reakcja, a wraz z nią na skórze pojawia się duża opuchlizna, która może utrzymywać się przez 2-3 dni. W bardzo rzadkich przypadkach organizm może zareagować na użądlenie gwałtownie. Na szczęście u dzieci sytuacje zagrażające życiu należą do wyjątków. Zawsze jednak na wszelki wypadek dziecko należy uważnie obserwować. Co robić w przypadku użądlenia osy? Ludzie zwykle mają problem z odróżnieniem osy od pszczoły, dlatego najpierw należy upewnić się, czy w miejscu ukąszenia nie widać żądła. Zostawiają je pszczoły (żądło trzeba wyciągnąć, aby przerwać wnikanie jadu do organizmu). Co robić zaraz po użądleniu osy: Gdy osa użądli dziecko lub dorosłego uczulonych na jad, jak najszybciej wezwij karetkę i podaj adrenalinę, jeśli została już zalecona przez lekarza do stosowania w takich sytuacjach. Uwaga! Nie należy podawać wapna do picia! Odkaź rankę – umyj miejsce ukąszenia wodą z mydłem, tak pozbędziesz się jadu ze skóry. Schładzaj miejsce użądlenia – to utrudni wchłanianie jadu osy i zadziała przeciwbólowo i przeciwobrzękowo. Posmaruj obrzęk – aby złagodzić swędzenie i opuchliznę użyj kremu z hydrokortyzonem lub ogólnie dostępnego preparatu na ukąszenia owadów (np. Fenistil, Dapis, Ziaja Antybzzzy). Jeśli nie masz preparatu na użądlenia, przyłóż cebulę, plaster...

ugryzienie szerszenia
Adobe Stock
Zdrowie
Ugryzienie szerszenia może być groźne (ale nie musi!)
Ugryzienie szerszenia nie jest groźniejsze od użądlenia osy czy pszczoły. Mimo sporych rozmiarów szerszeń podczas użądlenia wpuszcza do organizmu człowieka podobną ilość toksyn jak mniejsze od niego owady. Ugryzienie szerszenia może być jednak niebezpieczne w przypadku osób uczulonych lub wtedy, gdy atak na człowieka przypuści rój szerszeni.

Chociaż ugryzienie szerszenia oznacza wstrzyknięcie dawki toksyn nie większej niż w przypadku pszczoły czy osy, to samo jego użądlenie może być bardziej bolesne. Wynika to z faktu, że żądło szerszeni jest większe . Poniżej podajemy najważniejsze informacje, jak postępować po użądleniu szerszenia oraz jak się przed nim chronić. Ugryzienie szerszenia: postępowanie domowe sposoby co robić w przypadku alergii zapobieganie Postępowanie po ugryzieniu szerszenia Zawarta w jadzie szerszenia acetylocholina wywołuje ból i obrzęk, i to z nimi warto walczyć po użądleniu. Szerszeń nie pozostawia żądła, więc nie trzeba nic z ciała usuwać. Miejsce ugryzienia trzeba zdezynfekować. Następnie dobrze jest je posmarować preparatem na ukąszenia owadów , który zmniejszy reakcję organizmu na jad. Następnie dobrze jest przyłożyć lód (zawinięty w ściereczkę – nigdy nie przykładaj lodu bezpośrednio na skórę!) lub zrobić zimny okład i trzymać go na skórze 15-20 minut. Schładzanie i smarowanie warto powtarzać 2-4 razy dziennie. Dodatkowo można osobie użądlonej podać wapno (np. w postaci tabletki rozpuszczonej w wodzie), które zmniejsza reakcję organizmu na alergeny, a więc ból, pieczenie i swędzenie. Każde ugryzienie szerszenia w usta lub język wymaga jak najszybszej wizyty u lekarza lub wezwania pogotowia ratunkowego. Do czasu uzyskania pomocy warto ssać kostki lodu (lub jeść lody), aby powstrzymać rozwój obrzęku. Domowe sposoby na ugryzienie szerszenia W przypadku braku dostępu do preparatów na ukąszenia owadów, warto wypróbować naturalne, domowe sposoby łagodzenia bólu, pieczenia i obrzęku. Należą do nich: okłady z cebuli, nacieranie sokiem z cytryny, nacieranie roztartą natką pietruszki, nacieranie zmiażdżonymi liśćmi babki lekarskiej, okłady ze stłuczonych i schłodzonych liści kapusty. Gdy...

użądlenie pszczoły
Adobe Stock
Zdrowie
Ukąszenie pszczoły - objawy, leczenie, domowe sposoby, kiedy do lekarza
Ukąszenie pszczoły u dziecka objawia się zaczerwienieniem, bólem oraz obrzękiem. Opisujemy, jak pomóc - trzeba działać szybko, gdy dziecko jest uczulone na jad pszczeli.

Ukąszenie pszczoły to przykre doświadczenie, niestety będące częstym udziałem naszych dzieci w okresie letnim. Zdecydowanie łatwiej mu zapobiegać, ale kiedy już do niego dojdzie, najważniejsze jest szybko pomóc dziecku i złagodzić ból oraz obrzęk. Działaj niezwłocznie, jeżeli dziecko ma alergię na jad pszczeli. Spis treści: Ukąszenie pszczoły - objawy Ukąszenie pszczoły - jak złagodzić skutki użądlenia Ukąszenie pszczoły - domowe sposoby łagodzenia użądlenia Ukąszenie pszczoły a uczulenie na jad pszczeli Ukąszenie pszczoły - pierwsza pomoc w przypadku wstrząsu anafilaktycznego Ukąszenie pszczoły - zapobieganie Ukąszenie pszczoły - objawy Pszczoła w przeciwieństwie do osy jest bardziej krępa, większa, ma ciemniejszy kolor oraz jest pokryta meszkiem. Może użądlić tylko raz, pozostawiając żądło w miejscu ugryzienia. Jej ukąszenie objawia się w postaci: obrzęku, zaczerwienienia, pieczenia lub bólu w miejscu ugryzienia. Zazwyczaj ślad pojawia się natychmiast lub po kilku godzinach od ukąszenia. Z reguły nie jest to groźne dla dziecka, a ukąszenie znika po kilku godzinach. Jednak w wyjątkowych sytuacjach - uczulenia na jad pszczeli - może doprowadzić do bardzo poważnego stanu wstrząsu anafilaktycznego. Czasami ślad po ukąszeniu może pojawić się dopiero nazajutrz, a nawet po kilku dniach, co może oznaczać, że do użądlenia dostała się infekcja bakteryjna. Ukąszenie pszczoły - jak złagodzić skutki użądlenia Po ukąszeniu pszczoły trzeba: usunąć żądło z ciała - delikatnie podważ jego wystającą część, zdrap pęsetą, igłą lub paznokciem, im szybciej to zrobisz, tym mniej jadu pszczoły przedostanie się do organizmu, po usunięciu żądła przemyć miejsce ciepłą wodą z mydłem, zdezynfekować rankę środkiem odkażającym, posmarować miejsce ukąszenia maścią lub...

Nasze akcje
dziecko na szczepieniu
O szczepieniach

Szczególne znaczenie szczepień przeciw pneumokokom u niemowląt i dzieci w dobie pandemii COVID-19

Partner
Miasteczko Zmysłów 2
Małe dziecko

Odwiedź Miasteczko Zmysłów i poznaj jego atrakcje!

Partner
KINDER Niespodzianka WSCW
Rozwój dziecka

Poznaj świat emocji dziecka! Ruszyła akcja Widzę, Słyszę, Czuję, Wiem

Partner
Polecamy
Porady
ile dać na komunię
Święta i uroczystości

Ile dać na komunię w 2022: ile do koperty od gościa, dziadków, chrzestnej i chrzestnego

Maria Nielsen
Podróż kleszczowy
Poród naturalny

Poród kleszczowy: wskazania, powikłania, skutki dla matki i dziecka

Ewa Janczak-Cwil
co kupić na chrzest
Święta i uroczystości

Co kupić na chrzest? Prezenty praktyczne i pamiątkowe [GALERIA]

Joanna Biegaj
zapłodnienie
Starania o dziecko

Zapłodnienie: przebieg, objawy, kiedy dochodzi do zapłodnienia

Magdalena Drab
400 plus na żłobek
Aktualności

400 plus dla dziecka na żłobek: zasady, warunki, wniosek

Ewa Janczak-Cwil
Pierwsza komunia święta
Święta i uroczystości

Prezent na komunię: pomysły na prezenty modne i tradycyjne (lista)

Magdalena Drab
biegunka w ciąży
Zdrowie w ciąży

Biegunka w ciąży: przyczyny i leczenie rozwolnienia w ciąży i przed porodem

Ewa Janczak-Cwil
Pieniądze na dziecko
Prawo i finanse

Świadczenia na dziecko: co przysługuje po urodzeniu dziecka 2022? [ZASIŁKI, ULGI]

Małgorzata Wódz
Czop śluzowy
Przygotowania do porodu

Czop śluzowy – co to, jak wygląda, kiedy odchodzi?

Joanna Biegaj
plan porodu
Lekcja 2

Plan porodu: jak go napisać, czy jest obowiązkowy? Wzór do druku

Małgorzata Wódz
wyprawka dla noworodka wiosna
Noworodek

Wyprawka dla noworodka: wiosną to obowiązkowa lista! (ubranka i rzeczy do wózka)

Małgorzata Wódz
twardy brzuch w ciąży
Zdrowie w ciąży

Twardy brzuch w ciąży – kiedy napięty brzuch jest powodem do niepokoju?

Ewa Cwil
pozytywny test ciążowy
Ciąża

Pozytywny test ciążowy – co dalej? Kiedy test ciążowy jest fałszywie pozytywny?

Joanna Biegaj
plamienie implantacyjne
Objawy ciąży

Plamienie implantacyjne: co to jest, jak wygląda, ile trwa? Czy zawsze występuje w ciąży?

Małgorzata Wódz
jak ubrać dziecko na spacer
Pielęgnacja

Jak ubrać niemowlę i starsze dziecko na spacer, by nie było mu za zimno ani za gorąco?

Małgorzata Wódz
Pozycje wertyklane do porodu
Poród naturalny

Pozycje wertykalne do porodu: dlaczego warto rodzić w pozycji wertykalnej?

Dominika Bielas
wody płodowe
Przygotowania do porodu

Jak wyglądają wody płodowe? Jak je rozpoznać?

Beata Turska
9 miesięcy w 4 minuty: tak powstaje życie
Przebieg ciąży

Rozwój płodu tydzień po tygodniu – ten film wzruszy każdego!

Joanna Biegaj