dziecko, mama
Panthermedia
Przebieg ciąży

Dziedziczenie, czyli do kogo podobne jest dziecko

Dlaczego niektóre maluchy są podobne do rodziców, a inne do dziadków? Co jest zapisane w genach? O czym one decydują?

Wszystkie cechy fizyczne i psychiczne człowieka są zapisane w genach. Oznacza to, że już w momencie zapłodnienia wzrost, kolor oczu, skłonność do otyłości oraz potencjał intelektualny dziecka, są w dużej mierze przesądzone.

Geny to cząstki DNA (kwasu dezoksyrybonukleinowego). Każdy zajmuje swoje miejsce na chromosomach, które znajdują się w jądrach wszystkich komórek organizmu. Chromosomy przenoszą tysiące genów, z których każdy reprezentuje odmienną cechę mającego się urodzić dziecka. Wiele z nich (jak np. wzrost, waga, iloraz inteligencji) zależy od wpływu kilku genów.

Podczas zapłodnienia jądro komórki jajowej, z zawartą w nim informacją genetyczną mamy, łączy się z jądrem plemnika, zawierającym informację genetyczną taty. Dziecko w 50 proc. otrzymuje geny po ojcu i w 50 proc. po matce, więc jest podobne zarówno do mamy, jak i do taty. Nie oznacza to jednak, że wszystkie jego cechy będą takie jak u rodziców.

Zobacz: Zapłodnienie na zdjęciach


Skomplikowane układanki genowe

Geny mogą występować jako dominujące (silniejsze) lub recesywne (słabsze). To, jakie cechy ujawnią się w dziecku, w dużej mierze zależy od przypadku. Przypuśćmy, że rodzice mają piwne oczy. Chociaż gen barwy ciemnej jest dominujący, nie oznacza to wcale, że ich dziecko nie może mieć oczu niebieskich! Jeśli obydwoje są nosicielami recesywnego genu niebieskich oczu, istnieje 25 proc. szans, że maluch będzie miał inny kolor oczu niż rodzice. W przypadku noworodka te genetyczne układanki nie zawsze się sprawdzają. Wszystkie maluchy rasy białej rodzą się z granatowymi tęczówkami. Dopiero po kilku tygodniach kolor oczu się zmienia i taki pozostaje na całe życie.

  • Gen silniejszy: włosy kręcone, ciemny kolor włosów, wargi grube, rzęsy długie, nos cienki, nos orli, ciemny kolor oczu, oczy duże, ciemna karnacja skóry.
  • Gen słabszy: włosy proste, jasny kolor włosów, wargi cienkie, rzęsy krótkie, nos szeroki, nos prosty, jasny kolor oczu, oczy małe, jasna karnacja skóry.

Czy wiesz: Jak cię widzi noworodek? Właśnie tak! – zdjęcia

Rudy kolor włosów: dziedziczenie genu rudości

dziecko ssie pierś
Panthermedia
Karmienie
Światowej sławy genetyk: każdy miesiąc karmienia to mniejsze ryzyko raka
Prof. Jan Lubiński, wybitny genetyk i znawca nowotworów namawia do karmienia piersią. Bo każdy miesiąc karmienia o 2 proc. zmniejsza ryzyko raka piersi. Nawet u tych kobiet, które mają gen BRCA1 - ten sam, który ma Angelina Jolie. Rocznie to prawie o 25 proc.!

Ani dla dziecka, ani dla matki nie jest obojętne, czy karmi dziecko piersią, czy podaje mleko modyfikowane . Jedną z największych i niepodważalnych korzyści karmienia piersią jest zmniejszenie ryzyka raka piersi. Potwierdza to prof. Jan Lubiński , kierownik Międzynarodowego Centrum Nowotworów Dziedzicznych, współodkrywca jednego z genów predysponujących do raka piersi. Czytaj też: Kobiety karmiące piersią lepiej zwalczają raka Każda kobieta powinna sprawdzić gen BRCA1 Rak piersi jest najczęstszym nowotworem kobiet. Zachorowania na raka piersi w Polsce, podobnie jak w całym cywilizowanym świecie, rosną i będą rosnąć: jest to głównie spowodowane zmianami cywilizacyjnymi. Przeciętnie u każdej Polki ryzyko zachorowania na raka piersi wynosi 6 proc. W ok. 5-30 proc. przyczyną nowotworów piersi są czynniki genetyczne. Część z nich jest już znana: to geny BRCA1 ,  BRCA2, PALB2, niedawno odkryty przez zespół prof. Lubińskiego gen RECQL . U kobiet, które mają mutację genu BRCA1 (tę samą, jaką miała Angelina Jolie, która poddała się profilaktycznej mastektomii), ryzyko zachorowania na raka piersi rośnie aż 10 razy. - W Polsce jest ok. 100 tys. nosicielek genu BRCA1, jednak tylko ok. 10 proc. o tym wie - mówi prof. Jan Lubiński. Dlatego każda kobieta, w której rodzinie matka, babcia, siostra, ciotka chorowała na nowotwór piersi, powinna sprawdzić, czy nie jest nosicielką mutacji BRCA1 lub BRCA2. Badania wykonuje się bezpłatnie, sieć poradni genetycznych jest w całej Polsce, konieczne jest jedynie skierowanie od lekarza pierwszego kontaktu. - Optymalnie byłoby, gdyby każda kobieta przebadała się pod tym kątem. Ryzyko zachorowania wynosi 60-70 proc., dlatego może się zdarzyć, że ani matka, ani babcia nie zachorowały, mimo że były nosicielkami. Kobieta może też odziedziczyć mutację genu BRCA1 po ojcu, i wtedy również wcześniej w rodzinie może nie być...

bielactwo u dzieci
Adobe Stock
Zdrowie
Bielactwo u dzieci – białe plamki na skórze, które trzeba chronić przed słońcem [FOTO]
Bielactwo u dzieci to choroba polegająca na niedoborze lub braku pigmentu w organizmie. Najczęściej objawia się po 10 roku życia i ma postać odbarwionych plamek na skórze, mogących się z czasem rozrastać na większym obszarze ciała. Nie ma na nią skutecznego lekarstwa, chociaż można ograniczać jej rozprzestrzenianie się. Wymaga maksymalnej ochrony skóry dziecka przed słońcem.

Bielactwo u dzieci najczęściej przybiera postać odbarwionych plam na skórze twarzy, dłoniach, kolanach, łokciach i narządach płciowych. Choroba nie boli, nie jest zaraźliwa, jednak może być ze względów estetycznych sporym obciążeniem psychicznym . Trudno także przewidzieć jej przebieg – białych plam może szybko przybywać, ale równie dobrze mogą się nie powiększać i nie powstaną kolejne. Bielactwo u dzieci: charakterystyka choroby objawy przyczyny diagnoza leczenie albinizm Na czym polega bielactwo u dzieci Bielactwo (z łac. vitiligo ) to choroba wynikająca z braku melaniny, czyli pigmentu odpowiadającego za barwę m.in. skóry, włosów oraz tęczówki oka. Im jest jej więcej, tym jest ich ciemniejszy odcień. Melanina jest produkowana przez melanocyty – komórki barwnikowe skóry. Kiedy w organizmie zaczyna ich brakować, dochodzi do bielactwa. Wyróżniamy bielactwo: nabyte (większość przypadków) i wrodzone (albinizm, występujący od urodzenia, bardzo rzadki). Początki bielactwa nabytego u dzieci objawiają się zazwyczaj po 10. roku życia albo i później. Częściej występuje ono u dziewczynek. Choroba objawia się w postaci odbarwionych, bladych plam. Jest kilka form bielactwa: ogniskowe – kilka jasnych miejsc na skórze, uogólnione – zmiany występują na większym obszarze skóry, symetryczne – skóra jest odbarwiona symetrycznie, często na palcach, nadgarstkach, dłoniach, w okolicy ust i oczu, co powoduje wrażenie odbicia lustrzanego zmian. Objawy bielactwa u dzieci Zmiany mogą pojawić się na różnych częściach ciała. Najbardziej prawdopodobne jest, że powstaną na twarzy, rękach, w pachwinach, w okolicy łokci i kolan, a także wokół skóry naokoło otworów – oczu, pępka, w okolicy narządów płciowych. Choroba rozwija się stopniowo: najpierw skóra jest...

do kogo będzie podobne twoje dziecko
Adobe Stock
Pielęgnacja
Do kogo będzie podobne twoje dziecko?
Do kogo będzie podobne twoje dziecko? Co się dziedziczy – skłonność do tycia czy raczej do smażonych kartofli? Czy można dostać w genach seksapil albo skłonność do hazardu? Wyjaśniamy!

Do kogo będzie podobne twoje dziecko? Jakie będzie miało oczy – twoje czy taty? Czy dzięki genom odziedziczy twój talent plastyczny czy słuch absolutny dziadka Janka? Zapytaliśmy o to genetyka, profesor Ewę Bartnik z Instytutu Genetyki i Biotechnologii Uniwersytetu Warszawskiego, oraz psychologa, profesora Włodzimierza Oniszczenko z Wydziału Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego.  Do kogo będzie podobne dziecko? Pobawmy się w zgadywanie. Ona jest drobną, ciemnooką brunetką o kręconych włosach. On – postawnym blondynem o niebieskich oczach i czuprynie sztywnej jak szczotka ryżowa. Jakie będą ich dzieci? – Prof. n. med. Ewa Bartnik: Możliwości jest mnóstwo. Dzieci tej pary mogą być jasno- albo ciemnowłose, niebiesko- lub brązowookie. Mogą mieć loki, ale mogą ich nie mieć. Mogą być postawne jak ojciec, filigranowe jak matka albo mieć jeszcze inną sylwetkę. W dodatku każde kolejne dziecko może być zupełnie inne: pierwsze podobne do mamy, drugie do taty (albo odwrotnie) i tak dalej. Mogą również być niepodobne do żadnego z rodziców (a na przykład do dziadka) lub niepodobne do nikogo. Dziedziczenie koloru oczu Podobno gen brązowych oczu jest dominujący, więc chociaż oczy powinny mieć po mamie... – To prawda, że gen brązowych oczu jest silniejszy niż gen oczu niebieskich, ale to nie jest takie proste. Jest jeszcze inny, który powoduje, że oczy stają się zielone. Nie wiemy, skąd się biorą szare. O tym, jak dziedziczy się kolor oczu tak naprawdę w ogóle niewiele wiadomo. Wiemy jedynie, że gdzieś na chromosomie piętnastym, na którym jest gen sprawiający, że tęczówki stają się brązowe, jest również ten od ciemnych włosów, stąd ludzie ciemnoocy mają na ogół ciemne włosy. Jedyne geny, które znamy dobrze, które mamy w ręku, to te, którym zawdzięczamy rude włosy. Większość rudowłosych osób ma w jednym z genów dwie...

Nasze akcje
dziecko na szczepieniu
O szczepieniach
Szczególne znaczenie szczepień przeciw pneumokokom u niemowląt i dzieci w dobie pandemii COVID-19
Partner
mata na piknik
Pielęgnacja
Jedziecie na piknik? Oto 6 wskazówek, dzięki którym się uda
Partner
częste oddawanie moczu u dziecka
Zakupy
Szukasz najlepszego nocnika dla dziecka? Sprawdź nasz ranking!
Partner
Podróże z Marko BeSafe
Rozwój
Oto sposób na przewożenie dziecka 5 razy bezpieczniej niż dotąd!
Partner
Polecamy
Porady
jak ubierać noworodka latem
Noworodek
Jak ubierać noworodka latem, żeby go nie przegrzać?
Małgorzata Wódz
Nowe urlopy dla rodziców
Prawo i finanse
Nowe urlopy dla rodziców w 2022 roku: od kiedy więcej dni wolnych?
Małgorzata Sztylińska-Kaczyńska
Bon turystyczny: jak wykorzystać w 2022?
Aktualności
Gdzie można wykorzystać bon turystyczny – lista podmiotów + zmiany przepisów
Ewa Janczak-Cwil
Rabarbar w ciąży
Dieta w ciąży
Czy w ciąży można jeść rabarbar? Tak, ale trzeba pamiętać o jednej rzeczy
Luiza Słuszniak
imiona unisex
Imiona
Imiona unisex – jak nazwać dziecko bez wskazywania na płeć? 168 propozycji!
Ewa Janczak-Cwil
biegunka w ciąży
Zdrowie w ciąży
Biegunka w ciąży: przyczyny i leczenie rozwolnienia w ciąży i przed porodem
Ewa Janczak-Cwil
bon turystyczny do kiedy
Aktualności
Bon turystyczny 2022 – ważność bonu. Do kiedy można wykorzystać?
Małgorzata Wódz
zapłodnienie
Starania o dziecko
Zapłodnienie: przebieg, objawy, kiedy dochodzi do zapłodnienia
Magdalena Drab
Czop śluzowy
Przygotowania do porodu
Czop śluzowy – co to, jak wygląda, kiedy odchodzi?
Joanna Biegaj
wyprawka noworodka
Niemowlę
Wyprawka dla noworodka na lato: ubranka i rzeczy do szpitala [LISTA ZAKUPÓW]
Małgorzata Wódz
uczulenie na jad pszczeli / uczulenie na jad osy
Zdrowie
Uczulenie na jad pszczeli i jad osy: objawy, co robić i jak przebiega leczenie
Katarzyna Pinkosz
Szparagi w ciąży: czy można jeść, właściwości, przeciwwskazania
Dieta w ciąży
Szparagi w ciąży: czy można jeść, właściwości, przeciwwskazania 
Luiza Słuszniak
jak pobrać bon turystyczny
Prawo i finanse
Jak pobrać i aktywować bon turystyczny: instrukcja rejestracji na PUE ZUS (krok po kroku)
Milena Oszczepalińska
domowe sposoby na komary
Aktualności
Domowe sposoby na komary: co robić, żeby komary nie gryzły?
Joanna Biegaj
twardy brzuch w ciąży
Zdrowie w ciąży
Twardy brzuch w ciąży – kiedy napięty brzuch jest powodem do niepokoju?
Ewa Cwil
plan porodu
Lekcja 2
Plan porodu: jak go napisać, czy jest obowiązkowy? Wzór do druku
Małgorzata Wódz
pozytywny test ciążowy
Ciąża
Pozytywny test ciążowy – co dalej? Kiedy test ciążowy jest fałszywie pozytywny?
Joanna Biegaj
plamienie implantacyjne
Objawy ciąży
Plamienie implantacyjne: co to jest, jak wygląda, ile trwa? Czy zawsze występuje w ciąży?
Małgorzata Wódz