O_foetus2.jpg
Piękna
Przebieg ciąży

Rozwój płodu w brzuchu - fakty i ciekawostki

Czy wiesz, że pępowina chłopców jest o 5 cm dłuższa niż dziewczynek, a powierzchnia łożyska zajmuje tyle miejsca, co jest pod dużym samochodem? Worek płodowy, wody płodowe, pępowina czy łożysko, to komfortowe i superbezpieczne mieszkanie, skrojone na miarę indywidualnych potrzeb twojego dziecka.

Przez trzydzieści osiem tygodni dziecko jest szczęśliwe, pływając, kopiąc, fikając koziołki w twoim brzuchu. Oddycha, smakuje płyn owodniowy, który grzeje go niczym kurtka i działa jak najlepszy amortyzator. Przez pępowinę, jak przez słomkę, stale dostaje pokarm. W jego mikroświecie wszystko działa jak w szwajcarskim zegarku.

Co to jest worek płodowy?

To bardzo elastyczna, przezroczysta wielowarstwowa błona. Przypomina basen, w którym poza dzieckiem mieści się jeszcze mniej więcej litr płynu owodniowego. Jak powstał ten niezawodny system ochrony? Szóstego dnia po zapłodnieniu grupka komórek (mniejsza od łebka szpilki) pożeglowała ku macicy. Najpierw pojawiła się u ujścia jajowodu, a potem zakotwiczyła w niej na następne trzydzieści siedem tygodni. Kilka z nich stało się zarodkiem, pozostałe weszły w skład systemu podtrzymującego życie – łożyska i właśnie błony płodowej.
Początkowo ten kłębuszek komórek został przykryty kołderką z komórek macicy o powierzchni zaledwie jednego centymetra kwadratowego! Ale ta ochrona wystarcza zaledwie na kilka dni. Potem powstają błony, które otulają rozwijające się dziecko. Na zdjęciach USG widać nawet, jak maluszek łapie je, ciągnie, przytula do nich główkę.

Po co są wody płodowe?

Z jednej strony ochronią przed wstrząsami i hałasem, z drugiej pomagają trenować odruch połykania i pracę nerek (dziecko stale je połyka i wydala znaną nam drogą). Miewają różny smak w zależności od menu mamy. W 19. tygodniu życia płodowego maleństwo zaczyna odróżniać te zmiany, bo w całej buzi i na języku ma już kubki smakowe. Ma też „kulinarny” gust i gdy wody szczególnie mu zasmakują, pije je tak łapczywie, że aż dostaje czkawki! Wody płodowe nie szkodzą skórze malucha, bo całe jego ciałko pokrywa gęsta maź.

Zobacz też: Czkawka u płodu

Wszystko o pępowinie

Ten życiodajny sznur rośnie do 28. tygodnia ciąży, po czym przestaje niezależnie od tego, jaką osiągnął długość. A jest ona bardzo różna – to nawet jedna z cech, która różni noworodki. Za normalną uważa się pępowinę niespełna dwudziestocentymetrową, jak i taką, która ma ponad metr.Zwykle ma ona mniej więcej 50 cm długości i 1,5 cm średnicy. Czy wiesz, że pępowiny chłopców są przeciętnie o pięć centymetrów dłuższe niż pępowiny dziewczynek? Przebiegają przez nią, układając jak spirala, dwie tętnice pępkowe oraz jedna żyła pępkowa. Naczynia te są osłonięte tzw. galaretą Whartona, która potrafi gromadzić wodę, jest sprężysta i odporna na zgniecenia. Dzięki niej i ciśnieniu krwi w sznurze pępowinowym nawet bardzo ruchliwe dziecko rzadko zaplątuje się w pępowinę tak, by powstały na niej węzły. A jeśli nawet – na ogół nie jest to niebezpieczne dla rozwoju maluszka.

Co to jest łożysko?

Ma kształt i wielkość dużego talerza o zawiniętych brzegach. Ale dzięki mnóstwie szczelin, zagłębień oraz zakrętów jego powierzchnia wynosi aż 8 m2 (tyle miejsca jest pod dużym samochodem!). To bardzo pracowity organ – pełni rolę płuc, układu pokarmowego, wątroby i nerek malca. W pełni funkcjonuje od 12. tygodnia ciąży. Od tego czasu dba, by dostawy pokarmu dla maluszka były bardzo regularne. Jak to robi? Końce kosmków łożyska, jak korzenie drzewa, są zanurzone w wypełnionych maminą krwią zagłębieniach ściany macicy. Ta krew jest bogata w tlen i substancje odżywcze oraz hormony i przeciwciała. Wszystkie te składniki przenikają do kosmków, stamtąd wędrują do dziecka przez żyłę w pępowinie z zawrotną prędkością – ponad sześciu kilometrów na godzinę! Zaś dwiema tętnicami płyną wraz z krwią do łożyska „odpady”, czyli dwutlenek węgla, mocznik i inne zbędne produkty przemiany materii. W łożysku są oddawane do krwiobiegu mamy, a potem wydalane przez jej nerki i płuca. Łożysko produkuje też wiele hormonów, które pomagają w utrzymaniu ciąży i rozwoju zarodka. No i odgrywa ważną rolę w zainicjowaniu porodu. Ale to już inna opowieść.

Czy wiesz, że dziecko bawi się również pępowiną?

Uczy się ją chwytać i – jak twierdzi terapeutka Mary Straub – bardzo je to uspokaja oraz daje mnóstwo przyjemności. Gdy malec ma sześć miesięcy, jego rączka i obwód pępowiny są mniej więcej takie same, dlatego uchwyt na sznurze pępowinowym może być bardzo mocny. Mary Straub sugeruje, że dzieci mogą go tak mocno ścisnąć, że przez chwilę mają ograniczony dostęp tlenu, by prowokować wyrzut adrenaliny. To pierwsze silne emocje!

Ciekawostki ze świata

  • Malaje nazywają łożysko „małym bratem” dziecka, doceniając w ten sposób jego znaczenie.
  • Tajowie je zakopują w pobliżu naczyń w wodą, wierząc, że to ochroni niemowlę przed gorączką. Inne plemiona – pod progiem domu, co ma zapewnić szczęśliwe powroty z polowań.
  • W wielu kulturach wierzy się, że wysuszone, zmielone łożysko to skuteczny lek.

Zobacz też: Sekrety nienarodzonego maleństwa.

Konsultacja: Prof. Ewa Dmoch-Gajzlerska, Ginekolog Położnik, kierownik Zakładu Dydaktyki Ginekologiczno-Położniczej AM w Warszawie.


 

Kiedy wykonuje się USG w ciąży i które jest najważniejsze? Sprawdź, żeby nie przegapić!

brzuch i łożysko w ciąży
Adobe Stock
Zdrowie w ciąży
Problemy z łożyskiem w ciąży – łożysko przodujące, odklejone, niewydolne, starzejące się
Łożysko to niezwykły organ, który rośnie w ciele ciężarnej razem z dzieckiem. Jest niezbędne, aby płód mógł się dobrze rozwijać. Niestety, czasem dochodzi do patologii związanych z łożyskiem. Ich skutki może odczuwać i mama, i dziecko. Wyjaśniamy, do czego mogą prowadzić.

Łożysko łączy płód z matką za pomocą pępowiny. Zaczyna tworzyć się już w czwartym tygodniu ciąży, gdy zarodek zagnieżdża się w macicy. Całkowitą sprawność osiąga pod koniec drugiego trymestru. Dla dziecka łożysko pełni rolę układu pokarmowego, oddechowego i odpornościowego. Dzięki niemu do płodu docierają substancje odżywcze i tlen oraz odprowadzane są produkty przemiany materii i dwutlenek węgla. Łożysko wpływa także na zdrowie przyszłej mamy – produkuje hormony i białka potrzebne podczas ciąży . Jeśli łożysko rozwija się nieprawidłowo , może dojść do poronienia lub zaburzeń w rozwoju płodu.  Spis treści: Łożysko przodujące Niewydolność łożyska Odklejanie łożyska Starzejące się łożysko Wydalenie łożyska Łożysko po porodzie Czym jest łożysko przodujące?   Łożysko przodujące to określenie łożyska nisko umieszczonego w macicy – w pobliżu szyjki macicy lub tuż nad nią. Przy łożysku przodującym płód ma zamkniętą drogę na świat, dlatego ono wskazaniem do wykonania cesarskiego cięcia . Jeśli niewłaściwe umieszczenie łożyska zostanie rozpoznane na początku ciąży, poród fizjologiczny jest możliwy. Najczęściej około 28. tygodnia ciąży łożysko unosi się (nie dzieje się tak tylko raz na 200 ciąż). Jeśli  badanie USG po 30 tygodniu ciąży potwierdzi łożysko przodujące, lekarz może zalecić ciężarnej leżenie (w domu lub szpitalu). Cesarskie cięcie bezwzględnie czeka te przyszłe mamy, u których łożysko znajduje się w bliżej niż 2 cm od szyjki macicy lub całkiem ją zakrywa. Łożysko przodujące wiąże się z ryzykiem silnego krwawienia. Jeśli lekarz je zdiagnozuje, kobieta musi się oszczędzać i unikać podnoszenia ciężkich przedmiotów.  Niewydolność łożyska Niewydolność łożyska...

Kate Kennedy Birth Photography
Aktualności
Drodzy lekarze, nie przecinajcie pępowiny zbyt szybko – apelują położne!
Zbyt szybkie odcięcie pępowiny jak się okazuje, wcale nie jest korzystne dla noworodka. Po długoletnich badaniach, amerykańskie położne doszły do zaskakującego odkrycia.

Dotychczas lekarze uważali, że pępowinę należy przecinać od razu po porodzie, gdyż może to uchronić kobietę przed ewentualnym krwotokiem. Od setek lat, taka metoda stosowana jest na całym  świecie. Czy nastąpi zmiana? Korzystniejsze dla dziecka? Położne z The Royal College of Midwives udostępniły raport na temat opóźnienia przecinania pępowiny . –  Natychmiastowe zaciśnięcie klamry na pępowinie, zmniejsza przepływ krwi  u dziecka i może pozbawić dziecka żelaza. Niedobór  żelaza w pierwszych miesiącach życia noworodka, jest przyczyną różnych problemów neurologicznych w przyszłości. – dowiadujemy się z dokumentu. Badania dowodzą, że opóźnienie o minimum 2 minuty przecięcia pępowiny, lub zaczekanie z tym do czasu kiedy przestaje ona pulsować, pomaga z przepływem krwi z łożyska do dziecka. Warto pamiętać, że dopóki pępowina pulsuje, dostarcza tlen i odżywia dziecko. – Dzięki temu, że później odetniemy pępowinę, noworodek otrzyma 30% więcej objętości krwi przez łożysko, niż po odcięciu natychmiast. Kiedy dziecko się rodzi, pępowina i łożysko zawierają przecież około 1/3 krwi dziecka! To dowodzi, jak ważne jest, by jak najwięcej krwi zostało dostarczone dziecku i lekarze nie powinni się spieszyć z zaciskaniem klamry.– podsumowują położne. Czytaj także: Niedokrwistość z powodu niedoboru żelaza u dzieci.

kiedy odpada pępek u noworodka, kikut pępowinowy - kiedy odpada, pepowina, pępek noworodka
Fotolia
Noworodek
Kiedy wreszcie odpadnie ten pępek? Znamy odpowiedź
Nie możesz się doczekać, kiedy wreszcie twoje dziecko pozbędzie się kikuta pępowiny? Przygotuj się, że czasem trzeba na to trochę poczekać.

Kikut pępowiny może szokować rodziców noworodka . Nic dziwnego. Nikt, kto do tej pory nie miał dziecka, nie miał też do czynienia z fragmentem ludzkiej tkanki, która jest pozostałością po łączącej płód z łożyskiem pępowinie. Dlatego też świeżo upieczeni opiekunowie maluszka jak najszybciej chcieliby się pozbyć tego problemu. Kiedy odpada pępek u noworodka? Nie zawsze tak szybko, jak byśmy sobie tego życzyli. Kiedy odpada kikut pępowiny? Nie ma jednego z góry określonego terminu. Zwykle pępek noworodka odpada między 7 a 10. dniem po narodzinach, a czasem pod koniec 2. tygodnia. Wasze dziecko ma już trzy tygodnie i kikut pępowiny nadal trzyma się mocno? To nie znaczy, że dzieje się coś złego. Eksperci uważają, że pępowina może odpaść znacznie później – bo aż do 29. dnia od porodu i nie należy się tym martwić, jeśli jej gojenia nie zakłóca stan zapalny. Zdaniem lekarzy proces oddzielania się kikuta zajmuje więcej czasu, jeśli: pępowina jest gruba, dziecko urodziło się przez cesarskie cięcie jest wcześniakiem. Warto wiedzieć, że u dzieci urodzonych przed czasem jest większe ryzyko infekcji pępka. Ale w czasie, gdy kikut pępowiny jeszcze tkwi przy brzuszku, maluszki na ogół przebywają w szpitalu, a tam kontroluje się, w jakim stanie są ich pępki. Jak goi się pępek? Kikut pępowinowy najpierw jest wilgotny i elastyczny . Można nim bez problemu manipulować, np. gdy próbujemy go umyć i osuszyć. Gdy wysycha – twardnieje i bardziej przylega do skóry. Ale nawet wtedy można go unosić, np. gdy próbujemy doprowadzić pępowinę do czystości lub chcemy osuszyć skórę pod nią. Wszelkie tego typu zabiegi nie są dla dziecka bolesne. Co robić, aby pępek odpadł szybciej? W gojeniu się pępka pomaga sucha pielęgnacja i dostęp powietrza. Z tego powodu pępowina noworodka nie powinna być mocno okrywana . Lekarze...

Nasze akcje
dziecko na szczepieniu
O szczepieniach
Szczególne znaczenie szczepień przeciw pneumokokom u niemowląt i dzieci w dobie pandemii COVID-19
Partner
mata na piknik
Pielęgnacja
Jedziecie na piknik? Oto 6 wskazówek, dzięki którym się uda
Partner
częste oddawanie moczu u dziecka
Zakupy
Szukasz najlepszego nocnika dla dziecka? Sprawdź nasz ranking!
Partner
Podróże z Marko BeSafe
Rozwój
Oto sposób na przewożenie dziecka 5 razy bezpieczniej niż dotąd!
Partner
Polecamy
Porady
jak ubierać noworodka latem
Noworodek
Jak ubierać noworodka latem, żeby go nie przegrzać?
Małgorzata Wódz
Nowe urlopy dla rodziców
Prawo i finanse
Nowe urlopy dla rodziców w 2022 roku: od kiedy więcej dni wolnych?
Małgorzata Sztylińska-Kaczyńska
Bon turystyczny: jak wykorzystać w 2022?
Aktualności
Gdzie można wykorzystać bon turystyczny – lista podmiotów + zmiany przepisów
Ewa Janczak-Cwil
Rabarbar w ciąży
Dieta w ciąży
Czy w ciąży można jeść rabarbar? Tak, ale trzeba pamiętać o jednej rzeczy
Luiza Słuszniak
imiona unisex
Imiona
Imiona unisex – jak nazwać dziecko bez wskazywania na płeć? 168 propozycji!
Ewa Janczak-Cwil
biegunka w ciąży
Zdrowie w ciąży
Biegunka w ciąży: przyczyny i leczenie rozwolnienia w ciąży i przed porodem
Ewa Janczak-Cwil
bon turystyczny do kiedy
Aktualności
Bon turystyczny 2022 – ważność bonu. Do kiedy można wykorzystać?
Małgorzata Wódz
zapłodnienie
Starania o dziecko
Zapłodnienie: przebieg, objawy, kiedy dochodzi do zapłodnienia
Magdalena Drab
Czop śluzowy
Przygotowania do porodu
Czop śluzowy – co to, jak wygląda, kiedy odchodzi?
Joanna Biegaj
wyprawka noworodka
Niemowlę
Wyprawka dla noworodka na lato: ubranka i rzeczy do szpitala [LISTA ZAKUPÓW]
Małgorzata Wódz
uczulenie na jad pszczeli / uczulenie na jad osy
Zdrowie
Uczulenie na jad pszczeli i jad osy: objawy, co robić i jak przebiega leczenie
Katarzyna Pinkosz
Szparagi w ciąży: czy można jeść, właściwości, przeciwwskazania
Dieta w ciąży
Szparagi w ciąży: czy można jeść, właściwości, przeciwwskazania 
Luiza Słuszniak
jak pobrać bon turystyczny
Prawo i finanse
Jak pobrać i aktywować bon turystyczny: instrukcja rejestracji na PUE ZUS (krok po kroku)
Milena Oszczepalińska
domowe sposoby na komary
Aktualności
Domowe sposoby na komary: co robić, żeby komary nie gryzły?
Joanna Biegaj
twardy brzuch w ciąży
Zdrowie w ciąży
Twardy brzuch w ciąży – kiedy napięty brzuch jest powodem do niepokoju?
Ewa Cwil
plan porodu
Lekcja 2
Plan porodu: jak go napisać, czy jest obowiązkowy? Wzór do druku
Małgorzata Wódz
pozytywny test ciążowy
Ciąża
Pozytywny test ciążowy – co dalej? Kiedy test ciążowy jest fałszywie pozytywny?
Joanna Biegaj
plamienie implantacyjne
Objawy ciąży
Plamienie implantacyjne: co to jest, jak wygląda, ile trwa? Czy zawsze występuje w ciąży?
Małgorzata Wódz