początek ciąży
Adobe Stock
Przebieg ciąży

Początek ciąży: na co uważać, jak dbać o siebie na początku ciąży

Początek ciąży to dla kobiety czas wielkich zmian w organizmie i psychice. Gdy test ciążowy pokaże dwie kreski, pojawia się mnóstwo pytań. Wyjaśniamy, jak rozpoznaje się i potwierdza ciążę, kiedy iść do lekarza na pierwszą ciążową wizytę i jak troszczyć się o siebie i dziecko w pierwszych dniach i tygodniach po zapłodnieniu. Oto wszystko, co powinnaś wiedzieć o początku ciąży.
Początek ciąży to czas, kiedy w organizmie kobiety zachodzi wiele zmian. Pojawiają się pierwsze objawy ciąży, ciężarna zaczyna odczuwać nudności, powiększa się brzuch i piersi, ustaje miesiączka.

Większości kobiet dowiaduje się o ciąży, dopiero gdy zrobi test ciążowy. Niejedna przyszła mama może obawiać się, że przed opóźnieniem okresu zrobiła coś, co mogło zaszkodzić dziecku (wypiła kilka drinków, przeżywała silny stres). Oto najważniejsze informacje o początku ciąży. Sprawdź, jak rozpoznać, że doszło do zapłodnienia, kiedy iść do lekarza, na co uważać na początku ciąży. Odpowiadamy na pytania, które intrygują każdą przyszłą mamę. 

Spis treści: 

Wczesna ciąża - film z USG w 4.-6. tygodniu

Początek ciąży: pierwsze objawy

Kobieta zwykle może rozpoznać ciążę, gdy ustaje krwawienie miesięczne. Aby potwierdzić, że spodziewa się dziecka, może zrobić test ciążowy, oznaczyć poziom beta hCG lub udać się na badanie ginekologiczne. Pierwsze objawy ciąży pojawiają się zwykle ok. 6 tygodnia ciąży. Początki ciąży, te pierwsze dni mogą być dla kobiety zupełnie zwyczajne – zmiany związane z zapłodnieniem najczęściej nie są dostrzegane w pierwszym tygodniu ciąży. Jednak jeśli przyszła mama uważnie obserwuje swój organizm, może rozpoznać ciążę na wczesnym etapie. Objawy pierwszego tygodnia ciąży są podobne do tych, które kobieta odczuwa przed miesiączką. Takie bardzo wczesne objawy to: tkliwość piersi, ból w podbrzuszu lub ból jajników. 

Pierwsze objawy ciąży to: 

  • ból piersi,
  • zmęczenie,
  • ból brzucha,
  • częste wizyty w toalecie,
  • nudności i wymioty,
  • wrażliwość na zapachy,
  • brak miesiączki.

Kiedy początek ciąży?

Za początek ciąży uznaje się pierwszy dzień ostatniej miesiączki poprzedzającej zapłodnienie. W taki sposób obliczają wiek ciąży lekarze. Przyjęto taką metodę, ponieważ termin miesiączki łatwo ustalić, w odróżnieniu od terminu zapłodnienia, który jest trudny do dokładnego określenia. Ze względu na taki sposób obliczeń początek ciąży i wiek ciąży należy traktować jako wartości orientacyjne.

Do uwolnienia się komórki jajowej i do zapłodnienia dochodzi w cyklu owulacyjnym występującym po ostatniej miesiączce (owulacja wypada zwykle około 14 dni przed terminem kolejnej miesiączki). Gdy dojdzie do zapłodnienia właśnie wtedy tak naprawdę rozpocznie się ciąża. Czas, w którym dojdzie do zapłodnienia po owulacji, jest uzależniony od tego, ile plemniki przetrwają w ciele kobiety. Zazwyczaj są to 3 dni, te wyjątkowo silne wytrzymują 5 dni, a nawet tydzień.

Początek ciąży: kiedy do lekarza?

Na pierwszą ciążową wizytę u ginekologa najlepiej wybrać się między 6 a 8 tygodniem od ostatniej miesiączki. Nie powinnaś zwlekać zbyt długo z tą decyzją, ponieważ do 10. tygodnia należy wykonać niezbędne badania krwi i moczu, a do 11 tygodnia wykonać pierwsze badanie USG, które pomoże wykluczyć ciążę pozamaciczną. Pamiętaj, że czasami na wizytę u lekarza trzeba czekać kilkanaście dni. Kobieta w ciąży powinna także jak najwcześniej zacząć przyjmować suplementy ciążowe, szczególnie kwas foliowy. 

Początki ciąży: na co uważać?

Do zapłodnienia dochodzi mniej więcej w środku cyklu. Do dnia planowanej miesiączki (przez dwa tygodnie) kobieta nie jest zatem w stanie stwierdzić, że zaszła w ciążę. Może się więc zdarzyć, że będzie robić rzeczy w ciąży zakazane (np. palić). Przez 14 pierwszych dni od zapłodnienia zarodek jest bezpieczny, bo składa się z grupy niewyspecjalizowanych komórek. Jeśli któreś z nich (np. z powodu wypicia alkoholu) ulegną uszkodzeniu, zostają usunięte i zastąpione nowymi. Po 14 dniach komórki zaczynają się specjalizować (powstają zawiązki narządów). Z tego względu podejrzewając ciążę, należy wystrzegać się alkoholu i najlepiej jak najszybciej rzucić palenie.

Początek ciąży: co robić?

Ciąża to nie choroba, ale fizjologiczny stan organizmu. Mimo to ciężarna powinna od samego początku ciąży zwracać uwagę na kilka czynników, które mogą przyczynić się do problemów z ciążą.
 

  • Kontroluj wagę – kobieta w ciąży nie powinna tyć bez ograniczeń. Przyrost masy ciała w pojedynczej ciąży wynosi średnio 12–13 kg. Punktem odniesienia jest tzw. rekomendowany przybór wagi podczas ciąży. Aby go obliczyć, określ swoje BMI, czyli wskaźnik masy ciała sprzed ciąży. Podziel swoją wagę (w kilogramach) przez wzrost (w metrach) podniesiony do kwadratu.
    – jeśli zgodnie z BMI masz niedowagę (wynik poniżej 18,5), w ciąży powinnaś przytyć 14–20 kg.
    – gdy twój wynik mieści się w normie (BMI 18,5–24,9), do końca ciąży możesz przybrać na wadze 12–18 kg.
    – jeżeli masz nadwagę (wynik 25–29,9), ideałem będzie przyrost wagi o 7–11 kg.
    – u kobiet otyłych (BMI powyżej 30) waga może się zwiększyć maksymalnie o 7 kg.
    Duża nadwaga w ciąży to nie jest tylko problem estetyczny. Nadmiar kilogramów zwiększa ryzyko pojawienia się nadciśnienia tętniczego i cukrzycy oraz skłonność do zakażeń – gorzej goją się rany po nacięciu krocza i cięciu cesarskim.

 

  • Unikaj stresu – staraj się być dla siebie dobra i wyrozumiała. Pamiętaj, że masz prawo doświadczać wielu trudnych, często sprzecznych i zmiennych uczuć. Nie warto z nimi walczyć, ponieważ odrzucane i tak prędzej czy później dojdą do głosu. Znajdź bratnią duszę, która pomoże ci przejść przez trudne emocje. Może będzie to partner, mama, przyjaciółka, a może dziewczyny, które na internetowych forach szukają słów wsparcia. 

 

  • Wyeliminuj ze swojego otoczenia dym papierosowy – palenie jest szkodliwe dla zdrowia, także bierne. Z tego względu każdy moment jest dobry na jego rzucenie – a zwłaszcza ciąża. Oprócz zagrożeń uniwersalnych dla palacza, czyli zwiększonego ryzyka zachorowania na raka oraz choroby serca, powoduje ono u dzieci mam palących w ciąży znaczne zmniejszenie wagi urodzeniowej. Niska waga urodzeniowa dziecka to główna przyczyna wielu poważnych problemów z ciążą i zdrowiem dziecka, takich jak przedwczesny poród oraz opóźnienia w rozwoju psychicznym oraz fizycznym dziecka. 
     
  • Prowadź spokojny, ale aktywny tryb życia – lekarze twierdzą, że pierwszy trymestr ciąży to nie czas na intensywny wysiłek fizyczny. Jeśli jednak przed ciążą regularnie się ruszałaś, nic nie stoi na przeszkodzie, byś dalej była aktywna. Obowiązuje jednak jedna podstawowa zasada – przyszła mama gimnastykuje się dla przyjemności i zaprzestaje wysiłku, kiedy jest zbyt intensywny, czyli zaczyna męczyć lub wiąże się z bólami brzucha w okolicy łonowej. W kolejnych trymestrach ciąży umiarkowany wysiłek mamy nie stanowi już dla maluszka takiego zagrożenia.
     
  • Wykonuj wszystkie zalecone przez lekarza badania – ich wyniki dadzą najważniejsze informacje o twoim ogólnym stanie zdrowia. Proste badania krwi pozwolą określić grupę krwi i rodzaj czynnika Rh (czy jest dodatni, czy też ujemny) oraz stwierdzić lub wykluczyć wiele chorób (np. anemię, cukrzycę czy też odporność na groźną dla ciężarnych różyczkę). Analiza moczu pomoże stwierdzić, czy nie jesteś nosicielką bakterii odpowiedzialnych za przedwczesny poród. Z czasem lekarz będzie również sprawdzał obecność białka w moczu – jeśli je wykryje, może być objawem zakażenia lub dość poważnego stanu przedrzucawkowego, tzw. gestozy.

Częste pytania na początku ciąży

1. Dlaczego na początku ciąży kobiecie jest niedobrze?
Nudności zazwyczaj pojawiają się około 6. tygodnia ciąży i trwają najczęściej do końca pierwszego trymestru. Odpowiadają za nie prawdopodobnie:
- podwyższony poziom niektórych hormonów (głównie hCG i estrogenu),
- rozciąganie mięśniówki macicy,
- rozluźnienie mięśni przewodu pokarmowego (co powoduje pogorszenie trawienia),
- nadmiar kwasu żołądkowego,
- wyostrzony zmysł powonienia.

Im większa ilość wydzielanych hormonów w ciąży, tym większe nudności (dlatego częściej odczuwają je ciężarne w ciąży mnogiej). Nie bez wpływu pozostaje także wrażliwość na wymioty (kobiety z chorobą lokomocyjną bardziej narażone są na nudności w ciąży). Gorsze samopoczucie w pierwszych dniach i tygodniach po zapłodnieniu nie przekłada się na formę dziecka. Co można zrobić, żeby poczuć ulgę? Przede wszystkim jadać często (ale mniejsze porcje), aby nie miewać pustego żołądka. 

2. Kiedy zaczyna rosnąć brzuch w ciąży?
To sprawa indywidualna. Czasem brzuch zaokrągla się już w trzecim miesiącu ciąży, w niektórych przypadkach nie widać go nawet do połowy ciąży. Każda z tych sytuacji mieści się w normie.

3. Czy seks w ciąży może być niebezpieczny dla dziecka?

Jeśli lekarz nie uzna ciąży za zagrożoną, nic nie stoi na przeszkodzie, aby współżyć. Zwłaszcza w pierwszym trymestrze ciąży, kiedy nie masz jeszcze widocznego brzucha. Płód jest dobrze chroniony wewnątrz worka owodniowego – nie wnikną do niego żadne drobnoustroje czy plemniki. Gdy się kochacie, dziecko czuje delikatne i kołyszące skurcze macicy.

4. Jak precyzyjnie obliczyć termin porodu?
Od daty pierwszego dnia ostatniej miesiączki odejmij trzy miesiące (np. 11 kwietnia – 3 miesiące = 11 stycznia). Do otrzymanej daty dodaj siedem dni (11 stycznia + 7 dni = 18 stycznia). Przewidywany termin porodu (lekarze używają skrótu PTP) to właśnie 18 stycznia. Pamiętaj jednak, że wyliczona data narodzin dziecka jest tylko orientacyjna. Z badań wynika, że jedynie jedno na 20 dzieci rodzi się w wyznaczonym terminie. Reszta przychodzi na świat najczęściej w granicach dwóch tygodni od terminu właściwego (czyli między 38. a 42. tygodniem ciąży).​

5. Kiedy poinformować szefa o ciąży?

Jeśli gorzej się czujesz lub pracujesz w warunkach szkodliwych dla zdrowia (np. masz kontakt z promieniami rentgenowskimi, chemikaliami), poinformuj pracodawcę o ciąży jak najwcześniej. Przełożony powinien wyznaczyć ci inne obowiązki. Pamiętaj, że pełną ochronę daje kobiecie przekazanie zaświadczenia o ciąży do działu kadr.

6. Kiedy robi się pierwsze USG w ciąży?
Pierwsze USG wykonuje się między 6. a 11. tygodniem ciąży. Ma na celu potwierdzenie ciąży i określenie liczby zarodków. Pozwala również wykluczyć ciążę pozamaciczną. To bardzo ważne, abyś wykonywała to badanie regularnie, zgodnie z zaleceniami lekarza. USG w ciąży nie jest szkodliwe. Ultrasonografia polega na wysyłaniu przez głowicę niesłyszalnych dla ucha ultradźwięków, które odbijają się od narządów, z powrotem wracają do głowicy i zostają przetworzone na obraz, który zobaczysz na monitorze.

Zobacz także: 

Ciąża pozamaciczna
Fotolia
Objawy ciąży
Objawy ciąży pozamacicznej – tłumaczy ginekolog z IMiD
Objawy ciąży pozamacicznej nie zawsze muszą być zauważalne. Czasem pojawia się ból brzucha, krwawienie lub zasłabnięcie. Ciąża pozamaciczna to stan zagrażający życiu, dlatego bardzo ważne jest zachowanie czujności przy wystąpieniu potencjalnych objawów. Wspólnie z dr n. med. Marzeną Jurczak-Czaplicką, ginekologiem położnikiem z Instytutu Matki i Dziecka w Warszawie sprawdzamy, jak rozpoznać ciążę pozamaciczną.

Objawy ciąży pozamacicznej (ektopowej) nie zawsze są charakterystyczne. Mogą być bardziej lub mniej nasilone. Z tego względu trudno określić kiedy pierwsze objawy ciąży pozamacicznej mogą wystąpić. Co bardzo ważne – krwawienie na początku ciąży, które zwykle uznaje się za główny symptom tego stanu, nie musi się pojawić. Czasem absolutnie nic nie zapowiada, że zarodek zagnieździł się poza macicą. Warto o tym pamiętać, ponieważ ciąża pozamaciczna jest stanem, który może zagrażać życiu kobiety. Dochodzi do niej, gdy zarodek rozwija się poza jamą macicy. Prawdopodobieństwo wystąpienia ciąży ektopowej wynosi 1:100, a ryzyko to jest większe u kobiet w wieku pomiędzy 25. a 30. rokiem życia.  Spis treści: Objawy ciąży pozamacicznej Jak rozpoznać ciążę pozamaciczną? Ciąża pozamaciczna a test ciążowy - Ciąża pozamaciczna (ektopowa) a okres Objawy ciąży pozamacicznej Czy ciąża pozamaciczna daje objawy? Tak, chociaż potrafią one zdarzać się także w zdrowych ciążach. Warto więc zachować szczególną ostrożność i zwracać uwagę na wszystkie niepokojące symptomy - zwłaszcza przed pierwszym USG u lekarza. Pierwsze objawy ciąży pozamacicznej (ektopowej) to: ból brzucha, wrażliwość w obrębie miednicy krwawienie (lub plamienie) zasłabnięcie słaby puls zawroty głowy blada skóra ból ramion omdlenie Zdaniem dr Marzeny Jurczak-Czaplickiej bóle podbrzusza pojawiające się we wczesnej ciąży, które przypominają dolegliwości przedmiesiączkowe, zazwyczaj nie powinny być powodem do niepokoju. Nie musimy się nimi martwić, jeśli nie nasilają się, trwają krótko i same przechodzą. Natomiast jeśli ból brzucha jest jednostronny i narasta, wymaga pilniejszej obserwacji i konsultacji lekarskiej. Jak rozpoznać ciążę pozamaciczną? - Dawniej...

jak wygląda zapłodnienie
Adobe Stock
Starania o dziecko
Jak wygląda zapłodnienie komórki jajowej u człowieka?
Zapłodnienie komórki jajowej to fascynujący proces. Zobacz na zdjęciach, jak wygląda zapłodnienie u człowieka i dowiedz się, jakie warunki muszą zostać spełnione, by powstało nowe życie.
dieta ciężarnej warzywa
Panthermedia
Dieta w ciąży
Co jeść w ciąży?
Tych produktów w diecie ciężarnej nie może zabraknąć. Dzięki nim rozwijające się w brzuszku dziecko będzie zdrowo rosło.
Nasze akcje
dziecko na szczepieniu
O szczepieniach
Szczególne znaczenie szczepień przeciw pneumokokom u niemowląt i dzieci w dobie pandemii COVID-19
Partner
mata na piknik
Pielęgnacja
Jedziecie na piknik? Oto 6 wskazówek, dzięki którym się uda
Partner
częste oddawanie moczu u dziecka
Zakupy
Szukasz najlepszego nocnika dla dziecka? Sprawdź nasz ranking!
Partner
Podróże z Marko BeSafe
Rozwój
Oto sposób na przewożenie dziecka 5 razy bezpieczniej niż dotąd!
Partner
Polecamy
Porady
jak ubierać noworodka latem
Noworodek
Jak ubierać noworodka latem, żeby go nie przegrzać?
Małgorzata Wódz
Nowe urlopy dla rodziców
Prawo i finanse
Nowe urlopy dla rodziców w 2022 roku: od kiedy więcej dni wolnych?
Małgorzata Sztylińska-Kaczyńska
Bon turystyczny: jak wykorzystać w 2022?
Aktualności
Gdzie można wykorzystać bon turystyczny – lista podmiotów + zmiany przepisów
Ewa Janczak-Cwil
Rabarbar w ciąży
Dieta w ciąży
Czy w ciąży można jeść rabarbar? Tak, ale trzeba pamiętać o jednej rzeczy
Luiza Słuszniak
imiona unisex
Imiona
Imiona unisex – jak nazwać dziecko bez wskazywania na płeć? 168 propozycji!
Ewa Janczak-Cwil
biegunka w ciąży
Zdrowie w ciąży
Biegunka w ciąży: przyczyny i leczenie rozwolnienia w ciąży i przed porodem
Ewa Janczak-Cwil
bon turystyczny do kiedy
Aktualności
Bon turystyczny 2022 – ważność bonu. Do kiedy można wykorzystać?
Małgorzata Wódz
zapłodnienie
Starania o dziecko
Zapłodnienie: przebieg, objawy, kiedy dochodzi do zapłodnienia
Magdalena Drab
Czop śluzowy
Przygotowania do porodu
Czop śluzowy – co to, jak wygląda, kiedy odchodzi?
Joanna Biegaj
wyprawka noworodka
Niemowlę
Wyprawka dla noworodka na lato: ubranka i rzeczy do szpitala [LISTA ZAKUPÓW]
Małgorzata Wódz
uczulenie na jad pszczeli / uczulenie na jad osy
Zdrowie
Uczulenie na jad pszczeli i jad osy: objawy, co robić i jak przebiega leczenie
Katarzyna Pinkosz
Szparagi w ciąży: czy można jeść, właściwości, przeciwwskazania
Dieta w ciąży
Szparagi w ciąży: czy można jeść, właściwości, przeciwwskazania 
Luiza Słuszniak
jak pobrać bon turystyczny
Prawo i finanse
Jak pobrać i aktywować bon turystyczny: instrukcja rejestracji na PUE ZUS (krok po kroku)
Milena Oszczepalińska
domowe sposoby na komary
Aktualności
Domowe sposoby na komary: co robić, żeby komary nie gryzły?
Joanna Biegaj
twardy brzuch w ciąży
Zdrowie w ciąży
Twardy brzuch w ciąży – kiedy napięty brzuch jest powodem do niepokoju?
Ewa Cwil
plan porodu
Lekcja 2
Plan porodu: jak go napisać, czy jest obowiązkowy? Wzór do druku
Małgorzata Wódz
pozytywny test ciążowy
Ciąża
Pozytywny test ciążowy – co dalej? Kiedy test ciążowy jest fałszywie pozytywny?
Joanna Biegaj
plamienie implantacyjne
Objawy ciąży
Plamienie implantacyjne: co to jest, jak wygląda, ile trwa? Czy zawsze występuje w ciąży?
Małgorzata Wódz