opieka nad noworodkiem
Adobe Stock
Lekcja 6

Noworodek: pierwsze dni w domu – zasady opieki i pielęgnacji

Pierwsze dni z noworodkiem bywają trudne dla początkujących rodziców, którzy są pełni obaw o to, czy sprostają zadaniu. Warto zaufać spokojnie obserwować dziecka, a z czasem nowa codzienność stanie się bardziej zrozumiała i jasna. Oto podstawowe zasady opieki nad noworodkiem i zalecenia dotyczące pielęgnacji w okresie noworodkowym. Dzięki nim przetrwanie pierwszych tygodni będzie prostsze.

Noworodek to określenie dziecka w pierwszym miesiącu życia. Od piątego tygodnia mówi się już o niemowlęciu. To rozgraniczenie ma głęboki sens, gdyż noworodkiem jest dziecko, które dopiero adaptuje się do życia poza organizmem mamy. Z tego powodu wymaga szczególnej opieki i troski.

Warto jednak pamiętać, że dziecko w okresie noworodkowym nie jest tak kruche i delikatne, żeby rodzice musieli się obawiać opieki nad nim. Podpowiemy, jak zadbać o szczególne potrzeby noworodka, żeby pierwszy miesiąc przebiegł bez większych niespodzianek. 

Smółka: co to jest, jak wygląda, o czym świadczy brak smółki u noworodka [WIDEO]

Noworodek – pierwsze dni w domu

Pierwsze dni życia dziecka to czas na odpoczynek po trudach narodzin. Pierwszy miesiąc dziecka w domu powinien upłynąć na nabieraniu przez rodziców wprawy w zajmowaniu się dzieckiem. Co w tym pomoże? Oto rady na pierwsze dni z noworodkiem.

Przez pierwsze dni rodzice patrzą na ogół na swoje dzieci z niepokojem: czy wszystko w porządku, czy kupka normalna, czy noworodek wystarczająco dużo zjada, dlaczego płacze. Większość obaw o zdrowie i samopoczucie noworodka jest zupełnie niepotrzebnych.

Niepokoić powinno, gdy noworodek:

  • gorączkuje powyżej 38°C,
  • odmawia jedzenia przez kilka karmień,
  • ma biegunkę,
  • wymiotuje,
  • robi się wiotki i „leje się" przez ręce,
  • sapie, charczy, ma trudności z oddychaniem przez nos.


W takich sytuacjach trzeba skonsultować się z lekarzem.

Wezwij lekarza, gdy noworodek:

  • sinieje,
  • jest blady,
  • ma trudności w oddychaniu,
  • jest bardzo senny, trudno go obudzić.


W pierwszych dniach życia noworodek najpierw chudnie (to tzw. fizjologiczny spadek masy ciała), a potem odzyskuje wagę, z którą przyszedł na świat. Między 10 a 14 dniem po narodzinach dziecko powinno wrócić do masy ciała, jaką miało tuż po porodzie. W tym czasie zwykle nie jest polecane dodatkowe ważenie noworodka. Masę ciała skontroluje lekarz podczas pierwszej wizyty. Jeśli dziecko regularnie budzi się na karmienie, je z apetytem, można zakładać, że przybiera na wadze prawidłowo. Jego stan pomoże ocenić położna środowiskowa podczas wizyty patronażowej. 

Noworodek – opieka i pielęgnacja w pierwszych dniach życia

Zastanawiasz się, jak pielęgnować noworodka? Oto najważniejsze informacje dla świeżo upieczonych rodziców.

Podstawowe zasady opieki nad noworodkiem:
 

  • Przystawiaj dziecko do piersi zawsze, gdy się tego domaga (jeśli pielucha jest pusta, to jest duża szansa, że dziecko chce jeść).
  • Pilnuj, by przerwy między karmieniami nie były dłuższe niż 4 godziny. Jeśli dziecko śpi dłużej, przystaw je do piersi. Budzenie dziecka do karmienia jest zalecane do końca drugiego tygodnia życia.
  • Przewijaj noworodka co 3-4 godziny i zawsze od razu po zrobieniu przez dziecko kupki. Długie leżenie w wilgotnej pielusze sprzyja podrażnieniu delikatnej skóry dziecka.
  • Przy każdym przewijaniu smaruj pośladki dziecka cienką warstwą kremu ochronnego do pupy, to polecana przez dermatologów metoda zapobieganiu odparzeń.
  • Staraj się utrzymać kikut pępowinowy w suchości i czekaj, aż sam odpadnie (jeśli kikut przypadkowo zamoczy się w kąpieli, po prostu go wysusz, jeśli dziecko go zabrudzi zawartością pieluchy – umyj dokładnie wodą i płynem, którego używasz do kąpieli dziecka, środki dezynfekcyjne stosuj tylko wtedy, gdyby pojawił się stan zapalny pępka noworodka).
  • Do pielęgnacji używaj tylko kosmetyków dla noworodków, czyli takich, które są polecane od 1 dnia życia dziecka.
  • Jeśli dziecko nie ma suchej skóry, nie musisz używać balsamów lub kremów nawilżających po kąpieli.
  • Przed wyjściem z domu zawsze smaruj twarz dziecka kremem, używaj kosmetyku dostosowanego do pogody (zimą powinien to być krem na wiatr i mróz lub tzw. cold cream.  
  • Po powrocie ze szpitala, obetnij dziecku paznokcie. Pozostawienie długich może spowodować, że dziecko podrapie się po twarzy.
  • Kąp dziecko 2-4 razy w tygodniu, codziennie przemywaj newralgiczne miejsca: pośladki, twarz dziecka, okolicę za uszami (tu mogą zbierać się resztki ulanego mleka).
  • Mów do noworodka, gdy go przewijasz lub kąpiesz, dziecko zna głosy swoich rodziców, słuchanie ich działa na niego uspokajająco.
  • Nigdy nawet na chwilę nie zostawiaj dziecka samego na przewijaku, nawet noworodek jest w stanie z niego spaść.
  • Nie wykonuj gwałtownych ruchów podczas zajmowania się dzieckiem, przenoś dziecko powoli, aby miało szansę oswoić się z tym, co dzieje się z położeniem jego ciała.
  • Zapewnij dziecku komfort termiczny. Ubieraj noworodka tak, aby miał ciepły (nie wilgotny) kark. Unikaj zarówno przegrzewania dziecka jak i jego wychładzania. Po przebraniu noworodka odczekaj 10-15 minut i sprawdź, czy jest mu ciepło, ale nie za ciepło.
  • Wybieraj ubranka, które łatwo się dziecku zakłada i zdejmuje. Nie wciskaj dziecka śliczne ale zbyt ciasne śpioszki – lepiej założyć mu ubranka nieco za duże niż takie w sam raz.


Choć nie musisz kąpać dziecka codziennie, pierwszą kąpiel warto zaplanować w dniu powrotu ze szpitala. Pozwoli pozbyć się ze skóry dziecka ewentualnych bakterii, które przylgnęły do niej w szpitalu. Wypierz wszystkie ubrania, które noworodek miał na sobie.

Cechy noworodka 

  1. Zdrowy noworodek ma różową skórę, a jego plecy i ramiona może pokrywać może meszek.
  2. Gdy noworodek płacze, robi to głośno i donośnie. Płacz noworodka bardziej przypomina krzyk, w oczach dziecka w pierwszym miesiącu życia nie pojawiają się łzy.
  3. Noworodek przesypia większość czasu – robi to nawet 21 godzin na dobę z przerwami na karmienie.
  4. Zdrowy noworodek waży średnio między 2500-3600 g, ale w pierwszych dniach życia nieco traci na wadze. Po 10 dniu życia dziecko odrabia straty, a potem już tylko przybiera na wadze. Dziecko urodzone z masą ciała poniżej 2500 g, nawet jeśli ciąża trwała tyle ile powinna, uważane jest za wcześniaka, który ma nieco inne wymagania niż noworodek.
  5. Przeciętna długość ciała noworodka wynosi 48-52 cm. 
  6. Obwód główki noworodka jest większy niż obwód jego klatki piersiowej i przeciętnie wynosi 34-35 cm. Dopiero ok. 4 miesiąca życia obwody się zrównują. Później obwód główki robi się mniejszy niż obwód klatki piersiowej. Noworodek oddycha 35-40 razy na minutę, a jego serce bije w spoczynku w tempie ok. 130 uderzeń na minutę.
  7. Kupka noworodka początkowo jest brunatno-zielona (to tzw. smółka). Po 3-4 dniach zaczyna zmieniać barwę na brunatną, później robi się żółtawo-brązowa.
W pierwszych tygodniach opieki nad noworodkiem szczególnie przyda się pomoc babci, kuzynki czy przyjaciółki. Warto, aby młodzi rodzice korzystali z ofert pomocy w postaci ugotowania obiadu, zrobienia zakupów, posprzątania mieszkania. To pozwoli im w pełni skupić się na dziecku, poznaniu jego potrzeb i wypracowaniu biegłości w opiece.


Zobacz także:

karmienie piersią niemowlaka
Adobe Stock
Karmienie
Karmienie noworodka piersią – podstawowe zasady
Karmienie piersią to najlepszy sposób żywienia dziecka w pierwszych miesiącach życia. Nie wiesz, jak karmić piersią? Sprawdź, w jaki sposób przystawiać noworodka do piersi, jak często należy to robić, ile minut dziecko powinno ssać pierś. Oto krótki poradnik karmienia piersią, który rozwiewa najczęstsze wątpliwości i pozwala radzić sobie z przeciwnościami w pierwszych dniach laktacji.

Zgodnie z zaleceniami Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) dziecko przez pierwszych 6 miesięcy powinno być karmione wyłącznie piersią. To najlepszy sposób żywienia noworodka i młodszego niemowlęcia. Jest również bardzo prosty, pod warunkiem, że uda się pokonać trudności pojawiające się w pierwszych dniach i tygodniach po porodzie.  Wyłączne karmienie piersią może trwać także nieco krócej niż 6 miesięcy. Mówią o tym najnowsze zalecenia Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia Dzieci (PTGHiŻ) dotyczące rozszerzania diety niemowląt, opublikowane na początku 2021 roku. Zgodnie z nimi karmiąca mama może zacząć wprowadzać do diety dziecka dodatkowe produkty nie wcześniej niż w 17 tygodniu życia niemowlęcia (początek piątego miesiąca) i nie później niż w 26 tygodniu (początek 7 miesiąca życia). Choć karmienie piersią jest czynnością naturalną, wiele kobiet nie wie, w jaki sposób należy karmić dziecko. Podajemy najważniejsze zasady karmienia noworodka. Spis treści:  Jak karmić piersią?   Co ile karmić noworodka? Jak długo karmić noworodka piersią? Jak karmić piersią? Karmienie piersią powinno być wygodne arówno dla dziecka, jak i dla jego mamy. Wypróbuj specjalne pozycje do karmienia. Możesz karmić na leżąco, siedząco, możesz też dopasować pozycję do apetytu dziecka i ilości pokarmu, jaką masz w piersiach.​ Prawidłowe przystawienie dziecka do piersi i wybranie odpowiedniej pozycji do karmienia ma duży wpływ na powodzenie w karmieniu piersią.  Karmienie piersią krok po kroku  Połóż się wygodnie na boku, oprzyj głowę na poduszce lub usiądź w wygodnej pozycji (ważne, żeby plecy były podparte). Możesz wypróbować też inne polecane  pozycje do karmienia piersią . Ułóż dziecko na boku, zwrócone twarzą w twoją stronę (brzuch dziecka...

temperatura w pokoju noworodka
Adobe Stock
Noworodek
Temperatura w pokoju noworodka: jaka jest optymalna temperatura i wilgotność do spania?
Temperatura w pokoju noworodka nie może być za niska ani za wysoka, ale żeby znaleźć tę optymalną, trzeba mieć w domu termometr. Przyda się też higrometr i nawilżacz powietrza, bo dzięki nim zadbasz o najlepszą wilgotność w pokoju noworodka. Podpowiadamy, jaka jest optymalna temperatura do spania oraz najlepsza wilgotność w pokoju dziecka.

Temperatura i wilgotność w pokoju noworodka to rzeczy nie bez znaczenia dla komfortu i snu dziecka. Nie ulegaj pokusie, zwłaszcza zimą, by odkręcić kaloryfery i rozgrzać powietrze w domu – maluszkowi nie przybędzie od tego zdrowia. Wręcz przeciwnie, gorąco i mała wilgotność w pokoju noworodka doprowadzą do przegrzania i wysuszenia śluzówek w nosie i gardle. Zbyt wysoka temperatura nie jest też dobra do spania dla dziecka. Jaka więc jest optymalna? Jaka powinna być temperatura w pokoju noworodka? Temperatura otoczenia jest bardzo ważna dla noworodka. Tak małe dziecko może łatwo ulec wychłodzeniu lub przegrzaniu, ponieważ jego układ termoregulacji nie działa jeszcze sprawnie. Idealna temperatura, jaka powinna panować w pokoju noworodka, to 20-22°C, także zimą. To najlepsza temperatura do spania dla dziecka. Podczas kąpieli w łazience zaś temperatura może wynosić nawet ok. 24°C. To się może przydać   w pokoju noworodka: Termometr – do mierzenia temperatury powietrza w pomieszczeniach. Regulatory temperatury – na grzejnikach, pozwolą sterować temperaturą w pokoju. Przenośny grzejnik – jeśli masz zbyt chłodne mieszkanie. Promiennik ciepła – gdy maluch urodził się przed czasem lub z niską masą, jest bardziej podatny na wychłodzenie. Jaka powinna być wilgotność w pokoju noworodka? Wilgotność jest równie ważna, co temperatura w pokoju noworodka. Wietrzenie to skuteczny sposób, aby pozbyć się zarazków. Nie gwarantuje jednak, że powietrze będzie odpowiednio nawilżone. Gdy grzeją kaloryfery, często jest ono zbyt suche dla noworodka. Najlepsza wilgotność w domu to od 40 do 60 proc. Poniżej dolnej granicy powietrze w mieszkaniu jest za suche – oddychanie nim prowadzi do wysuszenia śluzówek (np. w nosie lub w gardle). A wysuszona śluzówka nie może pełnić swojej funkcji ochronnej. Przez to łatwo...

Nasze akcje
dziecko na szczepieniu
O szczepieniach
Szczególne znaczenie szczepień przeciw pneumokokom u niemowląt i dzieci w dobie pandemii COVID-19
Partner
mata na piknik
Pielęgnacja
Jedziecie na piknik? Oto 6 wskazówek, dzięki którym się uda
Partner
częste oddawanie moczu u dziecka
Zakupy
Szukasz najlepszego nocnika dla dziecka? Sprawdź nasz ranking!
Partner
Podróże z Marko BeSafe
Rozwój
Oto sposób na przewożenie dziecka 5 razy bezpieczniej niż dotąd!
Partner
Polecamy
Porady
jak ubierać noworodka latem
Noworodek
Jak ubierać noworodka latem, żeby go nie przegrzać?
Małgorzata Wódz
Nowe urlopy dla rodziców
Prawo i finanse
Nowe urlopy dla rodziców w 2022 roku: od kiedy więcej dni wolnych?
Małgorzata Sztylińska-Kaczyńska
Bon turystyczny: jak wykorzystać w 2022?
Aktualności
Gdzie można wykorzystać bon turystyczny – lista podmiotów + zmiany przepisów
Ewa Janczak-Cwil
Rabarbar w ciąży
Dieta w ciąży
Czy w ciąży można jeść rabarbar? Tak, ale trzeba pamiętać o jednej rzeczy
Luiza Słuszniak
imiona unisex
Imiona
Imiona unisex – jak nazwać dziecko bez wskazywania na płeć? 168 propozycji!
Ewa Janczak-Cwil
biegunka w ciąży
Zdrowie w ciąży
Biegunka w ciąży: przyczyny i leczenie rozwolnienia w ciąży i przed porodem
Ewa Janczak-Cwil
bon turystyczny do kiedy
Aktualności
Bon turystyczny 2022 – ważność bonu. Do kiedy można wykorzystać?
Małgorzata Wódz
zapłodnienie
Starania o dziecko
Zapłodnienie: przebieg, objawy, kiedy dochodzi do zapłodnienia
Magdalena Drab
Czop śluzowy
Przygotowania do porodu
Czop śluzowy – co to, jak wygląda, kiedy odchodzi?
Joanna Biegaj
wyprawka noworodka
Niemowlę
Wyprawka dla noworodka na lato: ubranka i rzeczy do szpitala [LISTA ZAKUPÓW]
Małgorzata Wódz
uczulenie na jad pszczeli / uczulenie na jad osy
Zdrowie
Uczulenie na jad pszczeli i jad osy: objawy, co robić i jak przebiega leczenie
Katarzyna Pinkosz
Szparagi w ciąży: czy można jeść, właściwości, przeciwwskazania
Dieta w ciąży
Szparagi w ciąży: czy można jeść, właściwości, przeciwwskazania 
Luiza Słuszniak
jak pobrać bon turystyczny
Prawo i finanse
Jak pobrać i aktywować bon turystyczny: instrukcja rejestracji na PUE ZUS (krok po kroku)
Milena Oszczepalińska
domowe sposoby na komary
Aktualności
Domowe sposoby na komary: co robić, żeby komary nie gryzły?
Joanna Biegaj
twardy brzuch w ciąży
Zdrowie w ciąży
Twardy brzuch w ciąży – kiedy napięty brzuch jest powodem do niepokoju?
Ewa Cwil
plan porodu
Lekcja 2
Plan porodu: jak go napisać, czy jest obowiązkowy? Wzór do druku
Małgorzata Wódz
pozytywny test ciążowy
Ciąża
Pozytywny test ciążowy – co dalej? Kiedy test ciążowy jest fałszywie pozytywny?
Joanna Biegaj
plamienie implantacyjne
Objawy ciąży
Plamienie implantacyjne: co to jest, jak wygląda, ile trwa? Czy zawsze występuje w ciąży?
Małgorzata Wódz