Podróż kleszczowy
AdobeStock
Poród naturalny

Poród kleszczowy: wskazania, powikłania, skutki dla matki i dziecka

Choć poród kleszczowy niesie za sobą pewne ryzyko dla matki i dziecka, czasem bywa konieczny. Powinien odbywać się tylko w wyjątkowych sytuacjach, gdy niezbędna jest pomoc w uwolnieniu dziecka z kanału rodnego.

Poród kleszczowy nie jest planowany, to interwencja awaryjna, stosowana wtedy, gdy rodząca nie jest w stanie z różnych względów samodzielnie wypchnąć z kanału rodnego główki dziecka, a płód jest zagrożony niedotlenieniem. W takiej sytuacji używa się kleszczy albo próżniociągu (vacuum). Zdaniem Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego stosowanie kleszczy położniczych powinno być ograniczone do wyjątkowych sytuacji. 

Choć nazwa zabiegu może budzić przerażenie u przyszłej mamy, nie należy się go bać. Poród kleszczowy ma za zadanie zmniejszyć ryzyko powikłań okołoporodowych.

Spis treści:

Przyspieszenie porodu: co pomoże przyspieszyć poród? Bezpieczne i naturalne sposoby

Co to jest poród kleszczowy?

Poród kleszczowy to poród zabiegowy z użyciem kleszczy. Bywa konieczny, gdy parcie rodzącej jest nieefektywne lub posiadane przez nią schorzenie (np. wada serca, choroby okulistyczne, rzucawka), uniemożliwia samodzielne urodzenie dziecka.

Do porodu kleszczowego używa się narzędzia wymyślonego w XVII wieku. Kleszcze położnicze to przyrząd z ramionami, które przypominają kształtem łyżki. Elementy te zwykle nie są pełne, a jedynie ukształtowane tak, aby objąć głowę dziecka. Kleszcze zapina się na główce, aby nie ześlizgnęły się i nie zacisnęły. Lekarz pociąga kleszcze za uchwyt i próbuje wydobyć objęte nimi dziecko. 

Kleszcze położnicze są jednym z najstarszych narzędzi ginekologicznych. Na przestrzeni wieków powstało wiele modeli kleszczy. W Polsce do porodów kleszczowych dawniej używało się kleszczy Madurowicza, nazwanych od nazwiska lekarza, który je rozpropagował w naszym kraju. Wyglądały inaczej niż używane obecnie (współczesne kleszcze prezentujemy na  zdjęciu poniżej). Kleszcze, a dokładniej ich rozmiar, dobiera się do wielkości główki dziecka i kształtu kanału rodnego kobiety.

poród kleszczowy kleszcze
Adobe Stock

fot. Adobe Stock

Wskazania i przeciwwskazania do porodu kleszczowego

Poród kleszczowy przeprowadza się wówczas, gdy w przebiegu porodu naturalnego pojawiają się komplikacje:

  • nieefektywne parcie rodzącej na skutek przemęczenia,
  • przedłużająca się II faza porodu,
  • nieprawidłowy zapis KTG,
  • wypadnięcie pępowiny,
  • odejście zielonych wód płodowych,
  • występuje ryzyko zamartwicy dziecka,
  • istnieje bezpośrednie zagrożenie dla życia rodzącej,
  • przedwczesne odklejenie się łożyska.

Porodu kleszczowego nie można przeprowadzić, gdy istnieją następujące przeciwwskazania:

  • niska masa ciała dziecka,
  • brak możliwości urodzenia dziecka siłami natury,
  • poprzeczne ułożenie płodu,
  • dziecko jest za duże w stosunku do wielkości miednicy matki.


W takich przypadkach stosuje się cesarskie cięcie. Przeprowadzenie porodu siłami natury i z zastosowaniem kleszczy jest w takich sytuacjach uważane za błąd lekarski.

Zastosowanie kleszczy podczas pierwszego porodu nie oznacza, że będą konieczne również podczas kolejnego porodu. Poród kleszczowy nie wyklucza następnego porodu naturalnego, ani nie jest wskazaniem do wykonania cesarskiego cięcia w kolejnej ciąży.

Poród kleszczowy – przebieg

Przed rozpoczęciem porodu kleszczowego należy wykonać u rodzącej nacięcie krocza (robi się to w trakcie skurczu, aby zniwelować dodatkowy ból). Następnie ramiona kleszczy pojedynczo wprowadza się do kanału rodnego. Kolejnym krokiem jest umieszczenie ich na główce dziecka i zamknięcie zamkiem. Kiedy kleszcze trzymają się stabilnie, lekarz delikatnie i powoli wyciąga dziecko z kanału rodnego. Gdy główka znajdzie się już na zewnątrz, zdejmuje się z niej kleszcze i dalej poród odbywa się w normalny sposób.

Poród kleszczowy nie zawsze jest możliwy. Aby lekarz mógł go przeprowadzić, muszą być spełnione ściśle określone warunki, takie jak:

  • pełne rozwarcie szyjki macicy
  • ułożenie główkowe dziecka w brzuchu mamy
  • dostęp do główki dziecka
  • główka dziecka nie może być za mała w stosunku do łyżek kleszczy
  • wcześniej musi nastąpić odejście wód płodowych.

Poród kleszczowy: skutki dla dziecka

Użycie kleszczy podczas porodu do wyciągnięcia główki dziecka niesie za sobą pewne ryzyko. Z tego względu poród kleszczowy stosowany jest coraz rzadziej. Jeśli jest konieczny, musi być przeprowadzany przez doświadczonego położnika.

Możliwe skutki porodu kleszczowego u dziecka:

  • zniekształcenie głowy (niewielkie, odwracalne)
  • zasinienie skóry (najczęściej skutkuje brakiem 10 punktów w skali Apgar)
  • niedotlenienie okołoporodowe
  • uszkodzenie nerwu twarzowego (powstanie zaburzeń w mimice twarzy)
  • mikrowylewy do mózgu
  • wgniecenie kości czaszki (rzadko).


Główka dziecka po porodzie kleszczowym może też nosić ślady użycia kleszczy, takie jak otarcia naskórka, siniaki i krwiaki.

Poród kleszczowy: powikłania u matki

Użycie kleszczy może spowodować u matki:

  • dłuższe gojenie się rany na kroczu
  • ból krocza po użyciu kleszczy
  • dłuższy i trudniejszy połóg
  • problem z nietrzymaniem moczu (na skutek uszkodzenia zwieraczy)
  • pęknięcie krocza
  • uszkodzenie zwieraczy odbytu
  • ryzyko infekcji dróg rodnych (duża rana na kroczu).
Polskie Towarzystwo Ginekologiczne stoi na stanowisku, że ograniczenie użycia kleszczy jest jednym z ważniejszych elementów zapobiegania urazom okołoporodowym.

Dochodzenie do siebie po porodzie kleszczowym

Dochodzenie do siebie po porodzie kleszczowym trwa z reguły dłużej niż po porodzie naturalnym. Kobieta może dłużej odczuwać ból okolic intymnych, rany mogą goić się dłużej, ryzyko pojawienia się stanu zapalnego też jest większe. Do tego może dochodzić niepokój o zdrowie i wygląd dziecka. Warto pamiętać, by o każdym niepokojącym objawie poinformować lekarza.

Zobacz też:

Poród indukowany
Fotolia
Poród naturalny
Poród indukowany: kiedy wywoływanie porodu jest konieczne? Wyjaśnia ginekolog-położnik
Poród indukowany bywa konieczny, jeśli akcja porodowa zbyt długo nie rozpoczyna się samoistnie po planowanym terminie porodu. Wywoływanie porodu może też nastąpić na skutek niektórych chorób u ciężarnej albo makrosomii płodu.

var _gde_ljnlcplgtd = new Image(1,1); _gde_ljnlcplgtd.src='https://edipresse.hit.gemius.pl/redot.gif?l=8/tstamp='+(new Date()).getTime()+'/id=B8CaoerrW7MQZXxkrkLyB8ex.KkYfoxtFcv5T6stMkz.T7/stparam=ljnlcplgtd/fastid=jfyoveokqigxdkelyjbgzgnnrdln'; Poród indukowany, w przeciwieństwie do porodu samoistnego, wywoływany jest przez lekarza. Istnieje kilka metod, za pomocą których dokonuje się indukcji – może to być podanie oksytocyny, żelu z prostaglandynami albo założenie cewnika Foleya. Istnieje kilka sytuacji, gdy wywoływanie porodu jest niezbędne. Nie zawsze jednak kończy się ono sukcesem. Wówczas nie pozostaje nic innego, jak wykonanie cięcia cesarskiego.  Spis treści: Kiedy przeprowadza się poród indukowany? Metody wywoływania porodu Wywoływanie porodu nie wyklucza cesarskiego cięcia Kiedy przeprowadza się poród indukowany? Przyczyn wywoływania porodu jest kilka i jak mówi dr n. med. Marian Malinowski, ginekolog położnik, można podzielić je na dwie grupy – przyczyny matki i przyczyny dziecka. Wśród powodów ze strony matki, dla których indukcja porodu jest konieczna, są: cukrzyca ciążowa , nadciśnienie, cholestaza . Powodem ze strony dziecka do przeprowadzenia porodu indukowanego może być podejrzenie makrosomii płodu, czyli schorzenia polegającego na tym, że dziecko jest większe, niż wynika to z jego wieku ciążowego.  Wskazaniem do porodu indukowanego jest też tzw. poród po terminie . Decyzję o tym, czy należy wywoływać poród u danej pacjentki, lekarze podejmują indywidualnie, w zależności od tego, jak wygląda sytuacja w tym konkretnym przypadku. Metody wywoływania porodu Tak samo jak przyczyn, tak i metod indukcji porodu jest kilka, chociaż, jak tłumaczy dr Marian Malinowski, najczęstszą i najbardziej rozpowszechnioną w świadomości pacjentek metodą indukcji...

drugi poród łatwiejszy
Fotolia
Przygotowania do porodu
Drugi poród łatwiejszy? - prawda czy fałsz?
Oto 6 najczęściej mylnych spostrzeżeń odnośnie kolejnych porodów! Wam też tak mówiono?

Drugi poród w godzinę, bez komplikacji i z uśmiechem na twarzy – to marzenie wielu kobiet. Niestety, tak jak to w życiu, nie ma rzeczy pewnych. Tak też jest z porodami. Nigdy nic nie wiadomo! Czasem pierwszy poród jest bardzo trudny, a kolejne idą szybko. Czasem pierwszy poród przebiega szybko, a kolejne ciąże kończą się cesarką , lub powikłaniami po trudach porodu trwającego kilkanaście godzin. Nie ma na to żadnej reguły.   6 najczęściej mylnych spostrzeżeń odnośnie kolejnych porodów 1.    Drugie dziecko rodzi się zawsze w terminie, albo wcześniej. Badania przeprowadzone na Uniwersytecie Ohio dowodzą, że kobiety, które rodzą kolejne dzieci w odstępie ok. 18 m-cy, powinny urodzić dziecko w terminie lub nawet wcześniej.  Niestety inne badania dowodzą z kolei, że w tej kwestii nie ma żadnych pewniaków, a przyjście dziecka na świat zależy od tak wielu czynników, że nie sposób przewidzieć jak będzie w rzeczywistości wyglądać.  2.    Gdy ma się cesarkę przy 1. porodzie, potem zawsze już będzie cesarka. Niektóre kobiety są załamane sądząc, że nie będą mogły rodzić w sposób naturalny, gdy ich pierwsza ciąża była zakończona cesarką. Badania dowodzą jednak, że 63% kobiet z 140 tys. biorących udział w badaniu, drugi raz rodziły naturalnie. Nie ma więc przeciwwskazań, by nie mogły spróbować pomimo wcześniejszych doświadczeń. Naturalnie po cesarce - to możliwe! 3.    Drugi poród trwa krócej. Wiele badań potwierdza, że pierwszy okres porodu, czyli zanim zaczną się skurcze parte, przy drugim porodzie trwa krócej. Byłaby to wspaniała nowina dla wszystkich kobiet, które decydują się na kolejne dzieci, gdyby nie to, że wiele porodów łamie tę regułę i dzieci kolejne rodzą się dłużej, niż pierworodni. Nie ma więc żadnej pewności.  4.    Jeżeli...

poród lotosowy
AdobeStock
Poród naturalny
Poród lotosowy – na czym polega, czy jest bezpieczny dla dziecka, zalety, zagrożenia [ZDJĘCIA]
Poród lotosowy nie kończy się odcięciem pępowiny. Dziecko do czasu jej naturalnego odpadnięcia jest cały czas połączone ze specjalnie odsączonym, zasuszonym i zakonserwowanym łożyskiem. Zwykle trwa to od 3 nawet do 10 dni.

Poród lotosowy to alternatywne podejście do narodzin dziecka. I choć nazwa wskazuje, że chodzi o poród, w rzeczywistości istotne jest to, co dzieje się tuż po nim . W porodzie lotosowym ważne jest, by nie odcinać pępowiny, tylko poczekać, aż sama się oddzieli. Metoda ta budzi kontrowersje wśród specjalistów i nie jest przez nich akceptowana.  Spis treści: Co to jest poród lotosowy? Poród lotosowy – zalety Opieka nad dzieckiem po porodzie lotosowym Idea porodu lotosowego Historia porodów lotosowych Poród lotosowy w Polsce i na świecie Poród lotosowy – gdzie może się odbyć i jaka jest cena? Poród lotosowy – zagrożenia (badania naukowe) Lekarze o porodzie lotosowym Co to jest poród lotosowy? Poród lotosowy to rodzaj porodu, po którym nie przecina się pępowiny. Dziecko jest połączone z łożyskiem, aż do momentu, kiedy pępowina odpadnie naturalnie. Zazwyczaj trwa to kilka dni, a łożysko umieszczone jest do tego czasu w specjalnie uszytym na tę okazję woreczku. Dziecko połączone z łożyskiem umieszczonym w woreczku. fot. Adobe Stock Zasady porodu lotosowego: to matka decyduje o przebiegu porodu, po narodzinach dziecka nie przecina się pępowiny, urodzone łożysko konserwuje się i pozostawia w pobliżu dziecka, pępowina ma w naturalny sposób zaschnąć i odpaść od dziecka (trwa to 3-10 dni), w tym czasie matka i dziecko nie przyjmują odwiedzin, mają czas dla siebie. Poród lotosowy – zalety Zwolennicy porodów lotosowych twierdzą, że taka forma narodzin jest lepsza dla dziecka. Przyjście na świat w wyniku porodu lotosowego i pozostawienie noworodka z nieodciętą pępowiną określane jest mianem „ łagodnych narodzin ”. Popularyzatorzy tej metody uważają, że lotosowe dzieci są spokojniejsze i bardziej wyciszone . Inna...

Nasze akcje
dziecko na szczepieniu
O szczepieniach
Szczególne znaczenie szczepień przeciw pneumokokom u niemowląt i dzieci w dobie pandemii COVID-19
Partner
mata na piknik
Pielęgnacja
Jedziecie na piknik? Oto 6 wskazówek, dzięki którym się uda
Partner
częste oddawanie moczu u dziecka
Zakupy
Szukasz najlepszego nocnika dla dziecka? Sprawdź nasz ranking!
Partner
Podróże z Marko BeSafe
Rozwój
Oto sposób na przewożenie dziecka 5 razy bezpieczniej niż dotąd!
Partner
Polecamy
Porady
jak ubierać noworodka latem
Noworodek
Jak ubierać noworodka latem, żeby go nie przegrzać?
Małgorzata Wódz
Nowe urlopy dla rodziców
Prawo i finanse
Nowe urlopy dla rodziców w 2022 roku: od kiedy więcej dni wolnych?
Małgorzata Sztylińska-Kaczyńska
Bon turystyczny: jak wykorzystać w 2022?
Aktualności
Gdzie można wykorzystać bon turystyczny – lista podmiotów + zmiany przepisów
Ewa Janczak-Cwil
Rabarbar w ciąży
Dieta w ciąży
Czy w ciąży można jeść rabarbar? Tak, ale trzeba pamiętać o jednej rzeczy
Luiza Słuszniak
imiona unisex
Imiona
Imiona unisex – jak nazwać dziecko bez wskazywania na płeć? 168 propozycji!
Ewa Janczak-Cwil
biegunka w ciąży
Zdrowie w ciąży
Biegunka w ciąży: przyczyny i leczenie rozwolnienia w ciąży i przed porodem
Ewa Janczak-Cwil
bon turystyczny do kiedy
Aktualności
Bon turystyczny 2022 – ważność bonu. Do kiedy można wykorzystać?
Małgorzata Wódz
zapłodnienie
Starania o dziecko
Zapłodnienie: przebieg, objawy, kiedy dochodzi do zapłodnienia
Magdalena Drab
Czop śluzowy
Przygotowania do porodu
Czop śluzowy – co to, jak wygląda, kiedy odchodzi?
Joanna Biegaj
wyprawka noworodka
Niemowlę
Wyprawka dla noworodka na lato: ubranka i rzeczy do szpitala [LISTA ZAKUPÓW]
Małgorzata Wódz
uczulenie na jad pszczeli / uczulenie na jad osy
Zdrowie
Uczulenie na jad pszczeli i jad osy: objawy, co robić i jak przebiega leczenie
Katarzyna Pinkosz
Szparagi w ciąży: czy można jeść, właściwości, przeciwwskazania
Dieta w ciąży
Szparagi w ciąży: czy można jeść, właściwości, przeciwwskazania 
Luiza Słuszniak
jak pobrać bon turystyczny
Prawo i finanse
Jak pobrać i aktywować bon turystyczny: instrukcja rejestracji na PUE ZUS (krok po kroku)
Milena Oszczepalińska
domowe sposoby na komary
Aktualności
Domowe sposoby na komary: co robić, żeby komary nie gryzły?
Joanna Biegaj
twardy brzuch w ciąży
Zdrowie w ciąży
Twardy brzuch w ciąży – kiedy napięty brzuch jest powodem do niepokoju?
Ewa Cwil
plan porodu
Lekcja 2
Plan porodu: jak go napisać, czy jest obowiązkowy? Wzór do druku
Małgorzata Wódz
pozytywny test ciążowy
Ciąża
Pozytywny test ciążowy – co dalej? Kiedy test ciążowy jest fałszywie pozytywny?
Joanna Biegaj
plamienie implantacyjne
Objawy ciąży
Plamienie implantacyjne: co to jest, jak wygląda, ile trwa? Czy zawsze występuje w ciąży?
Małgorzata Wódz