Szkarlatyna - co to oznacza
Adobe Stock
Zdrowie

Szkarlatyna u dzieci: co to za choroba? Przyczyny, objawy i leczenie płonicy

Szkarlatyna u dzieci to poważna choroba, która może prowadzić do groźnych powikłań. Wywołuje ją paciorkowiec grupy A. Najczęściej chorują na szkarlatynę przedszkolaki i uczniowie.

Kiedyś szkarlatyna u dzieci była śmiertelną chorobą. Umierało na nią co czwarte zarażone dziecko. Dziś już wiadomo, jak leczyć tę chorobę i co robić, by nie pojawiły się powikłania. Wiadomo też, jak ograniczać jej rozprzestrzenianie się.

Sprawdź, jak można zarazić się szkarlatyną, jakie są jej objawy (wysypka i charakterystyczny „malinowy” język przy szkarlatynie to nie jedyne z symptomów) i dlaczego niektórzy myślą czasem, że istnieje szczepionka chroniąca przed szkarlatyną.

Spis treści:

Szkarlatyna – co to za choroba?

Szkarlatyna, zwana inaczej płonicą, to choroba zakaźna wieku dziecięcego, wywoływana przez paciorkowca grupy A. Do zakażenia dochodzi drogą kropelkową lub przez kontakt z zakażonymi przedmiotami. Szkarlatyną najczęściej zarażają się dzieci w wieku przedszkolnym i szkolnym. 

Szkarlatyna u dzieci – przyczyny

Szkarlatynę (płonicę) powoduje bakteria – paciorkowiec z grupy A (Streptococcus pyogenes), która przenosi się przez

  • bezpośredni kontakt z chorym lub nosicielem paciorkowca,
  • drogą kropelkową (np. podczas kichania czy kaszlu) i poprzez zakażone przedmioty.  


Co ciekawe, do zakażenia szkarlatyną może dojść w wyniku kontaktu z osobą chora na anginę – tę chorobę również wywołują paciorkowce.

Szkarlatyna u dzieci – objawy

Szkarlatyna u dzieci najczęściej zaczyna się nagle. Ale od momentu wniknięcia drobnoustroju do organizmu do pojawienia się pierwszych objawów upływa na ogół od 2 do 5 dni.

Najczęstsze objawy szkarlatyny (płonicy) u dzieci:

  • gorączka – może być bardzo wysoka, nawet do 40°C.
  • ból brzucha – dziecko może wymiotować.
  • ból gardła – oprócz zaczerwienienia może pojawić się nalot na migdałkach.
  • ból mięśni – dziecko może mieć także powiększone węzły chłonne na szyi.
  • wysypka – najbardziej charakterystyczny objaw szkarlatyny.
  • malinowy język – język przy szkarlatynie na początku jest obłożony białym nalotem, potem przybiera intensywnie czerwoną barwę i widać na nim powiększone brodawki smakowe. 


​​ język przy szkarlatynie - malinowy język

Wysypka przy szkarlatynie

Wysypka przy szkarlatynie pojawia się po około dobie od pierwszych objawów choroby, czasem po 3-4 dniach. Są to drobne (wielkości główki od szpilki), zlewające się czerwone plamki lub plamki i grudki, które pojawiają się na piersiach, plecach, szyi i pośladkach, z wyjątkiem dłoni i stóp. Najpierw wysypkę można zaobserwować w górnej części pleców.

Zmiany widoczne są również w tzw. ciepłych miejscach, to znaczy w zgięciach łokci, pod pachami, pod kolanami i w pachwinach. Tam dochodzi do zlewania się krostek w linie, które są nazywane objawem Pastii. Miejsca takie jak pachwiny, czy ramion i uda od wewnętrznej strony stają się intensywnie czerwone, a skóra jest szorstka w dotyku.  

Wysypka przy szkarlatynie u dzieci obejmuje także twarz. Charakterystyczne jest to, że nie pojawia się na skórze wokół nosa i ust, przez co powstaje biały trójkąt, nazywany fachowo trójkątem Fiłatowa.

Cechą charakterystyczną wysypki towarzyszącej szkarlatynie, jest blednięcie zaczerwienionych miejsc na skórze po ich naciśnięciu.

Po dwóch (lub kilku) dniach plamki schodzą, a po kolejnych kilku, skóra zwykle zaczyna się łuszczyć. Po pewnym czasie może łuszczyć się nawet skóra na podeszwach stóp i wnętrzu dłoni (choć nie zawsze tak się dzieje). Często ten późny objaw może wskazywać, że dziecko wcześniej przeszło szkarlatynę.
 

szkarlatyna, wysypka, wysypka na plecach, dziecko chore na szkarlatynę
Alicia Williams
fot. By Estreya at en.wikipedia
 

Szkarlatyna u dzieci – leczenie

Z dzieckiem chorym na szkarlatynę koniecznie idź do lekarza. Po pierwsze, szkarlatyna bywa mylona z anginą, różyczką i innymi chorobami, więc nie można diagnozować chorego na własną rękę, zwłaszcza że objawy nie zawsze są typowe. Po drugie, choremu dziecku trzeba podać antybiotyk (najczęściej penicylinę, jednak w razie uczulenia stosuje się również inne rodzaje antybiotyków), który przyjmuje się przez 10–14 dni.

Należy bezwzględnie przestrzegać dawek oraz pór podawania antybiotyku – tylko to gwarantuje, że lek będzie działał jak należy. Ważne jest także to, by przeprowadzić kurację antybiotykiem do samego końca – gdy się ją przerwie przedwcześnie, bakterie mogą rozszaleć się na całego.  

Dodatkowe zalecenia przy płonicy u dzieci

Jeśli twoje dziecko choruje na szkarlatynę, przestrzegaj tych zaleceń:

  • Odizoluj je od innych dzieci – szkarlatyna jest zaraźliwa, dzięki temu nie będzie się rozprzestrzeniać,
  • Obniżaj gorączkę – podawaj dziecku paracetamol lub ibuprofen,
  • Dbaj o to, by dziecko dużo piło – nie zmuszaj chorego malucha do jedzenia. Przy bólu gardła przełykanie może nasilać dolegliwości.
  • Regularnie wietrz mieszkanie i często zmieniaj pościel – dzięki temu zmniejszysz ilość bakterii w otoczeniu chorego.

Szkarlatyna u dzieci – powikłania

Kurację antybiotykową trzeba przeprowadzić zgodnie ze wskazówkami lekarza, aby nie doprowadzić do groźnych powikłań.

Możliwe powikłania szkarlatyny:

  • kłębuszkowe zapalenie nerek,
  • zapalenie mięśnia sercowego,
  • zapalenie stawów,
  • zapalenie węzłów chłonnych,
  • zapalenie ucha środkowego.

Szkarlatyna a wychodzenie z domu

Czy przy szkarlatynie można wychodzić na dwór? Dziecko, które przeszło szkarlatynę, jest osłabione i musi mieć czas na powrót do pełnej formy. Powinno zostać w domu jeszcze przez 7–10 dni po ustąpieniu objawów płonicy. Na pewno nie powinno opuszczać domu w trakcie trwania gorączki.

Warto wiedzieć, że dziecko będzie zarażać płonicą, jeśli od podania pierwszej dawki antybiotyku minęło zaledwie 24 do 48 godzin. 

Czy istnieje szczepionka na szkarlatynę?

Szkarlatynę wywołuje kilka różnych szczepów paciorkowca, dlatego można na nią chorować więcej niż raz. Niestety, nie ma szczepionki przeciw szkarlatynie. Bywa, że rodzice są przekonani o istnieniu szczepionki na tę chorobę, lecz to błąd wynikający z podobnie brzmiących nazw różnych chorób – chodzi o szczepionkę na błonicę, której nie należy mylić z płonicą (inna nazwa szkarlatyny). 

Konsultacja: dr Małgorzata Czyżewska, konsultant wojewódzki ds. neonatologii Akademii Medycznej we Wrocławiu.

Zobacz też:

Redakcja poleca

REKLAMA
Nasze akcje
częste oddawanie moczu u dziecka
Zakupy
Szukasz najlepszego nocnika dla dziecka? Sprawdź nasz ranking!
Współpraca reklamowa
Kobieta czyta książkę
Zakupy
Tej książce ufają miliony rodziców! Czy masz ją na półce?
Współpraca reklamowa
łojotokowe zapalenie skóry
Pielęgnacja
Test zakończony sukcesem! 99% osób poleca te kosmetyki
Współpraca reklamowa
Polecamy
Porady
ferie kiedy
Aktualności
Ferie zimowe 2024 – terminy ferii w poszczególnych województwach
Luiza Słuszniak
Przysłowia o nauce
Cytaty i przysłowia
Mądre przysłowia o nauce i wiedzy – 40 motywujących sentencji
Joanna Lechowicz
życzenia urodzinowe dla córki
Święta i uroczystości
Życzenia urodzinowe dla córki: piękne, wzruszające, mądre, od mamy i od taty
Joanna Biegaj
dekoracje świąteczne, śnieżynka
Święta i uroczystości
Śnieżynki z papieru – 7 wzorów do wycinania
Agnieszka Szumigaj
ospa u dziecka a wychodzenie na dwór
Zdrowie
Ospa u dziecka a wychodzenie na dwór: jak długo będziecie w domu? Czy podczas ospy można wychodzić?
Milena Oszczepalińska
chłopiec, dziecko, krzyk, złość
Wychowanie
Agresywne dziecko w przedszkolu: co robić, gdzie zgłosić?
Magdalena Drab
Cytaty na chrzest
Cytaty i przysłowia
Cytaty na chrzest: piękne sentencje i złote myśli z okazji chrzcin
Milena Oszczepalińska
Szkoła w Chmurze: kto może z niej skorzystać?
Edukacja
Szkoła w Chmurze: na czym polega, czy jest legalna i kto może z niej skorzystać?
Małgorzata Sztylińska-Kaczyńska
800 plus: od kiedy i czy trzeba składać wniosek
Prawo i finanse
800 plus: od kiedy na kontach i czy trzeba składać wniosek?
Luiza Słuszniak
dziecko ciągle choruje
Zdrowie
Dziecko ciągle choruje: nawracające zapalenie oskrzeli i infekcje gardła [CO ROBIĆ?]
Magdalena Drab
Pełne szpitale RSV
Aktualności
Lekarz mówi wprost: dziecko z RSV i z dusznością umrze, jeśli nie trafi do szpitala
Ewa Janczak-Cwil
wpływ telewizji na rozwój dziecka
Wychowanie
Wpływ telewizji na rozwój dziecka – negatywne i pozytywne skutki oglądania telewizji
Aneta Grinberg
Alimenty z funduszu
Prawo i finanse
Alimenty z funduszu: co trzeba zrobić, żeby otrzymać pieniądze? Nowe przepisy
Agnieszka Majchrzak
Przedszkolaki powinny się bawić, a nie ciągle uczyć
Edukacja
Przedszkolaki coraz częściej potrafią czytać i pisać, ale mają zaburzenia sensoryczne. Gdzie tkwi błąd?
Milena Oszczepalińska
gęsty katar u dziecka
Zdrowie
Gęsty katar u dziecka – jak szybko się go pozbyć?
Ewa Janczak-Cwil
morfologia u dzieci
Zdrowie
Morfologia u dzieci – jak czytać wyniki krwi [NORMY]
Ewa Janczak-Cwil
jak odpieluchować dziecko
Pielęgnacja
Odpieluchowanie dziecka: kiedy i jak to zrobić? Sprawdzone sposoby
Małgorzata Wódz
znieczulenie podpajęczynówkowe
Poród naturalny
Znieczulenie podpajęczynówkowe najczęściej stosowane podczas cesarskiego cięcia [zalety i wady]
Agnieszka Majchrzak

Strefa okazji i inspiracji

REKLAMA