sepsa u dzieci
fot. AdobeStock

Sepsa u dzieci: przyczyny, objawy, leczenie

Sepsa u dzieci jest bardzo groźna – w ciągu kilku godzin może doprowadzić do poważnego zagrożenia życia, a nawet zgonu. Sepsę nazywa się też posocznicą, endotoksemią lub SIRS. Jest to gwałtowna reakcja zapalna organizmu, którą u dzieci najczęściej wywołują pneumokoki, meningokoki lub bakterie Haemophilus influenzae typu B.
Małgorzata Wódz
sepsa u dzieci
fot. AdobeStock
Sepsa u dzieci może mieć piorunujący przebieg. Z powodu posocznicy zdrowe dziecko w ciągu kilku godzin może walczyć o życie na szpitalnym OIOM-ie. Na zachorowanie szczególnie narażone są dzieci do 5. roku życia i młodzież w wieku 14-19 lat. Bardzo ważne jest wczesne zidentyfikowanie objawów ostrzegawczych. Dzięki nim chory maluch może szybko otrzymać odpowiednie leczenie i uniknąć walki o życie.

Spis treści

Sepsa u dzieci

Sepsa u dzieci to zespół uogólnionej reakcji zapalnej (SIRS) wywołany zakażeniem organizmu. Jest następstwem zakażenia, a nie chorobą, którą można się zarazić. Sepsa u dzieci to ekstremalna reakcja organizmu na zakażenie. Rozwija się, gdy infekcja, np. skóry, płuc czy dróg moczowych wywołuje reakcję łańcuchową. W przebiegu sepsy dochodzi do niewydolności ważnych dla życia narządów (nerek, wątroby, serca i płuc). Ciężka sepsa rozwija się gwałtownie i może w ciągu kilku godzin doprowadzić do zgonu.

Sepsa u dzieci może rozwinąć się po zakażeniu zewnętrznym, gdy chorobotwórcze bakterie wnikną do organizmu lub wtedy, gdy osłabiona odporność umożliwi obecnym już w ciele dziecka bakteriom namnażanie się. Najczęściej do sepsy dochodzi u dzieci hospitalizowanych, które mają niedobory odporności. Wskutek sepsy może dojść do zwiększenia ilości toksyn bakteryjnych w ciele dziecka, co wywołuje wstrząs septyczny – spadek ciśnienia krwi, osłabienie krążenia i niedotlenienie tkanek.

Przy diagnozowaniu sepsy lekarz może zlecić następujące badania:

Objawy sepsy u dzieci

Sepsa u dzieci w ciągu 24 godzin może doprowadzić do śmierci. Znajomość niepokojących objawów i szybka reakcja ma ogromne znaczenie dla ratowania życia dziecka. Niestety pierwsze objawy sepsy (zwłaszcza wywołane przez meningokoki) mogą być mało charakterystyczne i przypominać grypę lub przeziębienie. Dlatego zawsze, gdy choruje małe dziecko, musisz je uważnie obserwować i brać pod uwagę także możliwość rozwoju sepsy.

– U dziecka nagłe zmiany zachowania, pogorszenie kontaktu, złe samopoczucie, szybki oddech i bicie serca, gorączka lub poczucie zimna, spocona skóra i nagła wysypka to objawy alarmowe (tzw. „red flag”) nakazujące poszukiwanie kwalifikowanej pomocy medycznej – mówi prof. dr hab. Andrzej Kübler z Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego we Wrocławiu.

Objawy, które mogą sugerować sepsę:

  • gorączka, dreszcze, poczucie zimna,
  • pogorszenie kontaktu z otoczeniem, dezorientacja, niepokój,
  • szybki oddech, duszność,
  • ból głowy i kończyn, złe samopoczucie, wymioty,
  • spocona skóra,
  • wysypka krwotoczna (tzw. wybroczyny),
  • szybkie bicie serca.

Wysypka krwotoczna w przebiegu sepsy u dziecka [ZDJĘCIE]

Sepsa u dzieci – leczenie

Sepsa u dzieci może mieć bardzo groźne skutki, dlatego, jeśli wystąpią jej objawy – bardzo ważna jest szybka reakcja, może ona nawet zdecydować o życiu dziecka. Przy leczeniu sepsy lekarz podaje dziecku dożylnie antybiotyk. Malucha trzeba również nawadniać i obserwować.

W przypadku wstrząsu septycznego konieczne jest podanie sterydów i immunoglobuliny, a także transfuzja i oczyszczanie osocza z toksyn. Istnieją sytuacje, gdy konieczne jest podtrzymywanie funkcji życiowych za pomocą aparatury medycznej. Czy sepsa u dzieci jest wyleczalna? Tak, jednak mogą wystąpić powikłania, np. niedosłuch.
W pierwszej godzinie po rozpoznaniu sepsy dziecko powinno dostać antybiotyk w szpitalu. Im szybciej otrzyma lek, tym lepsze są rokowania i większa szansa na wyzdrowienie. 

Sepsa meningokokowa - objawy

Przyczyną sepsy u niemowląt lub starszych dzieci może być zakażenie meningokokami (nazywane inwazyjną chorobą meningokokową). Zdarza się rzadko, ale może mieć błyskawiczny przebieg, doprowadzając w ciągu 24 godzin do zgonu. Najwięcej zakażeń spowodowanych meningokokami z wysokim wskaźnikiem śmiertelności występuje wśród niemowląt.

Dr n. med. Alicja Karney, pediatra, kierownik Oddziału Jednego Dnia w Instytucie Matki i Dziecka w Warszawie podkreśla, że inwazyjna choroba meningokokowa stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia i życia pacjentów z powodu wielu powikłań. Sepsa meningokokowa to choroba o najszybszym przebiegu i największej śmiertelności. Najbardziej niebezpieczna sytuacja jest wtedy, gdy zakażenie przebiega pod postacią sepsy lub sepsy ze wstrząsem. Istnieją specjalne wytyczne dla lekarzy, które mówią o tym, jak należy reagować w przypadku sepsy u dzieci (czas jest szalenie ważny!). 

Pierwsze objawy sepsy meningokowej:

  • 1 godzina – gorączka, ból głowy, ból gardła
  • 4 godzina – pragnienie
  • 6 godzina – bóle ogólne
  • 9 godzina – zmniejszenie apetytu
  • 10 godzina – mdłości, wymioty
  • 12 godzina – ból nóg u dzieci, wymioty
  • 14 godzina – senność
  • 15 godzina – trudności z oddychaniem, biegunka, sztywność karku, zimne dłonie i stopy
  • 17 godzina – fotofobia (światłowstręt)
  • 18 godzina – zmieniony kolor skóry
  • 21 godzina – splątanie
  • 24 godzina – możliwy zgon.
 
Przed sepsą meningokokową skutecznie chronią szczepienia. Dziecko może otrzymać je już od ukończenia 2. miesiąca życia. Dr Karney podkreśla, że niemowlęta i dzieci do 2. roku w pierwszej kolejności powinny być szczepione przeciwko meningokokom typu B.

Posocznica pneumokokowa

Sepsa pneumokokowa u dzieci to zakażenie bakteriami pneumokoków (inaczej dwoinką zapalenia płuc). Posocznica pneumokokowa jest jedną z najcięższych postaci inwazyjnego zakażenia pneumokokami. Przedostają się one do krwi, a następnie do najważniejszych narządów w organizmie dziecka. Objawy sepsy pneumokokowej to:

  • wysoka gorączka (nawet 40 stopni Celsjusza!)
  • dreszcze lub drgawki
  • bladość skóry
  • przyspieszona akcja serca,
  • płytki i szybki oddech.


Dzieci, u których rozwija się sepsa pneumokokowa, są też senne, nie mają apetytu. Mogą wystąpić również zaburzenia krzepnięcia krwi, spadek ciśnienia, chłodne dłonie i stopy, a nawet utrata przytomności. Najbardziej narażone na zarażenie sepsą pneumokokową są dzieci poniżej 5 roku życia. Pneumokoki przenoszą się drogą kropelkową, a także przez bezpośredni kontakt. Skutecznym zabezpieczeniem przed zarażeniem są szczepienia przeciw pneumokokom.


Zobacz także:
Redakcja poleca: Sepsa u dzieci jest śmiertelnie groźna. Sprawdź, jak jej zapobiec [WIRTUALNE WARSZTATY]
Co musisz wiedzieć o sepsie i co możesz zrobić, by twoje dziecko nigdy na nią nie zachorowało? Dowiesz się tego, uczestnicząc w bezpłatnych wirtualnych warsztatach, na które zapraszamy wraz z dr n.med. Anetą Górską-Kot, pediatrą.
Oceń artykuł

Ocena 6 na 1 głos

Zobacz także

Popularne tematy