niewydolność szyjki macicy
Adobe Stock
Zdrowie w ciąży

Niewydolność szyjki macicy: przyczyny, objawy, leczenie

Niewydolność szyjki macicy, inaczej niewydolność cieśniowo-szyjkowa, najczęściej polega na skróceniu lub rozwarciu szyjki macicy przed terminem. Dysfunkcja ta utrudniać może utrzymanie ciąży. Wcześnie uchwycona daje szansę donoszenia dziecka.
Bożena Kowalska - ginekolog położnik
dr n. med. Bożena Kowalska-Raczyńska
Konsultacja merytoryczna

Niewydolność szyjki macicy polega na tym, że skraca się ona na wiele tygodni przed terminem spodziewanego porodu. Wadę tę  widać podczas badania USG. Szczególną uwagę na kształt szyjki macicy zwraca się podczas tzw. USG połówkowego, czyli robionego mniej więcej w połowie ciąży. Wtedy też sprawdza się, czy nie ma problemu z łożyskiem w ciąży. Rozwarcie szyjki macicy pojawić się powinno dopiero wtedy, gdy dziecko jest gotowe, aby przyjść na świat. Jeśli dzieje się to wcześniej, lekarz wspomaga działanie szyjki macicy, zakładając tzw. pessar lub specjalny szew, ponieważ skracająca się szyjka grozi przedwczesnym porodem.

Spis treści:

Przyczyny i objawy niewydolności szyjki macicy

Niewydolna i skracająca się szyjka macicy może być spowodowana zaburzeniami hormonalnymi, pęknięciem szyjki podczas poprzedniego porodu albo podczas zabiegów dokonywanych na macicy. Objawy przedwczesnego rozwarcia szyjki macicy w ciąży najczęściej zostają wykryte szybko, podczas comiesięcznych wizyt u lekarza prowadzącego ciążę. To on może stwierdzić, czy nie masz ciąży zagrożonej np. w związku z przodującym łożyskiem, czy skracającą się szyjką macicy. Czasem jednak ciężarna sama może zaobserwować niepokojące sygnały, które są objawami niewydolności szyjki:

  •     skurcze przypominające porodowe (może to być przedwcześnie rozpoczęta akcja porodowa!),
  •     zwiększona ilość wydzieliny z pochwy,
  •     brunatne plamienie z dróg rodnych,
  •     odczuwanie wzmożonego ucisku w podbrzuszu,
  •     może pojawić się objaw lejka, czyli uwypuklonych błon płodowych.

 

Leczenie niewydolności szyjki macicy u ciężarnej

Jeśli niewydolność szyjki macicy zostanie stwierdzona u ciężarnej, przede wszystkim trzeba zabezpieczyć przedwcześnie skracającą i rozwierającą się szyjkę – mówi dr n. med. Bożena Kowalska, ginekolog położnik. – Lekarz założy zapewne specjalny szew (McDonalda), żeby szyjka dalej się nie rozwierała. Robi się to przed 28. tygodniem ciąży, zaś po 30. tygodniu, jeśli nie występują skurcze macicy, zakłada się specjalny gumowy krążek, tzw. pessar. Zabieg odbywa się w znieczuleniu ogólnym – dodaje ekspertka.​

W zależności od nasilenia problemu lekarz zaleci:

  • polegiwanie – przyszła mama większość czasu spędza, leżąc, może wstać do toalety, wziąć prysznic, zrobić sobie coś do jedzenia (ale już nie ugotować obiad).
  • leżenie – zwykle wiąże się ze skierowaniem do szpitala. Kobieta musi cały czas leżeć płasko, niekiedy do samego porodu, by dziecko przyszło na świat jak najpóźniej – gdy będzie do tego gotowe.

Jak dbać o siebie po założeniu pessaru

Po założeniu pessaru na skracającą szyjkę macicy, najczęściej kobieta kierowana jest na zwolnienie lekarskie. Przebywając na nim unikać trzeba aktywności fizycznej, należy dużo odpoczywać, także na leżąco. Wszystko dlatego, że nawet niewielka aktywność fizyczna może przyspieszyć skracanie się szyjki i zwiększyć ryzyko poronienia.

Po założeniu pessaru trzeba niezwłocznie jechać do szpitala gdy:

  • pojawią się przedwczesne skurcze,
  • parcie w dole brzucha,
  • wydzielina z zawartością krwi.


Lekarze postarają się opanować sytuację, podając leki hormonalne i obserwując stan ciężarnej i dziecka.

Skracająca się szyjka macicy a druga ciąża

Jeżeli w poprzedniej ciąży doszło do niewydolności szyjki macicy, w kolejnej ryzyko, że szyjka skróci się ponownie, jest podwyższone. Nie musi się tak jednak wcale stać. Dlatego trzeba poinformować lekarza prowadzącego ciążę, że przy poprzednim dziecku szyjka macicy się skracała i powiedzieć, jakie środki zostały zastosowane – pessar czy szew. Specjalista będzie po prostu zwracał baczniejszą uwagę na szyjkę macicy, podpowie, jak o siebie dbać, czego unikać i z jakimi objawami szybko zgłaszać się po pomoc. Być może zaleci też częstsze wizyty kontrolne. 

Rola szyjki macicy w ciąży

W czasie 9 miesięcy ciąży szyjka macicy powinna być zamknięta i mieć odpowiednią długość – normalnie szyjka macicy mierzy ok. 2,5–3 cm. To ona jest odpowiedzialna za bezpieczeństwo dziecka w macicy – dzięki szyjce dziecko oddzielone jest od świata zewnętrznego, a tym samym ryzyka zakażeń. Organizm kobiety tak został zaprogramowany, że mięsień szyjki macicy otwiera się dopiero pod wpływem skurczów porodowych, dzięki czemu dziecko może przyjść na świat poprzez poród naturalny. Skrócenie i rozwarcie szyjki macicy mierzy się w centymetrach wraz z następującą akcją porodową.

Przeczytaj także:

Jak wybrać fotelik dla noworodka do auta? - film

usg w ciąży, badania w ciąży, ginekolog, zdjęcia usg w ciąży
Panthermedia
Zdrowie w ciąży
USG w ciąży - film
Zobacz, jak przebiega badanie USG w ciąży - ginekolog pokazuje, na co trzeba zwrócić uwagę podczas badania.

  Liczba rekomendowanych badań USG w ciąży wynosi 3. Są to badania pomiędzy: 12. a 14. tygodniem ciąży 18. a 22. tygodniem ciąży 28. a 32. tygodniem ciąży. Na badaniu USG ocenia się położenie dziecka, widać struktury mózgu, można zmierzyć główkę i długość kości udowej. Warto wspomnieć o badaniu tętna serca płodu - badanie pozwala na dokładną ocenę budowy i funkcji serca dziecka. Jest to również całkowicie bezpieczne badanie. Trudno mówić o tym, że jakaś określona liczba badań USG jest szkodliwa w ciąży, bo jest to badanie bezpieczne dla mamy i dziecka. Zdarza się, że lekarze wykonują je nawet podczas każdej wizyty ciężarnej pacjentki.   Film powstał we współpracy ze Szpitalem Medicover  

kobieta i smutek
Fotolia
Starania o dziecko
Nie mam szyjki macicy. Czy mogę mieć dzieci?
To, że kobieta nie ma szyjki macicy po amputacji ze względu na stan przedrakowy, nie oznacza, że nie może mieć dzieci. Czy mogą wystąpić trudności z donoszeniem ciąży i urodzeniem dziecka? Przeczytaj.

Czy po amputacji szyjki macicy z powodu stanu przedrakowego można mieć dziecko, normalnie zajść w ciążę i urodzić? Nie powinny wystąpić problemy z zajściem w ciążę, choć nie ma gwarancji, że nie wystąpią trudności w jej donoszeniu. No i najczęściej usuwa się szyjkę macicy tylko częściowo, a nie w całości. Amputacja szyjki macicy a ciąża Gdy szyjka macicy jest amputowana, lekarze zalecają: założenie szwu na szyjkę (przed 16.–18. tygodniem ciąży) szczególną ochronę przed stanami zapalnymi pochwy i szyjki macicy. Poród z amputowaną szyjką macicy przebiega zwykle bez zakłóceń, choć u części kobiet wskutek zbliznowacenia szyjki dochodzi do trudności w jej rozwieraniu. Uwaga! Podczas ciąży koniecznie trzeba powtórzyć badanie cytologiczne. Zobacz też: 4 infekcje pochwy, które musisz wyleczyć

Kobieta w ciąży
Adobe Stock
Przebieg ciąży
Szyjka macicy w ciąży – jak powinna wyglądać? Jak ją badać?
Szyjka macicy w ciąży powinna być długa, twarda i zasklepiona. Jej wygląd zmienia się dopiero pod koniec trzeciego trymestru ciąży. Miękka szyjka macicy w ciąży (a także otwarta lub krótka) może świadczyć o nieprawidłowościach, które należy skonsultować z lekarzem.

Szyjka macicy znajduje się w dolnej części macicy. Łączy ona pochwę z macicą. Wyglądem może przypominać wąską, zgrubiałą rurkę. U kobiet, które nie są w ciąży, szyjka macicy ma zwykle długość ok. 3-5 cm. Jej twardość i kształt zmieniają się w czasie trwania cyklu. A jak jest z szyjką macicy u kobiet w ciąży? Spis treści: Jak powinna wyglądać szyjka macicy w ciąży? Jaka jest szyjka macicy we wczesnej ciąży Prawidłowa długość szyjki macicy w ciąży Miękka szyjka macicy – co oznacza Otwarta szyjka macicy w ciąży Długa szyjka macicy a poród Badanie szyjki macicy w ciąży. Czy samobadanie szyjki macicy w ciąży jest bezpieczne Jak powinna wyglądać szyjka macicy w ciąży? Szyjka macicy w ciąży wygląda trochę inaczej niż u kobiet, u których nie doszło do zapłodnienia. Główną różnicą jest to, że po zapłodnieniu szyjka macicy zostaje zasklepiona przez tzw. czop śluzowy, który składa się z różnych wydzielin kobiecego ciała. Czop śluzowy pełni ogromnie ważną funkcję w przebiegu całej ciąży. Chroni płód, a tym samym pomaga utrzymać ciążę. Nie jest to jedyna zmiana w wyglądzie szyjki macicy w ciąży. Szyjka macicy w trakcie trwania ciąży wydłuża się i jest znacznie twardsza niż u kobiet, które nie spodziewają się dziecka. Przez niemal cały okres ciąży pozostaje zamknięta (u kobiet, które nie są w ciąży, szyjka macicy nigdy się całkowicie nie zamyka). Zmiany w wyglądzie szyjki macicy pojawiają się dopiero pod koniec ciąży. Jaka jest szyjka macicy we wczesnej ciąży Szyjka macicy we wczesnej ciąży jest twarda ,  długa, a jednocześnie szczelnie zamknięta. Naturalną zaporą jest utworzony z wydzieliny czop śluzowy. Dopiero pod koniec ciąży szyjka macicy często staje się bardziej rozpulchniona i krótsza. Tuż przed porodem wypada czop śluzowy i dochodzi do...

Nasze akcje
dziecko na szczepieniu
O szczepieniach
Szczególne znaczenie szczepień przeciw pneumokokom u niemowląt i dzieci w dobie pandemii COVID-19
Partner
mata na piknik
Pielęgnacja
Jedziecie na piknik? Oto 6 wskazówek, dzięki którym się uda
Partner
częste oddawanie moczu u dziecka
Zakupy
Szukasz najlepszego nocnika dla dziecka? Sprawdź nasz ranking!
Partner
Podróże z Marko BeSafe
Rozwój
Oto sposób na przewożenie dziecka 5 razy bezpieczniej niż dotąd!
Partner
Polecamy
Porady
jak ubierać noworodka latem
Noworodek
Jak ubierać noworodka latem, żeby go nie przegrzać?
Małgorzata Wódz
Nowe urlopy dla rodziców
Prawo i finanse
Nowe urlopy dla rodziców w 2022 roku: od kiedy więcej dni wolnych?
Małgorzata Sztylińska-Kaczyńska
Bon turystyczny: jak wykorzystać w 2022?
Aktualności
Gdzie można wykorzystać bon turystyczny – lista podmiotów + zmiany przepisów
Ewa Janczak-Cwil
Rabarbar w ciąży
Dieta w ciąży
Czy w ciąży można jeść rabarbar? Tak, ale trzeba pamiętać o jednej rzeczy
Luiza Słuszniak
imiona unisex
Imiona
Imiona unisex – jak nazwać dziecko bez wskazywania na płeć? 168 propozycji!
Ewa Janczak-Cwil
biegunka w ciąży
Zdrowie w ciąży
Biegunka w ciąży: przyczyny i leczenie rozwolnienia w ciąży i przed porodem
Ewa Janczak-Cwil
bon turystyczny do kiedy
Aktualności
Bon turystyczny 2022 – ważność bonu. Do kiedy można wykorzystać?
Małgorzata Wódz
zapłodnienie
Starania o dziecko
Zapłodnienie: przebieg, objawy, kiedy dochodzi do zapłodnienia
Magdalena Drab
Czop śluzowy
Przygotowania do porodu
Czop śluzowy – co to, jak wygląda, kiedy odchodzi?
Joanna Biegaj
wyprawka noworodka
Niemowlę
Wyprawka dla noworodka na lato: ubranka i rzeczy do szpitala [LISTA ZAKUPÓW]
Małgorzata Wódz
uczulenie na jad pszczeli / uczulenie na jad osy
Zdrowie
Uczulenie na jad pszczeli i jad osy: objawy, co robić i jak przebiega leczenie
Katarzyna Pinkosz
Szparagi w ciąży: czy można jeść, właściwości, przeciwwskazania
Dieta w ciąży
Szparagi w ciąży: czy można jeść, właściwości, przeciwwskazania 
Luiza Słuszniak
jak pobrać bon turystyczny
Prawo i finanse
Jak pobrać i aktywować bon turystyczny: instrukcja rejestracji na PUE ZUS (krok po kroku)
Milena Oszczepalińska
domowe sposoby na komary
Aktualności
Domowe sposoby na komary: co robić, żeby komary nie gryzły?
Joanna Biegaj
twardy brzuch w ciąży
Zdrowie w ciąży
Twardy brzuch w ciąży – kiedy napięty brzuch jest powodem do niepokoju?
Ewa Cwil
plan porodu
Lekcja 2
Plan porodu: jak go napisać, czy jest obowiązkowy? Wzór do druku
Małgorzata Wódz
pozytywny test ciążowy
Ciąża
Pozytywny test ciążowy – co dalej? Kiedy test ciążowy jest fałszywie pozytywny?
Joanna Biegaj
plamienie implantacyjne
Objawy ciąży
Plamienie implantacyjne: co to jest, jak wygląda, ile trwa? Czy zawsze występuje w ciąży?
Małgorzata Wódz