Spółgłoski twarde: co to jest, i jakie są? Czym różnią się od spółgłosek miękkich?
Adobe Stock
Wychowanie

Spółgłoski twarde: co to, jakie są? Czym różnią się od spółgłosek miękkich?

Jak odróżnić spółgłoski twarde od miękkich? Których z nich w języku polskim jest więcej? Co jeszcze warto wiedzieć na temat spółgłosek twardych? Jedno jest pewne: gdybyśmy wymawiali spółgłoski miękkie jako twarde, a twarde jako miękkie – czasem niełatwo byłoby zrozumieć o co chodzi...

W języku polskim piszemy litery a wymawiamy głoski. Wśród głosek wyróżniamy spółgłoski i samogłoski. A wśród spółgłosek – spółgłoski twarde i miękkie.

Spis treści:

Jak skutecznie uczyć dziecko? [Wideo]

Spółgłoski twarde – co to jest?

Spółgłoski twarde to takie spółgłoski, podczas wymawiania których środek języka nie unosi się w kierunku podniebienia twardego. Najlepiej przekonać się o tym, wymawiając spółgłoski twarde na przemian z miękkimi, np. p – ń, b – ś, c – ć.

Jak wiemy, w języku polskim słowa często wymawia się inaczej niż pisze. Spółgłoski twarde to takie, których fonetyczny zapis pozbawiony jest kreseczki (znaku miękkości).

Spójrzmy na poniższe przykłady:

  • wyraz leśniczówka  składa się z  10 liter (l e ś n i c z ó w k a) i 8 głosek ( l e ś n’ i cz ó w k  a), mamy tu 4 samogłoski (e, i, ó, a) i  6 spółgłosek (l, ś, n’ ,w, k), z czego 3 spółgłoski są twarde (l, w, k) a 2 miękkie (ś, n’)
  • misiaczek: 8 liter (m i s i a c z e k), 6 głosek (m’ i s’ a cz e k), 3 samogłoski (i, a, e) i 4 spółgłoski (m’, s’, cz, k), z czego 2 miękkie (m’, s’) i 2 twarde (cz, k)
  • zima: 4 litery (z i m a ), 4 głoski (z’ i m a), 2 samogłoski (i, a), 2 spółgłoski (z’ ,m), z czego 1 spółgłoska jest miękka (z’) a 1 twarda (m)

Jakie są spółgłoski twarde?

Spółgłoski twarde to: b, c, cz, d, dz,  f, g, h, j, k, l, ł, m, n, p, r, s, sz, t, w, z, ż.

Dzięki tym 22 głoskom możemy powiedzieć naprawdę dużo wyrazów, których brzmienie jest nam tak doskonale znane.

  • Codziennie wymawiamy i słyszymy mnóstwo słów, które składają się wyłącznie z samogłosek i spółgłosek twardych, np.: bunt (spółgłoski twarde: b, n, t),
  • krok (k, r, k),
  • marsz (m, r, sz),
  • dom (d, m),
  • róża (r, ż),
  • kura (k, r),
  • smok (s, m, k),
  • klasa (k, l, s),
  • krokus (k, r, k, s),
  • broda (b, r, d),
  • włosy (w, ł, s),
  • bluzka (b, l, z, k),
  • pączek (p, cz, k),
  • drzewo (d, rz, w),
  • krzew (k, rz, w),
  • spacer (s, p, c, r),
  • zakupy (z, k, p, y).


Spółgłoski twarde występują również wspólnie z twardymi – np. w wyrazach takich jak:

  • dzieciątko (spółgłoski miękkie: dz’, c’, twarde: t, k),
  • pasikonik (spółgłoski miękkie: s’, n’, twarde: p, k, k),
  • balonik (spółgłoska miękka: n’, twarde: b, l, k),
  • kurnik (spółgłoski miękkie: n, spółgłoski twarde: k, r, k),
  • malowanie (spółgłoska miękka: n’, spółgłoski twarde: m, l, w),
  • poszybować (spółgłoska miękka: ć, spółgłoski twarde: p, sz, b, w).


Są też wyrazy, w których – jeśli chodzi o spółgłoski, występują wyłącznie te miękkie, jak np.

  • dziadzio (dz’, dz’),
  • niunia (n’, n’),
  • sianie (s’, n’).


Gdyby nie spółgłoski twarde, nasz język brzmiałby zupełnie inaczej. Przypominałby mowę dziecka lub tzw. język niań, w którym wyrazy wypowiadane są zdrabnianie a głoski – często zdrabniane (np. zamiast psiak – psiunio, zamiast kotek – koteciek, obiad – obiadzik).

Spółgłoski twarde – ćwiczenia

Wiedząc już, jakie są spółgłoski twarde, i czym różnią się od spółgłosek miękkich, wykonanie poniższych ćwiczeń nie powinno sprawić większego problemu. W przypadku wątpliwości – wystarczy zerknąć na klucz odpowiedzi)

Ćwiczenie 1.

Z jakich spółgłosek twardych składają się poniższe wyrazy? 

  • kość
  • życie
  • narcyz
  • rodzina
  • święto
  • herbata
  • ciastko

Ćwiczenie 2.

Spróbuj podać wyrazy, w których występują wyłącznie twarde spółgłoski. Poszukaj ich wśród nazw owoców i warzyw. Postaraj się, by w nazwach nie występowały nie tylko głoski ś, ń, ć, dź, ź, ale i spółgłoski zmiękczone przez „i” (np. w słowie kalafior – głoską zmiękczoną przez i jest f).
 

Ćwiczenie 3.

W poniższych wyrazach zamień jedną spółgłoskę twardą na miękką, tak by powstało słowo o zupełnie innym znaczeniu (np. bały – biały).
Pana –
Była –
Pasek –
Bada
Sad –
Kosy –
Żaby –
 

Odpowiedzi:

Ćwiczenie 1.

  • Kość – k
  • Życie – ż
  • Narcyz – n, r, c, z
  • Rodzina – r, n
  • Skakanka – s, k, k, n, k
  • Herbata – h, r, b, t
  • Ciastko – s, t, k

 
Ćwiczenie 2.
Warzywa: marchewka, brokuł, seler, por, groch, fasola, ogórek,
Owoce: gruszka, morela, jagoda, truskawka, porzeczka, ananas, banan, mango,
 
Ćwiczenie 3
pana – piana
była – biła
basek – piasek
bada – biada (dawniej okrzyk oznaczający nieszczęście)
sad – sadź (lub: siad)
kosy – kosi (np. łąkę)
żaby – żabi (np. koncert)

Zobacz także:

Oksymoron: co to jest, funkcja, przykłady z literatury i nie tylko
Adobe Stock
Wychowanie
Oksymoron: czym jest, jaką rolę pełni, przykłady z literatury i nie tylko
Choć definicja oksymoronu może wydawać się nieco zawiła, w rzeczywistości każdy z nas spotkał się z oksymoronami. W końcu występują one nie tylko w literaturze. Sprawdź, czym jest oksymoron, jakie pełni funkcje w języku i poznaj najpopularniejsze oksymorony

Żywy trup, suchy ocean, jezioro ognia, „mechaniczna pomarańcza”… To przykłady oksymoronów, z którymi można spotkać się nie tylko na lekcjach języka polskiego. Przekonaj się, że odnalezienie oksymoronu w wierszu lub prozie jest łatwiejsze niż myślisz. Spis treści: Co to jest oksymoron? Funkcje oksymoronów Przykłady najpopularniejszych oksymoronów Co to jest oksymoron? Oksymoron to środek stylistyczny (rodzaj metafory i epitetu). Polega on na celowym zestawieniu wyrazów, które są ze sobą sprzeczne – tak by połączone utworzyły zupełnie nowe znaczenie. Synonimy oksymoronu to: antylogia oraz epitet sprzeczny. Rzeczywiście, można pomyśleć, że antylogia jest bardzo trafnym określeniem oksymoronu – cóż bowiem jest logicznego w łączeniu słów mających zupełnie przeciwstawne znaczenie? Przecież – logicznie rzecz biorąc – nie istnieje, ani coś takiego jak „żywy trup”, ani „suchy przestwór oceanu”, ani „wymowne milczenie”. Aby zrozumieć, co to jest oksymoron, warto uświadomić sobie, że w tym przypadku na pierwszym miejscu nie są utarte sensy a: gra wyobraźni i kunszt poetycki. Do mistrzów tworzenia oksymoronów zalicza się twórców epoki baroku. To właśnie z literatury tych czasów pochodzą takie przykłady oksymoronów jak: gorejący mróz ogień lodowy czarna biel Oksymorony były również popularne w wierszach poetów doby romantyzmu, modernizmu i współczesnych, np. suchy ocean, bezdenny dzbanek różane sady, rozkosz cierpiąca.  Funkcje oksymoronów Do funkcji oksymoronów należy przede wszystkim ukazanie odbiorcy niezwykłości rzeczywistości . Jednocześnie też – jako że oksymoron jest rodzajem przenośni (metafory) – można powiedzieć, że tak jak ona pozwala: ukazać odbiorcy, jaki stosunek ma nadawca do osób,...

Strony czasownika w języku polskim: jakie są, przykłady, ćwiczenia
Adobe Stock
Wychowanie
Strony czasownika w języku polskim: jakie są, przykłady, ćwiczenia
Jakie są strony czasownika? Po czym poznać stronę bierną i czynną, a po czym stronę zwrotną czasownika? Jak zamieniać stronę czynną na bierną i czy taka zamiana zawsze jest możliwa? Odpowiedzi na te pytania okażą się prostsze niż myślisz. Wystarczy zerknąć na kilka przykładów.

Zanim przejdziemy do omówienia poszczególnych zagadnień, wyjaśnijmy, czym jest strona czasownika – to nic innego jak forma czasownika, dzięki której wiemy, jaka zależność zachodzi między wykonawcą czynności a przedmiotem czynności, o której mowa w zdaniu. Sprawdźmy, jakie strony czasownika mogą występować w języku polskim. Spis treści: Strona bierna i czynna – co to jest? Strona zwrotna czasownika Strony czasownika – ćwiczenia sprawdzające Strona bierna i czynna: co to jest?   Zacznijmy od strony czynnej , ponieważ to właśnie ona występuje w  języku polskim najczęściej. Po czym ją poznamy stronę czynną czasownika? Po tym, że w zdaniu podmiot jest (czynnym, aktywnym) wykonawcą danej czynności, tak jak na poniższych przykładach:   Robert uwielbia biegać. Mama kąpie dziecko. Kasia obiera jabłko. Kuba wyrzucił śmieci. Ciocia upiekła sernik.   Ze stroną bierną mamy zaś do czynienia, gdy podmiotem jest ktoś lub coś, co (biernie) podlega czynności, o której mowa w zdaniu. Stronę bierną czasownika poznamy ją po tym, że składa się z formy czasownika być, zostać oraz formy przymiotnikowej czasownika (np. uwielbiane, kąpane, obierane, wyrzucone, upieczony):   Bieganie jest uwielbiane przez Roberta. Dziecko jest kąpane przez mamę. Jabłko jest obierane przez Kasię. Śmieci zostały wyrzucone przez Kubę. Sernik został upieczony przez ciocię.   Jak widać na powyższych przykładach, zamiana strony czynnej na stronę bierną wymaga zmiany szyku zdania. Co należy zrobić, by zmienić czynną formę czasownika na bierną? Ułożyć zdanie tak, by wyraz oznaczający podmiot w tym zdaniu stał się dopełnieniem. A jak zmienić bierną formę bierną czasownika na czynną? Analogicznie – ułożyć zdanie tak, by...

Części zdania: jakie są i na jakie pytania odpowiadają? [najważniejsze informacje + przykłady]
Adobe Stock
Aktualności
Części zdania: pytania, przykłady, definicje [NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE]
Jakie są części zdania? Jaką rolę pełnią? Na jakie pytania odpowiadają? Dzięki prostym wyjaśnieniom i licznym przykładom, łatwo utrwalisz najważniejsze wiadomości o częściach zdania.

Części zdania w języku polskim jest o połowę mniej niż części mowy. Sprawdź, jakie są części zdania, które z nich są główne i dlaczego tak je nazywamy. Dowiedz się, jaką rolę pełnią oraz jak zapamiętać pytania, na jakie odpowiadają poszczególne części zdania. Spis treści:  Części zdania –  jakie są ? Części zdania – charakterystyka Główne części zdania: podmiot i orzeczenie Inne ważne części zdania: przydawka, orzeczenie, dopełnienie Części zdania: jakie są? Części zdania to elementy, z których składa się zdanie. Części zdania mogą być wyrażone jednym wyrazem lub związkiem wyrazowym.   Wyróżniamy 5 części zdania: podmiot – ściśle wiąże się z orzeczeniem orzeczenie – określa podmiot przydawka – określa podmiot i części zdania wyrażone rzeczownikiem dopełnienie – określa orzeczenie okolicznik – określa orzeczenie   Części zdania: charakterystyka Podmiot Określa wykonawcę czynności w zdaniu, podmiotem może być osoba, zwierzę, przedmiot lub zjawisko abstrakcyjne (podmiot, tak jak rzeczownik, odpowiada na pytania: kto? co?)  Przykład:  Kasia często pije po południu słodką herbatę z cytryną. kto? Kasia  Orzeczenie Informuje, co robi podmiot w zdaniu, odpowiada na pytania czasownika: co robi? co się z nim dzieje?, czyli podobnie jak czasownik – określa czynność lub stan) Przykład:  Kasia często  pije po południu słodką herbatę z cytryną. co robi? pije Przydawka Określa rzeczownik, odpowiada na pytania: jaki? jaka? jakie? który? która? które? czyj? czyja? czyje? ile? z czego?) Przykład:  Kasia często pije po południu słodką herbatę z cytryną . jaką (herbatę)? słodką, jaką (herbatę)? z cytryną Dopełnienie...

Nasze akcje
dziecko na szczepieniu
O szczepieniach

Szczególne znaczenie szczepień przeciw pneumokokom u niemowląt i dzieci w dobie pandemii COVID-19

Partner
Miasteczko Zmysłów 2
Małe dziecko

Odwiedź Miasteczko Zmysłów i poznaj jego atrakcje!

Partner
KINDER Niespodzianka WSCW
Rozwój dziecka

Poznaj świat emocji dziecka! Ruszyła akcja Widzę, Słyszę, Czuję, Wiem

Partner
Polecamy
Porady
ile dać na komunię
Święta i uroczystości

Ile dać na komunię w 2022: ile do koperty od gościa, dziadków, chrzestnej i chrzestnego

Maria Nielsen
Podróż kleszczowy
Poród naturalny

Poród kleszczowy: wskazania, powikłania, skutki dla matki i dziecka

Ewa Janczak-Cwil
co kupić na chrzest
Święta i uroczystości

Co kupić na chrzest? Prezenty praktyczne i pamiątkowe [GALERIA]

Joanna Biegaj
zapłodnienie
Starania o dziecko

Zapłodnienie: przebieg, objawy, kiedy dochodzi do zapłodnienia

Magdalena Drab
400 plus na żłobek
Aktualności

400 plus dla dziecka na żłobek: zasady, warunki, wniosek

Ewa Janczak-Cwil
Pierwsza komunia święta
Święta i uroczystości

Prezent na komunię: pomysły na prezenty modne i tradycyjne (lista)

Magdalena Drab
biegunka w ciąży
Zdrowie w ciąży

Biegunka w ciąży: przyczyny i leczenie rozwolnienia w ciąży i przed porodem

Ewa Janczak-Cwil
Pieniądze na dziecko
Prawo i finanse

Świadczenia na dziecko: co przysługuje po urodzeniu dziecka 2022? [ZASIŁKI, ULGI]

Małgorzata Wódz
Czop śluzowy
Przygotowania do porodu

Czop śluzowy – co to, jak wygląda, kiedy odchodzi?

Joanna Biegaj
plan porodu
Lekcja 2

Plan porodu: jak go napisać, czy jest obowiązkowy? Wzór do druku

Małgorzata Wódz
wyprawka dla noworodka wiosna
Noworodek

Wyprawka dla noworodka: wiosną to obowiązkowa lista! (ubranka i rzeczy do wózka)

Małgorzata Wódz
twardy brzuch w ciąży
Zdrowie w ciąży

Twardy brzuch w ciąży – kiedy napięty brzuch jest powodem do niepokoju?

Ewa Cwil
pozytywny test ciążowy
Ciąża

Pozytywny test ciążowy – co dalej? Kiedy test ciążowy jest fałszywie pozytywny?

Joanna Biegaj
plamienie implantacyjne
Objawy ciąży

Plamienie implantacyjne: co to jest, jak wygląda, ile trwa? Czy zawsze występuje w ciąży?

Małgorzata Wódz
jak ubrać dziecko na spacer
Pielęgnacja

Jak ubrać niemowlę i starsze dziecko na spacer, by nie było mu za zimno ani za gorąco?

Małgorzata Wódz
Pozycje wertyklane do porodu
Poród naturalny

Pozycje wertykalne do porodu: dlaczego warto rodzić w pozycji wertykalnej?

Dominika Bielas
wody płodowe
Przygotowania do porodu

Jak wyglądają wody płodowe? Jak je rozpoznać?

Beata Turska
9 miesięcy w 4 minuty: tak powstaje życie
Przebieg ciąży

Rozwój płodu tydzień po tygodniu – ten film wzruszy każdego!

Joanna Biegaj