jak nauczyć dziecko czytać?
AdobeStock
Psychologia

Jak nauczyć dziecko czytać? Najlepsza metoda

Zastanawiasz się, jak nauczyć dziecko czytać. Przede wszystkim spraw, by nauka stała się dla dziecka frajdą, a nie katorgą. To najlepsza metoda nauki i to nie tylko czytania.

Nauka czytania nie ma dolnej granicy wiekowej. Z powodzeniem możesz poznawać litery z dzieckiem, które ma 2 lub 3 lata. Zdaniem ekspertów łatwiej oswajać z czytaniem trzylatka niż czterolatka, czterolatka niż pięciolatka, zaś pięciolatka niż sześciolatka. Ale nawet starsze dzieci, które z trudem odczytują wyrazy, mogą szybko zacząć płynnie czytać. Wystarczy znaleźć sposób, aby wzbudzić w nich motywację do nauki. Dowiedz się, jaki uczyć dziecko czytać skutecznie i efektywnie. 

Wyjaśniamy:

Jak zacząć naukę czytania – ważne zasady

Zanim rozpoczniesz naukę czytania, weź pod uwagę kilka spraw. Przede wszystkim musisz odrzucić własne ambicje. Dziecko może szybko nauczyć się czytać, ale czasem ten proces trwa dłużej i wymaga dużo cierpliwości. Umiejętność czytania jest ważna dla dzieci w wieku szkolnym. Młodsze dzieci mogą poznawać literki, jeśli chcą, ale nie należy ich  zmuszać do nauki czytania. Pamiętaj również, że:

  • Dzieci najlepiej uczą się poprzez zabawę. Nie licz na to, że kilkulatek będzie długo grzecznie siedzieć nad czytanką. Wykaż się pomysłowością – nie potrzebujesz wyszukanych, drogich rekwizytów. Okazje do nauki czytania podsuwa samo życie.
  • Ty też musisz się dobrze bawić. Dziecko doskonale wyczuwa nastrój rodzica; nawet gdy milczysz, zdradza cię mowa ciała i napięcie mięśni. Twoje niezadowolenie, niecierpliwość, irytacja nie umkną uwadze dziecka i wspólna nauka będzie mu się źle kojarzyć.
  • Potrzebny jest dobry przykład. W domu, w którym się czyta, dzieci same garną się do książek. Mama z książką, tata z gazetą – to dla dziecka dobra motywacja.
  • Nic na siłę. Wybieraj dobry moment na naukę. Czasem wystarczy kilka godzin, a w niektórych przypadkach miesiąc lub pół roku. Gdy nadal nie ma rezultatu, być może masz niezbyt atrakcyjną metodę albo dziecko jeszcze nie jest gotowe do nauki czytania. Jeśli chodzi do szkoły, warto poradzić się nauczyciela lub iść do poradni psychologiczno-pedagogicznej.

Przydatne pomoce naukowe

Aby nauczyć dziecko czytać, nie musisz być wyposażona w specjalistyczne książki, zeszyty czy tablicę – te sprawdzą się w szkole. Nie musisz też tkwić z dzieckiem przy biurku. W domu do nauki czytania dziecka możesz wykorzystać wszystko – to, co masz pod ręką i niemal każdą codzienną okazję:

  • Wieczorne czytanie książek – kiedy czytasz dziecku, usiądź tak, aby widziało tekst i ilustracje. Książki dla najmłodszych mają duży druk. Czytając o „Czerwonym Kapturku”, pokaż „w” – jak wilk. Aby ułatwić zapamiętanie litery, porównaj ją do ostrych zębów w wilczej paszczy (dzieci lubią dreszczyk emocji). Możesz narysować „w” na kartce (a także wilka, jeśli potrafisz) i przykleić rysunek np. na lodówce. Maluch będzie kojarzył literę z obrazem.
  • Magnesy na lodówkę – zamiast plastikowych warzywek kup komplet liter. Nawet gdy dziecko nie jest zainteresowane czytaniem, chętnie będzie przyczepiało je do lodówki, gdy ty gotujesz zupę. Możecie bawić się w wyszukiwanie podobnych znaków (w komplecie jest po kilka takich samych liter) i przyklejanie ich obok siebie.
  • Komputer –  pod palcami na klawiaturze dziecko ma cały alfabet. Zamiast zastanawiać się, jaka gra edukacyjna jest dla kilkulatka odpowiednia, zachęć dziecko do zabawy literami. W edytorze tekstu ustaw prostą czcionkę (pogrubioną do wielkości około 48 punktów) i zachęć do pisania. Całkiem małe dziecko może stukać jak popadnie albo długo przyciskać jeden klawisz. Podpowiedz wtedy, jaką literę wybrał. Starsze może wypisywać swoje imię i nazwisko, proste zdania, list do taty, przepisać krótki wierszyk. To wszystko oswaja z literami, ze składaniem ich w słowa i urozmaica naukę. 
  • Klocki, puzzle, układanki z literami – możesz uczyć dziecko dostrzegania różnic między literami – do jednego pudełka dziecko wrzuca klocki z literą „p” do drugiego z „b”. Dla ułatwienia oznacz pojemniki kartką z literą, która ma się w nim znaleźć.
  • Spacer – to też bardzo dobra okazja do nauki czytania. Napisy na sklepach, znaki drogowe (STOP), reklamy uliczne, też mogą stać się pomocami naukowymi. Idąc codziennie tą samą drogą, macie okazję do powtarzania i utrwalania materiału. Jeśli dziecko zna już kilka liter, proś, by odszukało je na szyldach lub reklamach. Wykorzystaj zainteresowania motoryzacyjne małego chłopca i odczytujcie marki samochodów. Jadąc autem, bawcie się w wymyślanie wyrazów na wybraną literę albo wyszukiwanie rzeczy przy drodze, których nazwa zaczyna się na określoną literę. To skłania do wyobrażania sobie liter, myślenia o nich.
  • Czytanki – może masz w domu swój podręcznik, z którego uczyłaś się czytać, np. książkę „Litery" albo zachowany po pradziadkach słynny elementarz Falskiego (ukazał się niedawno reprint). Wykorzystaj go do pokazywania dziecku liter (w elementarzach są ładnie wyeksponowane). Podstawą nauki jest częste powtarzanie, dziecko nie zapamięta kilku liter naraz. Pokazuj 1–2 i wracaj do nich jak najczęściej. Gdy je zapamięta, przejdź do kolejnych.

 

Nauka czytania – od litery do sylaby

Dzieci żyją w świecie głosek, a ty w świecie liter. Jaka jest między nimi różnica? Za pomocą liter zapisuje się głoski. Ważne, żeby mieć świadomość tego rozgraniczenia. Poznanie liter to pierwszy i długi etap wczesnej nauki czytania. Nawet jeśli dziecko pozna wszystkie, może jeszcze nie być gotowe do składania ich w wyrazy. Wiąże się to z dojrzałością mózgu do dokonywania syntezy. Do pierwszych prób czytania wystarczy znajomość dwóch liter, np. m i a, żeby odczytać słowo mama. Możesz bawić się też z dzieckiem w dzielenie wyrazów na sylaby. To okazja do łączenia czytania z nauką liczenia, dziecko przy okazji liczy sylaby w wyrazie, np. pomagając sobie paluszkami.

Pamiętaj, by litery nazywać krótko (k, g, p, b, t, d, z) bez dodawania -y lub -ie (nie ky, gie albo zet). Dlaczego? Bo kiedy dziecko pozna już litery, łatwiej złoży je w wyraz, na przykład MAMA a nie MY–A–MY–A.

Nauka czytania bez literowania

Składanie liter w wyraz może ułatwić jego zapisywanie na dziecięcej tablicy lub kartce papieru. Zaczynaj od krótkich słów. Dziecku łatwiej będzie odczytać wyraz, jeśli litery dzieli mały odstęp. Odczytując, łącz je tak, jakbyś ślizgała się po dźwiękach, wolno, ale wyraźnie. Dźwięk jednej głoski powinien przepływać w drugi (pamiętaj o właściwym wymawianiu głosek – nie py, by). Zachęć malucha, by cię naśladował.

Umiejętność składania liter w słowa czasem przychodzi nagle. Wyjechaliście na dwa tygodnie w góry, a po powrocie twoje dziecko samo odczytało nazwę sklepu, obok którego właśnie przechodziliście. Być może przyczyniła się do tego porcja ruchu, której zaznało podczas zabaw na śniegu czy jazda na nartach. 

Podejście globalne do nauki czytania

Naukę czytania zamiast od liter można także rozpocząć od całych wyrazów. Na takim założeniu opiera się metoda Domana, czyli czytanie globalne. Metoda jest polecana do nauki czytania dla małych dzieci (nawet niemowląt).

  1. Kilka lub kilkanaście razy w ciągu dnia dziecko ogląda karty z wyrazami. Wyraz trzeba dziecku pokazać i głośno odczytać. Warto robić to na tyle intrygująco, żeby dziecko chętnie skupiało na karcie z wyrazem uwagę. Jeśli uczysz czytać przedszkolaka, na każdy dzień tygodnia przygotowuj jedno proste słowo.
  2. W kolejnym tygodniu pokazuj ponownie wszystkie plansze (znów tylko jedną dziennie). I tak do końca miesiąca.
  3. Kolejny etap to wyrażenia dwuwyrazowe, np. ładna lala, szybkie auto. Wyrazy, które dziecko ogląda, powinny być mu bliskie, wtedy rośnie motywacja do nauki. Istnieje problem wynikający ze specyfiki naszego języka. Polskie wyrazy odmieniają się (dom, domy, domów itp.), co utrudnia naukę, w przeciwieństwie do języka angielskiego (jest nieodmienny).

Co jeszcze jest ważne podczas nauki czytania?

Jako rodzic, chcesz czy nie chcesz, stajesz się również nauczycielem swojego dziecka. To od ciebie dostaje ono wielką porcję wiedzy o życiu. Na każdym etapie możesz ułatwić jej przyswajanie:

  • Dbaj, aby dziecko miał czas na zabawy ruchowe. Podczas nauki czytania duże znaczenie ma wymiana informacji między prawą a lewą półkulą (lewa najczęściej odpowiada za głoskowanie, a prawa za globalne przetwarzanie informacji, czyli za syntezę). Sprzyja temu aktywność fizyczna dziecka związana z wykonywaniem ruchów naprzemiennych (lewa ręka plus prawa noga i odwrotnie), np. chodzenie po rozłożonej na ziemi linie.
  • Naucz odróżniać lewą stronę od prawej. Mylenie ich może utrudniać naukę czytania (mylenie liter np. „b” i „d”). Poradzi sobie z tym nawet trzylatek, jeśli punktem odniesienia będzie dla niego własne serce. Pokaż mu, gdzie ono jest, jak bije. Dziecko może też nosić przez jakiś czas luźną gumkę na lewej rączce – „dla pamięci”.
  • Pamiętaj o zabawach słuchowych – są wstępem do nauki czytania i pisania, ułatwiają rozpoznawanie głosek w wyrazach. Bawcie się w co słyszę, np. za oknem, co się toczy po podłodze (kasztan, piłka), kto to mówi, ile głosów.


Konsultacja: Joanna Kęska, nauczycielka wychowania przedszkolnego, specjalista glottodydaktyk.


Zobacz także:

Dlaczego nie powinniśmy porównywać rozwoju naszych dzieci? Rady mamy 1,5-rocznej Michaliny

mama, dziecko, czytać, książeczka
Panthermedia
Wychowanie
Nauka pierwszych literek
Czy dziecko może samodzielnie czytać, zanim pójdzie do szkoły? Ponoć tak! Jeśli chciałabyś nauczyć go tej umiejętności, pamiętaj, że to musi być zabawa!

Zdaniem jednych, uczenie małych dzieci czytania to odbieranie im dzieciństwa . Według innych zaś, to najwspanialsze, co możesz dać szkrabowi. Jak twierdzą zwolennicy wczesnej nauki czytania , mózg przez pierwszych sześć lat życia z łatwością wchłania informacji i warto to wykorzystać.  Jak uczyć dziecko czytać? W Polsce popularność zdobyło kilka metod (o nich nieco dalej). Jednak bez względu na to, którą wybierzemy, ma to być przede wszystkim zabawa. Mierz siły na zamiary. Lepszy jest skromny program prowadzony systematycznie niż zbyt ambitny i do tego realizowany zrywami. Naukę dopasuj do wieku dziecka.  O ile kilkumiesięczny malec będzie zachwycony nawet dwudziestoma słowami dziennie, o tyle półtoraroczne dziecko jest już tak zaabsorbowane otaczającym je światem, że pokazanie mu pięciu słów będzie waszym wspólnym wielkim sukcesem. Zaś trzylatek zapewne szybko zechce przejść od pojedynczych słów do czytania książek . Nie oceniaj, nie sprawdzaj postępów ani też nie zmuszaj do czytania na głos. Dziecko cały czas musi się dobrze bawić i mieć poczucie absolutnego bezpieczeństwa . Nie oczekuj szybkich efektów, to nie wyścigi! Przerwij naukę, jeśli dziecko jest śpiące lub zmęczone. Także wtedy, gdy ty jesteś wykończona lub zła, lepiej odłóż naukę na inny termin.  Uwaga! Najwięcej radości sprawia dzieciom czytanie książek zrobionych przez mamę . Można je ilustrować zdjęciami dziecka albo jego rysunkami, a treść wymyślić samemu. Poznaj 5 łatwych kroków, by nauczyć czytać dwulatka   Dobre metody pomocne w nauce czytania Oto dwie:   Pokazuj tablice z wyrazami . Według autorów książki: „Jak nauczyć małe dziecko czytać”, należy pokazywać dziecku całe wyrazy w krótkich, kilkusekundowych sesjach. Naukę można też podzielić na kilka etapów: najpierw pokazać dziecku...

dziecko, książka, czytać
Panthermedia
Psychologia
Czy uczyć czytać przedszkolaka?
Chciałabyś, żeby twoje dziecko ćwiczyło czytanie jeszcze przed zerówką, ale nie wiesz czy to nie odbierze mu dzieciństwa? Pedagodzy są zdania, że wczesna nauka czytania się sprawdza. Zobacz, co możesz zrobić, żeby przygotować dziecko do nauki czytania!

Zdaniem psychologów, wczesna nauka czytania to dobry pomysł. Dlaczego? Literkowa edukacja jest wtedy łatwiejsza, bo przez pierwszych 6 lat życia dziecka mózg jest niezwykle chłonny. Jednak wprowadzając szkraba w czytelniczy świat, musimy pamiętać o kilku ważnych zasadach. Nauka czytania przez zabawę Dziecko nie powinno czuć się przez ciebie oceniane, przymuszane do czytania czy ganione za słabe postępy. W przeciwnym razie, zamiast cieszyć się z poznawania literek, szybko się do nauki zniechęci. Co robić, gdy dziecko zamiast składać litery, woli akurat rysować? Po prostu odczekaj. Być może literkami zainteresuje się następnego dnia, za kilka tygodni, czyli wtedy, gdy będzie na to gotowe. Pomysły na pierwsze lekcje czytania Zastanawiasz się, jak uczyć liter ? Pokazuj je maluchowi choćby w trakcie lektury książeczek . Czytając np. o Puchatku, pokaż literkę M – jak miś. Możesz napisać M na kartce, a obok narysować misia i przykleić jego rysunek na lodówce. Dziecko będzie kojarzyło literę z obrazem, co ułatwi mu zapamiętanie. Świetnymi materiałami do nauki są też uliczne reklamy czy szyldy. Niech malec odszukuje na nich literki, które już zna. Bawcie się też klockami z literami, np. oddzielając klocki z literą „a” od tych z „ą”. Nauka liter - im prościej tym lepiej Wszystkie litery nazywaj krótko, np. „k”, a nie „ka”; „g”, a nie „gie”; „z”, a nie „zet”). Powód? To po prostu bardzo ułatwi szkrabowi składanie literek w wyrazy. Będzie wtedy płynnie czytać, np. MAMA, a nie MY-A-MY-A. Miłej zabawy! Czytaj też: Nauka czytania metodą ślizgania - wstęp do płynnego czytania Pierwsze lekcje czytania

Tata z niemowlakiem czytającym książkę
© zinkevych - Fotolia.com
Gry i zabawy
Czy to roczne dziecko czyta? Zobacz film
Roczne dziecko bezbłędnie rozpoznaje wyrazy napisane na tekturce, szybko reaguje na polecenia taty. Czy ono potrafi czytać? - zapewne wiele osób zada sobie pytanie i doda w myślach: po co dziecku w tym wieku nauka czytania?

  (function(d, s, id) { var js, fjs = d.getElementsByTagName(s)[0]; if (d.getElementById(id)) return; js = d.createElement(s); js.id = id; js.src = "//connect.facebook.net/pl_PL/sdk.js#xfbml=1&version=v2.3"; fjs.parentNode.insertBefore(js, fjs);}(document, 'script', 'facebook-jssdk')); Wow como hace tan pequeño para identificar las palabras. Posted by 107.5 AMOR on 4 kwietnia 2015   Czy to dziecko czyta? Raczej nie. Po prostu ma fenomenalną pamięć wzrokową , która jest podstawą nauki czytania całowyrazowego, czyli rozpoznawania wyrazu bez znajomości liter ( metoda Domana ). Nauka według tej metody polega na pokazywaniu dziecku kartki z napisanym wyrazem i przeczytaniem go na głos. Dzieci uczą się układu liter na pamięć i dzięki temu – po jakimś czasie – potrafią bezbłędnie wskazać wyraz o który prosi rodzic. W tej metodzie najważniejsza jest systematyczność – należy ćwiczyć z dzieckiem codziennie przez co najmniej 5-10 minut. Tę metodę można stosować zarówno u paromiesięcznych maluszków, jak i kilkuletnich dzieci (przedszkolaków). Jej celem nadrzędnym jest dobra zabawa . Chodzi o to, by rodzice z dzieckiem miło spędzali czas. Zobacz także: Jak uczyć dziecko czytania - najlepsze metody   Jakie są zalety nauki czytania metodą Domana? Dzięki tej metodzie dziecko uczy się kreatywności , ćwiczy pamięć fotograficzną oraz myślenie operacyjne. U dzieci, które w ten sposób ćwiczą lepiej rozwija się wzrok, słuch oraz mowa. Zobacz też: Zabawy dla rocznego dziecka Czego potrzebujesz, by zacząć naukę metodą Domana? Aby zacząć naukę czytania metodą Domana potrzebujesz: białego kartonu grubego mazaka. Jeśli będziesz mieć te materiały, wykonaj kilka plansz, pamiętając o poniższych zasadach: każde słowo musi być napisane na osobnym kartonie; litery powinny mieć wysokość...

Nasze akcje
dziecko na szczepieniu
O szczepieniach
Szczególne znaczenie szczepień przeciw pneumokokom u niemowląt i dzieci w dobie pandemii COVID-19
Partner
częste oddawanie moczu u dziecka
Zakupy
Szukasz najlepszego nocnika dla dziecka? Sprawdź nasz ranking!
Partner
Kobieta czyta książkę
Zakupy
Tej książce ufają miliony rodziców! Czy masz ją na półce?
Partner
łojotokowe zapalenie skóry
Pielęgnacja
Test zakończony sukcesem! 99% osób poleca te kosmetyki
Partner
Polecamy
Porady
Bon turystyczny przedłużenie
Aktualności
Bon turystyczny przedłużony: będzie obowiązywał również w sezonie zimowym 
Joanna Biegaj
Opieka na dziecko 2 dni
Prawo i finanse
2 dni opieki na dziecko: kiedy zgłaszać pracodawcy urlop opiekuńczy
Milena Oszczepalińska
życzenia na dzień chłopaka
Aktualności
Życzenia na Dzień Chłopaka: rymowanki, wierszyki, mądre cytaty
Joanna Biegaj
Ile trwa katar u dziecka
Zdrowie
Ile trwa katar u dziecka: katar wirusowy i bakteryjny. Ile trwa nieleczony katar?
Ewa Janczak-Cwil
Imiona aniołów: lista anielskich imion dla chłopców i dziewczynek
Aktualności
Imiona aniołów: lista anielskich imion dla dziewczynek i chłopców
Luiza Słuszniak
Pomysły na Dzień Chłopaka w szkole
Aktualności
Pomysły na Dzień Chłopaka w szkole: jak zorganizować obchody, jakie prezenty przygotować?
Joanna Biegaj
Ciasto na dzień chłopaka z kremem i owocami
Przepisy
Ciasto na Dzień Chłopaka: przepis. Spraw pyszną niespodziankę!
Adrianna Trusiuk
Dzień chłopaka i Dzień mężczyzny: czy to samo święto?
Święta i uroczystości
Dzień Chłopaka i Dzień Mężczyzny: czy to jest to samo święto?
Małgorzata Sztylińska-Kaczyńska
Zabawy na Dzień Chłopaka: fajne i śmieszne aktywności dla dzieci
Gry i zabawy
Zabawy na Dzień Chłopaka: fajne i śmieszne gry i zabawy dla dzieci
Sylwia Arlak
Urlop ojcowski
Prawo i finanse
Urlop ojcowski 2022: ile dni, ile płatny, wniosek, dokumenty
Magdalena Drab
upoważnienie do odbioru dziecka ze szkoły
Edukacja
Jak napisać upoważnienie do odbioru dziecka ze szkoły [WZÓR]
Joanna Biegaj
gęsty katar u dziecka
Zdrowie
Gęsty katar u dziecka – jak szybko się go pozbyć?
Ewa Janczak-Cwil
pielęgnacja niemowlaka
Aktualności
Najważniejsze zasady pielęgnacji niemowlaka (rady położnej)
Joanna Biegaj
upoważnienie do odbioru dziecka z przedszkola
Edukacja
Upoważnienie do odbioru dziecka z przedszkola: jak je napisać, kto może zostać upoważniony? 
Joanna Biegaj
skierowanie do lekarza
Zdrowie
Do jakiego specjalisty potrzebne jest skierowanie?
Magdalena Drab
Kaszka kukurydziana
Dieta
Kaszka kukurydziana dla niemowlaka – jak zrobić i od kiedy warto ją podać? [PRZEPIS]
Adrianna Trusiuk
Najlepsze książki dla 5-latka
Wychowanie
Książki dla 5-latków. Jakie wybrać, by zachwycić dziecko?
Luiza Słuszniak
wierszyk dla nauczyciela przedszkola
Przedszkolak
Wierszyk dla nauczyciela przedszkola: propozycje, które sprawdzą się też jako życzenia
Joanna Biegaj