urlop rodzicielski
Adobe Stock
Prawo i finanse

Urlop rodzicielski: ważne zmiany 2022/2023. Ile trwa, jak złożyć wniosek?

Urlop rodzicielski może być wykorzystany przez matkę lub ojca po urlopie macierzyńskim. Jego długość zależy od liczby urodzonych dzieci i od tego, czy rodzice chcą z niego skorzystać osobno, czy jednocześnie. Możliwe jednak, że już w 2022 roku zmienią się przepisy i aż dwa miesiące urlopu rodzicielskiego zostaną zagwarantowane ojcom.

Urlop rodzicielski to płatny urlop dla rodziców, który można wykorzystać po urlopie macierzyńskim, ale niekoniecznie bezpośrednio po nim. Z urlopu rodzicielskiego może skorzystać tylko mama lub sam ojciec, rodzice mogą też korzystać z niego naprzemiennie lub jednocześnie. Zgodnie z planowanymi zmianami w 2022 i 2023 roku obojgu rodzicom będą przysługiwały co najmniej dwa miesiące urlopu rodzicielskiego, które niewykorzystane – przepadną. Wciąż nie wiadomo, czy dostosowując przepisy do regulacji unijnych, ustawodawca wydzieli dla ojca dziecka dwa dodatkowe miesiące urlopu z jego obecnego wymiaru, czy wydłuży urlop rodzicielski o kolejne dwa miesiące.

Spis treści:

Mąż mnie nie docenia, choć wychowuję dziecko i zajmuję się domem – co robić? [WIDEO]

Urlop rodzicielski – zmiany 2022/2023

Urlop rodzicielski czekają ważne zmiany w 2022 i 2023 r.: zgodnie z unijną dyrektywą (tzw. dyrektywą work-life balance przyjętą w 2019 r.) obojgu rodzicom mają przysługiwać co najmniej po 2 miesiące urlopu rodzicielskiego. Część urlopu niewykorzystana przez jednego z rodziców przepadnie. Nie wiadomo na razie, czy 2 miesiące urlopu dla ojca zostaną wyodrębnione z urlopu obecnie przysługującego matkom (wtedy urlop macierzyński zostałby skrócony z 12 do 10 miesięcy), czy okres płatnej opieki nad dzieckiem zostanie wydłużony z 12 do 14 miesięcy.

Polski rząd musi wprowadzić odpowiednie zmiany w przepisach dotyczące urlopu rodzicielskiego do 2 sierpnia 2022 r. Ze względu jednak na wydłużone vacatio legis (czas potrzebny na przygotowanie się do zmian określonych prawem) przepisy mogą zacząć obowiązywać dopiero od 1 stycznia 2023 r. To bardziej prawdopodobne rozwiązanie, bo ewentualne wydłużenie urlopów rodzicielskich podniosłoby koszty zasiłków, na co w 2022 r. nie zagwarantowano pieniędzy w budżecie.

Kiedy złożyć wniosek o urlop rodzicielski?

Urlop rodzicielski może być przyznany w dwóch trybach – „z dołu” lub „z góry”. Dla obu trybów są różne terminy, których należy przestrzegać, aby pracodawca nie miał podstaw do odrzucenia wniosku.

Wniosek o urlop rodzicielski „z góry” – kiedy składać?

Jeśli matka planuje wykorzystać urlop rodzicielski w pełnym wymiarze bezpośrednio po macierzyńskim, odpowiedni wniosek o urlop rodzicielski powinna złożyć nie później niż w ciągu 21 dni po porodzie – jest to tak zwany urlop rodzicielski udzielany „z góry”.

Urlopem rodzicielskim udzielanym „z góry” matka dziecka może dzielić się z pracującym ojcem dziecka. Rodzic może także zrezygnować z urlopu rodzicielskiego „z góry” w całości lub w części. Aby to zrobić, trzeba w terminie nie późniejszym niż na 21 dni przed planowanym powrotem do pracy złożyć wniosek o rezygnację z całości lub części tego urlopu. Jeśli drugi rodzic planuje zastąpić w opiece nad dzieckiem partnera, powinien złożyć wniosek o urlop rodzicielski lub jego część nie później niż 21 dni przed planowanym terminem jego rozpoczęcia.

Uwaga! Jeśli rodzic zrezygnuje z urlopu rodzicielskiego (lub jego części) udzielonego „z góry”, a drugi rodzic nie przejmie urlopu rodzicielskiego, urlop ten definitywnie przepada!

Jeśli od razu po porodzie rodzice wiedzą, że chcą wykorzystać cały urlop rodzicielski zaraz po urlopie macierzyńskim, wówczas najlepiej dołączyć pracodawcy stosowny wniosek o urlop macierzyński i rodzicielski wraz z aktem urodzenia dziecka.

W takiej sytuacji zmieni się też miesięczna kwota zasiłku macierzyńskiego, jaki przysługuje w czasie trwania tych urlopów dla rodziców. Są dwie opcje:

  • 100 proc. podstawy wynagrodzenia w okresie pierwszych 26 tygodni, a w kolejnych 26 tygodniach – 60 proc.;
  • zasiłek w wysokości 80 proc. podstawy wynagrodzenia przez całe 52 tygodnie urlopu.  

Wniosek o urlop rodzicielski „z dołu” – kiedy składać?

Tym mianem określa się urlop rodzicielski udzielony na wniosek złożony pod koniec urlopu macierzyńskiego lub okresu pobierania zasiłku macierzyńskiego za okres takiego urlopu. Wniosek o urlop rodzicielski „z dołu” należy złożyć nie później niż na 21 dni przed terminem jego rozpoczęcia. Tak udzielony urlop rodzicielski można wykorzystać w całości, w częściach (maksimum 4) bezpośrednio po sobie następujących albo 16 tygodni z wymiaru urlopu rodzicielskiego można przełożyć na późniejszy okres i wykorzystać w dowolnym momencie do czasu, gdy dziecko skończy 6 lat.

Z urlopu rodzicielskiego udzielanego „z dołu” rodzic może zrezygnować w każdym czasie, o ile zgodę na to wyrazi pracodawca.

Spóźniony wniosek o urlop rodzicielski

W praktyce pracodawca może, ale nie musi, odrzucić spóźniony wniosek o urlop rodzicielski. Zawsze jednak trzeba liczyć się z tym, że niedotrzymanie terminu złożenia wniosku może skutkować odrzuceniem go przez pracodawcę. Oznacza to, że np.:

  • niezłożenie wniosku o urlop rodzicielski „z góry” w ciągu 21 dni od porodu może oznaczać konieczność złożenia wniosku o urlop rodzicielski „z dołu”,
  • złożenie wniosku o urlop rodzicielski „z dołu” na mniej niż 21 dni przed końcem urlopu macierzyńskiego może skutkować brakiem ciągłości między urlopem macierzyńskim a rodzicielskim.

Wniosek o urlop rodzicielski 2022 – wzór wniosku i rezygnacji

Poniżej zamieszczamy linki do oficjalnych stron, z których można pobrać odpowiedni wniosek o urlop rodzicielski lub wniosek o rezygnację z niego:

Urlop rodzicielski: ile trwa?

Urlop rodzicielski trwa 32 tygodnie przy jednym dziecku i 34 tygodnie po urodzeniu więcej niż jednego dziecka przy jednym porodzie. Jeśli rodzice zdecydują się wykorzystać cały urlop rodzicielski w tym samym czasie, jego czas skróci się do 16 tygodni. Mogą też część urlopu wykorzystać razem, a część zostawić tylko jednemu rodzicowi. Ważne, żeby łączna długość tego urlopu dla obojga rodziców nie przekraczała 32 tygodni (czyli np. 10 tygodni wspólnie, które liczy się podwójnie – dla mamy i taty – oraz pozostałe 12 tygodni np. tylko dla mamy). 

Urlop rodzicielski – podział na części

Urlop rodzicielski możecie podzielić na maksimum 4 części, z których każda musi trwać minimum 8 tygodni. Wyjątkiem jest pierwsza część urlopu rodzicielskiego, która może zostać skrócona do 6 tygodni w przypadku urodzenia jednego dziecka.

Ważne jest to, że możecie skorzystać z urlopu rodzicielskiego najpóźniej do końca roku kalendarzowego, w którym wasze dziecko kończy 6 lat. Nie trzeba więc brać urlopu rodzicielskiego od razu po urlopie macierzyńskim.

Urlop rodzicielski połączony z urlopem macierzyńskim

Jeśli jednak zdecydujecie się na połączenie urlopu macierzyńskiego i rodzicielskiego, da wam to w sumie 52 tygodnie nieprzerwanego urlopu w przypadku narodzin jednego dziecka (czas trwania urlopu macierzyńskiego mamy bliźniąt to 31 tygodni, na każde kolejne dziecko z ciąży mnogiej doliczamy dwa tygodnie urlopu. Urlop rodzicielski w przypadku dzieci z ciąży mnogiej to 34 tygodnie).

Należy się spodziewać, że w 2022 r. będą nadal obowiązywały powyższe zasady udzielania urlopu rodzicielskiego dla obojga rodziców, a nowe przepisy wejdą w życie wraz z początkiem 2023 r. O zmianach w urlopach rodzicielskich 2022/2023 będziemy informować na bieżąco.

Zobacz też:

rekordowe zasiłki macierzyńskie
AdobeStock
Aktualności
Ile wynosi największy zasiłek macierzyński? To są naprawdę bardzo duże pieniądze!
Są takie miejsca w Polsce, gdzie mamom wypłacane są olbrzymie kwoty. Sprawdź, ile możesz otrzymać zasiłku po urodzeniu dziecka i od czego zależy jego wysokość.

Zasiłek macierzyński oblicza się na podstawie przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia kobiety w ciągu ostatniego roku przed przejściem na urlop macierzyński lub rodzicielski. Jego wysokość zależy m.in. innymi od tego, kiedy – i czy - kobieta złoży wniosek o urlop rodzicielski. Zasiłek macierzyński 2018 należy się każdej kobiecie, która urodziła dziecko bez względu na formę zatrudnienia. Największy zasiłek to 66 tys. zł O tym, ile otrzymasz pieniędzy, decyduje twoje wynagrodzenie i odprowadzane od niego składki. Z najnowszych danych ZUS wynika, że 2230 zł to średni miesięczny zasiłek macierzyński na dziecko wypłacany przez ZUS. Są jednak takie miejsca w Polsce, gdzie te kwoty są nieporównywalnie większe. Rekordzistką jest mieszkanka Warszawy, otrzymująca obecnie 66 647,10 zł . To największy zasiłek macierzyński w Polsce! Na drugim miejscu jest mieszkanka Wrocławia, której wypłacane jest 37 104,70 zł, a na trzecim - z Poznania z kwotą 37 063,20 zł. Ponad 20 tys. zł dostają mamy z Warszawy (27 701,84 zł), Chorzowa (22 200,60 zł) i Rzeszowa (20 329,80 zł). Jak to możliwe? - Wysokość wypłacanego zasiłku wynika wprost z uzyskiwanego wynagrodzenia - mówi "Faktowi" rzecznik ZUS Wojciech Andrusiewicz. "Dlatego tak istotne jest, aby całość naszych zarobków była legalna , a nie wypłacana pod tzw. stołem" - dodaje. Komu przysługuje zasiłek macierzyński? Po urodzeniu dziecka przysługują ci aż 52 tygodnie płatnego urlopu (w przeciwieństwie do późniejszego  urlopu wychowawczego, który jest bezpłatny). Na płatny urlop z tytułu urodzenia dziecka składają się:  20 tygodni urlopu macierzyńskiego 32 tygodnie urlopu rodzicielskiego Zasiłek macierzyński przysługuje kobiecie, która w trakcie zatrudnienia urodziła dziecko lub przyjęła je na wychowanie. Jest on wypłacany przez ZUS nie tylko pracownicom...

kobieta, zmęczenie, pranie, mama
fotolia
Mama
Jak wygląda mama na urlopie wychowawczym
Zobacz, jak postrzega nas społeczeństwo, mężowe, a jaka jest rzeczywistość!
mama, niemowlę, karmienie piersią
Noworodek
Pierwsze dni z noworodkiem - 13 przykazań dla rodziców
Dziecko po przyjściu na świat może się czuć niepewnie. Co robić, a czego unikać, by pomóc mu oswoić się z nowym otoczeniem?
Nasze akcje
dziecko na szczepieniu
O szczepieniach

Szczególne znaczenie szczepień przeciw pneumokokom u niemowląt i dzieci w dobie pandemii COVID-19

Partner
Miasteczko Zmysłów 2
Małe dziecko

Odwiedź Miasteczko Zmysłów i poznaj jego atrakcje!

Partner
KINDER Niespodzianka WSCW
Rozwój dziecka

Poznaj świat emocji dziecka! Ruszyła akcja Widzę, Słyszę, Czuję, Wiem

Partner
Polecamy
Porady
ile dać na komunię
Święta i uroczystości

Ile dać na komunię w 2022: ile do koperty od gościa, dziadków, chrzestnej i chrzestnego

Maria Nielsen
Podróż kleszczowy
Poród naturalny

Poród kleszczowy: wskazania, powikłania, skutki dla matki i dziecka

Ewa Janczak-Cwil
co kupić na chrzest
Święta i uroczystości

Co kupić na chrzest? Prezenty praktyczne i pamiątkowe [GALERIA]

Joanna Biegaj
zapłodnienie
Starania o dziecko

Zapłodnienie: przebieg, objawy, kiedy dochodzi do zapłodnienia

Magdalena Drab
400 plus na żłobek
Aktualności

400 plus dla dziecka na żłobek: zasady, warunki, wniosek

Ewa Janczak-Cwil
Pierwsza komunia święta
Święta i uroczystości

Prezent na komunię: pomysły na prezenty modne i tradycyjne (lista)

Magdalena Drab
biegunka w ciąży
Zdrowie w ciąży

Biegunka w ciąży: przyczyny i leczenie rozwolnienia w ciąży i przed porodem

Ewa Janczak-Cwil
Pieniądze na dziecko
Prawo i finanse

Świadczenia na dziecko: co przysługuje po urodzeniu dziecka 2022? [ZASIŁKI, ULGI]

Małgorzata Wódz
Czop śluzowy
Przygotowania do porodu

Czop śluzowy – co to, jak wygląda, kiedy odchodzi?

Joanna Biegaj
plan porodu
Lekcja 2

Plan porodu: jak go napisać, czy jest obowiązkowy? Wzór do druku

Małgorzata Wódz
wyprawka dla noworodka wiosna
Noworodek

Wyprawka dla noworodka: wiosną to obowiązkowa lista! (ubranka i rzeczy do wózka)

Małgorzata Wódz
twardy brzuch w ciąży
Zdrowie w ciąży

Twardy brzuch w ciąży – kiedy napięty brzuch jest powodem do niepokoju?

Ewa Cwil
pozytywny test ciążowy
Ciąża

Pozytywny test ciążowy – co dalej? Kiedy test ciążowy jest fałszywie pozytywny?

Joanna Biegaj
plamienie implantacyjne
Objawy ciąży

Plamienie implantacyjne: co to jest, jak wygląda, ile trwa? Czy zawsze występuje w ciąży?

Małgorzata Wódz
jak ubrać dziecko na spacer
Pielęgnacja

Jak ubrać niemowlę i starsze dziecko na spacer, by nie było mu za zimno ani za gorąco?

Małgorzata Wódz
Pozycje wertyklane do porodu
Poród naturalny

Pozycje wertykalne do porodu: dlaczego warto rodzić w pozycji wertykalnej?

Dominika Bielas
wody płodowe
Przygotowania do porodu

Jak wyglądają wody płodowe? Jak je rozpoznać?

Beata Turska
9 miesięcy w 4 minuty: tak powstaje życie
Przebieg ciąży

Rozwój płodu tydzień po tygodniu – ten film wzruszy każdego!

Joanna Biegaj