Co to jest okolicznik?
Adobe Stock/Kzenon
Język polski

Co to jest okolicznik? Najważniejsze informacje z przykładami okoliczników

Co to jest okolicznik? Wyjaśniamy, na jakie pytania odpowiada okolicznik, jakie są jego rodzaje i jakimi częściami mowy może być wyrażony. Podajemy też przykłady, które pozwalają szybko zrozumieć wszystkie tajemnice okoliczników.

Jak wiesz, najważniejsze części zdania to podmiot i orzeczenie. W zdaniu Piotrek gra, podmiotem jest Piotrek, orzeczeniem – gra. Prócz podmiotu i orzecznia, w zdaniu występować mogą również: przydawka (Nastoletni Piotrek gra), dopełnienie (Zadowolony Piotrek gra na skrzypcach) i okolicznik. Wyjaśniamy, czym charakteryzuje się okolicznik i jak łatwo rozpoznać go w zdaniu.

Spis treści:

Co to jest okolicznik [plus pytania okolicznika]

Okolicznik to część zdania. Należy do grupy orzeczenia, co oznacza, że opisuje orzeczenie. Dzięki niemu poznajemy okoliczności czynności lub stanu, o którym mowa w zdaniu. Stąd też okolicznik najczęściej odpowiada na pytania:

  • Jak? W jaki sposób?
  • Gdzie?
  • Dlaczego?

Przykłady okoliczników w zdaniach to:

Piotrek gra (jak?) mistrzowsko.
Piotrek gra (gdzie?) w pokoju brata.
Piotrek gra (dlaczego?) dla przyjemności.

Jakimi częściami mowy może być wyrażony okolicznik?

Okolicznik w zdaniu może być wyrażony za pomocą takich części mowy jak:

  • Przysłówek (Piotrek gra mistrzowsko.)
  • Wyrażenie przyimkowe (Piotrek gra w pokoju brata.)
  • Rzeczownik (Piotrek gra wieczorem.)
  • Zaimek (Piotrek gra tam.)

W roli okolicznika może występować również zdanie podrzędne. Tak jest w przypadku zdań złożonych, w których mamy do czynienia z okolicznikiem przyzwolenia lub okolicznikiem warunku. 


Rodzaje okoliczników [plus przykłady]

W języku polskim wyróżniamy siedem rodzajów okoliczników:

Okolicznik miejsca informuje o miejscu lub kierunku wykonywanej czynności, odpowiadając na pytania: gdzie?, dokąd?, skąd?,  którędy? Przykłady:

  • Mama poszła (dokąd?) do sklepu
  • Dziadek wrócił (skąd?) z ogrodu
  • Kasia szła (którędy?) pustą ulicą.

Okolicznik czasu informuje o czasie lub tym jak długo trwa (trwała) czynność, odpowiadając napytania: kiedy?, jak długo?, od kiedy?, do kiedy?, odkąd?, dokąd? Przykłady:

  • (kiedy?) W wakacje zamierzam dużo spacerować.
  • Przyjaźń Kasi i Marysi trwała (od kiedy?)  od przedszkola
  • Próby potrwają (do kiedy?) do wieczora

Okolicznik sposobu informuje o sposobie wykonania czynności, odpowiadając na pytania: jak?, w jaki sposób? Przykłady?

  • Paweł podszedł (jak?) ostrożnie. 
  • Chory oddychał (jak?) ciężko
  • Tata (jak?) własnoręcznie naprawił pralkę.

Okolicznik przyczyny informuje o powodzie wykonania czynności, odpowiadając na pytania: dlaczego?, z jakiego powodu? Przykłady:

  • Mężczyzna przystanął (dlaczego?) ze zdziwienia
  • Kwiaty powiędły (z jakiego powodu?) przez suszę
  • Pies drżał (z jakiego powodu?) z zimna.

Okolicznik warunku informuje, od czego zależy czynność, odpowiadając na pytania: pod jakim warunkiem?, w jakim wypadku? Występuje wyłącznie w zdaniach złożonych. Przykłady:

  • Andrzej zgodzi się,(w jakim wypadku?) jeśli zdąży wrócić
  • Kacper zachoruje, (w jakim wypadku?)  jeśli teraz wyjdzie
  • Pojedziemy za granicę, (pod jakim warunkiem?) jeżeli chcecie.

Okolicznik przyzwolenia informuje o okolicznościach, które mogły utrudnić wykonanie czynności, odpowiadając na pytania: mimo co?, pomimo czego? Przykłady:

  • Jan nie wracał, (mimo czego?) choć było już ciemno
  • Kupię ci frytki, (mimo czego?) chociaż są niezdrowe.
  • Mimo (czego?) wakacji Michał wciąż coś czytał.

Okolicznik stopnia i miary informuje o częstotliwości lub wielkości czynności, odpowiadając na pytania: jak często?, jak dużo? Przykłady:

  • Nasz wychowawca pije herbatę (jak często?) pięć razy dziennie
  • Ten kot przychodził (jak często?) kilka razy w tygodniu.
  • Tomek poświęcił na ten cel (jak dużo?) dwieście złotych.

 

Okolicznik – ćwiczenia

Ćwiczenie. 1

W podanych zdaniach wskaż okoliczniki.

Wiatr wiał gwałtownie.
Ula została w domu.
Zosia przyjdzie rano.
Krzysiek trenuje na boisku.
Dzień zapowiadał się upalnie.

Ćwiczenie 2.

Uzupełnij zdania okolicznikami.

(jak?) … pojadę (gdzie?)… 
(kiedy) … przyjdzie paczka. 
Tata uśmiechnął się (jak?)… 
Zespół grał (jak?) … 
Wrócimy (gdzie?)… (kiedy?)…

Ćwiczenie 3.

Ułóż po jednym zdaniu z okolicznikiem: czasu, miejsca, sposobu, przyczyny, przyzwolenia, warunku oraz okolicznika stopnia i miary.

Odpowiedzi:

Ćwicz. 1

Wiatr wiał gwałtownie.
Ula została w domu.
Zosia przyjdzie rano.
Krzysiek trenuje na boisku.
Dzień zapowiadał się upalnie.
Równiutko ułożył porąbane drwa.
Jego propozycja brzmiała obiecująco.

Ćwicz. 2.

Szybko pojadę na uczelnię.
We wtorek przyjdzie paczka.
Tata uśmiechnął się promiennie.
Zespół grał fantastycznie.
Wrócimy do domu pojutrze.

Ćwicz. 3.

Kasia zdała egzamin w poniedziałek. (okolicznik czasu)
Bezpański pies biegał po lesie. (okolicznik miejsca)
Wujek przygotował pieczeń na ostro. (okolicznik sposobu)
Z tęsknoty napisał długi list. (okolicznik przyczyny)
Jeśli weźmiesz się w garść, ona to doceni. (okolicznik warunku) 
Monika piła kompot, choć woli wodę. (okolicznik przyzwolenia)
Powtórzył zaklęcie trzy razy. (okolicznik stopnia i miary)

Zobacz także:

Redakcja poleca

REKLAMA
Nasze akcje
częste oddawanie moczu u dziecka
Zakupy
Szukasz najlepszego nocnika dla dziecka? Sprawdź nasz ranking!
Współpraca reklamowa
Kobieta czyta książkę
Zakupy
Tej książce ufają miliony rodziców! Czy masz ją na półce?
Współpraca reklamowa
łojotokowe zapalenie skóry
Pielęgnacja
Test zakończony sukcesem! 99% osób poleca te kosmetyki
Współpraca reklamowa
Polecamy
Porady
Ile dać na Chrzest?
Święta i uroczystości
Ile dać na chrzest w 2024 roku? (ile od dziadków a ile od chrzestnej, chrzestnego i gości) 
Luiza Słuszniak
wierszyki o wiośnie
Gry i zabawy
Wiersze o wiośnie: piękne utwory znanych poetów i krótkie rymowanki dla dzieci
Ewa Janczak-Cwil
cytaty na komunię
Cytaty i przysłowia
Cytaty na komunię świętą: piękne i mądre, Jana Pawła ll, cytaty z Biblii
Joanna Biegaj
Rocznica Komunii Świętej – prezenty
Święta i uroczystości
Rocznica Komunii świętej – co z tortem i prezentami? I czy udział w rocznicy komunii jest obowiązkowy? 
Małgorzata Sztylińska-Kaczyńska
5 dni opieki na dziecko
Prawo i finanse
5 dni opieki nad dzieckiem: od kiedy, ile płatne? Przepisy 2024
Joanna Biegaj
ospa u dziecka a wychodzenie na dwór
Zdrowie
Ospa u dziecka a wychodzenie na dwór: jak długo będziecie w domu? Czy podczas ospy można wychodzić?
Milena Oszczepalińska
chłopiec, dziecko, krzyk, złość
Wychowanie
Agresywne dziecko w przedszkolu: co robić, gdzie zgłosić?
Magdalena Drab
Cytaty na chrzest
Cytaty i przysłowia
Cytaty na chrzest: piękne sentencje i złote myśli z okazji chrzcin
Milena Oszczepalińska
Szkoła w Chmurze: kto może z niej skorzystać?
Edukacja
Szkoła w Chmurze: na czym polega, czy jest legalna i kto może z niej skorzystać?
Małgorzata Sztylińska-Kaczyńska
jak ubierać niemowlę na spacer wiosną
Pielęgnacja
Jak ubierać niemowlę wiosną: w kwietniu, w maju i przy 20 stopniach [LISTA UBRANEK]
Magdalena Drab
Przedszkolaki powinny się bawić, a nie ciągle uczyć
Edukacja
Przedszkolaki coraz częściej potrafią czytać i pisać, ale mają zaburzenia sensoryczne. Gdzie tkwi błąd?
Milena Oszczepalińska
dziecko ciągle choruje
Zdrowie
Dziecko ciągle choruje: nawracające zapalenie oskrzeli i infekcje gardła [CO ROBIĆ?]
Magdalena Drab
Pełne szpitale RSV
Aktualności
Lekarz mówi wprost: dziecko z RSV i z dusznością umrze, jeśli nie trafi do szpitala
Ewa Janczak-Cwil
wpływ telewizji na rozwój dziecka
Wychowanie
Wpływ telewizji na rozwój dziecka – negatywne i pozytywne skutki oglądania telewizji
Aneta Grinberg
morfologia u dzieci
Zdrowie
Morfologia u dzieci – jak czytać wyniki krwi [NORMY]
Ewa Janczak-Cwil
znieczulenie podpajęczynówkowe
Poród naturalny
Znieczulenie podpajęczynówkowe najczęściej stosowane podczas cesarskiego cięcia [zalety i wady]
Agnieszka Majchrzak
Urlop ojcowski
Prawo i finanse
Urlop ojcowski 2024: ile dni i ile płatny? Dokumenty i wniosek o urlop dla ojca
Magdalena Drab
kiedy wkładać dziecku czapkę
Zdrowie
Kiedy wkładać dziecku czapkę? I czy przewianie uszu to mit? [PEDIATRA WYJAŚNIA]
Małgorzata Wódz

Strefa okazji i inspiracji

REKLAMA