zajączek wielkanocny
fot. AdobeStock

Zajączek wielkanocny – kiedy przychodzi, co symbolizuje?

Zajączek wielkanocny jest komercyjnym symbolem Wielkanocy, ale nie tylko. Choć ma pogański rodowód, na dobre rozgościł się między barankami i pisankami. Wyjaśniamy, kiedy zając przynosi prezenty i skąd wziął się zwyczaj obdarowywania słodyczami podczas świąt wielkanocnych. Sprawdzamy, w jaki sposób postać zająca zainspirowała twórców czekoladowych figurek i dlaczego niektórzy nazywają go królikiem wielkanocnym.
Małgorzata Wódz
zajączek wielkanocny
fot. AdobeStock
Zając wielkanocny tak mocno wrósł w pejzaż świąt Wielkiej Nocy, że stał się jednym z symboli wielkanocnych i dziś trudno wyobrazić sobie święta bez niego. Dla jednych zajączek jest tylko czekoladową figurką lub pretekstem, a czasem także przymusem do kupowania prezentów, dla innych – okazją do wspaniałej wielkanocnej zabawy, której urokowi ulegają nie tylko dzieci.

Kiedy zajączek przynosi prezenty – w Wielki Czwartek czy Niedzielę?

Utarło się, że wielkanocny zając przychodzi z prezentami w pierwszy dzień świąt wielkanocnych. Dzieci dostają prezenty w Wielką Niedzielę, z samego rana, przed śniadaniem. Tak jest w całej Polsce, z wyjątkiem południa kraju. W niektórych regionach Śląska zgodnie ze zwyczajem dzieci otrzymują prezenty od zajączka już w Wielki Czwartek – to ostatni dzień przed Wielkanocą, kiedy można jeszcze zjeść coś słodkiego.

Najczęściej zajączek przychodzi z prezentami do domu, Niektóre dzieci odnajdują je pod poduszką (tak jak prezent od Mikołaja), inne wystawiają w Wielką Sobotę wieczorem własnoręcznie zrobione koszyczki, w które zając ma podrzucić prezent.

W wielu rodzinach żywy jest zwyczaj ukrywania prezentów od zajączka w mieszkaniu lub – najlepiej – w ogrodzie, zgodnie ze starą tradycją. Dzieci wstają rano i ruszają na poszukiwania czekoladowych jajek lub innych słodyczy i drobiazgów. We Francji np. maluchy razem z rodzicami szukają jajek schowanych przez zająca w miejskich parkach.

Zajączek wielkanocny z czekolady – kto to wymyślił?

Czekoladowe zajączki wielkanocne pochodzą z Niemiec. Zaczęto je produkować w XIX w. i bardzo szybko stały się popularne w wielu krajach, także w Polsce. To za sprawą niemieckich sąsiadów dotarł do nas również zwyczaj nagradzania  grzecznych dzieci słodkimi prezentami od zajączka. Najpierw pojawił się na Śląsku i w Wielkopolsce – w regionach, w których silne były wpływy niemieckie – a potem rozszerzył się na niemal cały kraj. Do tej pory można jednak znaleźć miejsca lub rodziny, w których tradycja prezentów na zajączka nie jest znana.

Co wspólnego z zającem wielkanocnym ma Goethe?

Podobno wielkim miłośnikiem organizowania poszukiwań prezentów od zajączka był niemiecki poeta Johann Wolfgang Goethe. W Wielki Czwartek przed Wielkanocą ukrywał w swoim ogrodzie jajka i zapraszał dzieci, aby ich szukały. Do dziś w domu pisarza w Weimarze kontynuowana jest ta tradycja.

Skąd się wziął zajączek wielkanocny i co symbolizował?

Zając był popularnym symbolem w czasach pogańskich, zarówno u Słowian, jak i u Celtów. Dla Słowian, którzy na przedwiośniu obchodzili Jare Gody (święto nadchodzącej wiosny), aktywne na przedwiośniu zające były jednym z symboli odradzającej się przyrody. W zająca przeistaczała się również anglosaska bogini wiosny, Eostre (Ostara). To od jej imienia powstała nazwa Wielkanoc (ang. Easter, niem. Ostern).

Co oznacza zając w symbolice religijnej?

Religia chrześcijańska wchłonęła część obrzędów i symboli pogańskich, wraz z nimi trafił do niej zając. Zanim przybrał kształt wielkanocnego zajączka, pojawiał się w symbolice religijnej, oznaczając grzesznika lub człowieka, który czerpie siłę z nauki Chrystusa (takim symbolem stał się w sztuce wczesnochrześcijańskiej). Ze świętami wielkanocnymi zając jest utożsamiany od około XVII w. Do Polski dotarł dopiero na początku XX wieku.

List do zajączka jak do Mikołaja

Wielkanocny Zajączek, podobnie jak Święty Mikołaj, ma swoje miasteczko. Jest nim Ostereistedt – mała miejscowość w Dolnej Saksonii (polskie tłumaczenie nazwy to Wielkanocne Miasteczko). Istnieje w nim tradycja pisania przez dzieci listów do zajączka Hanni Hase (muszą to być listy tradycyjne). Odpowiada na nie podobno pracownik miejscowej poczty.

Zajączek wielkanocny a może królik?

Polacy mają zajączka wielkanocnego. Anglicy natomiast Easter Bunny, czyli wielkanocnego królika. Skąd się wziął królik – zapewne stąd, że zającowate, do których należą króliki i zające, są często ze sobą mylone. Co ciekawe – kraje niemieckojęzyczne, które przyczyniły się do wypromowania zająca, jako symbolu Świąt Wielkanocnych, nie są w 100 proc. wierne tej tradycji. W niektórych regionach Niemiec, Austrii czy Szwajcarii w przynoszeniu dzieciom prezentów na Wielkanoc zająca zastępuje kogut, lis, a nawet kukułka. 
 


Zobacz:
Redakcja poleca: Wielkanocne ozdoby - zajączek wielkanocny [WIDEO]
Włącz dziecko w wielkanocne przygotowania. Przygotuj z nim wielkanocne ozdoby, np. zajączka, który symbolizuje Wielkanoc. Niech wasz dom w te święta wielkanocne wygląda kolorowo - wykorzystaj nasz instruktaż.
Oceń artykuł

Ocena 6 na 4 głosy

Zobacz także

Popularne tematy