Pępowina: budowa i rola
Fotolia
Zdrowie w ciąży

Pępowina: budowa, rola, problemy z pępowiną

Pępowina żywi, dostarcza tlen, a także służy dziecku do zabawy. Ale czasem może się wokół niej owinąć. Czy jest się czego obawiać? Odpowiada ekspert, dr Preeti Agrawal.
dr Preeti Agrawal
dr n. med. Preeti Agrawal
Konsultacja merytoryczna

Pępowina przypomina skręcony sznur. Podkreślmy – życiodajny sznur, przez który dziecko w brzuchu jest połączone z łożyskiem. Przez pępowinę krew płynie w kierunku od płodu do łożyska i wraca bogata w tlen i substancje odżywcze. Jeśli jesteś w ciąży, na pewno zetknęłaś się z choć jednym przesądem związanym z pępowiną: „Nie przechodź pod sznurem, na którym wisi pranie”, „Nie rób na drutach, bo sprawisz, że dziecko owinie się w pępowinę”. Wyjaśniamy, dlaczego nie warto wierzyć takim opiniom i co należy wiedzieć o tej rurce, która zostawia na całe życie pamiątkę w postaci pępka?

Budowa i długość pępowiny

Przeciętnie pępowina miewa około 50 cm długości. Ale może również sięgać nawet metra lub mieć zaledwie 20 centymetrów. Przebiegają przez nią dwie tętnice pępkowe oraz jedna żyła pępkowa, które układają się jak spirale. Naczynia te są osłonięte tzw. galaretą Whartona, która gromadzi wodę. Warto wiedzieć, że jest ona sprężysta i odporna na przygniecenie. Dzięki niej oraz ciśnieniu krwi w sznurze pępowinowym nawet bardzo ruchliwe dziecko rzadko zaplątuje się w pępowinę tak, aby mogły utworzyć się na niej węzły. A nawet jeśli już do tego dojdzie – na ogół nie jest to niebezpieczne dla rozwoju płodu. 

Dlaczego dziecko owija się pępowiną?

Najczęściej zdarza się to we wcześniejszym okresie ciąży, gdy maleństwo ma bardzo dużą możliwości poruszania się. Zwykle wydaje nam się, że dziecko w brzuchu zaczyna ruszać się dopiero wtedy, gdy czujemy jego pierwsze ruchy, czyli od około 20. tygodnia ciąży (jeśli spodziewamy się pierwszego potomka). Tymczasem maleństwo jest bardzo aktywne od samego poczęcia – pływa, porusza nóżkami, dotyka twarzy, zaciska ręce w piąstki, wkłada kciuk do buzi, a także próbuje złapać, często z powodzeniem, pępowinę. To dla niego forma pierwszej zabawy w brzuchu mamy.

Czy można sprawdzić, czy dziecko jest owinięte pępowiną?

Taki stan czasami można wykryć podczas badania USG. Owinięcie się pępowiny wokół dziecka nie jest równoznaczne z zagrożeniem i niekoniecznie wymaga przeprowadzenia cesarskiego cięcia. W wielu przypadkach sznur pępowinowy jest na tyle długi, że dziecko może urodzić się zupełnie bezpiecznie. I w większości przypadków tak się dzieje, ponieważ krew może płynąć przez pępowinę swobodnie.

Jeśli w czasie porodu dojdzie do ucisku pępowiny, zwykle stan taki wychwytywany jest przez aparaturę KTG, ponieważ serce dziecka może zacząć bić wolniej (zwolnioną akcję serca widać na zapisie wykonywanym przez aparat do kardiotokografii). W takiej sytuacji lekarz podejmuje decyzję o zakończeniu ciąży lub trwającego porodu cesarskim cięciem. Czasem zdarza się również tak, że dziecko bez przeszkód pokonuje kanał rodny owinięte pępowiną, a żeby nie miało problemu z zaczerpnięciem pierwszego oddechu, szybko się ją przecina.

Wypadnięcie pępowiny – dlaczego tak się dzieje?

Na początek uspokójmy, wypadnięcie pępowiny nie jest częstym przypadkiem. Może zdarzać się podczas porodu przedwczesnego, ponieważ dziecko jest za małe, żeby mogło całkowicie wypełnić miednicę, lub gdy nie jest ułożone prawidłowo. Czasem wypadnięciu może  sprzyjać nieprawidłowa budowa miednicy kostnej, ciąża mnoga, wielodzietność oraz niektóre stany patologiczne w ciąży – należy do nich wielowodzie, nieprawidłowe umiejscowienie łożyska (brzeżne, przodujące lub nisko usadowione). Jeśli mamy do czynienia z taką sytuacją, aby nic nie zagrażało zdrowiu dziecka, poród zostaje zakończony cesarskim cięciem. 

Kiedy należy odciąć pępowinę po porodzie?

Gdy dziecko przedostało się przez kanał rodny i jest już na zewnątrz, pępowina przestaje być potrzebna – noworodek zaczyna oddychać płucami i nie musi korzystać z tlenu, który jest dostarczany za jej pośrednictwem. Położna jednak powinna poczekać, aż pępowina przestanie tętnić. Potem w dwóch miejscach zakłada zaciski i przecina ją w odległości kilku centymetrów od brzuszka. Może zrobić to również tata dziecka. 

Przecięcie pępowiny przez ojca 

Przecięcie pępowiny przez świeżo upieczonego tatę to symboliczny gest – męski wkład w to, że dziecko może zacząć żyć poza brzuchem mamy. Przymierzający się do tej czynności mężczyzna powinien wiedzieć, że ten dziwny fragment tkanki może stawiać opór nożycom chirurgicznym niczym gumowy wąż. Niektórzy ojcowie nie są nawet w stanie przeciąć pępowiny jednym ruchem. Położne żartują, że cięcie na dwa razy to wróżba rychłego powrotu na porodówkę z kolejnym dzieckiem.

Zobacz też:

Kiedy wykonuje się USG w ciąży i które jest najważniejsze? Sprawdź, żeby nie przegapić!

jak przygotować się do cesarskiego cięcia
Adobe Stock
Cesarskie cięcie
Jak się przygotować do cesarskiego cięcia? Wszystko, co musisz wiedzieć o zabiegu
Nie zawsze kobieta może rodzić siłami natury – czasem jedynym rozwiązaniem, aby dziecko w dobrej formie pojawiło się na świecie, jest cesarskie cięcie. Sprawdź, jak przygotować się do cesarki, by zminimalizować ryzyko komplikacji i ułatwić przeprowadzenie zabiegu.

Cesarskie cięcie wykonuje się u kobiet, które z powodu przeciwwskazań nie mogą rodzić naturalnie. Bywa, że cesarka jest ostatnią deską ratunku, kiedy podczas porodu naturalnego dochodzi do komplikacji. Warto pamiętać, że jak każda operacja, także cesarka jest sporą ingerencją w ludzki organizm. Aby zabieg zakończył się szczęśliwie i zmniejszyć ryzyko powikłań, musisz wiedzieć, jak się do niego przygotować. Jak przygotować się do cesarskiego cięcia? Badania Niezależnie od tego, czy szykujesz się do planowanej cesarki , czy wybrałaś cesarskie cięcie na życzenie , musisz się dobrze przygotować. Zanim zapiszesz się na zabieg, twój ginekolog wypisze ci skierowania na niezbędne badania (np. krzepliwości krwi i poziomu elektrolitów). Większość z nich należy zrobić w ostatnim miesiącu ciąży, żeby były aktualne. W przeddzień zabiegu odbędziesz konsultację anestezjologiczną. To właśnie wtedy będziesz miała okazję porozmawiać z lekarzem na temat znieczulenia, twojego stanu zdrowia, przebytych i aktualnych chorób. Lekarz poinformuje cię też o możliwości wystąpienia powikłań po cesarce . Jeśli masz jakiekolwiek pytania czy wątpliwości dotyczące zabiegu, nie wahaj się o nich opowiedzieć. Tego dnia będziesz miała także wykonane badania laboratoryjne:   morfologię, badanie moczu, jonogram (zestaw badań laboratoryjnych, które pozwalają określić poziom elektrolitów w osoczu), APTT (badanie, które pozwala na diagnostykę związaną z krzepnięciem krwi). UWAGA! Pamiętaj, żeby mieć przy sobie dokument z grupą krwi oraz wyniki badania HBs , GBS, HIV. Jak się przygotować do cesarki i pobytu w szpitalu? Jeszcze w domu zmyj lakier z paznokci (lekarze chcą podczas operacji obserwować kolor płytek paznokci, który świadczy o krążeniu krwi). Do cesarskiego cięcia będziesz musiała też zdjąć wszystkie ozdoby (kolczyki,...

edipresse.25148NWLRGB75.jpg
Edipresse
Zdrowie w ciąży
Czy dziecko może zaplątać się w pępowinę?
Czy przyszła mama powinna się niepokoić, gdy dziecko w jej brzuchu jest wyjątkowo energiczne? Odpowiada ginekolog.

Jestem w ciąży. Dziecko rusza się bardzo intensywnie, np. gdy się kąpię w wannie, to woda faluje wokół mojego brzucha, choć leżę spokojnie. Boję się, że mój synek zaplącze się w pępowinę. Słyszałam o takich przypadkach i porodach, które z powodu owinięcia się dziecka pępowiną kończyły się cesarkim cięciem. Czy takie ruchy dziecka w brzuchu mogą spowodować zaplątanie się w pępowinę i czy jest ono niebezpieczne dla dziecka? Maja Proszę się nie martwić na zapas. Pępowina jest na tyle długa, że nawet płód w nią owinięty może sie bezpiecznie urodzić. Zresztą większość dzieci tak właśnie się rodzi! I nic się nie dzieje – zdrowe maluchy przychodzą na świat drogami natury. Polecamy: Jak się rodzi dziecko? Jednak jeśli dojdzie do ucisku pępowiny w czasie porodu , wtedy serce dziecka może zacząć wolniej bić (zwolnioną pracę serca słychać w czasie zapisu wykonywanego podczas badania KTG ). Lekarze w takiej sytuacji podejmują decyzję o zakończeniu ciąży lub trwającego porodu cesarskim cięciem. Przeczytaj: Kiedy robi się cesarskie cięcie?  

przebieg porodu, fazy porodu
Adobe Stock
Poród naturalny
Przebieg porodu – etapy i fazy porodu naturalnego
Przebieg porodu u każdej kobiety może wyglądać nieco inaczej ze względu na jej uwarunkowania fizjologiczne, czy to, który raz rodzi. Poród naturalny dzieli się na kilka etapów, a każdy z okresów porodu – od czasu rozwarcia do urodzenia łożyska – może się różnić czasem trwania u poszczególnych kobiet.

Jak przebiega poród naturalny? Dzieli się on na kilka etapów – mogą one łącznie trwać kilka godzin albo nawet ponad dobę. Powinnaś jak najwięcej wiedzieć o kolejnych okresach i składających się na nie fazach porodu. Dzięki temu będziesz umiała lepiej sobie poradzić podczas rodzenia i zrozumieć, co się dzieje z twoim ciałem w danym momencie. Spis treści: Przebieg porodu: etapy i fazy I okres porodu - rozwarcie szyjki macicy II okres porodu - parcie III okres porodu - urodzenie łożyska lV okres porodu Jak złagodzić ból w czasie kolejnych faz porodu? Do jakich komplikacji może dojść podczas porodu? Przebieg porodu: etapy i fazy porodu Etapy porodu obejmują przemiany, jakie następują w ciele rodzącej od początku rozwierania się szyjki macicy do urodzenia dziecka i wydalenia łożyska. Składają się na nie 4 okresy i 2 fazy porodu. Najdłuższa część porodu przypada na fazę utajoną w pierwszym okresie porodu, najtrudniejsza do zniesienia na fazę aktywną. Co trzeba o nich wiedzieć?   OKRES PORODU ILE TRWA? JAK PRZEBIEGA? I OKRES ok. 12 godz. Od rozpoczęcia czynności porodowej do całkowitego rozwarcia szyjki macicy (10 cm) I faza – utajona – od rozpoczęcia regularnej czynności skurczowej do rozwarcia 3-4 cm i trwa 6–8 godzin II faza – aktywna – od 3-4 cm do pełnego rozwarcia (10 cm) i trwa 3-4 godziny II OKRES przeciętny czas trwania to 50-60 min u pierworódek i 20-30 min u wieloródek; przedłużony ll okres porodu trwa powyżej 2 godzin Od całkowitego rozwarcia do urodzenia dziecka i odcięcia pępowiny III OKRES 30 min Wydalenie łożyska IV OKRES 2 godziny po porodzie lub minimum 4 godziny po porodzie zabiegowym drogą pochwową Położna...

Nasze akcje
dziecko na szczepieniu
O szczepieniach
Szczególne znaczenie szczepień przeciw pneumokokom u niemowląt i dzieci w dobie pandemii COVID-19
Partner
częste oddawanie moczu u dziecka
Zakupy
Szukasz najlepszego nocnika dla dziecka? Sprawdź nasz ranking!
Partner
Kobieta czyta książkę
Zakupy
Tej książce ufają miliony rodziców! Czy masz ją na półce?
Partner
łojotokowe zapalenie skóry
Pielęgnacja
Test zakończony sukcesem! 99% osób poleca te kosmetyki
Partner
Polecamy
Porady
jak pobrać bon turystyczny
Prawo i finanse
Jak pobrać i aktywować bon turystyczny: instrukcja rejestracji na PUE ZUS (krok po kroku)
Milena Oszczepalińska
ukraińskie imiona
Imiona
Ukraińskie imiona: męskie i żeńskie + tłumaczenie imion ukraińskich
Joanna Biegaj
cytaty na urodziny
Cytaty i przysłowia
Mądre i piękne cytaty na urodziny –​ 22 sentencje urodzinowe
Joanna Biegaj
Ile dać na Chrzest?
Święta i uroczystości
Ile wypada dać na chrzciny w 2022 roku? – kwoty dla rodziny, chrzestnych i gości
Luiza Słuszniak
gdzie nad morze z dzieckiem
new badge ranking small
Niemowlę
Gdzie nad morze z dzieckiem? TOP 10 sprawdzonych miejsc dla rodzin z maluchami
Hanna Szczesiak
ospa u dziecka a wychodzenie na dwór
Zdrowie
Ospa u dziecka a wychodzenie na dwór: jak długo będziecie w domu? Czy podczas ospy można wychodzić?
Milena Oszczepalińska
5 dni opieki na dziecko
Prawo i finanse
5 dni opieki (urlop na dziecko) – wszystko, co trzeba wiedzieć o nowym urlopie
Joanna Biegaj
pesel po 2000
Prawo i finanse
PESEL po 2000 - zasady jego ustalania
Agnieszka Majchrzak
hiszpańskie imiona
Imiona
Najczęściej nadawane hiszpańskie imiona - ich znaczenie oraz polskie odpowiedniki
Joanna Biegaj
Bon turystyczny: jak wykorzystać w 2022?
Aktualności
Gdzie można wykorzystać bon turystyczny – lista podmiotów + zmiany przepisów
Ewa Janczak-Cwil
Urlop ojcowski
Prawo i finanse
Urlop ojcowski 2022: ile dni, ile płatny, wniosek, dokumenty
Magdalena Drab
przedmioty w 4 klasie
Aktualności
Jakie są przedmioty w 4 klasie szkoły podstawowej w roku szkolnym 2022/2023? [LISTA]
Ewa Janczak-Cwil
300 plus
Prawo i finanse
300 plus 2022 – dla kogo, kiedy składać wniosek?
Małgorzata Wódz
na komary dla niemowląt
Zdrowie
Co na komary dla niemowląt: co wolno stosować, czego unikać?
Ewa Janczak-Cwil
urwany kleszcz
Zdrowie
Urwany kleszcz: czy usuwać główkę kleszcza, gdy dojdzie do jej oderwania?
Ewa Janczak-Cwil
Bon turystyczn atrakcje dla dzieci
Czas wolny
Bon turystyczny – atrakcje dla dzieci, za które można płacić bonem
Ewa Janczak-Cwil
300 plus dla zerówki 2021
Aktualności
300 plus dla zerówki w 2022 roku – czy Dobry Start obejmuje sześciolatki?
Joanna Biegaj
rekrutacja do liceum
Wychowanie
Jak wygląda rekrutacja do liceum 2022/2023? Jak dostać się do dobrego liceum?
Joanna Biegaj