ekologia dla dzieci
Adobe Stock
Wychowanie

Ekologia dla dzieci – jak uczyć ochrony środowiska? Kiedy i od czego zacząć?

Ekologia dla dzieci powinna być przede wszystkim zrozumiała. Chodzi nie tylko o to, aby maluchy nauczyły się odróżniać pojemniki na plastik od tych na papier. Najważniejsze jest to, aby wyrosły na świadomych, wrażliwych i odpowiedzialnych ludzi. Sprawdź, jak wytłumaczyć dziecku, co to jest ekologia.

Ekologia dla dzieci: jeśli już od najmłodszych lat twoje dziecko będzie wzrastało w szacunku dla przyrody, najpewniej opieka nad zwierzętami, segregowanie śmieci czy zakręcanie wody podczas mycia zębów będzie dla niego czymś zupełnie naturalnym. Poza tym życie w zgodzie z naturą ma mnóstwo pozytywnych „efektów ubocznych”. Prawdziwemu ekologowi nie brakuje przecież poczucia odpowiedzialności i empatii. Umie on bronić swojego zdania i zawsze dba o sprawy, które są dla niego ważne. Nie pozwala, aby ktoś myślał albo decydował za niego. Same zalety, prawda? Jeśli zatem jesteś już przekonana o tym, że warto, spróbuj wychować dziecko na takiego człowieka. Podpowiemy ci, co robić, aby ekologia dla dzieci była czymś zupełnie naturalnym.

Spis treści:

Histeria u dziecka – przyczyny, jak reagować?

Co to jest ekologia – definicja dla dzieci

Zacznijmy od tradycyjnej definicji: ekologia to nauka o strukturze i funkcjonowaniu przyrody na różnych poziomach organizacji, jest to m.in. ekonomika przyrody. Takiej definicji dzieci z pewnością nie zrozumieją. Zatem jak wytłumaczyć dziecku, czym jest ekologia? Spieszymy z pomocą.

Możesz powiedzieć swojemu dziecku, że ekologia to nauka o tym, jak działa przyroda, która jest domem dla wszystkich ludzi i zwierząt. Ten dom nazywa się środowiskiem. Ekologia pomaga odkrywać, co szkodzi środowisku, a co jest dla niego dobre. Bada, jak na środowisko wpływają ludzie, zwierzęta i rośliny.

Ekologia dla dzieci: jak uczyć ochrony środowiska?

Chcesz, by ekologia dla dzieci stała się zrozumiała i naturalna? Najpierw sama daj dobry przykład. Jak to zrobić?
 

  • Ucz wrażliwości. To absolutna podstawa ekologicznego wychowania. Dziecko, które potrafi przejąć się cudzym losem i współczuć innym, automatycznie przyjmuje za oczywiste, że słabsi od niego potrzebują opieki. Do tego odkrywa, że choć samo jeszcze jest małe, może np. dokarmiać zimą ptaki czy opiekować się bezdomnymi kotami – albo po prostu wielkodusznie ocalić pająkowi życie.
  • Naucz dziecko empatii. Maluch ma prawo do eksperymentów dla dzieci, to prawda. Ale skoro nie pozwalasz mu w ramach prac badawczych ciągnąć cię za włosy ani kopać pani w autobusie, nie aprobuj także rozdeptywania ślimaków albo łamania gałęzi drzew. Ucząc dziecko, że zwierzęta i rośliny również trzeba szanować, jednocześnie uczysz je bycia odpowiedzialnym za słabszych.
  • Nie strasz. Nie rozwlekaj się nad wizją zalewających nasze domy śmieci. Lepiej opowiadaj dziecku o świecie jako pięknym i przyjaznym dla nas miejscu, o które trzeba dbać tak samo, jak o własny przytulny pokoik.
  • Bądź konsekwentna. Gdy zawiesisz karmnik dla ptaków za oknem dziecka, nie zapomnij sypać tam ziarenek. Jeżeli zasadzicie w ogrodzie sadzonkę, dołóż starań, aby wyrosła na silne i zdrowe drzewo. Dziecko, widząc, że naprawdę angażujesz się w swoje działania, uczy się systematyczności.
  • Dawaj przykład. Pamiętaj, że żadne twoje upomnienia ani rady nie pomogą, jeśli dziecko nie będzie widziało, że ty też dbasz o środowisko. Dlatego najlepszą nauką ekologii dla dzieci jest przykład rodziców: wyłączaj światło, a na zakupy noś ze sobą torby wielorazowego użytku. Wyłączaj komputer i wyjmuj z kontaktu nieużywaną ładowarkę do komórki. I ostatnie, ale wcale nie najmniej ważne: nie piszcz ze zgrozą na widok żaby albo pająka na ścianie. Możesz w ten sposób zarazić swoim strachem dziecko.

Ekologia w życiu dzieci: kiedy i od czego zacząć?

Wspólne dbanie o środowisko bardziej mobilizuje i przynosi dużo satysfakcji! Oto dziesięć rzeczy, które możesz robić razem z dzieckiem dla dobra naszej planety. Jeśli zaczniesz edukować swoje dziecko w wieku przedszkolnym, prawdopodobnie jeszcze zanim pójdzie do szkoły, zdąży przyswoić sobie wiele zasad.
 

  • Segregujcie śmieci. Jeśli jeszcze tego nie zrobiłaś, obok kosza na śmieci postaw pojemniki na produkty, które można poddać recyklingowi i koniecznie sprawdź jak segregować śmieci. Przeznacz oddzielne pojemniki na szkło, papier, plastik, puszki i resztki organiczne (jeśli mieszkasz poza miastem, załóż kompost – to dodatkowa korzyść dla środowiska). Recykling dla dzieci jest bardzo ważny! Możesz przykleić odpowiednie napisy na pojemnikach albo umieścić rysunki butelki, pudełka, kartek papieru itp. Dziecko nie rozumie, na czym polega przetwarzanie śmieci? Poświęć zatem jeden wieczór na własnoręczne zrobienie papieru z makulatury (przepis znajdziesz niżej). Kiedy dziecko weźmie do ręki kartkę wykonaną ze starych gazet, przekona się na własne oczy, że śmieci mogą się jeszcze przydać. Zapoznaj też dziecko z filozofią zero waste. Obowiązujące w niej zasady: odmawiaj, naprawiaj, ograniczaj – są bardzo praktyczne!
     
  • Uwaga na wodę. Jak oszczędzać wodę? Naucz dziecko mycia zębów przy zakręconym kranie i tłumacz, dlaczego lepiej brać prysznic, niż wylegiwać się w wannie. Taka oszczędność jest konieczna – pamiętaj, że aż 1,1 miliarda ludzi na świecie nie ma dostępu do pitnej wody.
     
  • Przesiądźcie się na rowery. Ekologiczne, zdrowe i bardzo przyjemne rozwiązanie! Wytłumacz dziecku, że rower nie emituje szkodliwych spalin i można nim dojechać niemal wszędzie. Auto zostawcie tylko na dalsze wyjazdy. Twój maluch nie umie jeszcze jeździć? Wsadzaj go do fotelika rowerowego, spraw rowerek biegowy albo sprawdź, jak nauczyć dziecko jazdy na rowerze.
     
  • Rozmawiajcie o przyrodzie. Dlaczego marchewka rośnie zielonym do góry? A czemu bocian co roku przylatuje do swojego starego gniazda? Poszukajcie wspólnie z dzieckiem odpowiedzi na te pytania. Może uda ci się w ten sposób zaszczepić w nim przyrodniczą pasję? Podglądajcie razem owady na trawniku (najlepiej za pomocą lupy), obserwujcie ptaki wiosenne (tu przyda się lornetka), zwracajcie uwagę na różne kształty liści i kolor kory drzew. Jeśli będziecie rozmawiać, dlaczego mrówka tak pracowicie dźwiga sosnową igłę, a dzięcioł stuka w drzewo, dziecko zrozumie, że otaczająca go przyroda jest ważnym elementem również i jego życia.
     
  • Wybierzcie się do lasu. Podczas spaceru leśnymi ścieżkami wyjaśnij dziecku, że w lesie nie wolno krzyczeć, by nie płoszyć zwierząt. Nie powinno się też pozostawiać żadnych śmieci, bo np. plastikowe butelki albo foliowe opakowania rozkładają się w ziemi bardzo długo.
     
  • Wąchajcie kwiaty. Jak wąchanie jaśminu albo oglądanie chmur na niebie ma się do nauki ekologii? Ano tak, że jeśli zaszczepisz w dziecku zachwyt nad przyrodą, nie będziesz musiała mu już przypominać, aby o nią dbał. Pamiętaj też, że dziecko poznaje świat wszystkimi zmysłami i o pięknym zapachu kwiatów (albo sosnowych igieł) może pamiętać nawet przez całe życie.
     
  • Czytajcie książki. Te, w których zwierzęta odgrywają główną rolę, uczą dziecko szacunku dla świata przyrody. Obejrzyjcie też film „Tupot małych stóp” (o pingwinach) albo „Bambi” (o jelonku, którego mamę zastrzelili myśliwi). Rozmawiajcie o tym, jak ludzie traktują zwierzęta. To trudne, ale potrzebne rozmowy.
     
  • Wyjedźcie na wieś. Nauką (nie tylko ekologii) rządzi zasada: „Zobaczyć, znaczy uwierzyć”. Możecie pojechać do agroturystyki z dzieckiem, najlepiej do takiego gospodarstwa, w którym dziecko będzie miało okazję stanąć oko w oko z prawdziwą kurą, gdzie będzie mogło bez skrępowania pobiegać po trawie i zobaczyć, jak „powstaje” mleko. Zachęć dziecko do pomocy w gospodarstwie. Na pewno mu się to spodoba: przecież karmienie kóz to frajda porównywalna chyba tylko z seansem w trójwymiarowym kinie!
     
  • Zgaście światło. Pokaż dziecku, co by było, gdyby nie było elektryczności. Wyłączcie światło, telewizor i posiedźcie pół godziny przy świecach. Taki ekologiczny wieczór powtarzajcie np. raz w miesiącu, ale tylko pod warunkiem, że dziecku ten pomysł się podoba. W innym wypadku ekologia może zacząć kojarzyć mu się z niemiłymi wyrzeczeniami.
     
  • Zabawcie się w ogrodników. Wystarczy kilka nasion wiosennych bratków i mały skrawek ziemi (może być balkonowa doniczka), aby mieć własne oznaki wiosny. Pozwól, by przedszkolak sam wykopał dołek w ziemi i samodzielnie włożył do niego sadzonkę. Takie zajęcie uczy dziecko wrażliwości i pozwala na bliskie spotkania z naturą. A kiedy bratki już wyrosną, pomyślcie, gdzie moglibyście zasadzić prawdziwe drzewo. Dziecku na pewno spodoba się myśl, że sadząc drzewo, odciska na ziemi swój zielony ślad.

Ekologia dla dzieci: nauka przez zabawę

Własnoręcznie zrobiony papier z makulatury może przydać się kilkulatkowi do wykonania laurek albo kartek okolicznościowych. To idealny przykład ekologii dla dzieci! Do jego wykonania potrzebujesz:

  • gazety,
  • siatki (np. z rozpiętej na drewnianej ramie firanki) albo płaskiego sita,
  • bibułki,
  • dwóch plastikowych misek (jedną może zastąpić wanienka),
  • krochmalu,
  • blendera,
  • wałka do ciasta,
  • żelazka.
     

Przepis: Porwij gazety na strzępy, wrzuć do miski z wodą i odstaw na dwie godziny. Następnie zgnieć papier palcami. W drugiej misce wymieszaj ok. 400 ml krochmalu i 2 szklanki wody. Powstałą maź wymieszaj blenderem z namoczonymi gazetami i dolej ok. 10 l wody. Rozłóż papkę na sicie i odsącz nad miską. Włóż sito i papierową miazgę między dwa kawałki bibuły. Delikatnie wyjmij sito. Wyciśnij nadmiar wody z karty papieru za pomocą wałka do ciasta. Ustaw żelazko na najniższą temperaturę i susz papier. Wyjmij z bibuły. Gotowe!

Konsultacja: Ewa Smuk-Stratenwerth, antropolog, zajmuje się edukacją ekologiczną, pracuje w Stowarzyszeniu Ekologiczno-Kulturalnym „Ziarno”.

Czytaj też:

Nabiał
Edipresse
Edukacja
Ekologiczne produkty
Czy wiesz, co to znaczy, że żywność jest ekologiczna? Obejrzyj film i przekonaj się.
segregować śmieci
Fotolia
Mama
Zdrowe nawyki (nie tylko o jedzeniu)
Był czas, że słowo "ekologia" nie schodziło z ust. To, że teraz tak się nie dzieje, nie znaczy, że nie warto być eko. Jeśli chcesz zmienić swój styl życia, posłuchaj rad Ewy Smuk-Stratenwerth, która od ponad 20 lat zajmuje się edukacją ekologiczną, a w 1990 r. zapoczątkowała obchody Dnia Ziemi w Polsce).

Bycie eko to po prostu styl życia. Także dla waszej rodziny. Wprawdzie aby żyć ekologicznie trzeba włożyć trochę energii, to warto to zrobić. Podpowiadamy zatem jak… …postawić na naturę Kupujcie zdrową, nieprzetworzoną żywność . Ale warto uważać na przydrożnych sprzedawców owoców i warzyw „z własnego ogródka”. Nie wiadomo, czy ogród nie mieści się przy autostradzie, a śliczne jabłka nie były pryskane środkiem, od którego dziecko dostanie uczulenia. Produkty ekologiczne powinny pochodzić z gospodarstw z certyfikatem, gdzie nie stosuje się nawozów sztucznych, chemicznych środków ochrony roślin, antybiotyków czy hormonów. W sklepie wybierajcie produkty w opakowaniach biodegradalnych (papierowych lub szklanych). Uwaga! Kartony na napoje to jedne z najgorszych opakowań! Nie są zrobione z papieru tylko z różnych rodzajów folii połączonych z papierem. Dlatego nie poddają się recyklingowi, a rozkładowi ulegają dopiero po kilkuset latach! Zakupy pakujcie w torby wielorazowego użytku (płócienne, papierowe). Proście, by nie pakowano wam każdej rzeczy w oddzielną reklamówkę. Niektóre sklepy wycofały się z jednorazówek, inne oferują plastikowe, ale solidne, które starczą na długo. Nie używajcie w domu zbyt silnych detergentów – najlepiej stosować delikatne mydła, proszki i kosmetyki dla dzieci. One z reguły są również łagodniejsze dla środowiska. Nie kupujcie za dużo, by nie wyrzucać przeterminowanej żywności czy niezużytej pasty do zębów. Nie kupujcie kolejnego plastikowego autka czy lali. Drewniane klocki są bardziej rozwijające i… nietoksyczne. Sami zróbcie drewniane puzzle lub teatrzyk – serce w to włożone to niezapomniany dar dla dziecka. Doceńcie miejskie środki komunikacji lub rower! Auto niech zostanie na dalsze wypady – zanieczyszczenie powietrza w miastach jest ogromne! Każdy samochód mniej na...

dziecko, dziewczynka, przyroda, motyl
Wychowanie
Jak wychować małego ekologa
Czego Jaś się nie nauczy, tego Jan nie będzie umiał. Dlatego szacunku dla otaczającego nas świata warto uczyć dziecko od samego początku.

Jak uczyć dziecko, że troska o środowisko jest czymś bardzo ważnym? Lepiej daruj sobie wywody o zatruwających powietrze spalinach, nielegalnych wysypiskach śmieci czy stale powiększającej się dziurze ozonowej. Twój kilkulatek niewiele z nich pojmie i szybko się znudzi. Znacznie łatwiej trafisz do wyobraźni malca, ukazując mu świat w pogodnych barwach. Jako piękne, przyjazne ludziom miejsce, dla którego można i warto zrobić dużo dobrego. Altruizm i empatia Zdaniem psychologów, kluczem do wpajania zasad ekologii jest uwrażliwianie malca na potrzeby i uczucia innych. Dziecko, które potrafi przejąć się cudzym losem, współczuć, troszczyć się o słabszych, automatycznie przyjmuje za oczywisty fakt, że wszystkie żywe istoty potrzebują naszej opieki. Odkrywa, że choć samo jest jeszcze małe i bezbronne, może się kimś opiekować – np. dokarmiać zimą ptaki, przygarnąć bezdomnego kota albo powstrzymać się od bezmyślnego zabicia mrówki czy pająka. Im wcześniej zafundujemu mu takie lekcje, tym lepiej. • Już niespełna roczne dziecko warto uczyć trudnej sztuki dzielenia się z innymi. Córeczka podała ci misia, o którego poprosiłaś? Uściskaj ją, by okazać radość. Przedszkolaka zachęcaj, by pożyczył koledze foremkę lub poczęstował babcię czekoladką. • Synek wyrwał koledze zabawkę? Tłumacz: „Zabrałeś nie swoją rzecz. Zrobiłeś mu przykrość. Nie wolno tak robić”. Koniecznie też pochwal dziecko, gdy zrozumie swój błąd i przeprosi skrzywdzoną osobę. • Jeżeli malec np. upadnie i zbije sobie kolano, nie krzycz, że jest nieuważny. Po prostu przytul go i pociesz. W twoich ramionach nie tylko szybko zapomni o nieszczęściu, ale odbierze też ważną lekcję: „Cierpiącej istocie trzeba współczuć”. Czy biedroneczki są w kropeczki? Czy wiesz, ile nóg naprawdę ma stonoga? Albo dlaczego...

Nasze akcje
dziecko na szczepieniu
O szczepieniach

Szczególne znaczenie szczepień przeciw pneumokokom u niemowląt i dzieci w dobie pandemii COVID-19

Partner
Miasteczko Zmysłów 2
Małe dziecko

Odwiedź Miasteczko Zmysłów i poznaj jego atrakcje!

Partner
KINDER Niespodzianka WSCW
Rozwój dziecka

Poznaj świat emocji dziecka! Ruszyła akcja Widzę, Słyszę, Czuję, Wiem

Partner
Polecamy
Porady
ile dać na komunię
Święta i uroczystości

Ile dać na komunię w 2022: ile do koperty od gościa, dziadków, chrzestnej i chrzestnego

Maria Nielsen
Podróż kleszczowy
Poród naturalny

Poród kleszczowy: wskazania, powikłania, skutki dla matki i dziecka

Ewa Janczak-Cwil
co kupić na chrzest
Święta i uroczystości

Co kupić na chrzest? Prezenty praktyczne i pamiątkowe [GALERIA]

Joanna Biegaj
zapłodnienie
Starania o dziecko

Zapłodnienie: przebieg, objawy, kiedy dochodzi do zapłodnienia

Magdalena Drab
400 plus na żłobek
Aktualności

400 plus dla dziecka na żłobek: zasady, warunki, wniosek

Ewa Janczak-Cwil
Pierwsza komunia święta
Święta i uroczystości

Prezent na komunię: pomysły na prezenty modne i tradycyjne (lista)

Magdalena Drab
biegunka w ciąży
Zdrowie w ciąży

Biegunka w ciąży: przyczyny i leczenie rozwolnienia w ciąży i przed porodem

Ewa Janczak-Cwil
Pieniądze na dziecko
Prawo i finanse

Świadczenia na dziecko: co przysługuje po urodzeniu dziecka 2022? [ZASIŁKI, ULGI]

Małgorzata Wódz
Czop śluzowy
Przygotowania do porodu

Czop śluzowy – co to, jak wygląda, kiedy odchodzi?

Joanna Biegaj
plan porodu
Lekcja 2

Plan porodu: jak go napisać, czy jest obowiązkowy? Wzór do druku

Małgorzata Wódz
wyprawka dla noworodka wiosna
Noworodek

Wyprawka dla noworodka: wiosną to obowiązkowa lista! (ubranka i rzeczy do wózka)

Małgorzata Wódz
twardy brzuch w ciąży
Zdrowie w ciąży

Twardy brzuch w ciąży – kiedy napięty brzuch jest powodem do niepokoju?

Ewa Cwil
pozytywny test ciążowy
Ciąża

Pozytywny test ciążowy – co dalej? Kiedy test ciążowy jest fałszywie pozytywny?

Joanna Biegaj
plamienie implantacyjne
Objawy ciąży

Plamienie implantacyjne: co to jest, jak wygląda, ile trwa? Czy zawsze występuje w ciąży?

Małgorzata Wódz
jak ubrać dziecko na spacer
Pielęgnacja

Jak ubrać niemowlę i starsze dziecko na spacer, by nie było mu za zimno ani za gorąco?

Małgorzata Wódz
Pozycje wertyklane do porodu
Poród naturalny

Pozycje wertykalne do porodu: dlaczego warto rodzić w pozycji wertykalnej?

Dominika Bielas
wody płodowe
Przygotowania do porodu

Jak wyglądają wody płodowe? Jak je rozpoznać?

Beata Turska
9 miesięcy w 4 minuty: tak powstaje życie
Przebieg ciąży

Rozwój płodu tydzień po tygodniu – ten film wzruszy każdego!

Joanna Biegaj