szczepionka przeciw meningokokom
Fotolia
Zdrowie

Szczepionka przeciw meningokokom: kiedy szczepić, cena, skutki uboczne

Szczepionka przeciw meningokokom chroni przed sepsą i zakażeniami wywołanymi meningokokami. U niemowląt i młodszych dzieci choroba wywołana przez meningokoki może mieć piorunujący przebieg, prowadząc w ciągu kilku godzin nawet do zgonu. Najwięcej zachorowań obserwuje się u młodszych dzieci i młodzieży.
Aleksandra Symonides
lek. Aleksandra Symonides
Konsultacja merytoryczna

Meningokoki to bakterie, które mogą spowodować inwazyjną chorobę meningokokową. Zachorowania spowodowane meningokokami zdarzają się rzadko, gdyż bakterie te nie są bardzo zakaźne. Jednak kontakt z nosicielem lub chorym może mieć bardzo poważne konsekwencje dla zdrowia dziecka, jeśli jest ono podatne na zakażenie tymi bakteriami. Ochronę stanowi szczepionka przeciw meningokokom. Wyjaśniamy, kiedy szczepić dziecko, jakie  są rodzaje szczepionki oraz jakie przeciwwskazania do jej podania. 

Spis treści

Czy wiesz już wszystko o meningokokach i pneumokokach? [WIRTUALNE WARSZTATY]

Czym są meningokoki?

Meningokoki (Neisseria meningitidis) to chorobotwórcze bakterie gram ujemne, określane również jako dwoinki zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych.

Zewnętrzna otoczka bakterii zbudowana jest z różnych rodzajów cukrów. Dzięki temu można wyodrębnić aż 13 grup serologicznych meningokoków. Większość zachorowań spowodowana jest serotypami: A, B, C, Y i W135. W Polsce przeważającym serotypem jest serotyp B, rośnie jednak w ostatnim czasie liczba zachorowań wywołanych przez serotyp C (odpowiada za zachorowania sporadyczne i o mniejszej zjadliwości).

Szczepienie przeciw meningokokom

Szczepionka przeciw meningokokom to bardzo ważny punkt kalendarza szczepień. Chroni przed ciężkim zakażeniem meningokokami, które mogą spowodować takie choroby jak zapalenie płuc, oskrzeli, opon mózgowo-rdzeniowych.

Większość przypadków sepsy (uogólnione zakażenie organizmu) jest również  spowodowanych zakażeniem meningokokami. Zakażenia meningokokowe mogą mieć piorunujący przebieg i prowadzić do śmierci – nawet w ciągu 24 godzin. Choć szczepienie przeciwko meningokokom może nawet uratować życie, nie jest obowiązkowe, a jedynie zalecane i płatne.
 

Kiedy szczepić przeciw meningokokom?

Szczepienie przeciw meningokokom najlepiej przeprowadzić w 1. lub 2. roku życia. W zależności od preparatu niektóre szczepionki przeciw meningokokom grupy B (oraz szczepionkę 4-walentną) można podawać dzieciom od 2. miesiąca życia, a przeciwko meningokokom grupy C od ukończonego 2. miesiąca życia. O wyborze preparatu decyduje lekarz.

Najwięcej zachorowań wywoływanych przez bakterię Neisseria meningitidis, czyli meningokoki, obserwuje się u młodszych dzieci – do 5. roku życia, a zwłaszcza do końca 1. roku życia.

Szczepionka na meningokoki – rodzaje

Naukowcy wyodrębnili dwanaście grup serologicznych meningokoków (A, B, C, 29E, H, I, K, L, W135, X, Y i Z). W Polsce inwazyjną chorobę meningokokową wywołują meningokoki serogrup B i C. Za 70 procent przypadków inwazyjnej choroby meningokokowej są odpowiedzialne meningokoki serogrupy B – przed którymi nie chroni szczepionka przeciw meningokokom A i C.

Obecnie na polskim rynku dostępne są szczepionki przeciwko:

  • meningokokom serogrupy B
  • meningokokom serogrupy C
  • czterowalentna przeciw meningokokom grup A, C, W-135, Y.
Decyzję o tym, czy zaszczepić dziecko przeciw meningokokom oraz czy podać jedną, czy dwie szczepionki, najlepiej podjąć wspólnie z pediatrą.

Szczepionka Bexsero 

Jest to szczepionka przeciwko meningokokom typu B. Rekomendowana już dla niemowląt od ukończenia 2. miesiąca życia, ponieważ najwięcej zachorowań na inwazyjną chorobę meningokokową (sepsa, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych) przypada w 1. roku życia. W zależności od tego, kiedy zaczniemy szczepić dziecko, podaje się od 2 do 4 dawek szczepionki.

  • dziecko w wieku od ukończenia 2. miesiąca życia do ukończenia 6. miesiąca – 3 dawki w odstępie miesiąca lub schemat alternatywny polegający na podaniu 2 dawek co dwa miesiące; plus (w obu schematach) dawka przypominająca w wieku między 12 a 15 miesięcy (6 miesięcy lub więcej po ukończenia szczepienia pierwotnego). 
  • dziecko w wieku od ukończenia 6. miesiąca życia do ukończenia 12. miesięcy: 2 dawki co dwa miesiące, plus dawka przypominająca w 2. roku życia.
  • dziecko w wieku od 12 miesięcy do 2 lat: 2 dawki, plus dawka przypominająca (12–23 miesięcy po szczepieniu podstawowym)
  • dziecko powyżej 2 lat: 2 dawki szczepionki.

Szczepionka Trumenba

Jest to szczepionka przeciwko meningokokom typu B. Rekombinowana, adsorbowana, podawana w zastrzykach domieśniowych. Przeznaczona jest do podawania dzieciom od 10. roku życia.

Szczepienie podstawowe obejmuje dwa schematy:

  • dwie dawki podawane w odstępie 6 miesięcy,
  • trzy dawki – druga  podawana co najmniej po miesiącu od pierwszej, a trzecia po niemniej niż po 4 miesiącach po drugiej.


Zalecane jest rozważenie podania dawki przypominającej u dzieci ciągle narażonych na chorobę meningokokową. Preparat Trumenba można podawać razem z innymi szczepieniami, np. z czterowalentną szczepionką HPV czy ze skoniugowaną szczepionką przeciw meningokokom grypy A, C, W, Y.

Szczepionkę przeciw meningokokom grupy B można podawać z innymi szczepieniami z kalendarza szczepień. Nie chroni ona jednak przed meningokokami typu C, przeciw którym można zaszczepić dzieci inną szczepionką.

Szczepionka NeisVac-C

Jest to szczepionka przeciwko meningokokom typu C. Szczepionka podawana w zastrzyku domięśniowym – w udo u niemowląt od 2. miesiąca życia, w ramię u starszych dzieci i dorosłych. Liczba dawek szczepienia podstawowego uzależniona jest od wieku dziecka:

  • niemowlętom między ukończonym 2. a 4. miesiącem życia podaje się dwie dawki w odstępie dwóch miesięcy,
  • niemowlętom od ukończonego 4. miesiąca życia i starszym dzieciom podaje się jedną dawkę szczepionki.


Niemowlęta z ukończonym szczepieniem podstawowym zalecane jest podanie dawki uzupełniającej w wieku 12-13 miesięcy, nie mniej niż 6 miesięcy po podaniu drugiej dawki podstawowej. 

Szczepionka Menitorix

Szczepionka skoniugowana przeciw meningokokom typu C oraz przeciw haemophilus typ b (Hib). Przeznaczona do podawania dzieciom od ukończonego 2. miesiąca życia do ukończonego 2. roku życia. Menitorix podaje się domięśniowo.

Istnieją trzy schematy szczepienia  tym preparatem:

  • trzydawkowy – niemowlęciu między skończonym 2. a 12. miesiącem życia podaje się trzy dawki w odstępie minimum miesiąca,
  • dwudawkowy – niemowlęciu między skończonym 3. a 12. miesiącem życia podaje się dwie dawki w odstępie co najmniej 2 miesięcy,
  • schemat dla wcześniaków – między skończonym 2. a 12. miesiącem życia podaje się trzy dawki w odstępie minimum 2 miesięcy.

 

Zalecane jest podanie dziecku dawki przypominającej do 2. roku życia – po 12. miesiącu życia i minimum po 6. miesiącach od podanie ostatniej dawki z cyklu podstawowego.

Szczepionka Meningitec

Jest to szczepionka przeciwko meningokokom typu C. Dopuszczona do użytku od 2. miesiąca życia. Podaje się ją w zastrzyku domięśniowym w udo u niemowląt i w ramię u dzieci starszych i dorosłych. Dawkowanie zależy od wieku dziecka:

  • niemowlętom od 2. do 12. miesiąca życia podaje się dwie dawki szczepionki w odstępie minimum dwóch miesięcy. Zaleca się podanie dawki uzupełniającej, a o jej terminie decyduje lekarz.
  • dzieciom po 12. miesiącu życia i dorosłym podaje się jedną dawkę szczepionki.

Szczepionka Nimenrix

Jest to szczepionka na meningokoki czterowalentne A, C, W-135 i Y. Preparat można podać dziecku już od 6. miesiąca życia. Tę szczepionkę czterowalentną podaje się wg schematu:

  • niemowlęta w wieku od 6 tygodni do <6 miesięcy: 2 dawki szczepienia pierwotnego w schemacie 0, 2 miesiące + 1 dawka przypominająca (w wieku ≥12 miesięcy w odstępie ≥2 miesięcy od podania poprzedniej dawki),
  • dzieci w wieku od 6 do <12 miesięcy: 1 dawka szczepienia pierwotnego + 1 dawka przypominająca (w wieku ≥12 miesięcy w odstępie ≥2 miesięcy od podania poprzedniej dawki),
  • dzieci i dorośli w wieku ≥12 miesięcy: 1 dawka.

Szczepionka Menveo

Jest to szczepionka na meningokoki czterowalentne A, C, W-135 i Y. Stosowana od 2. roku życia. Podawana jest w postaci zastrzyku domięśniowego. Do wytworzenia odporności wystarczy jedna dawka szczepionki. Możliwe jest podanie dawki przypominającej, ale decyzję o jej aplikacji należy skonsultować z lekarzem, który oceni, czy jest to konieczne. Odporność po podaniu szczepionki Menveo była badana w okresie 5 lat od wstrzyknięcia preparatu – w tym czasie odporność była zachowana.

Szczepionka przeciw meningokokom: cena

Szczepionka na meningokoki jest płatna, koszt jednej dawki szczepionki na meningokoki typu B, np. Bexsero, to 300-500 zł. W przypadku podania 4 dawek szczepionki trzeba więc zapłacić średnio ok. 1600 zł. Jedna dawka szczepionki czterowalentnej, np. Nimenrix, kosztuje od 150 do 250 zł, zatem dwie dawki to koszt 300-500 zł. Jedna dawka szczepionki na meningokoki typu C, np. NeisVac-C to koszt ok. 140 zł, dwóch – ok. 280 zł.

Szczepionka na meningokoki: powikłania

Wśród łagodnych skutków ubocznych mogą pojawić się:

  • obrzęk, zaczerwienienie i ból w obrębie szczepienia
  • uczucie zmęczenia
  • wzmożony płacz i drażliwość u niemowląt. 


Zdecydowanie rzadszym powikłaniem jest gorączka, która częściej pojawiają się u niemowląt niż u starszych dzieci.
W nielicznych przypadkach dochodzi do poważniejszych niepożądanych odczynów poszczepiennych:

  • zaburzenia funkcjonowania układu nerwowego, 
  • silne reakcje alergiczne,
  • wymioty i nudności. 


Pełną listę możliwych działań niepożądanych wraz z częstością ich występowania można znaleźć na ulotce dołączanej do preparatu, którym wykonuje się szczepienie. Warto jednak pamiętać, że ogólnoustrojowe objawy (ze strony układu pokarmowego, nerwowego lub immunologicznego), będące powikłaniem po szczepieniu na meningokoki, są o wiele łagodniejszymi dolegliwościami niż ciężkie skutki zakażenia meningokokami.

Powikłaniami po ZAKAŻENIU meningokokami mogą być upośledzenie słuchu, padaczka, wodogłowie, powikłania ośrodkowego układu ruchowego, zmiany zatorowo-zakrzepowe. Jedynym sposobem zabezpieczenia dziecka przed tak ciężkim przebiegiem choroby i powikłaniami są szczepienia przeciw meningokokom.

Szczepienie przeciw meningokokom – przeciwwskazania

Przeciwwskazaniem do przyjęcia szczepionki przeciw meningokokom są:
  • nadwrażliwość na którykolwiek ze składników szczepionki,
  • ciężkie reakcje niepożądane po przyjęciu poprzedniej dawki szczepionki
  • gorączka,
  • ostre zakażenie,
  • choroby przebiegające z obniżeniem odporności.


Zobacz także:

dziecko śpi
materiały prasowe
Zdrowie
Jak ochronić dziecko przed meningokokami?
Czy wiesz, że 1 na 10 dzieci z Inwazyjną Chorobą Meningokokową umiera wskutek tej choroby, a u co 5 choroba pozostawia trwałe następstwa? Dowiedz się, jak ochronić dziecko przed tymi bakteriami i co zrobić w przypadku zakażenia.

Czym są meningokoki i jakie choroby powodują? Meningokoki to groźne bakterie (Neisseria meningitidis) , które wywołują niebezpieczne dla zdrowia i życia człowieka choroby. Meningokoki mogą wywoływać m.in.: zapalenie stawów, zapalenie płuc, zapalenie osierdzia i wsierdzia, zapalenie szpiku kostnego, zapalenie ucha środkowego, gardła, zakażenia w obrębie układu moczowo‑płciowego i miednicy. Najpoważniejsze z infekcji spowodowanych meningokokami, określane jako Inwazyjna Choroba Meningokokowa (IChM), to: sepsa i zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych. IChM charakteryzuje się gwałtownym przebiegiem – zgon może nastąpić nawet w ciągu 24 godzin od wystąpienia pierwszych objawów. Dlatego właśnie w przypadku zakażenia meningokokami kluczowe jest szybkie rozpoznanie choroby i natychmiastowe rozpoczęcie leczenia. Mimo to jednak z powodu Inwazyjnej Choroby Meningokokowej umiera ok. 10% chorych. W jaki sposób można zakazić się meningokokami? Niestety droga zakażenia tą groźną bakterią jest bardzo prosta. Naturalnymi nosicielami meningokoków są ludzie, którzy często nie są tego świadomi. Bakterie znajdują się w wydzielinie nosowo-gardłowej u 10-25% populacji i u zdecydowanej większości ludzi nie dają żadnych objawów. Do zakażenia dochodzi więc drogą kropelkową , poprzez bezpośredni kontakt z nosicielem (np. pocałunek) czy pośredni (używanie tych samych sztućców czy picie z jednej butelki). Jakie objawy daje zakażenie meningokokami? Wprawdzie u każdego dziecka Inwazyjna Choroba Meningokokowa może przebiegać nieco inaczej, nie mniej jednak można wskazać pewne charakterystyczne objawy tej choroby. Jeśli zauważyłaś, że twoje dziecko: ma bardzo zimne dłonie i stopy dziecka, nie chce jeść, odciąga głowę do tyłu, ma pulsujące ciemiączko, rozpaczliwie płacze i szybko oddycha, jest senne, jest rozdrażnione, ma...

Zakażenie meningokokami na zdjęciach
Facebook/Jazmyn's meningococcal B journey
Aktualności
Jak wygląda zakażenie meningokokami? Te zdjęcia powinien zobaczyć każdy rodzic!
Te zdjęcia 3-letniej dziewczynki uświadamiają, jak szybko postępuje zakażenie meningokokami. Sprawdź, jakie są objawy zakażenia meningokokami!

Jazmyn Parkyn ma pięć lat. Dwa lata temu zachorowała na inwazyjną chorobę meningokokową wywołaną meningokokami typu B. Mama dziewczynki zawiozła córkę do szpitala, jak tylko zauważyła wysypkę. Tylko dzięki jej szybkiej reakcji udało się uratować życie Jamzyn! Jak wygląda zakażenie meningokokami? W sierpniu 2015 roku rodzice Jamzyn założyli stronę na Facebooku poświęconą zakażeniu meningokokami . Regularnie publikują zdjęcia córki i uświadamiają innych rodziców, jak ważne są szczepienia przeciwko meningokokom . Zobacz, jak szybko postępuje zakażenie: środa, 9:00 – pojawienie się pierwszych wybroczyn środa, 13:40 – początek wysypki środa, 15:30 – wysypka rozprzestrzenia się środa, 22:50 – Jamzyn na oddziale intensywnej terapii czwartek, doba po pojawieniu się pierwszych wybroczyn piątek, 48 godzin od wystąpienia wysypki Jamzyn dziś Jakie są objawy zakażenia meningokokami? Zachorowania spowodowane meningokokami są bardzo rzadkie, jeśli jednak dojdzie do zakażenia, cenna jest każda minuta – zakażenie postępuje błyskawicznie i może doprowadzić do śmierci w mniej niż 24 godziny. Meningokoki przenoszone są drogą kropelkową , dlatego każdy bliższy kontakt z nosicielem może być zagrożeniem dla dziecka. Do najczęstszych objawów zakażenia należą: gorączka, wymioty, biegunka, zimne dłonie i stopy, brak apetytu, senność lub drażliwość, płacz, apatia, charakterystyczne wybroczyny na skórze , sztywność karku, wzmożone pragnienie i ból gardła (młodzież do 16. roku życia). Jeśli zauważysz u swojego dziecka większość z tych objawów, nie zwlekaj i dzwoń po pogotowie! Szczepienie przeciwko meningokokom Jednym ze sposobów ochrony dziecka jest szczepienie przeciwko meningokokom . Szczepionkę przeciw...

Pogotowie
Fotolia
Zdrowie
Dlaczego dzieci umierają z powodu sepsy meningokokowej? Jak je przed nią chronić?
Przypadki dzieci, które zmarły w wyniku sepsy - najczęściej meningokokowej - budzą przerażenie. Wcześniej były to zdrowe dzieci. Nagle zachorowały. Zmarły. Dlaczego te bakterie są tak niebezpieczne, że dziecko sobie z nimi nie radzi? Jak chronić przed nimi dzieci?

Meningokoki to bakterie, których nosicielami jest 20 proc. dorosłych. Wśród dzieci nosicielstwo meningokoków jest jeszcze częstsze, zwłaszcza w żłobkach, przedszkolach . Bakterie są w nosogardle. Można być nosicielem i nie zachorować. Gdy jednak dochodzi do spadku odporności , może dojść do zakażenia. Dziecko może też zarazić się drogą kropelkową – od innej osoby chorej. Np. dotykając zabawek, którymi wcześniej bawiło się chore dziecko, a potem wkładając ręce do buzi.  Meningokoki mogą spowodować zwykłą infekcję, taką jak zapalenie ucha, zapalenie płuc , stawów, kości. Jednak te bakterie potrafią przedostać się tam, gdzie być ich nie powinno – do krwi lub płynu mózgowo-rdzeniowego i wywołać uogólnioną inwazyjną chorobę meningokokową . Bardzo niebezpieczną dla dziecka. Co to jest inwazyjna choroba meningokokowa Inwazyjna choroba meningokokowa pojawia się, gdy bakterie znajdą się w płynie mózgowo-rdzeniowym (powodując ropne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych ) lub we krwi, powodując sepsę (posocznicę). Najniebezpieczniejsza sytuacja jest wtedy, gdy bakterie zaatakują zarówno krew, jak płyn mózgowo-rdzeniowy: dziecko może mieć zarówno sepsę jak zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych .  Zobacz także: Co to jest sepsa? Czy grozi twojemu dziecku? Co to jest sepsa meningokokowa Do sepsy meningokokowej dochodzi, gdy meningokoki dostają się do krwi. Sepsa meningokokowa może mieć piorunujący przebieg – spowodować śmierć dziecka w 24 godziny, a nawet szybciej.  Śmiertelność w sepsie meningokokowej sięga 70 proc.  W 2017 r. były w Polsce 224 przypadki zachorowań na inwazyjną chorobę meningokokową .  – Najczęściej chorują małe dzieci, do 5. roku życia, szczyt zachorowań jest do końca 1. roku życia. U małych dzieci choroba przebiega ciężko i szybko. Często są to do tej pory zdrowe...

Nasze akcje
dziecko na szczepieniu
O szczepieniach

Szczególne znaczenie szczepień przeciw pneumokokom u niemowląt i dzieci w dobie pandemii COVID-19

Partner
Miasteczko Zmysłów 2
Małe dziecko

Odwiedź Miasteczko Zmysłów i poznaj jego atrakcje!

Partner
KINDER Niespodzianka WSCW
Rozwój dziecka

Poznaj świat emocji dziecka! Ruszyła akcja Widzę, Słyszę, Czuję, Wiem

Partner
Polecamy
Porady
ile dać na komunię
Święta i uroczystości

Ile dać na komunię w 2022: ile do koperty od gościa, dziadków, chrzestnej i chrzestnego

Maria Nielsen
Podróż kleszczowy
Poród naturalny

Poród kleszczowy: wskazania, powikłania, skutki dla matki i dziecka

Ewa Janczak-Cwil
co kupić na chrzest
Święta i uroczystości

Co kupić na chrzest? Prezenty praktyczne i pamiątkowe [GALERIA]

Joanna Biegaj
zapłodnienie
Starania o dziecko

Zapłodnienie: przebieg, objawy, kiedy dochodzi do zapłodnienia

Magdalena Drab
400 plus na żłobek
Aktualności

400 plus dla dziecka na żłobek: zasady, warunki, wniosek

Ewa Janczak-Cwil
Pierwsza komunia święta
Święta i uroczystości

Prezent na komunię: pomysły na prezenty modne i tradycyjne (lista)

Magdalena Drab
biegunka w ciąży
Zdrowie w ciąży

Biegunka w ciąży: przyczyny i leczenie rozwolnienia w ciąży i przed porodem

Ewa Janczak-Cwil
Pieniądze na dziecko
Prawo i finanse

Świadczenia na dziecko: co przysługuje po urodzeniu dziecka 2022? [ZASIŁKI, ULGI]

Małgorzata Wódz
Czop śluzowy
Przygotowania do porodu

Czop śluzowy – co to, jak wygląda, kiedy odchodzi?

Joanna Biegaj
plan porodu
Lekcja 2

Plan porodu: jak go napisać, czy jest obowiązkowy? Wzór do druku

Małgorzata Wódz
wyprawka dla noworodka wiosna
Noworodek

Wyprawka dla noworodka: wiosną to obowiązkowa lista! (ubranka i rzeczy do wózka)

Małgorzata Wódz
twardy brzuch w ciąży
Zdrowie w ciąży

Twardy brzuch w ciąży – kiedy napięty brzuch jest powodem do niepokoju?

Ewa Cwil
pozytywny test ciążowy
Ciąża

Pozytywny test ciążowy – co dalej? Kiedy test ciążowy jest fałszywie pozytywny?

Joanna Biegaj
plamienie implantacyjne
Objawy ciąży

Plamienie implantacyjne: co to jest, jak wygląda, ile trwa? Czy zawsze występuje w ciąży?

Małgorzata Wódz
jak ubrać dziecko na spacer
Pielęgnacja

Jak ubrać niemowlę i starsze dziecko na spacer, by nie było mu za zimno ani za gorąco?

Małgorzata Wódz
Pozycje wertyklane do porodu
Poród naturalny

Pozycje wertykalne do porodu: dlaczego warto rodzić w pozycji wertykalnej?

Dominika Bielas
wody płodowe
Przygotowania do porodu

Jak wyglądają wody płodowe? Jak je rozpoznać?

Beata Turska
9 miesięcy w 4 minuty: tak powstaje życie
Przebieg ciąży

Rozwój płodu tydzień po tygodniu – ten film wzruszy każdego!

Joanna Biegaj