Żółtaczka u noworodka – nie zawsze trzeba się bać!

Tuż po porodzie na skórze noworodka może pojawić się złocista opalenizna. To znak, że dziecko przechodzi żółtaczkę. Sposób postępowania zależy od jej nasilenia.
żółtaczka u noworodka
fot. Fotolia
Żółtaczka pojawia się u większości noworodków. Przechodzi ją ok. 70 proc. noworodków urodzonych o czasie i ok. 90 proc. wcześniaków. Jej objawem jest złocisty kolor skóry dziecka. Choć nazwa „żółtaczka” brzmi poważnie, u noworodków najczęściej nie oznacza groźnej choroby. Bywają jednak przypadki, w których nie można uznać jej za błahostkę. Sprawdź, co musisz o niej wiedzieć.

Objawy żółtaczki fizjologicznej
Żółtaczka patologiczna
Badanie poziomu bilirubiny
Kiedy fototerapia
Karmienie piersią a żółtaczka
Żółtaczka u wcześniaka
Przyczyny żółtaczki

Żółtaczka fizjologiczna, czyli bez stresu

Są dwa rodzaje żółtaczki, jaka może pojawić się u dzieci po narodzinach. O żółtaczce fizjologicznej mówimy, jeśli zabarwienie skóry, spojówek i śluzówek pojawia się 2-3. dnia po narodzinach dziecka. Nie trzeba jej leczyć. Noworodek, który przechodzi żółtaczkę fizjologiczną:
  • ma żółtą skórę (najpierw na twarzy, potem na brzuszku, czasem też na rączkach i nóżkach)
  • żółte mogą być spojówki i śluzówki
  • nie ma innych objawów
  • czuje się dobrze
  • może być wypisane ze szpitala
  • wymaga częstszego karmienia (piersią – co 1,5–2,5 godz. butelką – co 3, a w nocy – co 4)
  • zażółcenie znika w ciągu 2-3 tygodni.
Noworodkowi z żółtaczką nie podawaj niczego innego poza swoim pokarmem (ani samej wody, ani wody z glukozą). Dodatkowe płyny (lub mleko modyfikowane) możesz podać tylko na wyraźne zlecenie lekarza. 
Redakcja poleca: Rozwój niemowlęcia w 1. miesiącu życia - film
Zobacz, co potrafi miesięczne dziecko.

Nietypowe objawy żółtaczki, czyli żółtaczka patologiczna

Żółtaczka może pojawić się wcześniej (nawet w pierwszym dniu po urodzeniu) lub później. Zwykle świadczy to o tym, że jest poważniejsza. Najprawdopodobniej nie jest to już żółtaczka fizjologiczna. Jej przyczyną może być np. wrodzone zakażenie bakteryjne lub wirusowe wątroby albo choroba o podłożu genetycznym. Na szczęście takie sytuacje zdarzają się niezwykle rzadko. Lekarz może jednak skierować dziecko na badania, by ustalić przyczynę choroby. U dziecka pobiera się krew do badania, aby określić poziom bilirubiny (rośnie bardzo szybko i przekracza dopuszczalne normy). Nadmiar bilirubiny trzeba jak najszybciej obniżyć, ponieważ może zaburzać rozwój noworodka. Żółtaczka patologiczna trwa ponad 2 tygodnie.Jeżeli zażółcenie skóry utrzymuje się dłużej niż trzy tygodnie, robi się posiewy bakteriologiczne i obserwuje dziecko. Jej przyczyną może być niezgodność grup krwi pomiędzy mamą a dzieckiem albo zakażenie.

Skontaktuj się z pediatrą, jeśli wyjdziesz ze szpitala przed pojawieniem się żółtaczki, a objawy wystąpiły później. Zrób to także, jeśli zażółcenie skóry jest silne albo żółtaczka się przedłuża albo niepokojąco się nasila.

Normy bilirubiny

Bilirubina to żółty barwnik krwi, który wywołuje zażółcenie skóry. Decyzję o badaniu bilirubiny zawsze podejmuje lekarz, jeśli stwierdzi, że żółtaczka jest zbyt silna. Stężenie bilirubiny można zmierzyć przez skórę, bez narażania dziecka na ból. Jeśli poziom jest wysoki, wtedy trzeba pobrać krew do badania.

  • Przy żółtaczce fizjologicznej bilirubina opada zwykle do 8–10. dnia życia. Najpóźniej około 3. tygodnia po urodzeniu dziecka.
  • Najwyższy poziom bilirubiny (około 13–15 mg proc.) występuje zwykle w 4–5. dobie, a u wcześniaków w 6–7. Wtedy również najbardziej widać zażółcenie skóry i białek oczu dziecka.
 

Kiedy potrzebna jest fototerapia?

Fototerapia to najbardziej skuteczny sposób leczenia żółtaczki. Pod wpływem promieni ultrafioletowych (UV) bilirubina jest rozkładana i wydalana z organizmu wraz z moczem. Światło lampy (niebieskie, białe lub zielone) oświetla nagie ciałko dziecka. Zakryte są tylko oczy, (chronią specjalne okularki), a w przypadku chłopców – także jądra. W cięższych postaciach żółtaczki konieczne jest naświetlanie ciała dziecka z obu stron jednocześnie. Fototerapia trwa zwykle półtorej doby. Czasem wydłuża się ją do 3 dni.

Karmienie podczas naświetlania

Jeżeli poziom bilirubiny jest bardzo wysoki, fototerapii nie można przerywać nawet na czas karmienia noworodka. Choć przystawienie do piersi nie trwa długo (ok. 20-40 min.) ten czas jest potrzebny na leczenie. Kiedy noworodek leży pod lampą, mama powinna ściągać pokarm i podawać go dziecku łyżeczką lub w strzykawce. To dość kłopotliwe, ale już po 2–3 dniach sytuacja powinna wrócić do normy. Przy średnim poziomie bilirubiny naświetlanie można przerywać, aby nakarmić dziecko. Po posiłku noworodek wraca pod lampę. Jest zwykle spokojniejszy i lepiej znosi naświetlanie, ponieważ je, ile chce.

Kiedy potrzebna jest transfuzja krwi?

Wykonuje się ją w wyjątkowych przypadkach, gdy fototerapia nie pomaga. Maleństwu do żyły pępkowej zakłada się cewnik i małymi porcjami upuszcza krew dziecka, a wpuszcza dawcy. Dzięki temu organizm jest pozbawiany nadmiaru bilirubiny, a (jeśli przyczyną żółtaczki jest konflikt serologiczny) krew oczyszcza się z przeciwciał. Po kilku dniach malec może wrócić do domu.

 

 

Czy mleko mamy wydłuża żółtaczkę?

Zdarza się, że u dzieci karmionych naturalnie żółtaczka fizjologiczna się przedłuża. Niektóre mamy słyszą, że to ich mleko może wpływać na przedłużanie się żółtaczki. Dzieje się tak, gdy w pokarmie znajdują się substancje, które utrudniają rozkład bilirubiny w wątrobie dziecka. Jeżeli noworodek je prawidłowo, czuje się dobrze i odpowiednio przybiera na wadze, nie trzeba odstawiać go od piersi. O tym może tylko zdecydować lekarz. Niekiedy zaleca się odstawienie dziecka od piersi tylko na 48 godzin i podawanie mieszanki hypoalergicznej (HA). Nie należy jednak tego okresu przedłużać i powtarzać. Im dziecko starsze, tym wysoki poziom bilirubiny jest mniej groźny. U noworodków, które mają ponad dwa tygodnie, może sięgać nawet 30 mg%.

Żółtaczka u wcześniaka

Dzieci, które urodziły się przed czasem, zwykle przechodzą bardziej nasiloną żółtaczkę. Im wcześniej przyszły na świat, tym objawy są silniejsze i dłużej się utrzymują. Jeśli poziom bilirubiny jest wysoki, dziecko powinno być dokładnie zbadane w celu sprawdzenia, co się do tego przyczynia.

Skontaktuj się z pediatrą, jeśli:
  • żółtaczka pojawia się ponownie po 7. dniu życia dziecka;
  • nasila się po upływie 1. tygodnia;
  • utrzymuje się ponad 14 dni.

Dlaczego noworodek ma żółtaczkę?

W łonie mamy dziecko dostawało tlen dzięki czerwonym krwinkom (erytrocytom). Po narodzinach tak duża ilość erytrocytów nie jest potrzebna. Zaczynają się rozpadać, w wyniku czego powstaje bilirubina, czyli żółty barwnik krwi. Wątroba noworodka nie pracuje jeszcze prawidłowo i nie radzi sobie z jej przetwarzaniem i wydalaniem. Bilirubina zostaje w organizmie, a skóra dziecka robi się żółta. Kiedy rośnie ryzyko żółtaczki:
  • dziecko w czasie porodu było niedotlenione, np. okręciło się pępowiną, to może wpłynąć na słabszą pracę wątroby i pojawienie się silniejszej żółtaczki.
  • w czasie porodu doszło do drobnych (niegroźnych) urazów główki, czyli krwiaków. Znajduje się w nich dodatkowa krew, która stanowi źródło bilirubiny. I wtedy może być jej w organizmie więcej.
  • dziecko ma zaburzoną pracę jelit (noworodek wydala wówczas mało smółki) – to zdarza się dzieciom, które urodziły się z infekcją, słabsze (np. w wyniku ciężkiego porodu). Takie maluszki w pierwszych dobach życia mniej jedzą i mniej wydalają smółki (czyli tego co nagromadziło się w jelitach podczas życia płodowego). To także wpływa na podwyższenie stężenia bilirubiny.
  • doszło do konfliktu serologicznego – dochodzi do niego, kiedy dziecko ma tzw. czynnik krwi (Rh) dodatni, a mama – ujemny. Problem może się też pojawić w układzie ABO, czyli głównych grup krwi, np. gdy mama ma grupę 0, a dziecko A lub B. W takich sytuacjach rośnie ryzyko pojawienia się żółtaczki.
Pamiętaj: przejście noworodka przez żółtaczkę nie wpływa na późniejszy rozwój dziecka.
 

 


Zobacz także:

Doładuj
Przeładuj

Popularne tematy

To Cię zainteresuje

Narzędzia dla mam

Więcej

Dobry sen

Wiosenny spacer