GRY

Wszystko, co musisz wiedzieć o smoczkach dla noworodka i starszych dzieci

Podanie smoczka noworodkowi może okazać się bardzo dobrym sposobem na uspokojenie płaczącego malucha. Ale uwaga, trzeba wiedzieć, kiedy noworodek może zacząć go ssać i jak często można mu go podawać.

smoczek dla noworodka
fot. Adobe Stock

Smoczek i noworodek to duet wywołujący sporo kontrowersji. Szczególnie problematyczne wydaje się ustalenie, czy podanie nowo narodzonemu dziecku smoczka uspokajacza (tzw. pustego smoczka) ma negatywny wpływ na karmienie piersią. Aktualny stan wiedzy pozwala stwierdzić, że nie ma zależności między długością i efektywnością karmienia piersią a ssaniem smoczka przez dziecko – jednak pod pewnymi warunkami. Mądre podawanie uspokajacza niemowlakowi ma swoje zalety, warto jednak przestrzegać kilku zasad.

Czy można dać noworodkowi smoczek?

„Nie polecałabym podawania smoczka w pierwszych dniach, gdy dziecko dopiero uczy się ssać, ponieważ mechanizm ssania smoczka i piersi jest inny. Dziecko, które dostaje smoczek, może mieć problem z właściwym chwytaniem brodawki. Z wprowadzeniem uspokajacza lepiej zaczekać, aż się tego nauczy – następuje to zwykle około 3–4. tygodnia życia” - twierdzi prof. dr. hab. n. med. Ewa Helwich, Konsultant Krajowy w dziedzinie Neonatologii („Twoje dziecko”, nr 1/2017).
Innymi słowy, w pierwszych tygodniach życia dziecka najważniejsze jest częste przystawianie noworodka do piersi i wypracowanie prawidłowej techniki karmienia, wtedy podanie smoczka uspokajacza niemowlakowi nie powinno zaburzyć laktacji i skrócić długości karmienia piersią.

Zasady podawania smoczka

Zanim dasz niemowlakowi smoczek, zapoznaj się z tymi zasadami, żeby później nie mieć kłopotów!

  • Gdy dziecku wystarcza częste przystawianie do piersi, nie przyzwyczajaj do smoczka. Z kolei odmawiając go maluchowi, który ma niezaspokojoną potrzebę ssania, pozbawiasz malca tego, co jest mu potrzebne do uzyskania poczucia bezpieczeństwa.
  • Jeśli twoje niemowlę nie chce smoczka, nie zmuszaj go do niego.
  • Nie używaj smoczka jako jedynej metody uciszania niemowlęcia. Ten sposób powinien być ratunkiem jedynie w trudniejszych chwilach. Nie podawaj go, ilekroć dziecko zapłacze lub jest niespokojne. Zamiast tego, przystaw je do piersi, pokołysz, pośpiewaj mu, pokazuj zabawki.
  • Nie odmawiaj smoczka niemowlakowi, gdy domaga się go w trudnych chwilach (np. podczas wizyty u lekarza), a także w czasie choroby, kiedy jest przestraszony albo śpiący.
  • Możesz podawać dziecku smoczek podczas usypiania, jednak nie wkładaj mu go na siłę do ust, jeśli wypadnie mu z buzi nocą.
  • Podawaj smoczek tylko w sytuacjach, kiedy masz pewność, że niemowlę nie jest głodne.
  • Nigdy nie mocz smoczka w lekach lub słodkich syropach/sokach.
  • Regularnie (mniej więcej co 6-8 tygodni) wymieniaj smoczek na nowy.
  • Nie przyczepiaj smoczka wstążeczkami czy klipsami do ubranka, rączki, wózka lub łóżeczka – to niebezpieczne, może grozić zadławieniem się lub uduszeniem.
   

Korzyści z ssania smoczka

Nie musisz bać się podania noworodkowi lub starszemu niemowlakowi smoczka, jeśli twoja laktacja i karmienie piersią przebiegają bez zakłóceń. Niektóre dzieci rodzą się z bardzo silną potrzebą ssania, której nie sposób zaspokoić samym przystawianiem do piersi. Ssanie smoczka (podobnie jak picie mleka mamy) działa na dziecko uspokajająco. Ale nie tylko! Jak podkreślają pediatrzy, podczas ssania niemowlę wykonuje rytmiczne ruchy, a to rozluźnia mięśnie ramion i nóg, a nawet jelita! Zaspokojenie tej potrzeby jest więc także naturalnym sposobem na rozluźnienie całego ciała i... na poprawę trawienia.

Inne zauważalne korzyści z podawania smoczka dziecku to:

  • mniejsze ryzyko zespołu nagłego zgonu niemowląt (SIDS), jeśli stosujesz smoczek "uspokajacz" podczas zasypiania i snu dziecka,
  • podawanie smoczka wcześniakowi może wspomagać naukę efektywnego ssania,
  • odpowiednio użyty i dobrany smoczek pomaga w poprawie techniki ssania podczas karmienia naturalnego,
  • smoczek działa uspokajająco poprzez zaspokajanie potrzeby ssania,
  • pomaga odwrócić uwagę dziecka w stresujących sytuacjach (np. podczas pobierania krwi, szczepienia i innych medycznych procedur),
  • pomaga dziecku wyciszyć się przed snem.

Smoczek a karmienie piersią

Na podstawie metaanalizy badań naukowych, naukowcy doszli do wniosku, że smoczek nie powinien zaburzać rytmu karmień i skracać okresu karmienia piersią. Jednak, jak podkreślają autorzy analizy – i co potwierdza w komentarzu do tej pracy dr n. med. Magdalena Nehring-Gugulska, Międzynarodowy Konsultant Laktacyjny (IBCLC) – z podaniem smoczka dziecku mama powinna wstrzymać się do momentu ustabilizowania laktacji.

Współczesne badania obalają też tezę o zaburzaniu funkcji ssania piersi u dzieci korzystających ze smoczków uspokajaczy. Wygląda więc na to, że tezę o negatywnym wpływie smoczków na karmienie piersią można już odstawić do lamusa. Co więcej, podanie takiego smoczka wcześniakowi może mu wręcz pomóc w nauce ssania. „Jeśli szpital stosuje praktyki umożliwiające 'dobry start' laktacji (karmienie po porodzie, rooming-in, prawidłowy instruktaż i wsparcie ze strony personelu), a matka ma zapewnioną fachową poradę w problemach laktacyjnych również po opuszczeniu szpitala i jest zmotywowana do karmienia piersią – podawanie smoczka nie wpływa na długość i jakość karmienia" - podkreśla dr Magdalena Nehring-Gugulska w „Medycynie Praktycznej”.

Smoczek a zgryz i wady wymowy

Naukowcy nie są zgodni co do tego, jak długo niemowlę może bezpiecznie, bez uszczerbku na zdrowiu, używać smoczka. Wiadomo jednak, że długotrwałe ssanie smoczka (ponad rok) może powodować wady zgryzu. W efekcie nadmiernego używania smoczka w okresie wyrzynania się zębów, mleczaki mogą nieprawidłowo rosnąć, prowadząc np. do tyłozgryzu, zwężenia szczęk czy wychylenia przednich zębów.

Smoczków nie lubią też logopedzi, ponieważ długotrwałe ssanie pustego smoczka (uspokajacza) może prowadzić także do wad wymowy. Specjaliści są zdania, że silny fizjologiczny odruch ssania powinien zaniknąć u dziecka między 1. a 2. urodzinami. Im wcześniej dziecko przestanie ssać smoczek, tym większa szansa, że nie będzie miało problemów ze zgryzem czy wadliwą wymową. Pamiętaj także o tym, żeby nigdy nie podawać dziecku smoczków zanurzonych w słodkich substancjach – może to prowadzić do próchnicy — jest to szczególnie częste, kiedy dziecko pije mleko lub soki z butelki i zasypia z nią w ustach, mówimy wtedy o próchnicy butelkowej.

Minusy podawania dziecku smoczka

Wśród wad ssania smoczka wymienia się najczęściej:

  • wady zgryzu,
  • wady wymowy,
  • próchnicę,
  • trudności z odstawieniem smoczka,
  • skłonność do chorowania na ostre zapalenie ucha środkowego (warto odstawić smoka w drugim półroczu życia, by temu zapobiec).

Rodzaje smoczków dla niemowląt

W aptekach i sklepach możesz znaleźć następujące rodzaje smoczków:

  • smoczek anatomiczny – gumka spłaszczona od dołu, wypukły od góry.
  • smoczek okrągły – końcówka ma kształt wisienki
  • smoczek symetryczny – płaska gumka od góry i dołu


Inne różnice:

  • tarczki – tradycyjne mają wycięcie na nosek i te są najlepsze. Muszą mieć otwory wentylacyjne!
  • smoczek może być zakończony kółeczkiem do wygodnego chwytania (ale nie musi)
  • niektóre smoczki mają fluorescencyjne wzory, by łatwiej było je zobaczyć nocą.
  • materiał, z jakiego są wykonane (kauczuk, lateks, silikon) i rozmiarami.

Jaki smoczek dla noworodka?

Jeśli twoja laktacja jest unormowana, a dziecko ssie pierś efektywnie i zdecydujesz się podać mu uspokajacz, pamiętaj, żeby dobierając smoczek zwrócić uwagę na:

  • rozmiar smoczka – smoczki są oznaczone wg wieku, dla którego są przeznaczone, np. 0+, 0-3 m itp. Źle dobrany smoczek wpływa negatywnie na pracę mięśni, zaburzając rozwój szczęk, podniebienia oraz mięśni policzków, co może prowadzić do wad zgryzu i wymowy. Za duży smoczek powoduje z kolei dławienie się niemowlaka,
  • materiał, z jakiego jest wykonany – dostępne na rynku smoczki wykonane są z kauczuku, lateksu lub silikonu. Smoczki kauczukowe powoli odchodzą w przeszłość, a lateks może uczulać. Smoczki silikonowe są najtrwalsze i te będą najlepsze dla noworodka.
  • tarczę – powinna być większa niż buzia dziecka i mieć otwory wentylacyjne. Zapewniają dostęp powietrza, co zapobiega odparzeniom od zalegającej pod nią śliny, chronią przed wysypką,
  • kształt – na początek wybierz smoczek, który będzie imitował sutek mamy, spłaszczony od dołu. Będzie rozciągał się podczas ssania podobnie jak brodawka i wymuszał właściwe ułożenie języka,
  • certyfikaty i atesty – wybieraj smoczki, które mają atesty bezpieczeństwa, są rekomendowane przez Polskie Towarzystwo Ortodontyczne, nie zawierają szkodliwych substancji (szukaj oznaczenia BPA free)

Jaki smoczek dla wcześniaka?

Przede wszystkim malutki! Smoczek pomaga wcześniakowi w nauce funkcji ssania. Naukowcy z Turcji odkryli, że podawanie smoczków wcześniakom w szpitalu, skraca czas potrzebny do przejścia na żywienie doustne (podobnie działa puszczanie im kołysanek!). Niektórzy producenci (np. Philips, Lil'Pacee, Nuk, Difrax) mają w swojej ofercie smoczki dla dzieci urodzonych przedwcześnie, dopasowane nawet do tygodnia ciąży, w którym dziecko się urodziło. Takie smoczki są dopasowane kształtem i rozmiarem do wielkości jamy ustnej i do możliwości takich maleńkich dzieci. Kiedy twój wcześniaczek osiągnie odpowiednią wagę, możesz podać mu smoczek dla noworodków.

Czy ssanie kciuka jest lepsze od smoczka?

Niektóre niemowlęta zaspokajają potrzebę ssania, wkładając do buzi kciuk, a smoczek wypluwają. Dotyczy to głównie maluchów karmionych piersią. Nie trzeba się tym niepokoić, jeśli dziecko nie robi tego zbyt często. Aby ssanie kciuka nie przerodziło się w nawyk, lepiej podać dziecku smoczek, który łatwiej będzie w odpowiednim momencie odstawić, nie ryzykując wadą zgryzu u malucha. Jeśli jednak wolisz, aby twoje dziecko ssało kciuk, spróbuj je odzwyczaić od tej czynności w okolicy 6 miesiąca, zanim zaczną się wyrzynać pierwsze ząbki.

Jak oduczyć dziecko smoczka?

Spróbuj odzwyczaić dziecko od smoczka między 8. a 9. miesiącem życia (Amerykańska Akademia Pediatryczna mówi o 1 roku życia), kiedy to potrzeba ssania stopniowo maleje. Maluch coraz bardziej interesuje się otoczeniem, łatwo zająć je zabawą. To odwraca jego uwagę od smoczka. Dość dobrym momentem, jeśli przegapicie ten etap, są też 2 urodziny dziecka, kiedy to dziecko więcej rozumie i może znaleźć sobie innego pocieszyciela, np. przytulankę.

Odzwyczajanie od smoczka jest dla dziecka (i rodziców!) trudnym przeżyciem. Podziel ten proces na etapy:

  • podawaj smoczek tylko podczas spacerów
  • podawaj smoczek tylko do zasypiania
  • radykalne pozbądź się smoczka.


Najważniejsze jest to, żebyś wytrwała przy decyzji, ponieważ widok płaczącego malucha będzie dla ciebie z pewnością trudny i będzie ci trudno wytrwać w postanowieniu. Pamiętaj, że robisz to dla dobra dziecko i po kilku dniach wszystko będzie już dobrze, a smoczek pozostanie wspomnieniem.
 



Zobacz także:

Redakcja poleca: 7 sposobów na odstawienie smoczka [WIDEO]
Pora na rozstanie ze smoczkiem, ale nie wiesz, jak się za to zabrać? Podpowiadamy 7 sposobów na odzwyczajenie dziecka od smoczka. Wypróbuj je w domu!
Doładuj
Przeładuj

Popularne tematy

To Cię zainteresuje

Narzędzia dla mam

Więcej

Kłopoty w pieluszce

Karm piersią, polecamy!