skala Apgar
Fotolia
Zdrowie

Skala Apgar – co ocenia u noworodka, interpretacja wyników

W skali Apgar lekarze oceniają stan noworodka tuż po narodzinach. Jeśli dziecko otrzyma od 8 do 10 punktów, jego stan jest dobry. Niższe wyniki mogą wskazywać na drobne, przejściowe kłopoty, np. wywołane lekkim niedotlenieniem w trakcie porodu, lub na poważne problemy zdrowotne, które mogą źle rokować na przyszłość. Zobacz, za co noworodek dostaje punkty po narodzinach i jak je interpretować.

Skala Apgar służy do oceny stanu zdrowia noworodka w pierwszych minutach po narodzinach. Maksymalna liczba punktów, jaką dziecko może uzyskać, to 10. Przyznanie dziecku 10 punktów w skali Apgar świadczy o tym, że wykonuje ono podstawowe funkcje życiowe. Ocena ta nie jest jednak gwarancją prawidłowego rozwoju dziecka w przyszłości. Sprawdź, co oznaczają punkty w skali Apgar, jaka jest ich interpretacja i za co noworodek dostaje mniej punktów. 

Spis treści: 

Co to jest skala Apgar i co z niej możemy wyczytać? Mówi ekspert [WIDEO]

Co to jest skala Apgar?

Skala Apgar, a dokładnie skala punktacji wydolności układów i narządów, umożliwia szybką ocenę stanu noworodka tuż po porodzie – już w 1. minucie życia. Wprowadziła ją amerykańska lekarka Virginia Apgar w 1953 roku. W Polsce skala Apgar stosowana jest od 1981 roku.

Badanie polega na obserwacji pięciu parametrów życiowych, do który należą: kolor skóry, czynność serca, oddychanie, napięcie mięśniowe, reakcje na bodźce. Noworodek otrzymuje za każdy badany parametr punkty (od 0 do 2), które są sumowane i dają ocenę stanu noworodka w skali od 0 do 10 (10 pkt to ocena najlepsza). Badanie przeprowadza lekarz neonatolog lub położna. 

Co się mierzy w skali Apgar?

Kolor skóry

Noworodek może przyjść na świat z lekkim zasinieniem kończyn lub bladością skóry. U dzieci zaraz po urodzeniu często występuje sinica obwodowa (noworodek ma zasinione stópki, rączki, szarą obwódkę wokół ust), co sprawia, że większość dzieci otrzymuje tylko 1 punkt za kolor skóry. Gdy skóra jest różowa, dziecko otrzymuje 2 punkty.

Czynność serca

Prawidłowy puls noworodka powinien wynosić powyżej 100 uderzeń na minutę (serce dziecka pracuje szybciej niż osoby dorosłej). Przy pulsie poniżej 60 uderzeń na minutę konieczne jest przeprowadzenie resuscytacji. Jeżeli serce dziecka po narodzinach uderza ponad 100 razy na minutę – noworodek dostaje 2 punkty, jeśli mniej niż 100 – 1 punkt, a w przypadku braku czynności serca – 0 punktów.

Oddychanie

Jeśli noworodek oddycha regularnie i pewnie otrzymuje 2 punkty w skali Apgar. Jeżeli oddech jest słaby, przyznawany jest 1 punkt. Brak oddechu i krzyku dziecka oznacza 0 punktów. W niektórych sytuacjach dziecku trzeba podać tlen. Problemy z oddychaniem często pojawiają się u dzieci urodzonych przedwcześnie (wcześniak ma zwykle gorzej rozwinięte płuca).

Napięcie mięśniowe 

Najwyżej punktuje się pełną ruchliwość i zgięcie kończyn noworodka. Lekarz zgina oraz prostuje ręce i nogi dziecka. Jeżeli ruchy są silne i energiczne – dziecko otrzymuje 2 punkty Apgar, jeśli napięcie mięśniowe jest słabe – 1 punkt. Zero punktów jest przyznawane, gdy kończyny są całkowicie wiotkie. Obniżone napięcie mięśniowe może świadczyć o niedotlenieniu, którego skutkiem bywają problemy neurologiczne. 

Reakcje na bodźce

Polega na wprowadzeniu do nosa cewnika – dwa punkty w skali Apgar otrzymuje noworodek, który głośno płacze lub kicha w reakcji na ten bodziec. Jeśli na twarzy dziecka pojawia się jedynie grymas – otrzymuje 1 punkt, zero punktów przyznawane jest w przypadku braku reakcji na wprowadzenie cewnika.

Co oznaczają punkty w skali Apgar?

Poniższa tabela pokazuje, co ocenia skala Apgar – za co są przyznawane i odejmowane punkty:
 

Badany objaw 2 punkty 1 punkt 0 punktów
Czynność serca 100/minutę Mniej niż 100/minutę Niewykrywalna
Oddech Regularny, pewny, głośny krzyk Wolny, nieregularny Brak oddechu
Napięcie mięśni Pełna ruchliwość, zgięcie kończyn Słabe ruchy kończyn, słabsze napięcie mięśni Wiotkie (dziecko leci przez ręce)
Reakcja na bodźce Głośny płacz Grymas Brak reakcji
Kolor skóry Różowy Różowy, lekkie zasinienie kończyn Sine lub blade
 

Skala Apgar: interpretacja wyników

Punkty za poszczególne parametry życiowe są sumowane. Jeśli noworodek otrzyma łącznie 8–10 punktów w skali Apgar, to znaczy, że urodził się w stanie dobrym. W takiej sytuacji testu Apgar nie trzeba powtarzać. Jeśli dziecko dostanie mniej niż 8 punktów, ocena w skali Agar jest powtarzana. Kolejną obserwację przeprowadza się w 3, 5 i ewentualnie 10 minucie po narodzinach.

Co oznaczają punkty w skali Apgar?

  • 8-10 punktów – noworodek przyszedł na świat w stanie dobrym i nie wymaga zabiegów leczniczych.
  • 5-7 punktów – oznacza średni stan dziecka, najprawdopodobniej konieczne jest podanie leków i umieszczenie noworodka w inkubatorze. Często konieczne jest także np. podanie tlenu i udrożnienie dróg oddechowych. 
  • 0-4 punktów – dziecko przyszło na świat w stanie złym, zagrażającym życiu, określanym jako zamartwica urodzeniowa. Niezwłocznie podejmuje się działania mające na celu ratowanie dziecka.


Nawet bardzo dobra ocena w skali Apgar – czyli otrzymanie od 8 do 10 punktów nie daje gwarancji, że dziecko urodziło się zdrowe. Z tego względu po narodzinach wykonuje się jeszcze dodatkowe badania noworodka, tzw. badania przesiewowe noworodków między innymi w kierunku chorób metabolicznych, wad serca, słuchu. Każdy noworodek jest również dokładnie badany przez lekarza neonatologa. Nawet tak dokładna diagnostyka nie daje gwarancji, że w pierwszych tygodniach życia u dziecka nie ujawni się choroba. Dlatego ważna jest czujność rodziców, uważna obserwacja dziecka w domu i pilnowanie terminów wizyt kontrolnych.

O czym świadczy niski Apgar?

Mniejsza liczba punktów w skali Apgar jest przyznawana, jeśli jeden lub kilka parametrów życiowych dziecka budzą zastrzeżenia. Nie należy się przejmować, jeśli podczas pierwszego badania zostaną odjęte dwa lub trzy punkty, bo noworodek ma sinawą skórę na paluszkach u nóg lub lekko wiotkie mięśnie. Zazwyczaj oznacza to jedynie tyle, że dziecko jest zmęczone porodem.

Duże znaczenie ma to, czy w kolejnych badaniach punktów przybywa. Jeśli tak się dzieje, to znak, że stan dziecka szybko się poprawia. Noworodki, które miały mało punktów, ale w krótkim czasie odzyskały formę, często mogą normalnie funkcjonować i w przyszłości nie widać żadnych śladów problemów, które pojawiły się tuż po narodzinach.

Skala Apgar a niedotlenienie

Badanie noworodka wg skali Apgar ma na celu przede wszystkim wykryć niedotlenienie noworodka. Temu właśnie służy ocena pięciu obserwowanych parametrów. Jedną z oznak niedotlenienie okołoporodowego jest przyznanie dziecku mniej niż 5 punktów w skali Apgar po 5. minucie życia.

Skala Apgar u wcześniaków

Dzieci urodzone przed terminem również są oceniane według skali Apgar. Zwykle otrzymują mniej punktów, bo ich organizm nie jest jeszcze w pełni rozwinięty w chwili, gdy przychodzą na świat. Wcześniaki często mają problemy oddechowe, ze względu na słabszy rozwój płuc i gorsze napięcie mięśniowe. Punktacja wcześniaka wg skali Apgar nie jest zatem miarodajna. Dzieci urodzone przedwcześnie zwykle w późniejszym czasie nadrabiają wcześniejsze zaległości i dorównują w rozwoju swoim rówieśnikom.

Zobacz też:

30903671.jpg
Noworodek
Pierwsze ważne badania noworodka
Ważne, by pierwsze badania wykonać w odpowiednim czasie i zgodnie z zaleceniami lekarza, który opiekuje się noworodkiem.

Badania, jakim poddawane są noworodki, nie są skomplikowane ani męczące. Ważne, by wykonać je w odpowiednim czasie i zgodnie z zaleceniami lekarza, który opiekuje się dzieckiem. Badanie noworodka Zanim dziecko razem z mamą zostanie wypisany do domu, lekarze muszą się upewnić, że jego zdrowiu nic nie grozi. Badania noworodka zaraz po narodzinach Pierwsze badania dziecko przechodzi na sali porodowej. Jest ważone i mierzone. Potem lekarz dokładnie ogląda noworodka. Obserwuje, jak porusza rączkami i nóżkami, czy jego ciało nie jest zbyt napięte lub wiotkie. Słucha, jak pracuje serce, sprawdza tętno i oddech. Uciskając brzuszek, ocenia wielkość narządów wewnętrznych. Sprawdza ciemiączka. Dzięki ich istnieniu kości czaszki mogą się swobodnie rozrastać, wraz z rozwojem mózgu dziecka. Następnie lekarz ocenia wszystkie odruchy fizjologiczne dziecka, barwę skóry, oddech i reakcje na bodźce. Wszystkie te oceny zapisuje, a części z nich przypisuje odpowiednią punktację według skali Apgar. Jeśli malec otrzyma od 7 do 10 punktów, to znaczy, że urodził się w dobrym stanie. Przez następnych kilka miesięcy jest to punktem odniesienia dla pediatry, który będzie kontrolował jego rozwój. Badania noworodka w drugiej i trzeciej dobie życia Ponownie osłuchuje się serce i płuca, bada oczy, uszy, nos oraz jamę ustną dziecka. Lekarz wstępnie sprawdza drożność układu pokarmowego (pyta, czy dziecko zrobiło kupkę) i ruchomość stawów biodrowych. Zapewne skieruje malucha na wykonanie badania ultrasonograficznego stawów biodrowych, ponieważ jest to najpewniejszy sposób wykluczenia rozwojowej dysplazji. Badania przesiewowe u noworodka Ponieważ istnieje wiele poważnych schorzeń, których nie można wykryć podczas rutynowego badania lekarskiego, wszystkie dzieci w pierwszych dniach po urodzeniu poddawane są badaniom przesiewowym. Mają one pomóc we wczesnym wykryciu niektórych...

noworodek
Noworodek
Co warto wiedzieć o pierwszych badaniach noworodka?
Być może już niedługo, dzięki rutynowemu badaniu genomu, zaraz po urodzeniu będzie wiadomo, jaka przyszłość zdrowotna czeka twoje dziecko. Ale i teraz też wiele da się przewidzieć.

Pobyt w szpitalu po urodzeniu dziecka trwa mniej więcej trzy dni. Tyle też czasu potrzebują lekarze, by przyjrzeć się mamie oraz ocenić, w jakiej formie urodziło się dziecko. Oczywiście, jeśli bardzo chcesz i nie ma żadnych medycznych przeciwwskazań, możesz wrócić do domu np. już w drugiej dobie. W takiej sytuacji będziesz jeszcze musiała przyjechać do szpitala, aby uzupełnić badania. Zanim zdecydujesz się na takie rozwiązanie, sprawdź, co się dzieje w szpitalu podczas kolejnych dni po porodzie. Jak ocenia się od razu po urodzeniu, czy dziecko przyszło na świat zdrowe? Pomaga w tym dziesięciopunktowa skala Apgar. Posługując się nią, lekarz lub położna punktują ogólny stan zdrowia noworodka. Zwracają uwagę na pięć wskaźników: zabarwienie skóry, sposób oddychania,napięcie mięśni, pracę serca i reakcje na drażnienie okolic noska i buzi. Za każdy dziecko może otrzymać dwa punkty. Test przeprowadza się w pierwszej i piątej minucie życia. Maleństwo, które dostało 7–10 punktów, jest w dobrej kondycji i badania nie trzeba powtarzać. Jeśli otrzymało mniej niż siedem punktów, pobiera się krew (np. z pępowiny), by zbadać równowagę kwasowo-zasadową. W ten sposób sprawdza się, czy było niedotlenione. Badanie to wykonuje się również przy podejrzeniu, że serce nie pracuje prawidłowo. A skąd wiadomo, że narządy wewnętrzne dziecka pracują prawidłowo? W pierwszej dobie dziecko bada również neonatolog, czyli specjalista od dzieci nowo narodzonych. Badanie trwa ok. 30 min. To wnikliwe oględziny małego człowieczka, które mają wykryć wszystko, co mogłoby zakłócić jego rozwój. Lekarz uważnie ogląda małe ciałko, aby wykluczyć ewentualne zniekształcenia i uszkodzenia, do których mogło dojść w ostatniej fazie ciąży lub w czasie porodu. Osłuchuje serduszko, mierzy tętno, sprawdza oddech. Ogląda też ciemiączka przednie i tylne...

bilans zdrowia dziecka
Adobe Stock
Zdrowie
Bilans zdrowia dziecka – kiedy się go robi, na czym polega?
Bilans zdrowia to bardzo ważne badanie, które pozwala ocenić, czy dziecko rozwija się prawidłowo i wykryć ewentualne problemy zdrowotne. Bilanse zdrowia dziecka wykonuje się w Polsce od 1976 roku. Zgodnie z rozporządzenie ministra zdrowia dziecko powinno mieć wykonane ok. 10 bilansów do czasu osiągnięcia pełnoletności.

Bilans zdrowia dziecka to kompleksowe okresowe badanie, podczas którego lekarz ocenia stan zdrowia dziecka. Regularnie wykonywane bilanse pozwalają na wczesnym etapie wykryć różne nieprawidłowości w rozwoju i podjąć działania, które pozwolą je zlikwidować lub ograniczyć ich postęp. Na bilans zdrowia dziecka można zgłosić się do przychodni, pod której opieką jest dziecko. Badanie przeprowadza lekarz rodzinny razem z pielęgniarką. Spis treści: Czy bilans zdrowia dziecka jest obowiązkowy? Kiedy wykonuje się bilanse zdrowia? Pierwszy bilans zdrowia dziecka – tzw. zerowy Bilanse w pierwszym roku życia dziecka Bilanse zdrowia dziecka w wieku szkolnym Czy bilans zdrowia dziecka jest obowiązkowy? Dziecko ma prawo do bilansu zdrowia , a lekarz ma obowiązek go wykonać. Rodzice nie mają obowiązku zgłaszać się z dzieckiem na bilanse, ale naprawdę warto to robić, gdyż są to ważne badania profilaktyczne, które pozwalają dbać o zdrowie dziecka aż do osiągnięcia przez nie dorosłości. Najczęściej rodzice zgłaszają się na bilanse z niemowlętami i młodszymi dziećmi. Tylko ok. 65 procent nastolatków przychodzi na bilanse, tymczasem wiek szkolny to ważny etap rozwoju dziecka. Naprawdę warto w tym czasie monitorować, czy dziecko rozwija się prawidłowo, gdyż w razie potrzeby można jeszcze podjąć działania, aby uniknąć skutków wielu nieprawidłowości. Kiedy wykonuje się bilanse zdrowia dziecka? W pierwszym roku życia dziecka wykonuje się aż 4 bilanse, w tym pierwszy zaraz po urodzeniu, w szpitalu. Do kolejnych dziecko ma prawo w wieku 2, 6, 10, 14 i 18 lat. Pierwszy bilans zdrowia dziecka – tzw. zerowy Wykonywany jest w szpitalu po narodzinach. Jego celem jest wykluczenie wad i nieprawidłowości, które mogły powstać w czasie ciąży i porodu. Badane są: oddech i praca serca dziecka, odruchy, napięcie mięśni, dziecko jest...

Nasze akcje
dziecko na szczepieniu
O szczepieniach
Szczególne znaczenie szczepień przeciw pneumokokom u niemowląt i dzieci w dobie pandemii COVID-19
Partner
mata na piknik
Pielęgnacja
Jedziecie na piknik? Oto 6 wskazówek, dzięki którym się uda
Partner
częste oddawanie moczu u dziecka
Zakupy
Szukasz najlepszego nocnika dla dziecka? Sprawdź nasz ranking!
Partner
Podróże z Marko BeSafe
Rozwój
Oto sposób na przewożenie dziecka 5 razy bezpieczniej niż dotąd!
Partner
Polecamy
Porady
jak ubierać noworodka latem
Noworodek
Jak ubierać noworodka latem, żeby go nie przegrzać?
Małgorzata Wódz
Nowe urlopy dla rodziców
Prawo i finanse
Nowe urlopy dla rodziców w 2022 roku: od kiedy więcej dni wolnych?
Małgorzata Sztylińska-Kaczyńska
Bon turystyczny: jak wykorzystać w 2022?
Aktualności
Gdzie można wykorzystać bon turystyczny – lista podmiotów + zmiany przepisów
Ewa Janczak-Cwil
Rabarbar w ciąży
Dieta w ciąży
Czy w ciąży można jeść rabarbar? Tak, ale trzeba pamiętać o jednej rzeczy
Luiza Słuszniak
imiona unisex
Imiona
Imiona unisex – jak nazwać dziecko bez wskazywania na płeć? 168 propozycji!
Ewa Janczak-Cwil
biegunka w ciąży
Zdrowie w ciąży
Biegunka w ciąży: przyczyny i leczenie rozwolnienia w ciąży i przed porodem
Ewa Janczak-Cwil
bon turystyczny do kiedy
Aktualności
Bon turystyczny 2022 – ważność bonu. Do kiedy można wykorzystać?
Małgorzata Wódz
zapłodnienie
Starania o dziecko
Zapłodnienie: przebieg, objawy, kiedy dochodzi do zapłodnienia
Magdalena Drab
Czop śluzowy
Przygotowania do porodu
Czop śluzowy – co to, jak wygląda, kiedy odchodzi?
Joanna Biegaj
wyprawka noworodka
Niemowlę
Wyprawka dla noworodka na lato: ubranka i rzeczy do szpitala [LISTA ZAKUPÓW]
Małgorzata Wódz
uczulenie na jad pszczeli / uczulenie na jad osy
Zdrowie
Uczulenie na jad pszczeli i jad osy: objawy, co robić i jak przebiega leczenie
Katarzyna Pinkosz
Szparagi w ciąży: czy można jeść, właściwości, przeciwwskazania
Dieta w ciąży
Szparagi w ciąży: czy można jeść, właściwości, przeciwwskazania 
Luiza Słuszniak
jak pobrać bon turystyczny
Prawo i finanse
Jak pobrać i aktywować bon turystyczny: instrukcja rejestracji na PUE ZUS (krok po kroku)
Milena Oszczepalińska
domowe sposoby na komary
Aktualności
Domowe sposoby na komary: co robić, żeby komary nie gryzły?
Joanna Biegaj
twardy brzuch w ciąży
Zdrowie w ciąży
Twardy brzuch w ciąży – kiedy napięty brzuch jest powodem do niepokoju?
Ewa Cwil
plan porodu
Lekcja 2
Plan porodu: jak go napisać, czy jest obowiązkowy? Wzór do druku
Małgorzata Wódz
pozytywny test ciążowy
Ciąża
Pozytywny test ciążowy – co dalej? Kiedy test ciążowy jest fałszywie pozytywny?
Joanna Biegaj
plamienie implantacyjne
Objawy ciąży
Plamienie implantacyjne: co to jest, jak wygląda, ile trwa? Czy zawsze występuje w ciąży?
Małgorzata Wódz