pieluszkowe zapalenie skóry
fot. AdobeStock

Pieluszkowe zapalenie skóry – częste mycie pupy i zmiana pieluch to najlepszy sposób walki

Pieluszkowe zapalenie skóry to stan zapalny skóry dziecka w okolicach pupy, krocza, ud, pachwin, czyli w miejscach przylegania pieluszki do skóry. Powoduje u dziecka świąd, pieczenie i wymaga leczenia. Aby mu zapobiegać, najważniejsza jest odpowiednia higiena skóry dziecka.
Małgorzata Wódz
pieluszkowe zapalenie skóry
fot. AdobeStock
Dermatolodzy są zgodni – skóra pupy dziecka jest tak delikatna i nieodporna na czynniki drażniące, że każdy rodzic musi zmierzyć się z pieluszkowym zapaleniem skóry przynajmniej raz. Stąd razem z dermatologiem i alergologiem dziecięcym, dr hab. n. med. Dorotą Jenerowicz wyjaśniamy, skąd się bierze pieluszkowe, jakie ma objawy i jak można skutecznie je wyleczyć domowymi sposobami.

Pieluszkowe zapalenie skóry:

Na czym polega pieluszkowe zapalenie skóry?

Pieluszkowe zapalenie skóry (PZS, z ang. irritian napkin dermatitis, diaper dermatitis) to stan, kiedy na pupie niemowlaka oprócz zaczerwienienia widać też drobne grudki lub nadżerki, z których może sączyć się surowiczy płyn.

Można powiedzieć, że pieluszkowe zapalenie skóry to zaawansowane odparzenie. Zwykłe odparzenie jest początkowym stadium stanu zapalnego skóry – objawia się jedynie zaczerwienieniem pośladków dziecka.

Wbrew pozorom przyczyną pieluszkowego zapalenia skóry nie musi być błąd w pielęgnacji niemowlęcia. Takie problemy są nieuniknione w trakcie okresu pieluchowania. Każde dziecko może przejściowo mieć odparzoną pupę. Najczęściej dotyczy to niemowląt w wieku między 7. a 12. miesiącem życia i może mieć miejsce wielokrotnie w ciągu całego okresu pieluchowania, czyli około pierwszych dwóch lat życia dziecka.
Redakcja poleca: 5 najlepszych kosmetyków dla niemowlaka - film
Sprawdź, jakie kosmetyki są bezpieczne dla skóry i włosów niemowlaka, a jakich nie wolno stosować u dzieci.

Objawy pieluszkowego zapalenia skóry

Objawy pieluszkowego zapalenia skóry zmieniają się w zależności od jego zaawansowania, aczkolwiek w swojej pierwszej fazie przypominają wyglądem oparzenie słoneczne:
  • pupa dziecka jest czerwona i rozgrzana,
  • powstaje obrzęk w miejscu zaczerwienienia skóry,
  • odparzenia mogą poszerzać się w stronę pachwin, podbrzusza i górnej części ud,
  • mogą powstać krostki i pęcherze,
  • grudki lub miodowożółte strupy (mogło wówczas dojść do infekcji bakteryjnej lub grzybiczej).

Wszystkie te wyżej wymienione objawy powodują u dziecka duży dyskomfort i pogorszenie samopoczucia - niemowlę jest rozdrażnione i niespokojne z powodu świądu i pieczenia skóry pupy. Może to zakłócać jego nocny sen.

Przyczyny pieluszkowego zapalenia skóry

Wrażliwa skóra noworodka może zareagować odparzeniem na składniki kremu do jej pielęgnacji, płynu do mycia lub pocieranie (np. wskutek za ciasno zapiętej pieluszki). Drażniąco na pośladki wpływa także niemowlęcy mocz lub kupka. Ale czasem skóra na pupie odparza się tylko dlatego, że jest bardziej podatna na podrażnienia i łatwiej dochodzi do stanu zapalnego.

Najczęstsze przyczyny pieluszkowego zapalenia skóry:

  • zbyt rzadko zmieniana pielucha  skóra przez dłuższy czas styka się z moczem i kałem, skórę podrażniają substancje powstałe w wyniku ich rozkładu przez bakterie,
  • źle oczyszczone pośladki,
  • pocieranie delikatnej skóry dziecka przez pieluszkę,
  • niewysuszona pupa po umyciu,
  • utrzymująca się wilgoć w fałdkach skóry,
  • uczulenie na krem ochronny,
  • alergia na składnik pieluchy,
  • reakcja alergiczna na chusteczki nawilżane,
  • infekcja grzybicza lub bakteryjna skóry,
  • infekcja układu moczowego,
  • drażniące działanie moczu lub kupki.

Odparzenie a ząbkowanie, zmiana diety i siadanie

Chociaż jedną z częstszych przyczyn pieluszkowego zapalenia skóry jest nieprawidłowa pielęgnacja skóry dziecka, to są także inne, mniej oczywiste tego przyczyny:
  • ząbkowanie  wyrzynaniu się zębów u niemowląt zwykle towarzyszy mocne ślinienie; połykanie nadmiaru śliny skutkuje tym, że robią kupkę, która działa na skórę bardziej drażniąco,
  • rozszerzanie diety dziecku  w zależności od tego, co maluch zjadł, kupka może być bardziej „kwaśna" i bardziej nieprzyjazna dla skóry,
  • siedzenie  dziecko w takiej pozycji ugniata całym ciężarem ciała mokrą pieluchę.

Pieluszkowe zapalenie skóry a alergia na pieluchy

Przyczyną pieluszkowego zapalenie skóry często bywa uczulenie na pieluchy, które nosi dziecko. Alergizująca pielucha może doprowadzić do zaczerwienienia skóry pośladków, łuszczenia i pojawienia się na pupie wysypki. Zmiany skórne wywołane uczuleniem na pieluchę zlokalizowane są w miejscach mniej narażonych na wilgoć i znikają po zmianie pieluch na inny rodzaj. Zwykle widać je na:
  • plecach w okolicy pasa,
  • bocznych powierzchniach pośladków.

Ze względu na taką lokalizację dermatolodzy znaleźli dla nich specjalne określenie „Lucky–Luke dermatitis". Nazwa pochodzi od kowboja, bohatera komiksów dla dzieci. Skojarzenie z  postacią nasunął układ zmian skórnych, który przypomina kowbojski pas na pistolety.

Co może uczulać w pieluchach:

  • składniki gumy (np. merkaptobenzotiazol), która może znajdować się w ściągaczach,
  • żywice występujące w kleju scalającym warstwy materiału,
  • barwniki, których użyto do produkcji pieluch.

Kupując nowy rodzaj pieluch, warto odczekać kilka dni  jeżeli zmiany zaczną ustępować, to znak, że pieluszka nie uczula dziecka.
 

Domowe sposoby na pieluszkowe zapalenie skóry

Z odparzonymi pośladkami można poradzić sobie domowymi sposobami. Dokładne mycie pupy przy każdym przewijaniu to podstawa. Przy zmianie pieluchy, trzeba umyć okolicę pieluszkową ciepłą wodą i płynem, którego zwykle używa się do kąpania dziecka. Taki kosmetyk nie podrażnia niedojrzałej skóry. Namoczonym i namydlonym wacikiem starannie trzeba oczyścić wszystkie fałdki, a potem dokładnie ją osuszyć (wilgoć sprzyja podrażnieniom pośladków).

Co jeszcze może pomóc:

  • przewijanie dziecka co 2-3 godziny (noworodka nawet częściej) – jeżeli pupa jest zdrowa, wystarczy zmieniać pieluchę co 3-4 godziny i zawsze od razu, gdy pojawiła się kupka,
  • stosowanie kremu na odparzenia – nanosimy go cienką warstwą na pośladki i dokładnie rozprowadzamy w fałdkach skóry, powinien być stosowany profilaktycznie przy każdym przewijaniu,
 
 
  • wietrzenie pupy – od czasu do czasu dziecko powinno poleżeć z odkrytą pupą (jeżeli w pomieszczeniu jest wystarczająco ciepło), aby skóra mogła pooddychać,
  • nie za ciasne zakładanie pieluchy  to pozwoli uniknąć otarć,
  • zrezygnowanie z używania gąbek i myjek – mnożą się w nich bakterie i trudno utrzymać je w czystości,
  • ograniczenie stosowania chusteczek nawilżanych – przydadzą się do przewijania poza domem i wtedy, gdy dziecko ma zdrową skórę,
  • niestosowanie zasypek, oliwek – mąka ziemniaczana na odparzenia również nie jest już polecana, zamiast leczyć może dodatkowo pogłębić problem,
  • nieprzegrzewanie dziecka – ubieranie malucha za grubo, przykrywanie grubymi kocami sprzyja pojawieniu się odparzeń i potówek.

Leczenie pieluszkowego zapalenia skóry

Jeżeli mimo wszystkich wymienionych powyżej rad dziecko nadal ma odparzoną pupę, warto wykluczyć uczulenie na krem ochronny, pieluchę lub chusteczki:
  • uczulenie na krem ochronny – trzeba zmienić go na inny i odczeka trzy dni, aby sprawdzić, czy podrażnienie ustępuje,
  • uczulenie na chusteczki do pupy – przestać ich używać i myć pośladki dziecka wodą i płynem myjącym,
  • uczulenie na składniki pieluszki – trzeba zwrócić się do dermatologa, który zleci tzw. testy płatkowe; są nieinwazyjne, można je wykonać nawet u dziecka, które nie skończyło roku; po zmianie pieluch objawy uczulenia nie ustępują od razu, na efekt trzeba poczekać kilka dni, aby skóra zdążyła się wygoić i przyzwyczaić do nowego materiału.

Jeżeli zmiany nie ustąpią po trzech dniach mimo właściwej pielęgnacji skóry i używania kremów na odparzenia, trzeba umówić się z dzieckiem na wizytę do dermatologa. Lekarz wskaże, jak należy pielęgnować niemowlę z pieluszkowym zapaleniem skóry i przepisze lecznicze maści.

Jeżeli przyczyną pieluszkowego zapalenia skóry są grzyby, stosuje się miejscowe preparaty przeciwdrożdżakowe, jeżeli bakterie - miejscowe preparaty przeciwbakteryjne. Preparaty sterydowe o działaniu przeciwzapalnym stosuje się ostrożnie w średnio nasilonych i ciężkich przypadkach, zwłaszcza przy wyraźnych zapalnych zmianach skórnych.

Zapobieganie pieluszkowemu zapaleniu skóry

Odpowiednia higiena pupy dziecka to jeden z kluczowych elementów leczenia pieluszkowego zapalenia skóry, ale i zapobiegania jego nawrotom. Należy pamiętać o:
  • częstej wymianie pieluch,
  • odpowiednim wyborze pieluch,
  • myciu pupy przy każdym przewijaniu,
  • wietrzeniu pupy.

Konsultacja: dr hab. n. med. Dorota Jenerowicz, dermatolog z Katedry i Kliniki Dermatologii Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu


Zobacz także:

Oceń artykuł

Ocena 6 na 1 głos

Zobacz także

Popularne tematy