Endometrioza - co to oznacza
Adobe Stock
Problemy z zajściem w ciążę

Endometrioza - podstępna i trudna do szybkiego wykrycia choroba

Jest bolesna i utrudnia zajście w ciąże. Nie lekceważ jej objawów i jak najszybciej rozpocznij z nią walkę.

Bolesne, często na granicy wytrzymałości miesiączki, to jeden z najczęstszych sygnałów, że możesz ją mieć. Nie zwlekaj i zgłoś się do lekarza. Nie można jej bagatelizować, zwłaszcza jeżeli chcesz urodzić dziecko - endometrioza może to bardzo utrudniać. Przeczytaj, na czym polega.

Spis treści: 

Endometrioza - co to jest

Endometrioza to rozrost błony śluzowej macicy (z łac. endometrium) poza jej obręb i obecność w miejscach, w których nie powinno jej być. Najczęściej są to:

  • jama otrzewna
  • jajniki
  • jajowody
  • pochwa
  • drogi moczowe
  • przewód pokarmowy.


Schorzenie może również występować w powłokach brzusznych kobiet po cięciu cesarskim i w bliźnie po nacięciu krocza po porodzie.

Co miesiąc śluzówka błony macicy złuszcza się, a jej tkanki usuwane na zewnątrz w postaci krwawienia miesiączkowego. Jednak u kobiet z endometriozą proces ten nie przebiega w taki sposób. Mimo przemieszczenia się endometrium poza obręb jamy macicy, błona nadal zachowuje się tak, jakby nadal była w jej wnętrzu. 

Stąd w okresie przedmiesiączkowym dochodzi do obrzmienia i bolesności ognisk choroby, co jest spowodowane gromadzeniem się krwi. Komórki we wszczepach, podobnie jak komórki endometrium, narastają, a potem złuszczają się w trakcie menstruacji. Złuszczaniu towarzyszy niewielkie krwawienie. Ponieważ jednak krew z owych wszczepów nie ma naturalnego ujścia, tworzą się blizny, zrosty, guzki, torbiele (np. czekoladowe na jajniku) i stany zapalne. To powoduje dodatkowy ból z powodu ucisku otaczających tkanek.
 

Endometrioza to jedna z przyczyn niepłodności - może doprowadzić do zniszczenia tkanki jajników, uszkodzenia jajowodów, a co za tym idzie ich niedrożności i w konsekwencji kłopotów z zapłodnieniem. 

Przyczyny powstawania choroby

Medycyna nie poznała jeszcze jednoznacznych przyczyn powstawania tego schorzenia. Wśród możliwych powodów wymienia się:

  • miesiączkowanie wsteczne - krew menstruacyjna poprzez jajowody dociera do jamy otrzewnej miednicy mniejszej i wylewa do niej drobiny tkanek, które dostają do brzucha,
  • zaburzenia układu immunologicznego,
  • genetyczne.

Objawy schorzenia

To bolesne schorzenie, które objawia się w postaci:

  • bolesnych, obfitych i (lub) nieregularnych miesiączek,
  • bólu brzucha podczas stosunków seksualnych,
  • bólu w okolicy krzyża, kości ogonowej, odbytu i miednicy,
  • krwawienia międzymiesiączkowego,
  • bardzo bolesnego jajeczkowania,
  • dolegliwości pokarmowych - niestrawność, wzdęcia, biegunki, zaparcia,
  • problemów z zajściem w ciążę,
  • zmęczenia,
  • bólu głowy,
  • zwiększonej podatności na infekcje.


To podstępna choroba - jej początkowe stadia mogą być bardzo dokuczliwe, a z kolei zaawansowane – zupełnie bezobjawowe.

Sprawdź, co mówią lekarze o endometriozie: 

  • Dr n. med. Patrycja Sodowska, specjalista ginekolog i położnik z Kliniki InviMed w Katowicach o przyczynach i objawach endometriozy.
  • Dr n. med. Marian Malinowski, ginekolog i położnik wyjaśnia, że endometrioza jest chorobą o wielu twarzach i nie zawsze objawia się bólem.
  • Dr n. med. Renata Jaczyńska, ginekolog położnik z Kliniki Położnictwa i Ginekologii Instytutu Matki i Dziecka w Warszawie o tym, czy trwające ponad rok silne bóle w podbrzuszu w czasie każdej miesiączki świadczą o endometriozie.

Kto choruje na endometriozę

Na chorobę cierpi od 8 do 15 procent kobiet w wieku rozrodczym, czyli prawie 200 milionów osób na świecie, w tym około milion w Polsce. Najczęściej rozpoznawana jest w wieku 25-29 lat. Ponieważ schorzenie ma podłoże genetyczne bywa tak, że  jeżeli np. choruje na nie matka, zwiększa się prawdopodobieństwo, że dotknie ono także córkę. Częściej chorują na nie:

  • bliźnięta jedno- i dwujajowe,
  • szczupłe kobiety,
  • osoby palące i nadużywające alkoholu.

Stopnie endometriozy

Do oceny stopnia zaawansowania choroby stosuje się klasyfikację opracowaną przez Amerykańskie Towarzystwo Płodności (ASRM):
 

Stopień  Nasilenie endometriozy
I  Minimalna
II     Łagodna
III Umiarkowana
IV  Ciężka


Łagodne przypadki endometriozy rzadziej powodują niepłodność, a do ich leczenia stosuje się metody farmakologiczne. Endometrioza trzeciego lub czwartego stopnia to najbardziej zaawansowane stadia schorzenia wymagające leczenia chirurgicznego.

Diagnozowanie schorzenia

Niestety wiele kobiet cierpi na nie latami, zanim padnie właściwa diagnoza. W Polsce kobiety czekają na to średnio dziesięć lat.

Bolesne miesiączkowanie jest dla ginekologa pierwszym sygnałem, że w grę może wchodzić schorzenie. W celu ustalenia jego przyczyn stosuje się:

  • badanie USG dopochwowe lub przezbrzuszne (nie zawsze daje jednoznaczny obraz sytuacji),
  • zabieg laparoskopii diagnostycznej (poprzez niewielkie nacięcie lekarz wprowadza do jamy brzusznej kamerkę, dzięki której może dokładnie obejrzeć na monitorze wnętrza brzucha), która pozwala potwierdzić bądź wykluczyć chorobę i dodatkowo pobrać wycinki do badania histopatologicznego,
  • rezonans magnetyczny,
  • czasami konieczne jest wykonanie laparotomii, czyli otwarcie powłok brzusznych.


Podczas badania ginekologicznego lekarz może zauważyć charakterystyczne zmiany na błonie śluzowej szyjki macicy i pochwy, powiększające się pod koniec cyklu i obkurczające po miesiączce. Endometrioza przyjmuje postać białych, czerwonych, niebieskich, brązowawych lub czarnych guzków.

Endometrioza nie jest chorobą nowotworową ale może zwiększać ryzyko niektórych nowotworów powstających na podłożu jej ognisk. Kobiety z endometriozą jajnikową mają 2-3 razy większe ryzyko wystąpienia raka jajnika.
 

Leczenie choroby

Endometrioza sama nie przejdzie (jest aktywna aż do menopauzy), a nieleczona będzie się pogłębiać. Wybór metody leczenia zależy od wieku kobiety i tego, czy chce urodzić dziecko:

  • u kobiet pragnących zostać matkami, zabiegiem laparoskopii można udrożnić jajowody oraz wyciąć ogniska choroby,
  • u pań, które nie chcą zajść w ciążę, stosuje się leki hormonalne, przeciwzapalne hamujące wytwarzanie estrogenów, a co za tym idzie przyrost endometrium.


Torbiele endometrialne będące częstym skutkiem endometriozy wymagają leczenia chirurgicznego - ogniska endometriozy usuwa się, a inne koaguluje (wypalanie za pomocą elektrody) lub leczenia farmakologicznego poprzez przyjmowanie hormonów hamujących wzrost endometrium.

W wielu przypadkach obserwuje się nawroty choroby, dlatego endometrioza jest uważana za trudną do wyleczenia. Stosowanie tabletek antykoncepcyjnych jedynie ogranicza postęp choroby i zmniejsza dolegliwości bólowe: miesiączki będą mniej bolesne, ale torbiele i ogniska choroby pozostaną takie, jak były.

W szczególnie ciężkich przypadkach (brak skuteczności farmakoterapii i leczenia chirurgicznego) czasami jedynym sposobem jej pokonania jest wycięcie macicy i jajników - histerektomia. Ale nawet tak mocna interwencja nie przynosi zawsze całkowitego wyleczenia u wszystkich operowanych kobiet - dolegliwości bólowe nadal występują u 15 procent z nich.

Endometrioza a ciąża

Oblicz swój potencjał płodności
Narzędzia dla rodziców mamotoja.pl

Schorzenie nie oznacza przekreślenia szans na urodzenie dziecka, jednak kobiety z endometriozą trudniej zachodzą w ciążę. Szacuje się, że aż 30 procent pań z tą chorobą boryka się z problemem z zajściem w ciążę.

Im bardziej jest zaawansowana, tym trudniej dochodzi do zapłodnienia. Endometrioza powoduje zamknięcie światła jajowodów, a co za tym idzie - zrosty jajowodów utrudniające przemieszczanie się komórki jajowej i zajście w ciążę.

W przypadku średnio lub bardzo zaawansowanego jej stadium, kiedy np. doszło do pokrycia jajników grubą warstwą zrostów, jajeczko nie może uwolnić się i zostać zapłodnione.

Odpowiednia dieta w endometriozie

Zdrowa dieta może zmniejszyć nasilenie dolegliwości i skłonność do ich występowania. Dlatego wybieraj: 

  • warzywa i owoce – mają przeciwutleniacze wzmacniające odporność i sprzyjające zachowaniu równowagi hormonalnej,
  • tłuste morskie ryby, olej rzepakowy i lniany, orzechy włoskie – zawierają kwasy omega-3 działające przeciwzapalnie i łagodzące skurcze macicy, przez co miesiączka jest mniej bolesna,
  • pełnoziarniste pieczywo, kasze, razowe makarony i brązowy ryż – dostarczają błonnik regulujący trawienie i obniżający poziom estrogenów.


Unikaj wieprzowiny, wołowiny i tłuszczy zwierzęcych, gdyż pobudzają wytwarzanie substancji zaostrzających stany zapalne i ból. Także kawa, alkohol i słodycze są niewskazane, gdyż nasilają objawy zespołu napięcia przedmiesiączkowego (PMS), który u kobiet z endometriozą ma i tak silniejszy przebieg.

Badania naukowców dowodzą, że spożywanie dużej ilości świeżych owoców i zielonych warzyw jest związane z 40 procentowym spadkiem ryzyka choroby.


Endometrioza jest cały czas jedną z najgroźniejszych, a jednocześnie stosunkowo najmniej znanych i prawidłowo leczonych chorób cywilizacyjnych. Dlatego tak ważna jest publiczna dyskusja na jej temat i dotarcie z informacjami o chorobie do jak największej grupy kobiet. Z pewnością służyć temu będzie zaplanowany na 16 listopada 2019 roku dzień otwarty „Wspólnie pokonajmy endometriozę", który odbędzie się w Medicus Clinic we Wrocławiu.

Dyskusję z udziałem lekarzy specjalistów - ginekologów, chirurga onkologa, dietetyka, psychodietetyka i fizjoterapeuty poprowadzi dziennikarka Hanna Lis, która otwarcie mówi o swoim wieloletnim cierpieniu z powodu endometriozy. Będzie to okazja do porozmawiania o przyczynach, objawach i najnowocześniejszych sposobach leczenia choroby.

W spotkaniu udział wezmą dr. n. med. Mikołaj Karmowski, nazywany pogromcą endometriozy, specjalizujący się w laparoskopowym leczeniu najbardziej zaawansowanych przypadków endometriozy głęboko naciekającej oraz prezes fundacji „Pokonać endometriozę" Lucyna Jaworska-Wojtas. 

Zobacz też: 

 


 

Jak wybrać fotelik dla noworodka do auta? - film

Endometrioza
Fotolia/mat.pras.
Mama
Jakie są objawy endometriozy? Jak ją leczyć?
Bolesne miesiączki i obfite krwawienia menstruacyjne mogą świadczyć o różnych schorzeniach dróg rodnych, a jednym z nich może być endometrioza. Co to za choroba? Jakie są jej objawy? Jakie mogą być jej konsekwencje? Wątpliwości na temat endometriozy rozwiewa ginekolog położnik prof. dr hab. n. med. Violetta Skrzypulec-Plinta.

 Co to jest endometrioza? Endometrioza to obecność błony śluzowej macicy w miejscach, w których nie powinno jej być – najczęściej w jamie otrzewnej, jajnikach i jajowodach. Nie wiadomo, jaka jest przyczyna takiego stanu rzeczy. Istnieje teoria, tzw. miesiączkowania wstecznego, czyli w trakcie krwawienia przez jajowody do jamy otrzewnowej wylewa się krew menstruacyjna, drobiny tkanki złuszczają się i dostają do brzucha. Prawdopodobnie jest to choroba, która łączy się z zaburzeniem układu immunologicznego. Endometrioza dotyka 8-15% kobiet w okresie reprodukcji. Jest jedną z częstszych przyczyn hospitalizacji na oddziałach ginekologicznych i drugą, po mięśniakach macicy, przyczyną usunięcia macicy (histerektomii). Co może świadczyć o endometriozie? To, co powinno przede wszystkim zaniepokoić, to mocny ból podczas miesiączki oraz obfite krwawienia. Dodatkowo lekarz podczas badania może zauważyć charakterystyczne zmiany na błonie śluzowej szyjki macicy i pochwy, które powiększają się pod koniec cyklu, trochę się obkurczają po miesiączce. Ogniska endometriozy przyjmują postać białych, czerwonych, niebieskich, brązowawych lub czarnych guzków. Ich ciemne zabarwienie spowodowane jest krwawieniem i odkładaniem się złogów hemosyderyny, która jest białkiem magazynującym żelazo, a powstającym z erytrocytów w procesie ich rozpadu. Wygląd ognisk endometrialnych zależy też od czasu trwania choroby. Zobacz też: 3 ważne objawy owulacji - poznaj je Jak diagnozuje się endometriozę? Niestety, endometriozy nie da się zdiagnozować poprzez żadne wskaźniki biochemiczne czy biofizyczne. Dlatego wychodzimy z założenia, że jeżeli pojawia się bardzo mocny ból podczas cyklu miesiączkowego, to być może jest to endometrioza. Należy zastosować u pacjentki tabletki antykoncepcyjne i sprawdzić, czy po ich zastosowaniu ból się zmniejsza. Jeżeli tabletki hormonalne dają tylko...

Endometrioza - objawy
Adobe Stock
Problemy z zajściem w ciążę
Endometrioza objawy - są one bardzo często mylone z miesiączką
Masz bolesne miesiączki, ból krzyża i podczas stosunku? A może trudności z zajściem w ciążę? Nie bagatelizuj tych objawów – to może być endometrioza.

Bardzo trudny do zniesienia ból brzucha i złe samopoczucie to częsta dolegliwość miesiączkujących kobiet. Ale nie zawsze ich powodem jest comiesięczne krwawienie. Mniej więcej u jednej na 10 kobiet jest to sygnał poważnej choroby - endometriozy. Zobacz, jakie ma objawy i nie lekceważ ich.  Co to jest endometrioza Endometrioza polega na rozroście błony śluzowej macicy (endometrium) poza jej obręb i obecności w miejscach, w których nie powinno jej być. Najczęściej są to jajniki, jajowody, drogi moczowe, jelita, pochwa. Mimo przemieszczenia się endometrium poza obręb jamy macicy, błona nadal zachowuje się tak, jakby nadal była w jej wnętrzu.  Stąd w okresie przedmiesiączkowym dochodzi do obrzmienia i bolesności ognisk choroby, co jest spowodowane gromadzeniem się krwi. Komórki we wszczepach, podobnie jak komórki endometrium, narastają, a potem złuszczają się w trakcie menstruacji. Złuszczaniu towarzyszy niewielkie krwawienie. Ponieważ jednak krew z owych wszczepów nie ma naturalnego ujścia, tworzą się blizny, zrosty, guzki, torbiele i stany zapalne. To powoduje dodatkowy ból z powodu ucisku otaczających tkanek. Endometrioza - objawy Potworny ból, opisywany jako rwący, przeszywający, szarpiący, promieniujący do nóg, pośladków, krzyża, lędźwi, odbytu to wspólny mianownik dla bardzo wielu kobiet cierpiących na endometriozę. Do najczęstszych objawów mogących wskazywać na nią należą: bolesne i obfite miesiączki (w pierwszych dniach okresu zużywa się więcej niż 10 podpasek na dobę i trwa on powyżej 7 dni), plamienie i krwawienie między miesiączkami, problemy z zajściem w ciążę, odczuwanie bólu podczas kontaktów intymnych (dyspareunia), silny zespół napięcia przedmiesiączkowego (PMS), bolesne oddawanie moczu oraz stolca, ból brzucha w czasie owulacji, przewlekłe bóle w obrębie miednicy (trwające co...

kobieta, ból brzucha
Fotolia
Starania o dziecko
Ból podbrzusza – czy to endometrioza?
Comiesięczny ból w podbrzuszu to norma, jednak gdy ból jest naprawdę silny, warto przyjrzeć się jego przyczynie. Być może to endometrioza. Co to jest, jakie badania trzeba zrobić, by potwierdzić to schorzenie – odpowiada dr Renata Jaczyńska z Instytutu Matki i Dziecka.

Od ponad roku cierpię na silne bóle w podbrzuszu w czasie każdej miesiączki. Lekarze podejrzewają endometriozę. Czy to coś poważnego? Basia z Warszawy Przyczyną powstawania endometriozy w miednicy mniejszej jest krew miesiączkowa, która z fragmentami błony śluzowej macicy przedostaje się jajowodami do jamy brzusznej. Błona śluzowa znajdująca się w obrębie jajników czy w otrzewnej podlega też cyklicznemu działaniu hormonów, co powoduje gromadzenie się wydzieliny miesiączkowej. Efekt? W miednicy mniejszej powstają zrosty i torbiele, które mogą być przyczyną silnego bólu. Endometrioza – przyczyny i rozpoznanie Endometrioza to jedna z przyczyn niepłodności, może doprowadzić do zniszczenia tkanki jajników, uszkodzenia jajowodów, co powoduje ich niedrożność. Gdy w trzeciej i czwartej dekadzie życia miesiączki stają się: bolesne obfite przedłużone, warto poddać się laparoskopii diagnostycznej, w czasie której pobiera się materiał do badania histopatologicznego – na tej podstawie można rozpoznać chorobę. Leczenie endometriozy Wybór metody leczenia endometriozy zależy od wieku pacjentki i chęci posiadania dziecka. Torbiele endometrialne – częsty „efekt” endometerozy – wymagają: leczenia chirurgicznego – w czasie operacji nawet kilkumilimetrowe ogniska endometriozy w miednicy mniejszej są widoczne: niektóre z nich usuwa się, a inne koaguluje (wypalanie za pomocą elektrody) leczenia farmakologicznego. ZOBACZ TEŻ: dlaczego boli mnie brzuch przed miesiączką?  

Nasze akcje
dziecko na szczepieniu
O szczepieniach
Szczególne znaczenie szczepień przeciw pneumokokom u niemowląt i dzieci w dobie pandemii COVID-19
Partner
Miasteczko Zmysłów 2
Małe dziecko
Odwiedź Miasteczko Zmysłów i poznaj jego atrakcje!
Partner
KINDER Niespodzianka WSCW
Rozwój dziecka
Poznaj świat emocji dziecka! Ruszyła akcja Widzę, Słyszę, Czuję, Wiem
Partner
mata na piknik
Pielęgnacja
Jedziecie na piknik? Oto 6 wskazówek, dzięki którym się uda!
Partner
Polecamy
Porady
jak ubierać noworodka latem
Noworodek
Jak ubierać noworodka latem, żeby go nie przegrzać?
Małgorzata Wódz
Nowe urlopy dla rodziców
Prawo i finanse
Nowe urlopy dla rodziców w 2022 roku: od kiedy więcej dni wolnych?
Małgorzata Sztylińska-Kaczyńska
Bon turystyczny: jak wykorzystać w 2022?
Aktualności
Gdzie można wykorzystać bon turystyczny – lista podmiotów + zmiany przepisów
Ewa Janczak-Cwil
Rabarbar w ciąży
Dieta w ciąży
Czy w ciąży można jeść rabarbar? Tak, ale trzeba pamiętać o jednej rzeczy
Luiza Słuszniak
imiona unisex
Imiona
Imiona unisex – jak nazwać dziecko bez wskazywania na płeć? 168 propozycji!
Ewa Janczak-Cwil
biegunka w ciąży
Zdrowie w ciąży
Biegunka w ciąży: przyczyny i leczenie rozwolnienia w ciąży i przed porodem
Ewa Janczak-Cwil
bon turystyczny do kiedy
Aktualności
Bon turystyczny 2022 – ważność bonu. Do kiedy można wykorzystać?
Małgorzata Wódz
zapłodnienie
Starania o dziecko
Zapłodnienie: przebieg, objawy, kiedy dochodzi do zapłodnienia
Magdalena Drab
Czop śluzowy
Przygotowania do porodu
Czop śluzowy – co to, jak wygląda, kiedy odchodzi?
Joanna Biegaj
wyprawka noworodka
Niemowlę
Wyprawka dla noworodka na lato: ubranka i rzeczy do szpitala [LISTA ZAKUPÓW]
Małgorzata Wódz
uczulenie na jad pszczeli / uczulenie na jad osy
Zdrowie
Uczulenie na jad pszczeli i jad osy: objawy, co robić i jak przebiega leczenie
Katarzyna Pinkosz
Szparagi w ciąży: czy można jeść, właściwości, przeciwwskazania
Dieta w ciąży
Szparagi w ciąży: czy można jeść, właściwości, przeciwwskazania 
Luiza Słuszniak
jak pobrać bon turystyczny
Prawo i finanse
Jak pobrać i aktywować bon turystyczny: instrukcja rejestracji na PUE ZUS (krok po kroku)
Milena Oszczepalińska
domowe sposoby na komary
Aktualności
Domowe sposoby na komary: co robić, żeby komary nie gryzły?
Joanna Biegaj
twardy brzuch w ciąży
Zdrowie w ciąży
Twardy brzuch w ciąży – kiedy napięty brzuch jest powodem do niepokoju?
Ewa Cwil
plan porodu
Lekcja 2
Plan porodu: jak go napisać, czy jest obowiązkowy? Wzór do druku
Małgorzata Wódz
pozytywny test ciążowy
Ciąża
Pozytywny test ciążowy – co dalej? Kiedy test ciążowy jest fałszywie pozytywny?
Joanna Biegaj
plamienie implantacyjne
Objawy ciąży
Plamienie implantacyjne: co to jest, jak wygląda, ile trwa? Czy zawsze występuje w ciąży?
Małgorzata Wódz