Marzena od blisko piętnastu lat uczy matematyki w szkole podstawowej. Dziś coraz częściej ma wrażenie, że na zebraniach, zamiast z partnerami w wychowaniu, rozmawia z klientami składającymi reklamację. Jedni rodzice żądają kolejnej szansy na lepszą ocenę, inni oczekują, że szkoła natychmiast rozstrzygnie każdą dziecięcą sprzeczkę. Każdy chce oszczędzić dziecku porażki.

WIDEO…

player placeholder

– Nie chodzi mi o rodziców, którzy pilnują bezpieczeństwa dzieci i interesują się ich nauką. Tacy są niezbędni. Mam na myśli dorosłych, którzy chcieliby urządzić szkołę tak, by ich dziecko nigdy nie usłyszało „nie”, nie dostało słabszej oceny i nie musiało zrobić niczego trudnego. Toż to przepis na wychowanie życiowych fajtłap – mówi nauczycielka.

Ocena nie może być słabsza niż czwórka. „To proszę dać mu jeszcze jeden termin”

Kilka tygodni temu Marzena oddała klasie szóstej sprawdziany. Jeden z chłopców dostał trójkę. Jeszcze tego samego wieczoru jego mama napisała do nauczycielki obszerną wiadomość.

Zobacz także:

Kobieta domagała się natychmiastowej poprawy oceny. Kiedy usłyszała, że zasady poprawiania sprawdzianów określa statut szkoły i że syn może skorzystać z przewidzianego w nim terminu, zapytała, co stanie się, jeśli poprawa też nie pójdzie po jego myśli. Oczekiwała kolejnego podejścia, a potem ewentualnie następnego, aż chłopiec uzyska wynik, który uzna za satysfakcjonujący.

– Odpisałam, że szkoła jest miejscem nauki, a nie automatem do wydawania piątek. Poprawa ma pomóc uczniowi wykazać, że opanował materiał, ale nie może polegać na powtarzaniu sprawdzianu bez końca. Mama przyjęła to jak osobistą zniewagę. Napisała, że ograniczam jej synowi szanse na sukces – opowiada Marzena.

Jedna z uczennic po słabszym sprawdzianie rozpłakała się ze strachu przed reakcją mamy.

– Powiedziała mi: „Mama będzie zawiedziona, bo mówiła, że mam być najlepsza”. Wtedy naprawdę zrobiło mi się przykro. Przecież ocena powinna dawać informację, czego jeszcze trzeba się nauczyć, a nie decydować o wartości dziecka – podkreśla.

Każdą sprzeczkę między uczniami ma rozstrzygnąć wychowawca

Kolejnym polem interwencji są relacje rówieśnicze. Zdaniem Marzeny część rodziców traktuje nawet drobną sprzeczkę jak poważny incydent.

– Oczywiście, są sytuacje, w których szkoła musi zareagować. Ale zwykłe nieporozumienie, w którym nikt nie jest zagrożony, może być okazją do nauczenia się rozmowy, przeprosin i kompromisu. Jeśli dorośli natychmiast przejmują ster, dzieci nawet nie próbują się dogadać – ocenia nauczycielka.

Bywa i tak, że uczeń opowiada w domu o kłótni, rodzic natychmiast wysyła oskarżycielską wiadomość, a nazajutrz okazuje się, że dzieci dawno się pogodziły. Konflikt trwa już tylko między dorosłymi.

– Zamiast pytać dziecko: „Co możesz zrobić, żeby to wyjaśnić?”, niektórzy od razu mówią: „Ja to załatwię”. A potem dziwią się, że nastolatek nie potrafi samodzielnie odbyć trudnej rozmowy – zauważa.

Nie lubi biegać? Najłatwiej wypisać zwolnienie z WF-u

Kolejnym przykładem jest wychowanie fizyczne. Marzena nie prowadzi WF-u, ale od kolegów słyszy, jak często tłumaczą się z tego, że dzieci się męczą i nie zawsze ćwiczą z entuzjazmem.

Jeden z ojców przyszedł niedawno na rozmowę, bo syn nie chciał brać udziału w ćwiczeniach wytrzymałościowych. Chłopiec był zdrowy, nie zgłaszał dolegliwości ani ograniczeń, po prostu nie przepadał za bieganiem. Ojciec zapowiedział, że będzie przynosił kolejne usprawiedliwienia.

– Po co go zmuszać do czegoś, czego nie lubi? – zapytał.

– Nie chodzi o to, by ignorować ból, chorobę, czy rzeczywiste przeciwwskazania. W takich sytuacjach dziecko potrzebuje dostosowania aktywności albo zwolnienia zgodnego z zasadami. Ale jeśli jedynym powodem jest niechęć do wysiłku, warto je zachęcić, poszukać odpowiedniej formy ruchu, pomóc mu oswoić trudność. Nie skreślać całego przedmiotu po pierwszym „nie chce mi się” – tłumaczy Marzena.

W szkole trzeba czasem rozwiązać trudne zadanie, przeczytać mniej ciekawą lekturę albo spróbować ćwiczenia, w którym nie jest się najlepszym. Bo na tym polega nauka i zdobywanie nowych doświadczeń.

Rodzic z dziennikiem elektronicznym w ręku chce kontrolować każdy krok

Do tego dochodzi nieustanny nadzór nad pracą nauczycieli. Wiadomości w dzienniku elektronicznym przychodzą wieczorami, w weekendy, czasem kilka minut po lekcji. Dlaczego zadano tyle pracy? Dlaczego pani odpytała akurat moje dziecko? Dlaczego syn nie siedzi z kolegą? Dlaczego nie dostał pochwały, skoro się starał?

– Bywa, że rodzic oczekuje odpowiedzi niemal natychmiast. Jeśli nie odpiszę tego samego dnia, następna wiadomość zaczyna się od pretensji, że ignoruję sprawę. A ja po lekcjach również mam dom i rodzinę. Nie mogę być dostępna przez całą dobę – mówi Marzena.

Jedna z matek przekonywała ją, że córka musi siedzieć w pierwszej ławce, bo inaczej „nie będzie się rozwijała”. Nie chodziło o żadne zalecenia, tylko o to, że z przodu siedziała przyjaciółka dziewczynki. Gdy nauczycielka odmówiła natychmiastowej zmiany, usłyszała pretensje.

– Tylko że w klasie jest ponad dwadzieścioro dzieci. Każde ma swoje potrzeby i oczekiwania. Nie da się ułożyć całego planu dnia pod życzenie jednej rodziny, choćby jej intencje były najlepsze – tłumaczy.

Dziecko ma prawo do błędu, rozczarowania i własnego wysiłku

Według Marzeny największą cenę za tę nadopiekuńczość płacą sami uczniowie. Coraz częściej spotyka dzieci, które przy pierwszej trudności nie pytają, jak sobie z nią poradzić, tylko proszą, by zadzwonić do mamy. Nie chcą wyjaśnić nieporozumienia z kolegą, bo „rodzice już napisali”. Nie pytają o zasady poprawy sprawdzianu, bo „tata wszystko ustali”.

– Nie mam pretensji do tych dzieci. One robią dokładnie to, czego zostały nauczone. Jeśli przez lata ktoś usuwał im z drogi każdą przeszkodę, trudno oczekiwać, że nagle zaczną odważnie podejmować decyzje – mówi nauczycielka.

Rodzice mylą czasem ochronę dziecka przed niebezpieczeństwem z ochroną przed samym życiem. Tymczasem trójka, przegrany mecz czy sprzeczka z kolegą nie muszą być katastrofą. Przy wsparciu dorosłych uczą, że błąd można naprawić, a do celu dochodzi się czasem po kilku próbach.

Marzena nie nawołuje do obojętności. Dziecko krzywdzone przez rówieśników potrzebuje zdecydowanej ochrony, uczeń z trudnościami zdrowotnymi odpowiednich dostosowań, a ten niesprawiedliwie oceniony ma prawo domagać się wyjaśnienia. Nauczyciele również popełniają błędy i powinni umieć się do nich przyznać. Nie każda interwencja rodzica jest roszczeniowością.

– Marzy mi się tylko, żebyśmy znów grali do jednej bramki. Żeby rodzic nie traktował trójki jak wyroku, sprzeczki jak szkolnego skandalu, a wysiłku fizycznego jak krzywdy wyrządzanej dziecku. Naprawdę nie wychowamy samodzielnych ludzi, jeżeli za każdym razem ktoś będzie podejmował za nich walkę – podsumowuje.

Zobacz także: MEN dokręca śrubę uczniom: koniec z prywatnością w szkołach. Dyrektor zajrzy do plecaka i przeszuka kurtkę dziecka