Zaczęło się od pytania, które pewnie zadaje sobie wielu rodziców: czy naprawdę da się pomóc dziecku myśleć sprawniej, szybciej kojarzyć, lepiej zapamiętywać? Przekopałam się przez liczne badania, a wnioski okazały się zaskakująco proste. Nie chodzi o drogie kursy ani o aplikacje, które obiecują cuda. Chodzi o kilka minut dziennie i o to, co i tak macie pod ręką.
WIDEO…
Wspólne czytanie, które naprawdę rozwija mózg
Pierwszy trik wygląda banalnie, bo większość z nas czyta dzieciom przed snem. Ale sztuka tkwi w tym, jak to robimy. Zamiast tylko odczytywać tekst, warto zatrzymywać się i pytać: co się teraz wydarzy, dlaczego bohater tak postąpił, co ty byś zrobił na jego miejscu. Badania eksperymentalne pokazują, że takie aktywne, interaktywne czytanie, szczególnie przed czwartym rokiem życia, wspiera rozwój poznawczy wyraźniej niż samo posiadanie książek w domu.
To rozwija słownictwo, rozumienie ze słuchu i umiejętność budowania własnej opowieści. Kilka minut takiego czytania zdziała cuda, jeśli zamienimy bierne słuchanie w prawdziwą rozmowę o historii. Zachęcanie dziecka, żeby opowiedziało książkę własnymi słowami albo połączyło ją ze swoim doświadczeniem, działa dużo mocniej niż kolejna przeczytana strona.
Rozmowa i zabawa, które ćwiczą pamięć i myślenie
Drugi trik to coś, co dzieje się między nami a dzieckiem na co dzień, choć rzadko o tym myślimy jak o treningu. Chodzi o rozmowę. Zadawanie pytań otwartych, rozwijanie wypowiedzi dziecka i zachęcanie go do wyjaśniania własnych pomysłów to jedna z najlepiej potwierdzonych naukowo form stymulacji rozwoju. Dziesięć minut rozmowy bez telefonu, o tym, co wydarzyło się w ciągu dnia, robi więcej, niż się wydaje.
Do tego dochodzi zabawa, która wymaga myślenia. Klocki, puzzle, układanki, sortowanie przedmiotów, gry planszowe czy liczenie podczas gotowania ćwiczą planowanie, pamięć roboczą i rozwiązywanie problemów. Co ważne, pamięć roboczą najlepiej rozwijać przez prawdziwe czynności, czyli przepisy kuchenne wykonywane krok po kroku, zapamiętywanie listy zakupów albo powtarzanie poleceń, a nie tylko przez komercyjne aplikacje do treningu mózgu. Najlepsza zabawa jest częściowo kierowana przez dziecko, a my możemy podsuwać pytania i strategie.
Muzyka, ruch i sen, czyli fundament, o którym łatwo zapomnieć
Trzeci trik to codzienna porcja muzyki, ruchu i zdrowego snu, która tworzy grunt pod całą resztę. Śpiewanie, klaskanie, rytmizowanie i wspólne granie wspierają słuch, język i koordynację, a aktywna nauka gry może wzmacniać pamięć werbalną i koncentrację uwagi. Warto jednak pamiętać, że muzyka jest cenna sama w sobie, nawet jeśli nie jest gwarancją wyższego IQ.
Nie wolno też pomijać ruchu i snu. Bieganie, wspinanie, taniec i zabawa na dworze wspierają uwagę, samoregulację i samopoczucie, a to przekłada się na łatwiejsze uczenie się. Zmęczenie natomiast utrudnia skupienie i zapamiętywanie, dlatego stała pora snu i ograniczenie biernego wpatrywania się w ekran mają realne znaczenie.
Na koniec jedna uczciwa uwaga. Nie istnieje magiczny sposób na szybkie podbicie IQ, a liczby podawane w badaniach to średnie dla całych grup, nie obietnica dla konkretnego dziecka. Ale częste, radosne interakcje z dorosłym, odrobina czytania z pytaniami, rozmowa i zabawa naprawdę rozwijają myślenie. I dobra wiadomość jest taka, że na to wszystko wystarczy kilka minut dziennie.
Źródło: Science Daily, Developmental Science
Zobacz też: Ta polska bajka to hit wśród psychologów. Jak żadna inna rozwija mowę i wyobraźnię, a trwa tylko 8 minut
