karmienie piersią niemowlaka
Adobe Stock
Karmienie

Karmienie noworodka piersią – podstawowe zasady

Karmienie piersią to najlepszy sposób żywienia dziecka w pierwszych miesiącach życia. Nie wiesz, jak karmić piersią? Sprawdź, w jaki sposób przystawiać noworodka do piersi, jak często należy to robić, ile minut dziecko powinno ssać pierś. Oto krótki poradnik karmienia piersią, który rozwiewa najczęstsze wątpliwości i pozwala radzić sobie z przeciwnościami w pierwszych dniach laktacji.
Edyta Brala
Edyta Brala
Konsultacja merytoryczna

Zgodnie z zaleceniami Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) dziecko przez pierwszych 6 miesięcy powinno być karmione wyłącznie piersią. To najlepszy sposób żywienia noworodka i młodszego niemowlęcia. Jest również bardzo prosty, pod warunkiem, że uda się pokonać trudności pojawiające się w pierwszych dniach i tygodniach po porodzie. 

Wyłączne karmienie piersią może trwać także nieco krócej niż 6 miesięcy. Mówią o tym najnowsze zalecenia Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia Dzieci (PTGHiŻ) dotyczące rozszerzania diety niemowląt, opublikowane na początku 2021 roku. Zgodnie z nimi karmiąca mama może zacząć wprowadzać do diety dziecka dodatkowe produkty nie wcześniej niż w 17 tygodniu życia niemowlęcia (początek piątego miesiąca) i nie później niż w 26 tygodniu (początek 7 miesiąca życia).

Choć karmienie piersią jest czynnością naturalną, wiele kobiet nie wie, w jaki sposób należy karmić dziecko. Podajemy najważniejsze zasady karmienia noworodka.

Spis treści: 

Czy można przekarmić dziecko karmione piersią?

Jak karmić piersią?

Karmienie piersią powinno być wygodne arówno dla dziecka, jak i dla jego mamy. Wypróbuj specjalne pozycje do karmienia. Możesz karmić na leżąco, siedząco, możesz też dopasować pozycję do apetytu dziecka i ilości pokarmu, jaką masz w piersiach.​ Prawidłowe przystawienie dziecka do piersi i wybranie odpowiedniej pozycji do karmienia ma duży wpływ na powodzenie w karmieniu piersią. 

Karmienie piersią krok po kroku 

  1. Połóż się wygodnie na boku, oprzyj głowę na poduszce lub usiądź w wygodnej pozycji (ważne, żeby plecy były podparte). Możesz wypróbować też inne polecane pozycje do karmienia piersią.
  2. Ułóż dziecko na boku, zwrócone twarzą w twoją stronę (brzuch dziecka skierowany do brzucha mamy).
  3. Głowę dziecka ułóż w zgięciu swojego łokcia, a plecy podeprzyj przedramieniem.
  4. Twarz dziecka powinna się znajdować na wysokości twoich piersi, abyś nie musiała się nachylać podczas karmienia.
  5. Dotknij brodawką ust noworodka i delikatnie je połaskocz, aby obudził się odruch szukania.
  6. Gdy dziecko otworzy usta, przytul go do siebie.
  7. Pamiętaj, by zawsze przysuwać dziecko do piersi, a nie pierś do dziecka.

Czy noworodek prawidłowo chwyta pierś?

Aby upewnić się, że dziecko jest prawidłowo przystawione do piersi, podczas karmienia, zwróć uwagę:

  • czy w buzi dziecka znajduje się brodawka wraz z dużą częścią otoczki,
  • czy słychać wyraźne odgłosy przełykania, które przypominają postękiwanie, gdy dziecko ssie pierś.


Jeśli dziecko wciągnęło ustami brodawkę, a gdy ssie – cmoka, oznacza to, że chwyciło pierś zbyt płytko. Włóż mały palec w kącik ust noworodka i przerwij ssanie. Po chwili spróbuj jeszcze raz przystawić dziecko do piersi. Jeśli noworodek nieprawidłowo ssie, nie wypije tyle mleka, ile potrzebuje. To sprawia też, że podczas kolejnego karmienia w piersiach będzie mniej pokarmu. 

Akademia Młodych Rodziców
Akademia Młodych Rodziców
Maluszek nie chce ssać? A może nie rozstaje się z piersią? Mamy gotowe rozwiązania!

Co ile karmić noworodka piersią?

Młode mamy często zastawiają się, jak często karmić noworodka w pierwszych dniach po porodzie. Dziecko powinno być karmione na żądanie, czyli tyle razy, ile ma ochotę ssać.

Karmienie piersią na żądanie to doskonały sposób na pobudzenie laktacji – piersi zaczynają produkować tyle mleka, ile dziecko potrzebuje. Normą jest 8-12 karmień w ciągu doby, ale w pierwszym miesiącu życia niektóre dzieci domagają się karmienia nawet co godzinę.

Kiedy pierwsze karmienie noworodka?

Pierwsze karmienie noworodka powinno odbyć się tuż po porodzie – najlepiej w ciągu dwóch pierwszych godzin życia dziecka. Noworodek jest wyposażony w odruchy, które mu w tym pomagają. Położony na brzuchu mamy próbuje podpełznąć do piersi i ją ssać. To niezwykły widok dla młodych rodziców.

Podczas pierwszego karmienia, dziecko wysysa zaledwie kilka kropel pierwszego pokarmu, tzw. siary. Ma ona ogromne znaczenie dla wspierania odporności dziecka. Prawdziwe mleko pojawi się w pierwszych trzech dobach. Nie przejmuj się, że twoje piersi produkują jeszcze niewiele pokarmu. Przystawiaj dziecko jak najczęściej, to sprzyja pobudzeniu laktacji.

Dlaczego noworodek często domaga się piersi? 

  • Noworodek ma bardzo małą pojemność żołądka. W trakcie jednego karmienia wypija niewiele mleka.
  • Pokarm kobiecy jest szybko trawiony i dziecko szybciej staje się głodne.
  • Laktacja nie jest jeszcze ustabilizowana, są dni, kiedy pokarmu jest mniej pokarmu w piersiach i dziecko musi jeść częściej. 

Jak długo karmić noworodka piersią?

Ile minut powinno trwać karmienie noworodka? Przyjmuje się, że karmienie trwa zwykle 10–20 minut. Każde dziecko ssie jednak w swoim tempie. Niektóre dzieci opróżniają pierś w 10 minut, inne lubią być karmione dłużej. Dużo zależy od tego, jak bardzo dziecko jest głodne.

Karmienie piersią – ilość pokarmu

W pierwszych dniach po porodzie noworodek je niewielkie ilości pokarmu. Dziecko ma jeszcze bardzo mały żołądek, który nie jest w stanie pomieścić większej ilości mleka. Dodatkowo piersi kobiety nie produkują jeszcze zbyt wiele pokarmu. Nie oznacza to jednak, że noworodek jest głodny – siara, czyli pierwsze mleko, jest bardzo odżywcza. Dziecko je dokładnie tyle, ile potrzebuje jego organizm.

Ile pokarmu otrzymuje noworodek:

  • w pierwszej dobie życia – ok. 6-7 ml w trakcie jednego karmienia,
  • tygodniowe dziecko – 60-70 ml w trakcie jednego karmienia,
  • dwutygodniowe dziecko – 100 ml i więcej w trakcie jednego karmienia,
  • czterotygodniowe dziecko – 600-700 ml na dobę (dziecko o wadze 5 kg).

Skąd wiadomo, ile pokarmu wyssał noworodek?

Rodzice karmiący mlekiem modyfikowanym wiedzą dokładnie, ile dziecko zjada. W przypadku karmienia piersią jest inaczej. Dziecko raz zje mniej, raz więcej. Gdy zgłodnieje, będzie głośno domagać się piersi.

O tym, czy dziecko się najada, zwykle świadczy jego zachowanie. Jeśli karmienie odbywa się nie rzadziej niż 7–10 razy na dobę, a noworodek jest zadowolony, pogodny, nie należy się martwić.

Powodem do niepokoju może być:

  • marudzenie dziecka
  • rzadkie i krótkie karmienia
  • częsty płacz.


W takiej sytuacji należy zważyć dziecko w przychodni, aby upewnić się, ile przybiera na wadze. W pierwszych trzech miesiącach dziecko powinno przybierać na wadze 140–210 g tygodniowo. Jeżeli tyle właśnie przybiera, nie musisz się niepokoić. Jeśli przybiera mniej, porozmawiaj z położną, doradcą laktacyjnym lub pediatrą. Być może rzeczywiście masz mało mleka lub źle przystawiasz dziecko piersi. Trzeba to zmienić. Poproś o pomoc położną lub doradcę laktacyjnego.

Konkurs „Narodziny rodziny”
Konkurs „Narodziny rodziny”
Jesteś rodzicem niemowlaka? Opisz swoją historię i wygraj wózek spacerowy!

Czy wybudzać noworodka do karmienia piersią?

Według zaleceń Amerykańskiej Akademii Pediatrii (AAP) w przypadku noworodków przerwa w karmieniu (piersią lub butelką) nie powinna trwać dłużej niż 4 godziny. Jeśli więc maluch śpi – do ukończenia 2. tygodnia życia powinnaś go wybudzać na karmienie. Jeśli dziecko jest starsze i dobrze przybiera na wadze – wybudzanie nie jest konieczne. Maluch powinien być karmiony piersią, gdy sam da znać, że doskwiera mu głód. 

Jak wybudzać noworodka do karmienia? Możesz to zrobić delikatnie odkrywając lub dotykając dziecko, mówiąc do niego, podnosząc je lub zapalając światło, które po rozpoczęciu karmienia możesz przygasić. 

Pamiętaj, że nocne karmienia piersią są bardzo ważne ważne w pierwszych miesiącach życia dziecka. W twoim organizmie wydziela się duża ilość prolaktyny, masz więc więcej mleka. Nocny pokarm jest też bardziej kaloryczny i zawiera dużo kwasów tłuszczowych omega-3, cennych dla mózgu.

Czy dziecko ssie pierś, tylko by zaspokoić głód?

Głód nie jest jedynym powodem ssania piersi. Niektóre dzieci mają większą potrzebę ssania. Warto zwracać uwagę, czy noworodek naprawdę ssie, czy traktuje pierś jak smoczek. Gdy słyszysz leciutkie postękiwanie (odgłos przełykania pokarmu), oznacza to, że ssie i je. Jeśli tylko czasem porusza buzią, raczej zaspokaja tylko potrzebę ssania lub bliskości. Łagodnie wyjmij pierś z ust dziecka i poczekaj chwilę, aż odbije mu się połknięte powietrze. Jeśli za jakiś czas znów zechce ssać, zaproponuj drugą pierś.
 

Zobacz też:

karmienie piersią
Panthermedia
Karmienie
Karmienie noworodka: 7 błędów, których lepiej nie popełniać
Wydaje się proste: wystarczy podać noworodkowi pierś, gdy tylko jest głodny. Ale... skąd wiedzieć, kiedy jest głodny i czy się najadł? Karmienie piersią noworodka nie zawsze idzie jak po maśle.

Karmienie piersią noworodka nie zawsze jest proste. Rzadko karmienie piersią noworodka wygląda tak, jak to sobie wyobrażałaś: dziecko wpatruje się w ciebie i spokojnie ssie pierś. Bywa i tak, że noworodek nie chce ssać, krztusi się mlekiem, płacze. Albo odwrotnie: w ogóle nie daje się „odłączyć” od cycusia. Powodem tych kłopotów często są błędy. Nie popełniaj tych błędów!  1. Nie podawaj piersi za każdym razem, gdy noworodek zapłacze Płacz nie zawsze jest spowodowany głodem . Dlaczego noworodek płacze ? Płacz to mowa noworodka. Gdy noworodek płacze, to mówi ci o rzeczach, które mu się nie podobają: uwiera go pieluszka, dokucza pragnienie, boli brzuszek, bo napił się za dużo mleka. Może noworodek wcale nie chce jeść, tylko chciałby się trochę przytulić? Podejdź do niego, weź go na ręce, sprawdź, co się dzieje. Przecież gdy ciebie boli brzuch, też nie masz ochoty na jedzenie.    2. Nie denerwuj się, jeśli noworodek jest niespokojny, gdy karmisz go piersią   Nie myśl, że z tobą coś jest nie w porządku albo, że Twoje mleko jest słabej jakości lub nawet dziecku szkodzi. Jeśli noworodek wierci się i popłakuje, gdy karmisz go, to może po prostu boli go brzuszek? Uspokój dziecko, pogłaszcz je po brzuszku, ponoś chwilę na rękach, uśmiechnij się do niego. Gdy przestanie się złościć, zaproponuj pierś. Ale w chwili spokoju zwróć uwagę na to, co jesz: może w Twoim menu jest coś, co dziecku szkodzi? Na liście podejrzanych są głównie: kawa, herbata i wszelkie dania smażone.        3. Gdy karmisz noworodka piersią, nie musisz pić mleka i bawarki Gdy karmisz noworodka piersią, nie musisz pić mleka ani bawarki - to nieprawda, że bawarka wzmaga laktację. Mleko i nabiał są potrzebne (jeśli ty lub twoje dziecko nie macie alergii pokarmowej na mleko ), ale we wszystkim konieczny jest umiar....

odciąganie mleka
Adobe Stock
Karmienie
Karmienie mieszane: jak karmić piersią i mlekiem modyfikowanym [ZASADY]
Karmienie mieszane to karmienie częściowo piersią, a częściowo butelką. Takie karmienie może być konieczne, gdy masz za mało pokarmu, wracasz do pracy lub musisz wyjechać bez dziecka. Z pomocą pediatry zebrałyśmy najważniejsze zasady karmienia mieszanego, a wśród nich reguły dotyczące dopajania i dobierania ilości mleka modyfikowanego.

Karmienie mieszane budzi wiele wątpliwości wśród młodych mam. Dopóki nie ma wskazań medycznych, nie trzeba przechodzić na karmienie mieszane i dokarmiać dziecka mlekiem modyfikowanym. Jeśli niemowlę ssie regularnie, w piersi mamy będzie tyle mleka, ile potrzebuje. Zdarzają się jednak sytuacje, kiedy karmienie mieszane jest dobrym rozwiązaniem: np. gdy mimo wszystko mleka jest za mało lub gdy wracasz do pracy, a nie chcesz rezygnować z podawania piersi. Skąd zatem wiedzieć, ile mleka modyfikowanego przygotować dla dziecka, i jak go nie przekarmić? I co z dopajaniem niemowlaka podczas karmienia mieszanego? Spis treści: Czy karmienie mieszane szkodzi, bo picie przez smoczek jest łatwiejsze? Czy karmienie mieszane można stosować już u noworodka? Karmienie mieszane – jakie mleko modyfikowane wybrać? Jak podawać mleko butelką przy karmieniu mieszanym? Karmienie mieszane: czy można podawać mleko inaczej niż butelką? Karmienie mieszane: co ile godzin podawać mleko? Karmienie mieszane a dopajanie Czy da się utrzymać laktację, dokarmiając dziecko mlekiem modyfikowanym? Czy z karmienia mieszanego można przejść na karmienie wyłącznie naturalne? Czy karmienie mieszane szkodzi, bo picie przez smoczek jest łatwiejsze? Karmienie mieszane może zaburzyć naukę ssania piersi, a więc utrudnić karmienie naturalne. Aby sprawić, że mleko wypłynie z piersi, dziecko musi popracować 30–60 sekund. Nic dziwnego, że niemowlę, które nie nauczyło się jeszcze skutecznego ssania piersi, a dostaje od razu mleko modyfikowane, może ją odrzucić. Na szczęście to nie reguła. Bywa, że dziecko dokarmiane w szpitalu butelką, w domu ssie już tylko pierś. Jeśli planujesz karmienie piersią , nie wprowadzaj butelki wcześniej niż po 6 tygodniach od porodu, by mechanizm prawidłowego ssania się utrwalił....

poranione brodawki
Fotolia
Karmienie
Co pomoże na poranione brodawki: czym można je smarować podczas karmienia piersią?
Poranione brodawki nie muszą być powodem odstawienia dziecka od piersi. Nawet krwawiące brodawki można leczyć samodzielnie, ale tylko za pomocą maści dozwolonych dla mam karmiących.

Poranione brodawki to problem wielu karmiących mam. Brodawki mogą krwawić podczas karmienia piersią od laktatora lub jeśli dziecko źle chwyta pierś. Ale nawet w czasie karmienia można leczyć i smarować poranione brodawki specjalnymi maściami albo... mlekiem mamy.  Co pomoże na poranione brodawki? Możesz samodzielnie leczyć poranione brodawki, a jeśli prawidłowo o nie zadbasz, problem zniknie po kilku dniach. Zamiast od razu odstawiać dziecko od piersi i podawać mu butelkę, najpierw wypróbuj te sposoby na poranione, krwawiące brodawki: Prawidłowo przystawiaj do piersi Pamiętaj, że dziecko powinno objąć ustami nie tylko samą brodawkę, lecz także dużą część otoczki. Przy dobrym ssaniu buzia dziecka jest wręcz wypełniona piersią, policzki są pełne, nie zapadnięte, a wargi wywinięte. Czubek nosa i broda niemowlęcia dotykają piersi. Gdy dziecko ssie, słyszysz nie cmokanie, tylko jakby postękiwanie (to odgłos połykania mleka). Jeśli widzisz, że dziecko jest źle przystawione do piersi , słyszysz cmokanie i czujesz ból podczas karmienia – musisz je przerwać, bo efektem mogą być poranione brodawki. Ale uwaga: nie wyciągaj piersi z buzi, tylko włóż mały palec w kącik ust malca i w ten sposób przerwij ssanie. Gdy maluszek otwiera zbyt wąsko buzię, przytrzymaj palcem jego bródkę: może wtedy głębiej złapie pierś. Masz poranione brodawki? Nie podawaj smoczka Dziecko nie potrafi równocześnie nauczyć się dwóch sposobów ssania (a smoczek ssie się inaczej, dużo płycej niż pierś). Jeśli więc dziecko ma problem z prawidłowym uchwyceniem piersi, próbuj go uspokajać kołysaniem, noszeniem, a nie podawaniem smoczka . Smaruj poranione brodawki swoim mlekiem Rób to po każdym karmieniu (twoje mleko ma właściwości przeciwbakteryjne i gojące). Wielu mamom pomaga też smarowanie piersi specjalnymi kremami do pielęgnacji brodawek (np. Lano-maść Mama...

Nasze akcje
dziecko na szczepieniu
O szczepieniach
Szczególne znaczenie szczepień przeciw pneumokokom u niemowląt i dzieci w dobie pandemii COVID-19
Partner
mata na piknik
Pielęgnacja
Jedziecie na piknik? Oto 6 wskazówek, dzięki którym się uda
Partner
częste oddawanie moczu u dziecka
Zakupy
Szukasz najlepszego nocnika dla dziecka? Sprawdź nasz ranking!
Partner
Podróże z Marko BeSafe
Rozwój
Oto sposób na przewożenie dziecka 5 razy bezpieczniej niż dotąd!
Partner
Polecamy
Porady
jak ubierać noworodka latem
Noworodek
Jak ubierać noworodka latem, żeby go nie przegrzać?
Małgorzata Wódz
Nowe urlopy dla rodziców
Prawo i finanse
Nowe urlopy dla rodziców w 2022 roku: od kiedy więcej dni wolnych?
Małgorzata Sztylińska-Kaczyńska
Bon turystyczny: jak wykorzystać w 2022?
Aktualności
Gdzie można wykorzystać bon turystyczny – lista podmiotów + zmiany przepisów
Ewa Janczak-Cwil
Rabarbar w ciąży
Dieta w ciąży
Czy w ciąży można jeść rabarbar? Tak, ale trzeba pamiętać o jednej rzeczy
Luiza Słuszniak
imiona unisex
Imiona
Imiona unisex – jak nazwać dziecko bez wskazywania na płeć? 168 propozycji!
Ewa Janczak-Cwil
biegunka w ciąży
Zdrowie w ciąży
Biegunka w ciąży: przyczyny i leczenie rozwolnienia w ciąży i przed porodem
Ewa Janczak-Cwil
bon turystyczny do kiedy
Aktualności
Bon turystyczny 2022 – ważność bonu. Do kiedy można wykorzystać?
Małgorzata Wódz
zapłodnienie
Starania o dziecko
Zapłodnienie: przebieg, objawy, kiedy dochodzi do zapłodnienia
Magdalena Drab
Czop śluzowy
Przygotowania do porodu
Czop śluzowy – co to, jak wygląda, kiedy odchodzi?
Joanna Biegaj
wyprawka noworodka
Niemowlę
Wyprawka dla noworodka na lato: ubranka i rzeczy do szpitala [LISTA ZAKUPÓW]
Małgorzata Wódz
uczulenie na jad pszczeli / uczulenie na jad osy
Zdrowie
Uczulenie na jad pszczeli i jad osy: objawy, co robić i jak przebiega leczenie
Katarzyna Pinkosz
Szparagi w ciąży: czy można jeść, właściwości, przeciwwskazania
Dieta w ciąży
Szparagi w ciąży: czy można jeść, właściwości, przeciwwskazania 
Luiza Słuszniak
jak pobrać bon turystyczny
Prawo i finanse
Jak pobrać i aktywować bon turystyczny: instrukcja rejestracji na PUE ZUS (krok po kroku)
Milena Oszczepalińska
domowe sposoby na komary
Aktualności
Domowe sposoby na komary: co robić, żeby komary nie gryzły?
Joanna Biegaj
twardy brzuch w ciąży
Zdrowie w ciąży
Twardy brzuch w ciąży – kiedy napięty brzuch jest powodem do niepokoju?
Ewa Cwil
plan porodu
Lekcja 2
Plan porodu: jak go napisać, czy jest obowiązkowy? Wzór do druku
Małgorzata Wódz
pozytywny test ciążowy
Ciąża
Pozytywny test ciążowy – co dalej? Kiedy test ciążowy jest fałszywie pozytywny?
Joanna Biegaj
plamienie implantacyjne
Objawy ciąży
Plamienie implantacyjne: co to jest, jak wygląda, ile trwa? Czy zawsze występuje w ciąży?
Małgorzata Wódz