jak wygląda mikołaj biskup
fot. Adobe Stock

Historia Świętego Mikołaja – biskupa z Miry oraz wizerunku, jaki znamy obecnie

Historia Świętego Mikołaja to tak naprawdę dwie historie. Pierwsza to biografia św. Mikołaja biskupa z Miry, druga to opowieść o tym, dlaczego dzisiaj Święty Mikołaj, jakiego znamy, to sympatyczny starszy pan z brzuszkiem, saniami i reniferami.
Tatiana Audycka-Szatrawska
jak wygląda mikołaj biskup
fot. Adobe Stock
Jak opowiedzieć o Świętym Mikołaju, by nie oszukiwać dziecka, ale jednocześnie nie odbierać mu magii świąt? Oto informacje o św. Mikołaju z Miry, który jest pierwowzorem współczesnego Świętego Mikołaja – tego w czerwonym kubraku i ze śnieżnobiałą brodą. Do historii świętego Mikołaja dodajemy opis świątecznych zwyczajów – nie tylko polskich. Dzięki tym informacjom dziecko będzie wiedziało o świętach więcej niż dotąd.

Spis treści:

Życiorys św. Mikołaja z Miry

Święty Mikołaj urodził się podobno ok. 270 roku w Patras, na terenie dzisiejszej Turcji. Inne źródła podają tylko, że żył na przełomie III i IV wieku. Pierwsze doniesienia o jego dokonaniach pochodzą z VI wieku – stąd brak ścisłości co do roku jego urodzenia i śmierci. Co ciekawe najpierw powstał kult św. Mikołaja z Miry, a dopiero później zaczęła powstawać biografia św. Mikołaja, zatem informacje o nim mogą nie być faktami, a jedynie zbiorem przypisywanych mu cech i czynów. To nie zmienia faktu, że obecnie czczony św. Mikołaj jest postacią wyjątkową.

Biografia św. Mikołaja

Święty Mikołaj był podobno jedynakiem urodzonym w bogatej i pobożnej rodzinie. Gdy dorósł, zrezygnował z doczesnych przyjemności na rzecz pobożności. Znany był z wrażliwości na ludzką krzywdę. Stawał w obronie krzywdzonych, pomagał ubogim. Po śmierci rodziców szczodrze obdarowywał potrzebujących, wykorzystując rodzinny majątek – rozdał go całego. Podobno robił to zawsze w sposób uniemożliwiający odkrycie darczyńcy. Został biskupem Miry i z powodu pełnionej funkcji w tradycji znany jest jego wizerunek z charakterystyczną czerwoną mitrą (nakrycie głowy) i pastorałem (laską duszpasterską). Czerwona szata i mitra z pewnością były inspiracją dla czerwonego stroju Świętego Mikołaja znanego nam z telewizji.

Św. Mikołaj biskup z Miry podobno umarł 6 grudnia między 345 a 352 rokiem. Dla chrześcijan śmierć świętego jest równoznaczna z jego narodzinami dla nieba. Dlatego też w tradycji chrześcijańskiej istniał zwyczaj wysyłania do siebie kartek adwentowych z pozdrowieniami w dniu poprzedzającym rocznicę śmierci Mikołaja. Dzisiaj na pamiątkę św. Mikołaja 6 grudnia obchodzimy Mikołajki, obdarowując się z tej okazji prezentami.

Legendy i informacje o świętym Mikołaju z Miry

Z postacią św. Mikołaja związane są legendy sławiące jego dobroć i miłosierdzie. Jedna mówi o uratowanych od śmierci żołnierzach, którzy niesłusznie zostali skazani na śmierć. Druga opowiada o tym, jak Mikołaj potajemnie podarował posag dla trzech córek biednego i szydzącego z pobożności Mikołaja sąsiada, co umożliwiło kobietom zamążpójście i uchroniło je od hańby (w domu publicznym, dokąd chciał je sprzedać „sympatyczny’’ ojczulek).

Kolejne dwie legendy są związane z cudownymi interwencjami św. Mikołaja już po jego śmierci. Podobno uratował żeglarzy przed zatonięciem ich statku podczas sztormu – żeglarze modlili się do świętego, a on pojawił się na tonącym statku i wydobył go z topieli. Uratowani żeglarze popłynęli do Miry i tam modlili się, dziękując Mikołajowi, a ten objawił im się, nakazał milczenie i zmianę obyczajów (na lepsze!).

Dzięki cudownej interwencji św. Mikołaja mieszkańcy Miry zostali uratowani od śmierci głodowej. Podobno tak pokierował działaniami pewnego kapitana statku, że ten zmienił kurs, wpłynął do portu w Mirze i wyładował 100 korców zboża dla głodujących. Następnie ruszył do portu docelowego – Konstantynopola – a tam okazało się, że w ładowni statku nie brakuje ani jednego korca!

Jeśli wziąć pod uwagę te morskie cudowne interwencje św. Mikołaja, nie ma się co dziwić, że na wybrzeżach Morza Śródziemnego i Czarnego jest wiele kapliczek, kościołów i klasztorów pod wezwaniem św. Mikołaja.
Redakcja poleca: Domowe sposoby na komary: co robić, żeby komary nie gryzły?
Domowe sposoby na komary są prawie tak samo skuteczne, jak te chemiczne, za to o wiele zdrowsze dla nas i środowiska! Warto wypróbować naturalne środki na komary, takie jak: lawenda, wanilia, olejek cytrynowy i inne (równie skuteczne w walce z komarami) preparaty. Dzięki nim nie tylko odstraszysz insekty, lecz także wprowadzisz do domu piękne, aromatyczne zapachy! Sprawdź, czym odstraszyć komary.

Historia Świętego Mikołaja (jakiego znamy wszyscy)

Wizerunek Świętego Mikołaja, ikony współczesnego Bożego Narodzenia, ma 90 lat. Stworzył go w 1930 roku na potrzeby reklamy Coca-Coli amerykański artysta Fred Mizen. To on wymyślił Świętego Mikołaja jako brzuchatego sympatycznego starszego pana z gęstą siwą brodą i wąsami. Strój Świętego Mikołaja to czerwony kubrak i czapka z pomponem. Taki obraz Świętego  Mikołaja, z saniami i reniferami, przypadł do gustu milionom ludzi na świecie. Jednak w niektórych regionach Polski oddziela się postać św. Mikołaja – tego od Mikołajek 6 grudnia od Świętego Mikołaja – tego od prezentów gwiazdkowych. Tak jest, a przynajmniej było jeszcze do niedawna w Wielkopolsce, gdzie 6 grudnia prezenty dawano sobie na pamiątkę św. Mikołaja, a w Boże Narodzenie dzieci dostawały prezenty od... Gwiazdora.

Św. Mikołaj, jakiego znamy w Polsce

W Polsce panuje zwyczaj obdarowywania prezentami grzecznych dzieci, niegrzeczne mogą liczyć co najwyżej na rózgę lub obierki z ziemniaków. To dlatego Święty Mikołaj, jeśli się ujawnia, przed wręczeniem prezentu pyta każdego malucha, jak się w ostatnim roku sprawował. Na szczęście Mikołaj bardzo lubi dzieci, pokłada w nich dużo wiary i ufa, że w następnym roku się poprawią, dlatego upominku mogą spodziewać się także te z nich, które nie były przykładem dla innych. Jeśli Święty pozostaje w ukryciu, to dary najmłodsi znajdą pod poduszkami, w skarpetkach lub wyczyszczonych butach (6 grudnia) i pod choinką (w Boże Narodzenie).

W różnych częściach Polski upominki dzieciom dostarczają różne postacie:
  • Gwiazdor – na Pomorzu, Kaszubach, Kujawach i w Wielkopolsce, ale tylko w Boże Narodzenie, bo 6 grudnia dary przynosi Mikołaj (albo Gwiazdor).
  • Dzieciątko – na Górnym Śląsku, Dzieciątko utożsamiane jest z Jezusem Chrystusem.
  • Aniołek – w Boże Narodzenie w Małopolsce, ale w nocy z 5 na 6 grudnia niespodzianki dla grzecznych dzieci zostawia Mikołaj.
  • Mikołaj – centralną Polskę razem ze stolicą odwiedza 24 grudnia, w Wigilię Bożego Narodzenia.

Święty Mikołaj na świecie

W różnych miejscach na świecie Święty Mikołaj znany jest pod różnymi imionami, a razem z nimi jego postać zmienia się czasem nie do poznania.
  • Sinterklaas – pojawia się w Holandii i Belgii. W ostatnią sobotę listopada przypływa statkiem parowym i zostawia podarki dla grzecznych dzieci w butach, które muszę je wcześniej zostawić przy kominku. Jego strój przypomina strój biskupi, ale brodę i wąsy ma jak Święty Mikołaj z telewizji.
  • Dziadek Mróz – to odpowiednim Mikołaja w Rosji. W rozdawaniu podarków w noc sylwestrową pomaga mu Śnieżynka. Do Rosji mógł przywędrować jako postać legendy o św. Mikołaju z Azji, ale już w starosłowiańskich mitach pojawiała się postać Zimnika, który był dobrodusznym staruszkiem. Jego sanie ciągnięte są nie przez renifery, a trzy konie. Nie da się ukryć, że swój udział w propagowaniu popularności tej postaci w Rosji miał komunizm, który negował kult świętych, a więc także Mikołaj nie był tam mile widziany.
  • Befana – to postać popularna we Włoszech. Jest czarownicą, a w zasadzie wiedźmą, choć uśmiechniętą, którą porównać można do Baby Jagi. W nocy z 5 na 6 stycznia lata na miotle, roznosząc prezenty grzecznej dziatwie, a dla nieposłusznych ma kawałek węgla, czosnek i cebulę. Aby przekonać ją do siebie, trzeba zostawić na stole mandarynkę lub pomarańczę i kieliszek wina. Według podań miała dołączyć do Trzech Króli, ale nie zdążyła i teraz co roku rozdaje prezenty, które nie trafiły do Jezusa.
  • Frau Berta – to niemiecka wersja Befany. Ma wielkie stopy i nos, często napędza strachu źle zachowującym się dzieciom. Prezentów przez nią zostawionych trzeba szukać na parapecie, pod schodami albo poduszką. Do domów wchodzi przez komin.
  • Dame Abonde – zastępuje Świętego Mikołaja we Francji. Ta dobra wróżka rozdaje prezenty w noc sylwestrową, ale czasem wyręczają ją w tym dwaj przyjaciele: Pere Noel i Pere Fouettard.
  • Mikulus – odwiedza Czechów i Słowaków, spływa do nich z nieba po złotej nitce, a towarzyszą mu anioł i czart.

Sprawdź też:
Oceń artykuł

Ocena 6 na 1 głos

Zobacz także

Popularne tematy