depresja poporodowa
fotolia.com
Połóg

Depresja poporodowa: kiedy się zaczyna i ile trwa? [OBJAWY I LECZENIE]

Depresja poporodowa może pojawić się już kilkanaście dni po urodzeniu dziecka nawet u 1/3 matek. Depresja po porodzie daje często niejednoznaczne objawy i wymaga leczenia farmakologicznego i/lub psychoterapii. Nieleczona depresja poporodowa u mamy może być niebezpieczna także dla dziecka.

Depresja porodowa może pojawić się zarówno u kobiet po porodzie naturalnym, jak i po cesarce. Zaczyna się po urodzeniu dziecka, ale niekoniecznie tuż po samych narodzinach. Depresja poporodowa to poważny stan, który trzeba leczyć, by skutecznie pomóc młodej mamie. Jeśli szybko uda się rozpoznać objawy depresji poporodowej, leczenie szybciej przyniesie efekty i zaoszczędzi cierpienia całej rodzinie. Nieleczona depresja poporodowa może być groźna i dla mamy, i dla dziecka.

Spis treści:

Paulina Sykut-Jeżyna o baby blues po narodzinach córeczki

Depresja poporodowa

Depresja poporodowa zaczyna się zazwyczaj między pierwszym a szóstym miesiącem od urodzenia dziecka i może trwać od kilku tygodni do nawet kilku miesięcy bądź lat. Wiele zależy od profesjonalnej pomocy i opieki, jaką zostanie otoczona kobieta. Ważne jest, by odróżnić depresję poporodową od baby bluesa, czyli smutku poporodowego. Ten drugi dotyka nawet 85 proc. kobiet i mija samoistnie. Depresji po porodzie doświadcza od 13 do 30 proc. kobiet. Zdarza się, że depresja poporodowa zaczyna się dopiero po ok. roku od porodu − tym trudniej ją wtedy rozpoznać, bo zwykle nie łączymy nagłego pogorszenia samopoczucia z odległymi zdarzeniami z przeszłości. Warto jednak pamiętać, że urodzenie dziecka jest rewolucją w życiu każdej kobiety i może mieć także takie, długofalowe skutki.

Depresja poporodowa po cesarce

Depresja poporodowa pojawia się często u kobiet po cesarskim cięciu. Badania wykazały, że ryzyko depresji poporodowej jest nawet większe w przypadku kobiet po cesarce wykonanej w trybie nagłym niż u kobiet po porodzie naturalnym. Łatwo to zrozumieć: jeśli kobieta była przygotowana na poród siłami natury, a jednak nie urodziła samodzielnie (cc było dla niej zaskoczeniem), może mieć poczucie winy i czuć rozczarowanie. Pojawia się uczucie utraty kontroli nad sytuacją, spada poczucie własnej wartości.

Naukowcy zwracają też uwagę na trudności w nawiązaniu więzi z dzieckiem, jakie często mają kobiety po cesarce. Główna przyczyna to niewielkie szanse na długi kontakt skóra do skóry z noworodkiem. Co więcej, u kobiet po cesarskim cięciu wykazano mniejszą aktywność mózgu w obrazach MRI (rezonans magnetyczny) w obszarach odpowiedzialnych za motywację i emocje niż u kobiet po porodzie naturalnym. Ma to związek z wydzielaniem się podczas porodu oksytocyny, która odgrywa ogromną rolę w kształtowaniu zachowań opiekuńczych oraz w odczuwania miłości do noworodka.

Objawy depresji poporodowej

Główny objaw depresji poporodowej to wyraźne obniżenie nastroju, które może wpływać na codzienne funkcjonowanie młodej mamy. Nie wszystkie objawy depresji muszą wystąpić jednocześnie i mieć podobne nasilenie. Niestety często zdarza się, że objawy depresji poporodowej wzbudzają konsternację, a nawet złość w otoczeniu kobiety, od której oczekuje się pełnego zaangażowania w opiekę nad dzieckiem. Trzeba jednak pamiętać, że zmiany w samopoczuciu u kobiety po porodzie są całkiem normalne, a depresja to poważna choroba.

Jak rozpoznać depresję poporodową? Zwróć uwagę na takie objawy jak:

  • niepokój
  • płaczliwość
  • wyczerpanie
  • niecierpliwość
  • rozdrażnienie
  • nieufność
  • brak uczuć dla niemowlęcia i niechęć do opieki nad nim
  • nadwrażliwość
  • apatia
  • nerwowość
  • poczucie winy
  • spadek libido
  • lęk.
Objawy depresji porodowej utrzymują się co najmniej dwa tygodnie (w ten sposób możesz odróżnić depresję od baby bluesa, który zwykle mija szybciej). Jeśli podejrzewasz, że możesz mieć depresję poporodową, powinnaś skontaktować się ze swoim lekarzem, od którego otrzymasz wskazówki co do dalszego leczenia.

Przyczyny depresji poporodowej

Nie wiadomo na pewno, co jest przyczyną depresji poporodowej. Uważa się, że może to być m.in. indywidualna wrażliwość kobiety na zmiany hormonalne oraz wpływ wielu różnych okoliczności życiowych. Życie młodej mamy zostaje wywrócone do góry nogami: nagle musi całkowicie odmienić styl i rytm swojego życia i niemal codziennie podejmować wiele decyzji w sprawach, o których dotąd nie miała pojęcia (czy dziecko jest zdrowe, czy chore, czy trzeba iść z nim do lekarza, czy niepokojące objawy same ustąpią?). Spadają na nią liczne nowe obowiązki i wielka odpowiedzialność. Nic dziwnego, że trudno jest przetrwać pierwsze dni i tygodnie z noworodkiem, a z czasem może rozwinąć się baby blues lub depresja.

Inne przyczyny depresji poporodowej:

  • skłonności rodzinne,
  • brak pomocy ze strony innych osób,
  • kłopoty w związku,
  • samotność,
  • przemęczenie,
  • wcześniejsze incydenty depresyjne,
  • samotne macierzyństwo,
  • urodzenie chorego dziecka lub wcześniaka,
  • utrata własnej matki w dzieciństwie,
  • trudna sytuacja życiowa,
  • przewlekły stres.
Jeżeli kobieta już przed ciążą miewała stany obniżonego nastroju i korzystała z leczenia psychiatrycznego, to także po urodzeniu dziecka nie powinna odwlekać wizyty u psychiatry lub psychologa.

Depresja poporodowa: leczenie

Jeśli lekarz potwierdzi, że faktycznie cierpisz na depresję poporodową, może przepisać leki przeciwdepresyjne dozwolone podczas karmienia piersią. Warto wiedzieć, że na pierwsze efekty farmakoterapii trzeba poczekać minimum dwa tygodnie.

Inną formą terapii w depresji poporodowej jest psychoterapia. Za jedną ze skuteczniejszych metod uważa się terapię behawioralno-poznawczą, ale inne techniki i metody psychoterapeutyczne też mogą przynieść efekty. Psychoterapia ma też tę zaletę, że aby ją odbyć, trzeba wychodzić z domu, czyli oderwać się na pewien czas od domowych obowiązków. Możliwa jest też terapia na odległość, np. przez Skype.

Edynburska skala depresji poporodowej

Edynburska skala depresji poporodowej (EPDS) to badanie przesiewowe, którego celem jest wykrycie ryzyka wystąpienia depresji poporodowej u kobiety. Test daje możliwość uzyskania maksymalnie 30 punktów. Granicą, powyżej której stwierdza się duże prawdopodobieństwo depresji poporodowej u badanej, jest 10 punktów. Wadą testu jest trudność w odróżnieniu depresji od innych zaburzeń psychicznych, jakie mogą występować u młodej mamy.

Depresja poporodowa: test

1. Byłam zdolna do radości i dostrzegania radosnych stron życia:

  • tak często jak zazwyczaj (0 punktów)
  • trochę rzadziej niż zwykle (1 punkt)
  • zdecydowanie rzadziej niż zwykle (2 punkty)
  • zupełnie nie byłam zdolna do radości (3 punkty)


2. Patrzyłam w przyszłość z nadzieją:

  • tak jak zawsze (0 punktów)
  • rzadziej niż zawsze (1 punkt)
  • zdecydowanie rzadziej niż zwykle (2 punkty)
  • nie potrafiłam patrzeć w przyszłość z nadzieją (3 punkty)


3. Obwiniałam się niepotrzebnie, gdy coś mi się nie udawało:

  • tak, w większości przypadków (3 punkty)
  • tak, czasami (2 punkty)
  • rzadko (1 punkt)
  • wcale (0 punktów)


4. Bez istotnej przyczyny odczuwałam lęk i niepokoiłam się:

  • zupełnie nie (0 punktów)
  • raczej nie (1 punkt)
  • czasami (2 punkty)
  • tak, bardzo często (3 punkty)


5. Czułam się przestraszona i wpadałam w panikę bez większych powodów:

  • tak, często (3 punkty)
  • czasami (2 punkty)
  • nie, raczej nie (1 punkt)
  • nie, nigdy (0 punktów)


6. Wydarzenia przerastały mnie:

  • tak, prawie wcale nie dawałam sobie rady (3 punkty)
  • czasami nie radziłam sobie tak dobrze jak zwykle (2 punkty)
  • przez większość czasu radziłam sobie dobrze (1 punkt)
  • radziłam sobie tak dobrze jak zwykle (0 punktów)


7. Czułam się tak nieszczęśliwa, że nie mogłam spać w nocy:

  • tak, przez większość czasu (3 punkty)
  • tak, czasami (2 punkty)
  • rzadko (1 punkt)
  • nie, wcale nie (0 punktów)


8. Czułam się samotna i nieszczęśliwa:

  • tak, przez większość czasu (3 punkty)
  • tak, dość często (2 punkty)
  • niezbyt często (1 punkt)
  • nie, wcale nie (0 punktów)


9. Czułam się tak nieszczęśliwa, że płakałam:

  • tak, przez większość czasu (3 punkty)
  • tak, dość często (2 punkty)
  • tylko sporadycznie (1 punkt)
  • nie, wcale nie (0 punktów)


10. Zdarzało się, że myślałam o zrobieniu sobie krzywdy:

  • tak, dość często (3 punkty)
  • czasami (2 punkty)
  • bardzo rzadko (1 punkt)
  • nigdy (0 punktów)

Depresja poporodowa: skala Becka

Test Becka to również badanie przesiewowe, w Polsce stosowane od 2019 roku w ramach standardów opieki okołoporodowej. Test Becka składa się z 21 pytań dotyczących samopoczucia kobiety w ciągu ostatniej doby, tygodnia i miesiąca. Przykładowe pytania w teście:

  • czy odczuwasz smutek lub przygnębienie?
  • czy martwisz się o przyszłość?
  • czy uważasz, że zaniedbujesz swoje obowiązki?

Jak radzić sobie z depresją poporodową?

Nie ma żadnego specjalnego sposobu postępowania w przypadku depresji porodowej, ale możliwe jest łagodzenie objawów (jako uzupełnienie profesjonalnego leczenia). Poproś o pomoc ze strony rodziny lub przyjaciół i odpoczywaj, kiedy tylko możesz. Staraj się dotrzeć do innych matek, które są lub były w podobnej sytuacji, podziel się z nimi swoimi odczuciami i doświadczeniami.

Nie staraj się być we wszystkim idealna; odłóż część spraw na później. Pozwól się rozpieszczać. Każdego dnia wykonuj umiarkowane ćwiczenia fizyczne. Odżywiaj się racjonalnie i dużo pij. Staraj się codziennie wychodzić z domu. Dobrze by było, gdyby twoje dziecko – chociaż przez 2-3 godziny na dobę, mogło skorzystać z opieki innej osoby (dziadków lub kogoś innego z rodziny, może opiekunki?). 

Bibliografia: 

  1. Reroń, A., Jaworski, A. (2011). Medyczne i psychologiczne aspekty cięcia cesarskiego. GinPolMedProject 3 (21)​
  2. Chrzan-Dętkoś, M., Dyduch-Maroszek, A., Humięcka, A., Karasiewicz, K. (2012). Uwarunkowania i konsekwencje depresji poporodowej. Psychoterapia, 161(2), 55–63.
  3. Jaeschke, R., Siwek, M., Dudek, D. (2012). Poporodowe zaburzenia nastroju. Neuropsychiatria i Neuropsychologia, 7(3), 113–121.
  4. fdds.pl

 


Zobacz też:

 

Mężczyzna cierpi na depresję poporodową
Fotolia
Aktualności
Po urodzeniu dziecka twój partner dziwnie się zachowuje? To może być depresja!
Depresja poporodowa nie jest problemem dotyczącym wyłącznie kobiet. Według najnowszych badań, mężczyźni też mogą jej doświadczać, choć objawy wyglądają inaczej, niż u kobiet.

Depresja poporodowa jest diagnozowana u kobiet w pierwszych 12 miesiącach życia dziecka. Okazuje się jednak, że objawy depresji poporodowej mogą występować także u mężczyzn. Doświadcza ich 1 na 4 świeżo upieczonych ojców. Najczęstszymi objawami depresji są: przygnębienie, brak zainteresowania codziennymi aktywnościami, brak skupienia, poczucie bezsilności , brak energii. Jane Iles, Pauline Slade, i Helen Spiby z Uniwersytetu Sheffield w Wielkiej Brytanii, przeprowadzili badanie poziomu stresu i objawów depresji poporodowej u par 7 dni, 6 tygodni i 3 miesiące po urodzeniu dziecka . Okazało się, że symptomy depresji były podobne niezależnie od płci badanych. Tym, co może je potęgować, jest brak wsparcia i niezainteresowanie ze strony partnera. Kobiety częściej mówią o emocjach, choć depresja poporodowa i  baby blues  wciąż są tematami tabu. U młodych mam depresja może objawiać się smutkiem i przygnębieniem, młodzi ojcowie reagują inaczej – mogą zachowywać się agresywnie, uciekają od obowiązków domowych lub popadają w nałogi. Kobiety boją się mówić o depresji poporodowej. Myślą, że są złymi matkami . O depresji poporodowej wśród mężczyzn w ogóle się nie mówi, młodzi ojcowie są jeszcze bardziej stygmatyzowani, a lekarze ignorują ich uczucia, skupiając się wyłącznie na młodych mamach. Badacze apelują do lekarzy, by dostrzegli problem wśród młodych ojców i przestali go ignorować. Młodym mamom radzą, by nakłoniły partnera do rozmowy, jeśli widzą niepokojące objawy. Zauważyłyście u swoich partnerów objawy depresji? A może same jej doświadczyłyście? Czytaj także: Gwiazdy mówią o depresji poporodowej źródło: psychologytoday.com

depresja poporodowa
Połóg
Ekspert: Depresja poporodowa może zaburzać więź między matką a dzieckiem
Po porodzie możesz czuć się źle nie tylko fizycznie. Dowiedz się, jakich objawów nie wolno lekceważyć i co to może oznaczać dla relacji mama-dziecko.

Depresja poporodowa to jedno z najczęściej występujących zaburzeń psychicznych po porodzie, ale nie jedyne. Zachwianie równowagi psychicznej po porodzie związane jest ze zmianami hormonalnymi w organizmie młodej mamy. Czasami problemy psychiczne po porodzie są poważne, a statystyki mówią, że na problemy psychiczne o różnym natężeniu cierpi aż 80 proc. kobiet po porodzie. Nie wolno bagatelizować tematu zaburzeń psychicznych u młodych matek – warto wiedzieć, czego można się spodziewać i jak postępować, jeśli zauważymy u siebie obniżenie nastroju, stany lękowe po porodzie lub inne problemy emocjonalne i psychiczne. . Zaburzenia psychiczne po porodzie Zaburzenia nastroju i inne problemy natury psychicznej występują u ok. 80 proc. kobiet w okresie ciąży i po porodzie. Wszystko przez wahania hormonów i zmianę ich stężenia. Specjaliści dzielą zaburzenia depresyjne związane z ciążą i porodem na: baby blues – objawia się drażliwością, zmiennością nastroju, pojawiającym się lękiem i zaburzeniami snu. Baby blues pojawia się po porodzie, a szczególnie nasilone jest w 5-7 dniu po urodzeniu dziecka. Szacuje się, że baby blues dotyka 80 proc. kobiet i mija zazwyczaj samoistnie po około 2 tygodniach. depresja poporodowa – szacuje się, że depresja poporodowa dotyczy ok. 15 proc. kobiet. W przypadku depresji poporodowej mamy do czynienia z pełnoobjawową formą choroby, konieczne jest leczenie farmakologiczne.  depresja w przebiegu zaburzeń depresyjnych nawracających – dotyczy kobiet, u których przed porodem występowały epizody depresyjne (tzw. "mała" lub "duża" depresja, a także dystymia).  Depresja poporodowa – trudna dla całej rodziny Depresja po urodzeniu dziecka to problem, który dotyka nie tylko kobiety, ale całej rodziny. Depresja poporodowa wpływa na życie wszystkich osób w otoczeniu cierpiącej...

depresja poporodowa
Adobe Stock
Aktualności
Młode mamy cierpią, ale bardzo niechętnie o tym mówią
Najnowsze badania potwierdzają, że jest to duży problem kobiet i jedno z najczęstszych zaburzeń emocjonalnych młodych mam.

    Lęk, niepewność to problem bardzo wielu kobiet na starcie ich macierzyństwa. Ale o tym nie mówi się głośno, bo która mama chce się przyznać, że nie radzi sobie. To tak, jakby powiedzieć, że jest całkowicie do kitu. To dobry moment na zwrócenie szczególnej uwagi na problem depresji okołoporodowej, która dotyka młode mamy - w sobotę 23 lutego obchodzony jest Dzień Walki z Depresją .      Depresja dotyka 30 proc. młodych mam Nauka nie znalazła jednej przyczyny powodującej, że część kobiet po porodzie przeżywa zaburzenia nastroju. Ale z pewnością sprzyja temu obecny w mediach wizerunek "matki idealnej" , która po narodzinach dziecka jest atrakcyjna  i doskonale radzi sobie w opiece nad dzieckiem. Prawda jest taka, że kiedy kobieta urodzi dziecko, oczy wszystkich skierowane są na maluszka. Dziecko staje się centrum wszystkiego. Nikt specjalnie nie pochyla się nad młodą mamą debiutującą w tej najważniejszej, ale też bardzo trudnej życiowo roli. Temat samopoczucia psychicznego kobiety zwykle nie jest poruszany, a często wręcz pomijany podczas wizyt ginekologicznych w ciąży i po porodzie. Na szczęście ma się to zmienić. W nowych standardach okołoporodowych , obowiązujących od stycznia 2019 roku, wprowadzono zasadę, że kobieta będzie poddana ocenie ryzyka i nasilenia objawów depresji poporodowej w trakcie ciąży i po porodzie. Jeżeli badanie wykaże, że kobieta ma depresję, to w zależności od jej stanu, będzie można jej zaproponować grupę wsparcia, pomoc położnej, wizytę u psychologa lub psychiatry. Trudne stany emocjonalne i lęki związane z pojawieniem się dziecka są doświadczeniem wielu młodych mam. Jak podaje Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę, nawet od 13 do 30 proc. mam doświadcza depresji poporodowej, a aż u 85 proc. kobiet występuje smutek poporodowy, tzw. "baby blues" . Cierpi mama,...

Nasze akcje
dziecko na szczepieniu
O szczepieniach
Szczególne znaczenie szczepień przeciw pneumokokom u niemowląt i dzieci w dobie pandemii COVID-19
Partner
częste oddawanie moczu u dziecka
Zakupy
Szukasz najlepszego nocnika dla dziecka? Sprawdź nasz ranking!
Partner
Kobieta czyta książkę
Zakupy
Tej książce ufają miliony rodziców! Czy masz ją na półce?
Partner
łojotokowe zapalenie skóry
Pielęgnacja
Test zakończony sukcesem! 99% osób poleca te kosmetyki
Partner
Polecamy
Porady
jak pobrać bon turystyczny
Prawo i finanse
Jak pobrać i aktywować bon turystyczny: instrukcja rejestracji na PUE ZUS (krok po kroku)
Milena Oszczepalińska
ukraińskie imiona
Imiona
Ukraińskie imiona: męskie i żeńskie + tłumaczenie imion ukraińskich
Joanna Biegaj
cytaty na urodziny
Cytaty i przysłowia
Mądre i piękne cytaty na urodziny –​ 22 sentencje urodzinowe
Joanna Biegaj
Ile dać na Chrzest?
Święta i uroczystości
Ile wypada dać na chrzciny w 2022 roku? – kwoty dla rodziny, chrzestnych i gości
Luiza Słuszniak
gdzie nad morze z dzieckiem
new badge ranking small
Niemowlę
Gdzie nad morze z dzieckiem? TOP 10 sprawdzonych miejsc dla rodzin z maluchami
Hanna Szczesiak
ospa u dziecka a wychodzenie na dwór
Zdrowie
Ospa u dziecka a wychodzenie na dwór: jak długo będziecie w domu? Czy podczas ospy można wychodzić?
Milena Oszczepalińska
5 dni opieki na dziecko
Prawo i finanse
5 dni opieki (urlop na dziecko) – wszystko, co trzeba wiedzieć o nowym urlopie
Joanna Biegaj
pesel po 2000
Prawo i finanse
PESEL po 2000 - zasady jego ustalania
Agnieszka Majchrzak
hiszpańskie imiona
Imiona
Najczęściej nadawane hiszpańskie imiona - ich znaczenie oraz polskie odpowiedniki
Joanna Biegaj
Bon turystyczny: jak wykorzystać w 2022?
Aktualności
Gdzie można wykorzystać bon turystyczny – lista podmiotów + zmiany przepisów
Ewa Janczak-Cwil
Urlop ojcowski
Prawo i finanse
Urlop ojcowski 2022: ile dni, ile płatny, wniosek, dokumenty
Magdalena Drab
przedmioty w 4 klasie
Aktualności
Jakie są przedmioty w 4 klasie szkoły podstawowej w roku szkolnym 2022/2023? [LISTA]
Ewa Janczak-Cwil
300 plus
Prawo i finanse
300 plus 2022 – dla kogo, kiedy składać wniosek?
Małgorzata Wódz
na komary dla niemowląt
Zdrowie
Co na komary dla niemowląt: co wolno stosować, czego unikać?
Ewa Janczak-Cwil
urwany kleszcz
Zdrowie
Urwany kleszcz: czy usuwać główkę kleszcza, gdy dojdzie do jej oderwania?
Ewa Janczak-Cwil
Bon turystyczn atrakcje dla dzieci
Czas wolny
Bon turystyczny – atrakcje dla dzieci, za które można płacić bonem
Ewa Janczak-Cwil
300 plus dla zerówki 2021
Aktualności
300 plus dla zerówki w 2022 roku – czy Dobry Start obejmuje sześciolatki?
Joanna Biegaj
rekrutacja do liceum
Wychowanie
Jak wygląda rekrutacja do liceum 2022/2023? Jak dostać się do dobrego liceum?
Joanna Biegaj