cykl miesiączkowy
Fotolia
Mama

Cykl miesiączkowy: jak obliczyć, ile trwa, fazy cyklu

Cykl miesiączkowy dzieli się na 4 fazy: menstruację, fazę folikularną, owulację i fazę lutealną (niepłodną). Podczas każdej dominują inne hormony, które powodują najpierw dojrzewanie jajeczka, a następnie przygotowanie do ciąży lub złuszczenie nabłonka macicy. Sprawdź, co się dzieje w cyklu miesiączkowym!

Cykl miesiączkowy, zwany również cyklem menstruacyjnym lub owulacyjnym, to nic innego jak kilka pojawiających się kolejno faz hormonalnych w organizmie kobiety. Następują po sobie regularnie i wiążą się z przeplatającymi się ze sobą okresami niepłodności oraz płodności. 

Pierwsza miesiączka pojawia się średnio między 12. a 13. rokiem życia, a kończy wraz z okresem przekwitania między 45. a 55. rokiem życia. Dobrze funkcjonujący cykl miesiączkowy jest oznaką gotowości do zajścia w ciążę i prawidłowego funkcjonowania hormonów.

Spis treści:

Krwawisz między miesiączkami? Zobacz, co może za to odpowiadać!

Czym jest cykl miesiączkowy?

Cykl miesiączkowy to następujące cyklicznie (czyli w powtarzającym się rytmie) zmiany w organizmie kobiety. Ich celem jest przygotowanie macicy na ewentualne przyjęcie zapłodnionej komórki jajowej, uwolnienie dojrzałego jajeczka oraz złuszczenie się nabłonka macicy i wydalenie go wraz z krwią, gdy nie dojdzie do zapłodnienia.

Cykl regulowany jest hormonami, których poziom nieustannie się zmienia, wywołując określone zmiany w ciele. Zmiany te nazywane są fazami cyklu menstruacyjnego. Hormony odpowiadające za cykl miesiączkowy mogą także wpływać na samopoczucie kobiety, co sprawia, że w poszczególnych fazach cyklu może czuć się ona lepiej lub gorzej.

cykl miesiączkowy fazy cyklu
Adobe Stock

Dlaczego cykl menstruacyjny jest nazywany cyklem miesiączkowym? Wszystko przez to, że menstruacja to fachowa nazwa miesiączki, a cykl menstruacyjny oblicza się na podstawie dat występowania miesiączki.

Ile trwa cykl miesiączkowy?

Umownie mówi się, że cykl menstruacyjny trwa 28 dni. Ale normą jest również cykl trwający 21 dni lub nawet 35 dni. U każdej kobiety cykl miesiączkowy ma inną długość. To, ile trwa, zależy od wielu czynników, szczególnie od układu hormonalnego, który steruje cyklem. Prawidłowy cykl menstruacyjny trwa zatem zwykle 21-35 dni.

W trakcie cyklu między kolejnymi krwawieniami występują dni płodne, podczas których kobieta może zajść w ciążę. Dni płodne pojawiają się przed owulacją, czyli momentem w cyklu, w którym dochodzi do uwolnienia komórki jajowej. Dni płodne trwają również po owulacji. Za dni płodne uznaje się dwa dni przed owulacją i trzy dni następujące po niej.

Jak obliczyć cykl menstruacyjny?

Kiedy zaczyna się cykl miesiączkowy? Za początek cyklu miesiączkowego uważa się pierwszy dzień miesiączki, czyli dzień, w którym rozpoczyna się krwawienie miesięczne. Ostatni dzień cyklu wypada przed pojawieniem się kolejnego krwawienia. 

Co to jest długość cyklu menstruacyjnego? Długość cyklu miesiączkowego to czas, jaki upływa między kolejnymi miesiączkami. Liczymy się go od pierwszego dnia miesiączki do pierwszego dnia kolejnej miesiączki. W obliczaniu długości cyklu pomoże prowadzenie kalendarza menstruacyjnego, zaznaczamy w nim dni, w których pojawiła się miesiączka. 

Na 14 dni przed kolejnym okresem przypada owulacja, czyli jajeczkowanie. To najbardziej płodny moment w cyklu. Tuż przed owulacją i zaraz po niej przypadają dni płodne.

Bez względu na długość cyklu owulacja zawsze wypada około 14 dnia, licząc od ostatniego dnia cyklu. Jeśli cykl trwa 28 dni, owulacja wypadnie około 14 dnia cyklu. Jeśli cykl menstruacyjny trwa 35 dni, owulacji należy się spodziewać około 21 dnia cyklu.

Fazy cyklu miesiączkowego

Cały cykl miesiączkowy dzieli się na 4 fazy. Każda z faz cyklu ma związek z układem hormonalnym. Hormony regulujące cykl miesiączkowy to: estrogeny, progesteron oraz hormony FSH i LH. To one sterują kobiecym cyklem menstruacyjnym.

Znajomość wszystkich faz cyklu miesiączkowego i ich objawów jest ważna dla kobiet, które starają się o dziecko i chcą szybko zajść w ciążę. Dzięki niej można ustalić dni płodne (na podstawie kalendarza dni płodnych). Możesz wyznaczyć dni płodne na podstawie miesięcznego wykresu, w którym będziesz mierzyła i zaznaczała temperaturę ciała codziennie po przebudzeniu oraz obserwowała śluz, szczególnie śluz przed okresem. 

Innym sposobem na ustalenie dni płodnych jest test owulacyjny – wyznaczy dni płodne na podstawie poziomu hormonu LH, który jest najwyższy w dniu owulacji. Możesz również obliczyć dni płodne i niepłodne w inny sposób: za pomocą internetowych narzędzi czy aplikacji w telefonie. Istnieje również sposób, który wykorzystuje komputer cyklu czy kalendarz kosmobiologiczny. 

fazy cyklu menstruacyjnego
Adobe Stock

1 faza cyklu miesiączkowego – menstruacja

​To krwawienie miesięczne (okres). Podczas tej fazy dochodzi do krwawienia z dróg rodnych. Jeśli nie dojdzie do zapłodnienia podczas dni płodnych, organizm pozbywa się w ten sposób nabłonka, który wyściełał macicę. 

Czas menstruacji zależy od wielu czynników. Każda kobieta ma inną długość krwawienia. Średnio trwa ono około 5 dni (od 3 do 8). Podczas tej fazy cyklu można zauważyć zmiany w gruczołach piersiowych, spadek temperatury ciała, uspokojenie nerwowo-psychiczne (wcześniej podczas tzw. PMS następuje wzrost drażliwości i huśtawki nastrojów). Menstruacji mogą towarzyszyć bóle w podbrzuszu albo w dolnej części pleców. Faza wykazuje się również niepłodnością, ale w czasie okresu też można zajścia w ciążę. 

2 faza cyklu menstruacyjnego – faza folikularna (ulga po okresie)

Faza następująca po krwawieniu to faza wzrostu, zwana też folikularną. Podczas niej następuje odbudowa błony śluzowej macicy, która została złuszczona i wydalona z organizmu. Wzrasta poziomu hormonu FSH oraz estrogenów, które wpływają na pracę jajników. Dzięki temu doprowadzają do dojrzewania pęcherzyki Graafa, z których jeden po osiągnięciu odpowiedniej dojrzałości pęka i uwalnia dojrzałą komórkę jajową – wtedy następuje faza owulacji.

W czasie fazy folikularnej można zaobserwować przejrzysty, wodnisty i rozciągliwy śluz – oznacza on, że zbliżają się dni płodne. 

3 faza cyklu miesiączkowego – owulacja (nadchodzą dni płodne)

To kluczowa faza cyklu miesiączkowego dla osób starających się o ciążę W tym czasie następuje wzrost poziomu estrogenu, który odpowiada za pęknięcie pęcherzyka Graafa i uwolnienie komórki jajowej. Wzrasta poziom hormonu LH, dzięki któremu komórka jajowa dojrzewa i jest gotowa do zapłodnienia. Uwolnienie komórki z pęcherzyka do jajowodu to tzw. jajeczkowanie, czyli owulacja. Po niej następuje kluczowa doba, czyli najbardziej płodny dzień w trakcie dni płodnych.

Jeśli w czasie dni płodnych (niekoniecznie w czasie tego konkretnego dnia) w jajowodzie z komórką jajową znajdą się plemniki, szansa na zajście w ciążę jest bardzo duża.

Aby wyznaczyć, kiedy następuje owulacja, polecamy wykorzystać kalkulator dni płodnych, nazywany też kalendarzem owulacji. Można skorzystać też z testów owulacyjnych, które pozwolą zaplanować poczęcie. Tego typu testy są dostępne w aptekach i mierzą poziom hormonu LH, który wydziela się pod koniec fazy folikularnej i zapowiada zbliżającą się owulację. Dzięki testowi owulacyjnemu można wyznaczyć szczyt dni płodnych – poziom LH badany z moczu wyznaczy czas, kiedy zakończy się faza folikularna i rozpocznie owulacja. Niektórym kobietom w trakcie jajeczkowania towarzyszy ból owulacyjny, a także może zdarzyć się plamienie śródcykliczne. 

4 faza cyklu menstruacyjnego – faza lutealna

Po zakończeniu owulacji, jeśli nie dojdzie do zapłodnienia, komórka jajowa obumiera. Pęcherzyk Graafa pod wpływem hormonów FSH i LH przekształca się w ciałko żółte. Następuje wzrost poziomu progesteronu, który jest odpowiedzialny m.in. za wyższą temperaturę ciała (co jest istotne, jeśli wyznaczasz dni płodne na podstawie temperatury ciała). Jeśli nie dojdzie do zapłodnienia, poziom hormonu LH obniża się, a ciałko żółte zanika. Spada poziom progesteronu i dochodzi do złuszczania nabłonka w macicy, a następnie do kolejnej menstruacji. 

Jeśli doszło do zapłodnienia, zygota, która powstaje wskutek połączenia komórki jajowej z plemnikiem, zaczyna produkować hormon hCG. Jest on odpowiedzialny za podtrzymywanie życia ciałka żółtego, brak kolejnego okresu, a także wykazuje na teście ciążowym dwie kreski. Bo to właśnie gonadotropinę kosmówkową (poziom hormonu hCG) badają testy ciążowe – jeśli odnotują jego wzrost, tzn. że w organizmie rozwija się ciąża. 

Zaburzenia cyklu miesiączkowego

O tym, że dochodzi do zaburzeń cyklu menstruacyjnego, świadczą konkretne objawy. Co powinno niepokoić? Do symptomów i jednocześnie zaburzeń zalicza się:

  • skrócenie albo wydłużenie czasu między miesiączkami
  • całkowity brak miesiączki
  • plamienia pojawiające się między miesiączkami
  • występowanie skrzepów w krwi menstruacyjnej
  • zbyt obfite krwawienie
  • skąpe miesiączki.

Zaburzenia cyklu miesiączkowego mogą być spowodowane różnego rodzaju nieprawidłowościami w budowie czy funkcjonowaniu układu hormonalnego lub rozrodczego. Wśród przyczyn powodujących zaburzenia cyklu menstruacyjnego wymienia się:

  • zaburzenia w pracy osi podzwgórze-przysadka-jajnik
  • PCOS – zespół policystycznych jajników
  • atrezja macicy (wrodzony brak szyjki macicy lub jej nieprawidłowa budowa)
  • przerost nadnerczy
  • hypoplazja jajników (nieprawidłowo lub niedostatecznie wykształcone jajniki)
  • dysgenezja gonad (niedorozwój jajników)
  • guzy przysadki mózgowej
  • brak wrażliwości na androgeny
  • niewydolność podwzgórza,
  • interseksualizm (obojnactwo)
  • zespół Rokitansky'ego (brak pochwy i macicy).

Część z wymienionych przyczyn wywołuje tzw. pierwotne zaburzenia cyklu menstruacyjnego, a pozostałe powodują tzw. wtórne (nabyte) zaburzenia cyklu miesiączkowego.

Zobacz także:

Dni płodne
AdobeStock
Starania o dziecko
Dni płodne po okresie: kiedy są, jak je obliczyć przy regularnym i nieregularnym cyklu
Dni płodne po okresie możesz obliczyć, znając długość cyklu miesiączkowego. Przy 28-dniowym cyklu dni płodne pojawiają się po niecałych 2 tygodniach od pierwszego dnia miesiączki. Jeśli masz nieregularne cykle i chcesz wiedzieć, kiedy po okresie możesz zajść w ciążę, możesz wyliczyć dni płodne na podstawie kilku cykli menstruacyjnych. Sprawdź, jak obliczyć, kiedy masz dni płodne.

Dni płodne to kilka dni w czasie cyklu miesiączkowego, kiedy można zajść w ciążę. ​Dni płodne zaczynają się po okresie przed wystąpieniem owulacji (jajeczkowania). Owulacja (nazywana też szczytem dni płodnych) występuje zazwyczaj około 14 dni przed kolejnym okresem. Owulacja pojawi się około dwa tygodnie przed następną miesiączką   bez względu na to, czy kobieta ma okres co 21 dni, co 28, czy co 35.  Aby mieć pewność, czy masz dni płodne zaraz po okresie i wiedzieć, kiedy jest najlepszy moment na zajście w ciążę, musisz znać datę ostatniej miesiączki (to jest pierwszy dzień cyklu miesiączkowego,  obliczyć długość cyklu  (prawidłowy może trwać 21 lub 35 dni, ważne żeby był regularny). Zestawiając te informacje stworzysz własny kalendarz dni płodnych, ułatwiający starania o dziecko. Spis treści: Kiedy są dni płodne po okresie? Czy zaraz po okresie są dni płodne? Jak obliczyć dni płodne przy nieregularnym okresie? Dni płodne po okresie: objawy Ile trwają dni niepłodne po okresie? Metody ustalania dni płodnych Dni płodne po okresie: wykres Kiedy są dni płodne po okresie? Przyjmuje się, że dni płodne zaczynają się od około 6 dni przed owulacją i trwają do 2 dni po jej zakończeniu. W cyklu 28-dniowym owulacja wypada w 14. dniu od rozpoczęcia ostatniej miesiączki (14. dzień cyklu), a dni płodne po okresie są około 7. dnia od rozpoczęcia ostatniej menstruacji (7. dzień cyklu). W cyklu 32-dniowym owulacja powinna rozpocząć się w 18. dniu od rozpoczęcia ostatniej miesiączki (18. dzień cyklu), a dni płodne po miesiączce zaczynają się w 11. dniu od rozpoczęcia ostatniego okresu (11. dzień cyklu). Choć komórka jajowa żyje tylko 24 godziny, plemniki są w stanie...

jak obliczyc dni płodne przy nieregularnym okresie
Adobe Stock
Mama
Jak obliczyć dni płodne przy nieregularnym okresie
Obliczanie dni płodnych przy nieregularnym okresie nie jest tak proste jak w przypadku regularnych cykli. Dlatego kartka, długopis i kalendarz nie wystarczą. Trzeba sięgnąć po technologię, testy i dostępne urządzenia.

Obliczenie dni płodnych przy nieregularnym okresie jest przydatne zarówno podczas starania o dziecko, jak i wtedy, gdy nie chcesz dopuścić do zapłodnienia . Wszystkie metody obliczania dni płodnych przy nieregularnym okresie należy traktować jako wyznaczające orientacyjną datę owulacji i czasu, kiedy kobieta może zajść w ciążę. Najskuteczniejszym sposobem wyznaczenia dni płodnych jest monitoring owulacji. Mamotoja.pl poprosiło, aby skuteczność metod obliczania dni płodnych (w skali 1-10, gdzie 10 to najwyższa ocena) skomentował ginekolog dr Tomasz Leonowicz. Spis treści: Jak obliczyć dni płodne przy nieregularnym okresie: 1. Monitoring owulacji 2. Test owulacyjny 3. Komputer cyklu 4. Metoda termiczna Inne metody o mniejszej skuteczności: 5. Kalkulator dni płodnych w internecie 6. Obliczanie dni płodnych z kalendarzem 7. Aplikacja na telefon 8. Obserwowanie śluzu 9. Obserwowanie zmian szyjki macicy 10. Rozpoznawanie bólu owulacyjnego 11. Kalendarz kosmobiologiczny Którą metodę wybrać – opinia ginekologa 1. Określanie dni płodnych przy nieregularnych cyklach: monitoring owulacji Monitorowanie owulacji pozwala na: określenie dni płodnych nawet przy nieregularnym okresie, wskazanie dnia, w którym dojrzała komórka jajowa jest uwalniana przez jajnik. Monitorowanie owulacji przeprowadza się: aparatem USG dopochwowo , na początku cyklu. W trakcie kolejnych wizyt w ustalonych terminach, lekarz obserwuje m.in wzrastanie pęcherzyka Graafa. Na monitorowanie owulacji składają się zwykle trzy, cztery badania, które wykonuje się w ciągu jednego cyklu. Jednak u kobiet, których cykle są nieregularne, liczba ta może wzrosnąć do ośmiu, dziesięciu. Opinia ginekologa: Badanie USG pozwala precyzyjnie śledzić wzrastanie pęcherzyka Graafa, ocenę jego wielkości i stwierdzenie...

śluz płodny
Adobe Stock
Starania o dziecko
Śluz płodny: jak wygląda śluz w dni płodne i niepłodne?
Śluz płodny jest przezroczysty i rozciągliwy, a po owulacji i przed okresem staje się gęsty i nieprzejrzysty. Wygląd śluzu płodnego może więc pomóc określić dni płodne oraz moment owulacji. Czasem też wskazuje na infekcję, zwłaszcza gdy śluz jest mleczny, żółty lub brązowy i towarzyszą mu ból i swędzenie.

Kobiecy śluz w dni płodne warto obserwować nie tylko wtedy, gdy starasz się zajść w ciążę, ale i wtedy, gdy chcesz jej uniknąć. Obserwacja śluzu płodnego i niepłodnego to jedna z metod określania dni płodnych . Śluz z pochwy w czasie cyklu miesiączkowego zmienia się wraz z każdą kolejną fazą płodności i niepłodności. Śluz w dni płodne jest lepki i rozciągliwy, dzięki czemu sprzyja zapłodnieniu. Z kolei śluz niepłodny gęstnieje, a jego zadaniem jest zaczopowanie szyjki macicy. Ale uwaga, brązowy lub mleczny śluz w dni płodne i przed okresem może być czasem objawem infekcji lub... ciąży. Spis treści: Co to jest śluz płodny? J ak wygląda śluz w dni płodne? Brak śluzu płodnego – przyczyny Jak wygląda śluz niepłodny? Co to jest śluz płodny? Śluz płodny to naturalna wydzielina wytwarzana przez gruczoły szyjki macicy. Wydzielany przez organizm kobiety śluz pochwowy pojawia się w reakcji na zmianę poziomu hormonów: wzrost estrogenów przy stosunkowo niskim poziomie progesteronu. Śluz płodny pojawia się w czasie w czasie okołoowulacyjnym, a jego zadaniem jest stworzenie przyjaznego, zasadowego środowiska plemnikom. Skład śluzu płodnego to w około 98% woda, a pozostałe składniki to związki organiczne (glukoza, białko, aminokwasy), elektrolity (wapń, sód, potas), śladowe ilości cynku, miedzi, żelaza, manganu i selenu, wolne kwasy tłuszczowe, enzymy i hormony. Szacuje się, że kobieta jest płodna zaledwie przez 4% swojego życia. Jak wygląda śluz płodny? Śluz w dni płodne ma ułatwić zapłodnienie, jego konsystencja jest więc przyjazna plemnikom. Śluz płodny pojawia się ok. 6 dni przed owulacją, przypomina nieco surowe białko jajka kurzego i staje się: śliski, lepki, ciągnący. Śluz w pochwie zmienia się w ciągu całego cyklu. Zmiany w jego wyglądzie są zależne od...

Nasze akcje
dziecko na szczepieniu
O szczepieniach
Szczególne znaczenie szczepień przeciw pneumokokom u niemowląt i dzieci w dobie pandemii COVID-19
Partner
mata na piknik
Pielęgnacja
Jedziecie na piknik? Oto 6 wskazówek, dzięki którym się uda
Partner
częste oddawanie moczu u dziecka
Zakupy
Szukasz najlepszego nocnika dla dziecka? Sprawdź nasz ranking!
Partner
Podróże z Marko BeSafe
Rozwój
Oto sposób na przewożenie dziecka 5 razy bezpieczniej niż dotąd!
Partner
Polecamy
Porady
jak ubierać noworodka latem
Noworodek
Jak ubierać noworodka latem, żeby go nie przegrzać?
Małgorzata Wódz
Nowe urlopy dla rodziców
Prawo i finanse
Nowe urlopy dla rodziców w 2022 roku: od kiedy więcej dni wolnych?
Małgorzata Sztylińska-Kaczyńska
Bon turystyczny: jak wykorzystać w 2022?
Aktualności
Gdzie można wykorzystać bon turystyczny – lista podmiotów + zmiany przepisów
Ewa Janczak-Cwil
Rabarbar w ciąży
Dieta w ciąży
Czy w ciąży można jeść rabarbar? Tak, ale trzeba pamiętać o jednej rzeczy
Luiza Słuszniak
imiona unisex
Imiona
Imiona unisex – jak nazwać dziecko bez wskazywania na płeć? 168 propozycji!
Ewa Janczak-Cwil
biegunka w ciąży
Zdrowie w ciąży
Biegunka w ciąży: przyczyny i leczenie rozwolnienia w ciąży i przed porodem
Ewa Janczak-Cwil
bon turystyczny do kiedy
Aktualności
Bon turystyczny 2022 – ważność bonu. Do kiedy można wykorzystać?
Małgorzata Wódz
zapłodnienie
Starania o dziecko
Zapłodnienie: przebieg, objawy, kiedy dochodzi do zapłodnienia
Magdalena Drab
Czop śluzowy
Przygotowania do porodu
Czop śluzowy – co to, jak wygląda, kiedy odchodzi?
Joanna Biegaj
wyprawka noworodka
Niemowlę
Wyprawka dla noworodka na lato: ubranka i rzeczy do szpitala [LISTA ZAKUPÓW]
Małgorzata Wódz
uczulenie na jad pszczeli / uczulenie na jad osy
Zdrowie
Uczulenie na jad pszczeli i jad osy: objawy, co robić i jak przebiega leczenie
Katarzyna Pinkosz
Szparagi w ciąży: czy można jeść, właściwości, przeciwwskazania
Dieta w ciąży
Szparagi w ciąży: czy można jeść, właściwości, przeciwwskazania 
Luiza Słuszniak
jak pobrać bon turystyczny
Prawo i finanse
Jak pobrać i aktywować bon turystyczny: instrukcja rejestracji na PUE ZUS (krok po kroku)
Milena Oszczepalińska
domowe sposoby na komary
Aktualności
Domowe sposoby na komary: co robić, żeby komary nie gryzły?
Joanna Biegaj
twardy brzuch w ciąży
Zdrowie w ciąży
Twardy brzuch w ciąży – kiedy napięty brzuch jest powodem do niepokoju?
Ewa Cwil
plan porodu
Lekcja 2
Plan porodu: jak go napisać, czy jest obowiązkowy? Wzór do druku
Małgorzata Wódz
pozytywny test ciążowy
Ciąża
Pozytywny test ciążowy – co dalej? Kiedy test ciążowy jest fałszywie pozytywny?
Joanna Biegaj
plamienie implantacyjne
Objawy ciąży
Plamienie implantacyjne: co to jest, jak wygląda, ile trwa? Czy zawsze występuje w ciąży?
Małgorzata Wódz