zabawy matematyczne
fot. Adobe Stock

Zabawy matematyczne dla dzieci w różnym wieku

Zabawy matematyczne uczą dzieci podstaw matematyki. Maluchy poznają dzięki nim pojęcia i działania matematyczne, ale uczą się też kategoryzować przedmioty, sortować je, tworzyć zbiory. Dzięki zabawom matematycznym dziecko kształtuje spostrzegawczość i logiczne myślenie. Sprawdź nasze propozycje, by uczyć dzieci matematyki na wesoło.
Beata Turska
Konsultacja: Małgorzata Ohme
zabawy matematyczne
fot. Adobe Stock
Zabawy matematyczne to pierwszy krok do kształtowania zdolności matematycznych dziecka. Warto zacząć je wprowadzać w życie malucha jak najwcześniej. Nie chodzi jednak o zmuszanie dziecka do nauki, lecz o zabawy, które pomagają zrozumieć podstawowe pojęcia, zachęcają do logicznego myślenia oraz ułatwiają rozpoznawanie cyferek i figur geometrycznych. Przygotowaliśmy zabawy matematyczne dla dzieci w różnym wieku. Zaskoczą cię swoją prostotą i zainspirują do tego, aby przy różnych okazjach organizować gry i zabawy matematyczne dla dzieci. Mogą być urozmaiceniem każdego spaceru, a nawet kinderbalu.

Spis treści:

Zabawy matematyczne dla 4-latka i 5-latka

Podczas najbliższego spaceru zbierzecie, listki, kwiatki, piórka, kamyczki. Potrzebne będą kamienie różnej wielkości i kształtów. Mogą być ogrodowe, kupione w jednym ze sklepów ogrodniczych. Jeśli pogoda nie sprzyja spacerom, a portfel zakupom, można zamiast kamieni wziąć np. guziki. Przygotujcie też pęczek patyków o różnej długości i grubości. W terenie można wykorzystać zabawy na piasku.
 
  • Liczenie i układanie kształtów (zabawa kamykami/guzikami)
    Niech dziecko policzy, ile zebraliście kamyków. Spróbujcie układać z ich bardziej skomplikowane kształty. Pokaż, że jeśli ułożysz trójkąt, a potem dodasz kwadrat, to powstanie domek. Dwa kółka, dwa prostokąty i jest samochód.
    Uwaga! Z początku liczcie do 10. Gdy widzisz, że malec dobrze sobie z tym radzi, próbujcie dalej. Ale nic na siłę!
     
  • Dwa plus jeden (zabawa kamykami/guzikami)
    Teraz możecie pobawić się w dodawanie: „Jeśli ja mam jeden kamyk, a ty dwa, to ile mamy ich razem? A jeśli ja teraz zabiorę tobie jeden, ile ci zostanie? Ile ja będę miała?”.
     
  • Literki i cyferki (zabawy patyczkami)
    Jeśli uzbieracie cztery patyczki, możecie z innych ułożyć cyfrę 4. Powiedz: „Mamy dwa patyki długie i dwa krótkie. Ile jest razem?”.
     
  • Gra w klasy (zabawa na piasku)
    Wyrysuj schemat (połączone kwadraty jeden nad drugim, boczne na ręce, podzielone koło jako głowa), wpisz w pola cyfry od 1 do 10. Rzucacie kamień, skaczecie po niego raz na jednej, raz na dwóch nogach, obrót i z powrotem. Dziecko ćwiczy liczenie, poznaje cyfry.
    Uwaga! Gra w klasy przy okazji trenuje koordynację ruchów i równowagę – to ważne dla prawidłowego rozwoju mózgu!
     
  • Wzorki (zabawa kamykami, listkami, kwiatkami itp)
    Bawisz się podobnie jak z młodszym dzieckiem, ale wzory mogą już być troszkę trudniejsze, np. listek, listek, kamyk, piórko, listek, listek, kamyk, piórko itd. Poproś dziecko, by kontynuowało układ (z twoją pomocą). Potem zaproponuj, by wymyśliło własny wzór.
     
  • Czego tu brakuje? (zabawa kamykami, listkami, kwiatkami itp)
    Potrzebujesz kilku różnych przedmiotów (np. kwiat, kamień, piórko, patyk, szyszka). Ułóż je w rzędzie, głośno je ze szkrabem nazwijcie, pozwól mu się przyjrzeć i zapamiętać. A teraz zagadka! Dziecko zamyka oczy, a ty w tym czasie zabierasz jedną z rzeczy. Dziecko otwiera oczy i zgaduje, czego brakuje. Potem zamieniacie się rolami. Liczbę i urozmaicenie przedmiotów zmieniaj w zależności od możliwości dziecka.
     
  • Liczymy (zabawa kamykami, listkami, kwiatkami itp)
    Poproś dziecko, by podało ci cztery listki. Powiedz: „A teraz chcę dwa kwiatki i jedno piórko”. Zamieńcie się rolami – teraz dziecko ma cię prosić i sprawdzać, czy dobrze to robisz!

Zabawy matematyczne dla 3-latków

Przydadzą się wam kamienie lub guziki różnej wielkości i kształtów. Na spacerze zbierzcie listki, kwiatki, piórka oraz patyki. Wykorzystajcie piasek do zabaw matematycznych.
 
  • Więcej czy mniej? (zabawa kamykami/guzikami)
    Pogrupuj kamyczki na dwa zbiory. W każdym ma być inna liczba kamyków, różnica powinna być wyraźna. Poproś dziecko, by pokazało, w której kupce jest ich więcej. A potem razem spróbujcie je policzyć. Może się uda.
    Uwaga! Trzylatek uczy się liczyć do trzech–pięciu, dalej będzie mu trudno.
     
  • Podłużne czy okrągłe? (zabawa kamykami/guzikami)
    Pokaż kamienie o różnych kształtach i nazwij je: „Ten jest okrągły jak piłka, a ten podłużny jak samochód”. Zachęć dziecko, by podzieliło je na dwie kupki – z kamyków okrągłych i podłużnych. To ważna nauka segregowania według podobieństw! Jeśli bawicie się guzikami, segregujcie guziki na małe i duże, na czerwone, czarne, niebieskie itd.
     
  • Figury i kształty (zabawa kamykami/guzikami)
    Ułóż z kamyków kółko. Nazwij je i pomóż dziecku ułożyć podobne. Zapytaj: „Które kółko jest większe, moje czy twoje?”. Potem układajcie trójkąty i kwadraty. Poproś dziecko, by ułożyło dwa kółka, następnie dwa kwadraty i powiedz: „Ja mam dwa kwadraty. Tyle samo co ty kółek”.
     
  • Wprowadź pojęcie średni (zabawa patyczkami)
    Wskaż patyk, który jest dłuższy od tego i krótszy od tamtego. Pokaż, jak z trzech wybrać najdłuższy i najkrótszy. Pogrupujcie je na długie i krótkie. Ile jest w jednym zbiorze, ile w drugim? Kolorowe patyczki do liczenia segregujcie według barw.
     
  • Co gdzie jest? (zabawa na piasku)
    Rysując, używaj pojęć: „obok”, „nad”, „pod”, „w środku”. Określanie położenia rzeczy względem siebie to ćwiczenie wyobraźni przestrzennej. Narysuj koło i poproś, by dziecko narysowało w jego środku mniejsze. Potem drzewo – niech umieści nad nim słońce i obok psa.
    Uwaga! Nie liczy się jakość rysunków (piesek na pewno nie będzie podobny do prawdziwego!), ale to, czy dziecko umie odpowiednio umieścić obiekt.
     
  • Wzorki (zabawa kamykami, listkami, kwiatkami itp)
    Ułóż prosty wzór, np. kwiatek, listek, kwiatek, listek, kwiatek itd. Pokaż go dziecku, powtarzając głośno nazwy, by uświadomiło sobie powtarzalność wzoru. Poproś, by spróbowało go kontynuować.
     
  • Jaki kształt? (zabawa kamykami, listkami, kwiatkami itp)
    Pokaż, że piórko może przypominać drzewo, a listek np. chmurkę. Zachęć swoje dziecko, by samodzielnie poszukało podobieństw.
     
  • Łączymy w pary (zabawa kamykami, listkami, kwiatkami itp)
    Poproś: „Znajdź dwa takie same patyczki”, „Daj mi dwa duże kamienie”, „Wybierz dwa żółte kwiatki”.
    Uwaga! Obie te zabawy uczą trudnej sztuki porównywania, znajdowania różnic i wspólnych cech. To są umiejętności, które zaczynają się kształtować właśnie w tym wieku. Pomagają poznawać świat i zapamiętywać to, co dziecko widzi.

Zabawy matematyczne dla dwulatków

Tak jak w innych zabawach, tu także przydadzą się różne kamyki, guziki, krótkie i dłuższe patyczki, sosnowe igły, piasek. Można wykorzystać wykałaczki, zapałki lub patyczki do nauki liczenia (ze sklepu). 
 
  • Małe czy duże? (zabawa z kamykami/guzikami)
    Daj dziecku kilka kamieni (na początek trzy, cztery) wyraźnie różniących się wielkością. Pokazuj je, mówiąc: „Ten kamyk jest duży, ten mały”, „Ten jest największy, a ten najmniejszy”. Ułóż kamienie od największego do najmniejszego, opisując, co robisz. Poproś dziecko, by pokazało, który kamyk jest duży, a który mały. Ułóżcie je według wielkości.
     
  • Budujemy wieżę (zabawa z kamykami/guzikami)
    Pokaż, jak z trzech, czterech płaskich kamieni zbudować wieżę, niech dziecko zrobi swoją. Musi wybrać kamyki według wielkości, od największego, inaczej wieża się zawali – pomóż mu.
    Uwaga! Twoje dziecko może mieć kłopot z porównywaniem wielkości, ale powinno już zacząć je rozróżniać. Będzie pewnie chętniej burzyło wieżę, niż budowało, ale to, co do niego mówisz, i tak zapamięta. I już wkrótce wykorzysta!
     
  • Krótkie czy długie? (zabawa z patykami)
    Porównujcie długość patyczków. Poproś, by dziecko z dwóch różnych wybrało np. dłuższy. Możecie też porównywać grubość patyków.
     
  • Rysowanie (zabawa na piasku)
    Niech dziecko swobodnie maże kreski, a potem próbuje odwzorować zamknięty kształt typu koło, trójkąt, kwadrat.
     
  • Ciężkie czy lekkie? (zabawa listkami i kamykami)
    Wybierz spory kamień oraz listek. Powiedz: „Zobacz, listek jest lekki, a kamień ciężki”. Daj dziecku do rączki, by poczuło różnicę. Wybierz jeszcze kilka takich par. Razem oceniajcie, co jest ciężkie, a co lekkie.
 

Jak zachęcić dziecko do zabaw matematycznych?

Do pierwszych zabaw matematycznych zachęcaj dziecko, zanim skończy dwa latka – ale tylko jeśli mu się to podoba. Taki brzdąc może mieć trudności ze skupieniem uwagi na tyle, by z nich skorzystać. Niektórzy twierdzą, że matematyki można uczyć nawet niemowlęta – do tego celu służy np. metoda Domana. Pamiętaj jednak, że każde dziecko rozwija się w innym tempie. Zabawy matematyczne i czas ich trwania dostosowuj do możliwości swojego dziecka. Zbyt trudne zniechęcają. Dwulatek może mieć dość już po 10–15 minutach zabawy. Dla niego to już sporo i wystarczy!

Zawsze, gdy bawisz się z dzieckiem w zabawy matematyczne:
  • Chwal i podziwiaj jego osiągnięcia. Starszakowi możesz zaproponować zabawę na punkty. Za rozwiązaną zagadkę przyznajesz jeden punkt. Za pięć punktów maluch może mieć życzenie. Ale bawcie się tak, tylko jeśli dziecko lubi takie wyzwania.
  • Mów prosto zrozumiale, nie zalewaj potokiem wyjaśnień.
  • Jeśli widzisz, że dziecko nie jest gotowe na te zabawy, woli się wybiegać – daj mu spokój. Wróć do zabaw matematycznych za kilka dni.

Sprawdź także:
Redakcja poleca: Jak nie krzyczeć na dziecko – jak przestać krzyczeć? Jak krzyk wpływa na dziecko? [WIDEO]
Jeśli zastanawiasz się, jak nie krzyczeć na dziecko, najważniejszy krok do sukcesu masz już za sobą. Krzyczenie na dziecko przynosi bowiem fatalne skutki i wyrabia w maluchu nawyk rozwiązywania problemów podniesionym głosem. A to nie jest dobry kapitał na przyszłość. Psycholog wyjaśnia, czy można krzyczeć na dziecko, i jak przestać to robić.
Konsultacja: Małgorzata Ohme

psycholog dziecięcy.

Oceń artykuł

Ocena 5 na 5 głosy

Zobacz także

Popularne tematy