mononukleoza u dzieci
Panthermedia
Zdrowie

Mononukleoza u dzieci: przyczyny, objawy, leczenie i powikłania

Mononukleoza u dzieci wywoływana jest przez wirus Epsteina-Barra. Najczęściej powoduje ostrą infekcję u dzieci miedzy 3. a 5. rokiem życia. Objawy mononukleozy, czyli tzw. choroby pocałunków, to zmęczenie, brak apetytu oraz charakterystyczna wysypka. Wyjaśniamy, jak wygląda leczenie mononukleozy u dzieci oraz jakie są możliwe powikłania po chorobie.
prof. Maria Korzon
Konsultacja merytoryczna

Mononukleoza u dzieci to ostra infekcja wirusowa, której objawy mogą przypominać anginę bakteryjną: charakteryzuje się wysoką gorączką i powiększonymi węzłami chłonnymi. U niemowląt choroba często przebiega niezauważalnie. Choć leczenie mononukleozy u dzieci jest głównie objawowe, okres rekonwalescencji może trwać nawet miesiąc po ustaniu najpoważniejszych symptomów. Wyjaśniamy, jakie są przyczyny, objawy, a także potencjalne powikłania po mononukleozie u dzieci.

Spis treści:

Redaktorka Mamotoja.pl o śnie swoich córek: zaakceptuj fakt, że dzieci są różne

Mononukleoza u dzieci

Mononukleoza u dzieci (z łaciny Mononucleosis infectiosa) to choroba zakaźna. Inne jej nazwy to gorączka gruczołowa, angina monocytowa, choroba Pfeiffera, choroba pocałunków. Mononukleozę powoduje wirus Epsteina-Barra należący do grupy wirusów opryszczkowych. Ten drobnoustrój przenosi się drogą kropelkową lub przez ślinę – łatwo więc zarazić się nim przez pocałunek lub poprzez dzielenie jednej butelki czy szklanki napoju.

Mononukleoza u dzieci atakuje głównie migdałki, węzły chłonne i śledzionę, która podczas choroby może się powiększyć do znacznych rozmiarów. Najczęściej wirusem mononukleozy zakażają się dzieci w wieku przedszkolnym, które mają kontakt z dużą grupą rówieśników.

Mononukleoza u dzieci: objawy

Symptomy chorobowe są różne, ale żaden nie jest typowy tylko dla tej choroby. Początkowo mononukleoza u dzieci przypomina zwykłe przeziębienie lub grypę. Inne objawy mononukleozy to: 

  • brak apetytu,
  • ból brzucha u dziecka,
  • zmęczenie,
  • senność,
  • ból głowy,
  • ból gardła,
  • katar z obfitą ropną wydzieliną,
  • gorączka u dziecka lub stan podgorączkowy,
  • powiększenie węzłów chłonnych,
  • naloty ropne na migdałkach,
  • wysypka,
  • obrzęki powiek.


Objawy te miewają różne nasilenie, więc mononukleoza zakaźna u dziecka może nie być rozpoznana od razu. Jednak nie można jej lekceważyć. Należy zgłosić się z dzieckiem do lekarza, zwłaszcza przy długo utrzymującej się gorączce.

Mononukleoza u dzieci: wysypka [ZDJĘCIA]

Wysypka pojawiająca się przy mononukleozie u dzieci przypomina tę, która jest charakterystyczna dla różyczki czy odry. Są to drobne, czerwone plamki, którym nie towarzyszy swędzenie. Wysypka pojawia się na tułowiu, rękach i nogach, zwykle ustępuje po kilku dniach.

mononukleoza u dzieci wysypka zdjęcia
Adobe Stock

fot. Adobe Stock


Czasami, gdy dziecko choruje na mononukleozę, a zostanie postawiona zła diagnoza i zacznie przyjmować antybiotyk, może pojawić się wysypka będąca reakcją na lek, np. po przyjęciu amoksycykliny.

Mononukleoza u niemowlaka – objawy

U niemowląt z mononukleozą mogą wystąpić podobne objawy jak u starszych dzieci. Maluszek staje się marudny, gorączkuje, ma powiększone węzły chłonne i nalot na migdałkach. Objawy u niemowląt ustępują szybciej niż u starszych dzieci, jednak częściej pojawia się u nich obrzęk wątroby, śledziony i powiek oraz wysypka.

Mononukleoza u dzieci: diagnoza

Objawy mononukleozy mogą być mylone z wieloma innymi chorobami. Zdarza się, że niektóre symptomy mononukleozy rozpoznawane są jako objawy choroby nerek lub anginy.

Mononukleoza zakaźna czy chore nerki?

Choroba niekiedy rozpoczyna się obrzękiem na górnych powiekach, który powoduje, że dziecko wygląda na senne. Zdarza się tak zwłaszcza u starszych kilkuletnich dzieci. Lekarz może wtedy podejrzewać zapalenie kłębków nerkowych. Wątpliwości rozwiewa zwykłe badanie moczu u dziecka, które pozwala wykluczyć chorobę nerek. Przy mononukleozie w jego wynikach nie ma zmian.

Mononukleoza zakaźna czy angina?

Pediatra na początku może rozpoznać anginę u dziecka, która mimo leczenia antybiotykami nie ustępuje. W rozpoznaniu mononukleozy pomaga badanie krwi:

  • charakterystyczne są zmiany w postaci tzw. wirocytów, czyli limfocytów o nieprawidłowej budowie,
  • podwyższone mogą być też transaminazy, co świadczy o tym, że wirus zaatakował wątrobę.
Uwaga! Objawy mononukleozy u dzieci w pewnej fazie mogą przypominać białaczkę. Rozpoznanie mononukleozy udaje się potwierdzić specjalnym testem serologicznym wykrywającym odpowiedź układu immunologicznego dziecka na zakażenie wirusem mononukleozy zakaźnej (test Paula-Bunnella-Davidsohna).

Leczenie mononukleozy u dzieci

Leczenie mononukleozy zakaźnej polega na podaniu odpowiednich leków łagodzących objawy: obniżających gorączkę i niwelujących uporczywy kaszel. Poza tym:

  • nie stosuje się antybiotyków,
  • podczas choroby dziecko powinno leżeć w łóżku.


Jak długo trwa mononukleoza u dzieci? Ostra faza choroby nie powinna przekroczyć 14 dni, jednak kiedy już minie, malec powinien pozostać w domu przez co najmniej miesiąc. Po przechorowaniu mononukleozy u dziecka często utrzymuje się tzw. zespół przewlekłego zmęczenia. Konieczny jest wtedy oszczędzający tryb życia.

Mononukleoza u dzieci: powikłania

Czy mononukleoza u dzieci jest groźna? Na pewno jest to uciążliwa choroba, ale zwykle nie zagraża ona życiu dziecka. Groźne powikłania po mononukleozie zdarzają się rzadko.

W wyniku mononukleozy u dziecka może dojść do następujących powikłań:

  • U około 10 proc. dzieci bakterie usadawiają się na uprzednio uszkodzonych przez wirusa migdałkach i wywołują dodatkowo anginę bakteryjną.
  • Największym zagrożeniem jest pęknięcie śledziony, która w przebiegu choroby jest mocno powiększona – ale na szczęście zdarza się to tylko w skrajnych przypadkach.
Uwaga! Jeśli dziecko ma silne bóle w lewym górnym kwadracie brzucha, konieczna jest szybka wizyta u lekarza.

Czy można się zaszczepić na mononukleozę?

Na mononukleozę niestety nie ma szczepienia. Nie jest też możliwe zapobieganie chorobie w żaden inny sposób, gdyż zarazki są właściwie wszędzie (ponad połowa ludzi po 40. roku życia jest ich nosicielem). Jednak jest i dobra wiadomość: jednorazowe jej przechorowanie pozostawia trwałą odporność.

Zobacz też:

Niemowlę
Fotolia
Zdrowie
Jakie leki na gorączkę u dziecka: radzi ekspert – film
Kiedy u dziecka trzeba obniżać gorączkę, lepszy będzie paracetamol czy ibuprofen? Dlaczego bardziej skuteczne są leki w syropie niż w czopku: wyjaśnia prof. Piotr Socha z Centrum Zdrowia Dziecka.

Jeśli gorączka u dziecka przekracza 39 stopni C, trzeba koniecznie ją obniżyć. Niemowlęciu można podać lek z paracetamolem lub ibuprofenem . Paracetamol można podawać już od pierwszego miesiąca życia, ibuprofen - po skończeniu przez dziecko 3 miesięcy. Paracetamol działa przeciwgorączkowo i przeciwbólowo, ibuprofen - także przeciwzapalnie . Prof. Piotr Socha, pediatra i gastroenterolog z Centrum Zdrowia Dziecka , mówi, że zbyt często rodzice stosują leki w czopkach . Leki w syropie mogą być skuteczniejsze, gdyż działają szybciej.

Objawy świnki
AdobeStock
Zdrowie
Świnka: objawy i leczenie choroby, powikłania, szczepionka
Objawy świnki to między innymi: spuchnięta szyja, gorączka, ból przy żuciu. Najczęściej choroba przebiega łagodnie, ale ewentualne powikłania są groźne dla zdrowia. Świnka jest chorobą wciąż częstą, mimo obowiązku szczepień.

Świnka - objawy tej choroby z reguły szybko ustępują, a przechorowanie daje trwałą odporność. Jej charakterystycznym objawem jest obrzęk obu stron żuchwy. Świnka to potoczna nazwa nagminnego zapalenia ślinianek przyusznych . Świnka u dzieci występuje na całym świecie, a jej przyczyną jest paramyksowirus. Potoczna nazwa wzięła się od charakterystycznego wyglądu zarażonych dzieci – spuchnięta szyja staje się szeroka jak u tego zwierzaka. Spis treści : Świnka - objawy  Czy świnka jest zaraźliwa?   Świnka - leczenie i diagnoza Powikłania po przebytej śwince Kto choruje na zapalenie przyusznic? Świnka bez gorączki Szczepienie przeciwko śwince Świnka - objawy Jak rozpoznać świnkę? Nagminne zapalenie ślinianek przyusznych objawia się: obrzękiem obu stron żuchwy (szyja staje się szersza), bólem przy żuciu i dotykaniu obrzękniętego miejsca, gorączką, czasem wysoką. Występuje również nadwrażliwość na kwaśne pokarmy – dzieci niechętnie jedzą owoce, piją soki czy łykają witaminę C. Czy świnka jest zaraźliwa? Tak. Dzieci zarażają się nią przez kontakt z innym chorym , a dokładniej przez kontakt z zakażoną śliną, krwią lub moczem. Okres wylęgania choroby trwa 14-24 dni. Chory zakaża innych przez 7 dni przed i 9 dni po wystąpieniu obrzęku ślinianek. Choroba pojawia się zwykle późną zimą albo wczesną wiosną i szybko się rozprzestrzenia. Powoduje ją wirus (paramyksowirus). Świnka - leczenie i diagnoza Rozpoznanie świnki u dzieci po jej objawach jest dość łatwe, choć zdarzają się postacie nietypowe choroby, np. zapalenie tylko jednej ślinianki (obrzęk jednostronny), zapalenie ślinianek innych niż przyuszne (podjęzykowych albo podżuchwowych), zapalenie węzłów chłonnych. Wtedy diagnoza jest trudniejsza. W czasie choroby maluch...

dziewczynka
fotolia.com
Zdrowie
Angina, zapalenie krtani i inne gardłowe sprawy
Sprawdź, na jakie choroby gardła najczęściej zapadają dzieci, i co zrobić, by szybko im pomóc.

Jeżeli dziecko boli gardło, lepiej, żeby obejrzał je lekarz. Jeśli jednak będziesz wiedziała, czym różnią się między sobą infekcje gardła i krtani, czego możesz się spodziewać podczas choroby oraz co robić, a czego nie, staniesz się zdecydowanie spokojniejsza, a dziecko szybciej wróci do zdrowia. Angina - typowe objawy Za anginę, czyli ropne zapalenie gardła i migdałków podniebiennych, są odpowiedzialne bakterie. Często angina rozpoczyna się od wymiotów, więc rodzice mogą myśleć, że dziecko ma zatrucie pokarmowe. Szybko jednak dołączają się inne objawy:  Ból gardła. Jest tak silny, że utrudnia przełykanie. Dziecko z tego powodu może nie chcieć jeść, a nawet pić. Zdarza się, że dziecko skarży się także na kłucie w uchu. Gorączka. Temperatura rośnie szybko, może sięgać nawet 40°C. Czerwone gardło. A także powiększone migdałki , na których widać białawy nalot. Powiększone węzły chłonne. Dosyć wyraźnie wyczuwalne są podczas anginy węzły podżuchwowe i szyjne (mogą mieć nawet wielkość ziarna fasoli) Złe samopoczucie. Dziecko jest osłabione, pokłada się, nie ma ochoty na zabawę. Leczenie anginy u dziecka Wezwij pediatrę, bo nieleczona czy źle leczona angina może prowadzić do poważnych powikłań, np. gorączki reumatycznej lub zapalenia nerek. Co zaleci lekarz? Antybiotyk . Dzięki niemu dziecko poczuje się znacznie lepiej już po 2-3 dniach. Ale pamiętaj, że antybiotyk musi brać tak długo, jak nakazał pediatra. Leki przeciwbólowe i przeciwgorączkowe. Preparaty na gardło . Dobrze jest rozpylić dziecku do gardła specyfik, który zmniejszy jego ból i obrzęk oraz ułatwi przełykanie. Uwaga! Czasem do objawów anginowych dołącza się wysypka. Koniecznie wezwij lekarza, bo może to być sygnał, że dziecko ma szkarlatynę albo mononukleozę – wtedy należy zmienić...

Nasze akcje
dziecko na szczepieniu
O szczepieniach

Szczególne znaczenie szczepień przeciw pneumokokom u niemowląt i dzieci w dobie pandemii COVID-19

Partner
Miasteczko Zmysłów 2
Małe dziecko

Odwiedź Miasteczko Zmysłów i poznaj jego atrakcje!

Partner
KINDER Niespodzianka WSCW
Rozwój dziecka

Poznaj świat emocji dziecka! Ruszyła akcja Widzę, Słyszę, Czuję, Wiem

Partner
Polecamy
Porady
ile dać na komunię
Święta i uroczystości

Ile dać na komunię w 2022: ile do koperty od gościa, dziadków, chrzestnej i chrzestnego

Maria Nielsen
Podróż kleszczowy
Poród naturalny

Poród kleszczowy: wskazania, powikłania, skutki dla matki i dziecka

Ewa Janczak-Cwil
co kupić na chrzest
Święta i uroczystości

Co kupić na chrzest? Prezenty praktyczne i pamiątkowe [GALERIA]

Joanna Biegaj
zapłodnienie
Starania o dziecko

Zapłodnienie: przebieg, objawy, kiedy dochodzi do zapłodnienia

Magdalena Drab
400 plus na żłobek
Aktualności

400 plus dla dziecka na żłobek: zasady, warunki, wniosek

Ewa Janczak-Cwil
Pierwsza komunia święta
Święta i uroczystości

Prezent na komunię: pomysły na prezenty modne i tradycyjne (lista)

Magdalena Drab
biegunka w ciąży
Zdrowie w ciąży

Biegunka w ciąży: przyczyny i leczenie rozwolnienia w ciąży i przed porodem

Ewa Janczak-Cwil
Pieniądze na dziecko
Prawo i finanse

Świadczenia na dziecko: co przysługuje po urodzeniu dziecka 2022? [ZASIŁKI, ULGI]

Małgorzata Wódz
Czop śluzowy
Przygotowania do porodu

Czop śluzowy – co to, jak wygląda, kiedy odchodzi?

Joanna Biegaj
plan porodu
Lekcja 2

Plan porodu: jak go napisać, czy jest obowiązkowy? Wzór do druku

Małgorzata Wódz
wyprawka dla noworodka wiosna
Noworodek

Wyprawka dla noworodka: wiosną to obowiązkowa lista! (ubranka i rzeczy do wózka)

Małgorzata Wódz
twardy brzuch w ciąży
Zdrowie w ciąży

Twardy brzuch w ciąży – kiedy napięty brzuch jest powodem do niepokoju?

Ewa Cwil
pozytywny test ciążowy
Ciąża

Pozytywny test ciążowy – co dalej? Kiedy test ciążowy jest fałszywie pozytywny?

Joanna Biegaj
plamienie implantacyjne
Objawy ciąży

Plamienie implantacyjne: co to jest, jak wygląda, ile trwa? Czy zawsze występuje w ciąży?

Małgorzata Wódz
jak ubrać dziecko na spacer
Pielęgnacja

Jak ubrać niemowlę i starsze dziecko na spacer, by nie było mu za zimno ani za gorąco?

Małgorzata Wódz
Pozycje wertyklane do porodu
Poród naturalny

Pozycje wertykalne do porodu: dlaczego warto rodzić w pozycji wertykalnej?

Dominika Bielas
wody płodowe
Przygotowania do porodu

Jak wyglądają wody płodowe? Jak je rozpoznać?

Beata Turska
9 miesięcy w 4 minuty: tak powstaje życie
Przebieg ciąży

Rozwój płodu tydzień po tygodniu – ten film wzruszy każdego!

Joanna Biegaj