Kiedy dziecko zaczyna pełzać
Michaela/Adobe Stock
Rozwój

Kiedy dziecko zaczyna pełzać? Norma, prawidłowe pełzanie, co powinno niepokoić

Na pytanie, kiedy dziecko zaczyna pełzać nie da się odpowiedzieć jednym zdaniem. Po części dlatego, że są różne techniki pełzania, ale też dlatego, że każde dziecko rozwija się we własnym tempie. Sprawdź, kiedy dziecko powinno zacząć pełzać i jak wygląda prawidłowe pełzanie.

Wielu rodziców zastanawia się, kiedy ich dziecko zacznie pełzać i czy robi to prawidłowo. I słusznie, że pojawiają się takie wątpliwości! Okazuje się bowiem, że prawidłowe pełzanie jest nie tylko dowodem na to, że układ nerwowy dziecka rozwija się w prawidłowy sposób. To także warunek do tego, aby mózg mógł się dalej doskonalić.

Prawidłowe pełzanie jest niezbędne do tego, aby dojrzały aż dwie z siedmiu struktur centralnego układu nerwowego – to blisko 30 procent mózgu. Pełzanie stymuluje między innymi rozwój ciała modzelowatego, które łączy obie półkule mózgu i jest później przydatne nie tylko w nauce raczkowania, chodzenia i biegania, ale też np. do wyrażania myśli. Jeśli dziecko nie nauczy się prawidłowo pełzać, rośnie ryzyko, że w wieku 7-10 lat zostaną u niego zdiagnozowane dysfunkcje rozwojowe, które będzie bardzo trudno skorygować.

Co ciekawe, przeciętne dziecko potrafi pełzać, ale nie robi tego w sposób, który pozwala jego sposób poruszania się nazwać prawidłowym pełzaniem. Czyżby dlatego coraz więcej dzieci ma problemy z koncentracją i nauką?

Spis treści:

Ekspertka radzi, jak przygotować dziecko do pójścia do przedszkola [WIDEO]

Kiedy dziecko zaczyna pełzać?

Przyjmuje się, że dziecko powinno zacząć pełzać w wieku 3 miesięcy, a doskonałość w tym sposobie poruszania się powinno osiągnąć do 6-7 miesiąca życia. Jeśli niemowlę jest zdrowe, ma idealne warunki do rozwoju i jest ubierane tak, że nic nie krępuje jego ruchów, to zwykle zaczyna prawidłowo pełzać już w 3-4 miesiącu życia.

Przyjmuje się, że prawidłowe pełzanie:

  • w wieku 3-3,5 miesięcy oznacza szybkie tempo rozwoju dziecka
  • w wieku 6-7 miesięcy oznacza przeciętne tempo rozwoju dziecka
  • powyżej 7 miesiąca życia oznacza wolne tempo rozwoju dziecka

Ile czasu dziecko pełza?

Zwykle okres pełzania trwa do momentu, aż dziecko odkryje raczkowanie (według WHO nastąpić to powinno między 5,5 a 13. miesiącem życia). Oznacza to, że dziecko pełza od 2,5 do nawet 7 miesięcy.

Zgodnie ze schematem prawidłowego rozwoju ruchowego najpierw dziecko pełza, później zaczyna samodzielnie siadać (między 6 a 8 miesiącem życia), a później raczkować. A kiedy dziecko raczkuje, nie wraca już do pełzania.

Etapy rozwoju prowadzące do pełzania

Zanim dziecko rozwinie umiejętność prawidłowego pełzania, przechodzi następujące etapy rozwoju ruchowego bezpośrednio prowadzące do pełzania:

  1. Leży na brzuchu –  dziecko w teju pozycji uczy się m.in. dźwigać głowę.
  2. Leży w pozycji „samolotu” – dziecko leży na brzuchu, a ręce, nogi i głowa są uniesione nad podłożem.
  3. Przechodzi etap „pływania” – dziecko w pozycji „samolotu” zaczyna się kiwać na boki i lekko poruszać kończynami, zupełnie jakby unosiło się na lekko falującej wodzie.
  4. Wykonuje pivoty – leżąc na brzuchu, dziecko jest w stanie obrócić się w lewo lub prawo, odpychając się rękami, a gdy wyprostuje oparte przed sobą na podłożu ręce, potrafi unieść nad podłoże klatkę piersiową i niemal cały brzuch.
  5. Pełza do tyłu – odpychanie się rękami od podłoża sprawia, że dziecko przesuwa się na brzuchu w tył.
  6. Pełza jak foka – niemowlę, leżąc na brzuchu, opiera przedramiona przed sobą, następie opiera się na nich i podciąga w ich kierunku resztę ciała; nogi niemalże nie uczestniczą w przemieszczaniu się dziecka.
  7. Pełza jak gąsienica – niemowlę leży na brzuchu, opiera przed sobą obie ręce i pociąga nimi ciało, ale czasie przemieszczania się do przodu brzuch traci kontakt z podłożem.
  8. Pełza prawidłowo – czyli techniką naprzemienności skośnej (ruchowi prawej ręki towarzyszy ruch lewej nogi i przeciwnie).

Czy każde dziecko pełza?

Tak, każde dziecko pełza, lepiej lub gorzej, np. zatrzymując się w rozwoju pełzania na jednym z wcześniejszych etapów osiągania tej umiejętności. Jednak nie każde dziecko pełza prawidłowo.

Według niektórych pediatrów pełzanie jest ważniejsze dla rozwoju ruchowego i rozwoju mózgu od czworakowania. Mimo to niektóre dzieci omijają ten etap, od razu przechodząc do siadania i czworakowania. Jeśli dziecko nie pełza prawidłowo, to albo ma zaburzenia rozwoju ruchowego albo… nie stworzono mu odpowiednich warunków do pełzania (np. dziecko nie zdoła pełzać na dywanie albo ubrane w śpiochy z długim rękawem i długimi nogawkami na śliskiej podłodze). To dlatego tak ważne jest, aby tworzyć niemowlęciu dobre warunki do doskonalenia sprawności fizycznej.

Jeśli rodzic martwi się, że dziecko nie raczkuje, tylko pełza, to tak naprawdę nie jest to powód do wielkiego niepokoju. W dodatku są sposoby na to, aby zachęcić dziecko do raczkowania.

Uwaga! Najlepiej będzie, jeśli prawidłowo rozwijające się dziecko przejdzie wszystkie etapy rozwoju ruchowego, a więc i pełzanie, i raczkowanie.

Co sugeruje, że dziecko może mieć kłopoty z prawidłowym pełzaniem?

Dziecko, które dotąd nie pełzało prawidłowo, a już samodzielnie siada, obraca się z brzucha na plecy i z pleców na brzuch, może ominąć etap pełzania. Kłopoty z nauką pełzania zapowiadają też następujące symptomy:

  • dziecko długo (powyżej kilku sekund) trwa w pozycji „samolocika”,
  • nie lubi leżeć na brzuchu,
  • w leżeniu na brzuchu niemowlę dźwiga pupę i opiera się na kolanach, a jeszcze nie pełza,
  • zaniknął już odruch Babińskiego (po podrażnieniu podeszwy stopy dziecka palce stopy zginają się w kierunku podeszwy stopy).

Nieprawidłowości w czasie pełzania

Zanim wymienimy rzeczy, które wskazują na nieprawidłowe pełzanie, zacznijmy od tego, jak dziecko pełza prawidłowo. Jak wygląda prawidłowe pełzanie?

Dziecko pełza prawidłowo, jeśli porusza się do przodu w sposób podobny do czołgającego się człowieka dorosłego. Ważna jest skośna naprzemienność ruchów. Oznacza to, że ruchowi prawej ręki w przód towarzyszy ugięcie się lewej nogi w biodrze i kolanie, i odwrotnie.

Prawidłowe pełzanie oznacza też, że dziecko porusza się energicznie i w ciągu dnia zdolne jest w ten sposób pokonać minimum 50 metrów.

Nieprawidłowe pełzanie:

  • dziecko nie pracuje symetrycznie obiema stronami ciała
  • dziecko pełza i odpycha się jedną nogą
  • dziecko pełza, odpychając się obiema nogami jednocześnie, a jego raczki utykają pod tułowiem
  • jedna z kończyn nie jest w pełni zaangażowana w pełzanie
  • dziecko nie zachowuje skośnej naprzemienności ruchów – pracuje jednocześnie ręką i nogą po tej samej stronie ciała
  • pełzając, dziecko nie jest w stanie w ciągu dnia w sumie pokonać ok. 50 metrów.

Jak zachęcić dziecko do pełzania

Do nauki pełzania zdrowe dziecko potrzebuje dobrych warunków, czyli usunięcia przeszkód, które mogą utrudniać zdobycie tej umiejętności. Aby zachęcić dziecko do pełzania:

  • często układaj je na brzuchu,
  • kładź je na powierzchni, która umożliwi ślizganie się na brzuchu,
  • ubieraj dziecko w body z krótkimi rękawami (i ewentualnie krótkimi nogawkami),
  • umieszczaj zabawki poza zasięgiem dziecka ale przed nim,
  • zrezygnuj z kładzenia dziecka na atrakcyjnej macie dziecięcej (wyposażonej w liczne zabawki).

Co następuje po pełzaniu?

Zwykle na początku 7. miesiąca niemowlę umie już pełzać. Później osiąga kolejne ważne etapy rozwoju ruchowego.

Kołysanie się na czworakach. Gdy niemowlę nauczy się czołgać, wkrótce także dojdzie również do tego, jak z pozycji na brzuszku można uklęknąć i podeprzeć się rączkami. To wielkie ćwiczenie równowagi, które można wspierać dzięki zabawom. Podaj dziecku małą piłeczkę – kiedy sięgnie po nią, przez chwilę będzie opierać się na jednej ręce. Podawaj mu zabawki tak, by musiało wyciągać po nie raz prawą rękę, raz lewą. Dzięki temu nauczy się utrzymywać równowagę, co bardzo przyda się potem przy nauce raczkowania i chodzenia.

Raczkowanie. Zanim maluch zacznie chodzić na czworakach, może najpierw czołgać się lub raczkować do tyłu. Po tych wprawkach, mniej więcej w 8. miesiącu, ruszy tam, gdzie zechce. Sposobów raczkowania jest tyle, ile jest dzieci, ale główna zasada: lewa ręka-prawa noga i prawa ręka-lewa noga jest zawsze taka sama. Zwróć uwagę, czy niemowlę podczas raczkowania porusza się symetrycznie, angażując mięśnie raz z lewej, a raz z prawej strony. Jeżeli „oszczędza” jeden bok, powiedz o tym lekarzowi – to może być oznaką np. asymetrycznego napięcia mięśni, które czasem trzeba rehabilitować.

Wstawanie. Po raz pierwszy dziecko wstanie na proste nóżki mniej więcej w 10. miesiącu: podciągając się przy sofie lub krześle. Może też wstawać i „sprężynować”, lekko uginając kolana. To już ostatnie wprawki przed chodzeniem. Nie stawiaj ani nie prowadzaj dziecka, kiedy jeszcze nie umie tego robić samodzielnie – lekarze powtarzają, że dziecko samo najlepiej wie, kiedy może samo ustać na stopach.

Chodzenie przy meblach i w końcu samodzielne chodzenie. Są dzieci, które zaczynają chodzić już w 10-11. miesiącu życia. Są też i takie, które czekają z pierwszym krokiem aż do pierwszych urodzin, a nawet 2-4 miesiące dłużej. Dziecko najpierw chodzi bokiem przy meblach, dostawiając stopę do stopy. Pewniej też czuje się, kiedy jest podtrzymywane przez mamę albo tatę.

Zobacz także:

nauka chodzenia
Adobe Stock
Rozwój dziecka
Kiedy dziecko zaczyna chodzić: normy i ważne rady dla rodziców
Kiedy dziecko zaczyna chodzić, a dzieje się to około 12. miesiąca życia (czasami później), nie jest wzorem gracji. Jednak na wytworzenie pewnego i prawidłowego chodu trzeba czasu, i nie można dziecku przeszkadzać w tym procesie. Sprawdź, jakich błędów nie popełnić, jak pomóc dziecku w nauce chodzenia i kiedy należy zacząć się niepokoić, że dziecko jeszcze nie chodzi.

Kiedy dziecko zaczyna chodzić, nie robi tego idealnie. To czas radości dla rodziców z postępów dziecka, ale również powód do różnych zmartwień. Pilnowanie dziecka, by podczas nauki chodzenia nie zrobiło sobie krzywdy, jest męczące. Dodatkowo pojawia się niepokój o to, jak dziecko stawia pierwsze kroki. Wyjaśniamy, w jakim wieku dziecko powinno zacząć chodzić i jak wygląda prawidłowa nauka chodzenia.  Spis treści: Kiedy dziecko zaczyna chodzić? Jak dziecko zaczyna chodzić? Jak pomóc dziecku w nauce chodzenia? Kiedy się niepokoić, gdy dziecko nie chodzi? Co niepokoi rodziców, kiedy dziecko zaczyna chodzić Kiedy dziecko zaczyna chodzić? Pierwsze samodzielne kroki dziecko najczęściej stawia około 12 miesiąca życia . Połowa dzieci zaczyna chodzić właśnie około pierwszych urodzin. Aby dziecko zaczęło chodzić i wypracowało prawidłowy wzór chodu, musi wcześniej przejść przez inne etapy rozwoju ruchowego. To nie jest tak, że przeskakuje ono od umiejętności do umiejętności, które nie mają ze sobą nic wspólnego. Opanowanie kolejnych etapów rozwoju ruchowego jest przygotowaniem ciała do podejmowania nowych wyzwań i dalszego rozwoju jego sprawności, w tym chodzenia. Kiedy najwcześniej dziecko może zacząć chodzić? Najwcześniej dziecko może zacząć chodzić w 7 miesiącu życia, ale zdarza się to niezwykle rzadko. Częściej spotyka się dzieci, które zaczynają chodzić w 8 miesiącu życia. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) podaje 8 miesiąc życia jako najwcześniejszy moment, w którym dzieci zaczynają chodzić. Wcześniej niemowlę musi opanować inne umiejętności, które umożliwiają pionizację ciała i utrzymanie równowagi w pozycji stojącej. A to zajmuje dużo czasu. Jeśli dziecko zaczyna chodzić między 8 a 10 miesiącem życia, uznaje się je za dziecko wcześnie chodzące. Kiedy najpóźniej dziecko...

niemowlę, raczkowanie
Rozwój
Dlaczego dziecko musi mieć warunki do raczkowania?
Marzysz, by Twoje dziecko było silne, zwinne i za kilka lat dobrze radziło sobie w szkole? Pozwól mu raczkować i beztrosko plątać się dorosłym pod nogami!

Pewnie, jak każda młoda mama, nie możesz się już doczekać, kiedy twój malec zrobi pierwszy samodzielny krok. Cierpliwości, sam wybierze odpowiedni moment. Póki co zadbaj o to, by miał jak najwięcej okazji do raczkowania . Bowiem bieganie na czworakach to dużo więcej niż etap poprzedzający chodzenie. Dlaczego jest tak bardzo ważne? Czy raczkowanie zapobiega ADHD? Według amerykańskiego pedagoga Paula Dennisona najrozmaitsze problemy, od dysleksji czy nadpobudliwości po kłopoty z koncentracją albo łapaniem piłki, to wynik złego współdziałania półkul mózgowych: lewej – logicznej i prawej – twórczej, odpowiadającej za emocje. Połączenia między półkulami tworzą się m.in. gdy dziecko raczkuje i właśnie dlatego ma ono tak ogromne znaczenie. Malec niby tylko biega sobie to tu, to tam, świetnie się przy tym bawiąc. Tymczasem w jego mózgu powstaje sprawny system „międzypółkulowych tras szybkiego ruchu”, którymi wszelkie bodźce, również te, które nie są związane z ruchem, mogą mknąć w obie strony z zawrotną prędkością. Tak wyposażony człowiek uczy się szybciej i z mniejszym wysiłkiem. Jak raczkowanie wpływa na połączenia w mózgu? Każdą ze stron ciała kontroluje inna półkula: lewą – prawa, prawą – lewa. Żeby dziecko mogło dotrzeć tam, gdzie chce, obie części jego mózgu muszą ze sobą ściśle współpracować. A nie byłoby to możliwe bez wymiany informacji. Co więcej, podczas tej współpracy muszą zachować pewną niezależność. Raczkujące dziecko nie kica przecież jak mały zajączek (ręka z ręką, noga z nogą), ani nie truchta dostojnie jak wielbłąd (prawa ręka z prawą nogą, lewa ręka z lewą nogą). Maluch podczas raczkowania porusza się tzw. ruchem krzyżowym naprzemiennym (np. prawa ręka – lewa noga – lewa ręka – prawa noga). Czy zmuszać dziecko do biegania na czworakach?...

rozwój ruchowy
Adobe Stock
Rozwój
Kiedy dziecko przekręca się na brzuch i odwrotnie (+ ćwiczenia ułatwiające obracanie)
Niemowlę zwykle obraca się z pleców na brzuch dopiero w drugiej połowie pierwszego roku życia. Niektórym dzieciom może się to jednak zdarzyć wcześniej. Dlatego tak duże znaczenie ma to, w jakiej pozycji układasz niemowlę do snu. Wyjaśniamy, kiedy dziecko może samo obrócić się z pleców na brzuch i z brzucha na plecy zgodnie z normą rozwojową. Opisujemy, jak wspierać niemowlę w rozwoju ruchowym oraz w jaki sposób zadbać o jego bezpieczeństwo.

Kiedy dziecko obróci się na brzuch, to znak, że osiągnęło kolejny etap rozwoju. Pierwszy świadomy obrót z pleców na brzuszek następuje około 5-6 miesiąca życia. Ale nieświadomy może zdarzyć się wcześniej. Z tego względu  rodzice powinni zawsze układać niemowlę w bezpiecznej pozycji. Z brzucha na plecy dzieci mogą odwracać się w 6-8 miesiącu życia . Rozwój dziecka jest kwestią indywidualną i przebiega w różny sposób. Większość rodziców oczekuje, że niemowlę zacznie trzymać główkę, gdy osiągnie wiek dwóch tygodni, siadać, kiedy skończy pół roku, chodzić tuż po pierwszych urodzinach, a mówić przed drugim rokiem życia. Tymczasem każde dziecko zdobywa kolejne umiejętności we własnym tempie, a rodzice mogą mądrze wspierać je w tym rozwoju i dbać o jego bezpieczeństwo. Przewracanie się dziecka z brzucha na plecy Obracanie się dziecka z leżenia na brzuchu na plecy to ważny etap w rozwoju ruchowym  – niemowlę pierwszy raz może aktywnie zmieniać położenie ciała i przygotowywać mięśnie do zdobywania kolejnych umiejętności: siadania, raczkowania i chodzenia. Najpierw uczy się przekręcać (a właściwie na początku – opadać) z brzuszka na plecy i z pleców na boki . Niektóre dzieci nieświadomie przekręcają się na bok z pozycji na brzuszku z oparciem na przedramionach już w 3. miesiącu życia. Zgodnie z normą dzieci powinny zdobywać tę umiejętność w 6-8 miesiącu życia. Spa - „Akademia Młodych Rodziców” Dziecko obraca się z pleców na brzuszek Przekręcanie się dziecka w pozycji leżącej w odwrotną stronę, czyli z pleców na brzuch – jest dla niemowlęcia trudne. Wymaga zaangażowania i dużej siły wielu mięśni. Większość dzieci opanowuje tę umiejętność około 5-6 miesiąca życia.   Tylko niektórym udaje się nauczyć tego...

Nasze akcje
dziecko na szczepieniu
O szczepieniach
Szczególne znaczenie szczepień przeciw pneumokokom u niemowląt i dzieci w dobie pandemii COVID-19
Partner
częste oddawanie moczu u dziecka
Zakupy
Szukasz najlepszego nocnika dla dziecka? Sprawdź nasz ranking!
Partner
Kobieta czyta książkę
Zakupy
Tej książce ufają miliony rodziców! Czy masz ją na półce?
Partner
łojotokowe zapalenie skóry
Pielęgnacja
Test zakończony sukcesem! 99% osób poleca te kosmetyki
Partner
Polecamy
Porady
jak pobrać bon turystyczny
Prawo i finanse
Jak pobrać i aktywować bon turystyczny: instrukcja rejestracji na PUE ZUS (krok po kroku)
Milena Oszczepalińska
ukraińskie imiona
Imiona
Ukraińskie imiona: męskie i żeńskie + tłumaczenie imion ukraińskich
Joanna Biegaj
cytaty na urodziny
Cytaty i przysłowia
Mądre i piękne cytaty na urodziny –​ 22 sentencje urodzinowe
Joanna Biegaj
Ile dać na Chrzest?
Święta i uroczystości
Ile wypada dać na chrzciny w 2022 roku? – kwoty dla rodziny, chrzestnych i gości
Luiza Słuszniak
gdzie nad morze z dzieckiem
new badge ranking small
Niemowlę
Gdzie nad morze z dzieckiem? TOP 10 sprawdzonych miejsc dla rodzin z maluchami
Hanna Szczesiak
ospa u dziecka a wychodzenie na dwór
Zdrowie
Ospa u dziecka a wychodzenie na dwór: jak długo będziecie w domu? Czy podczas ospy można wychodzić?
Milena Oszczepalińska
5 dni opieki na dziecko
Prawo i finanse
5 dni opieki (urlop na dziecko) – wszystko, co trzeba wiedzieć o nowym urlopie
Joanna Biegaj
pesel po 2000
Prawo i finanse
PESEL po 2000 - zasady jego ustalania
Agnieszka Majchrzak
hiszpańskie imiona
Imiona
Najczęściej nadawane hiszpańskie imiona - ich znaczenie oraz polskie odpowiedniki
Joanna Biegaj
Bon turystyczny: jak wykorzystać w 2022?
Aktualności
Gdzie można wykorzystać bon turystyczny – lista podmiotów + zmiany przepisów
Ewa Janczak-Cwil
Urlop ojcowski
Prawo i finanse
Urlop ojcowski 2022: ile dni, ile płatny, wniosek, dokumenty
Magdalena Drab
przedmioty w 4 klasie
Aktualności
Przedmioty w 4 klasie szkoły podstawowej – jakie i ile?
Ewa Janczak-Cwil
300 plus
Prawo i finanse
300 plus 2022 – dla kogo, kiedy składać wniosek?
Małgorzata Wódz
na komary dla niemowląt
Zdrowie
Co na komary dla niemowląt: co wolno stosować, czego unikać?
Ewa Janczak-Cwil
urwany kleszcz
Zdrowie
Urwany kleszcz: czy usuwać główkę kleszcza, gdy dojdzie do jej oderwania?
Ewa Janczak-Cwil
Bon turystyczn atrakcje dla dzieci
Czas wolny
Bon turystyczny – atrakcje dla dzieci, za które można płacić bonem
Ewa Janczak-Cwil
300 plus dla zerówki 2021
Aktualności
300 plus dla zerówki w 2022 roku – czy Dobry Start obejmuje sześciolatki?
Joanna Biegaj
rekrutacja do liceum
Wychowanie
Jak wygląda rekrutacja do liceum 2022/2023? Jak dostać się do dobrego liceum?
Joanna Biegaj