grupy krwi
Adobe Stock
Starania o dziecko

Grupy krwi i ich dziedziczenie

Grupy krwi zależą od obecności pewnych białek, zwanych antygenami, na powierzchni czerwonych krwinek. Wyróżnia się cztery grupy krwi. W oznaczeniu grupy krwi ważny jest też tzw. czynnik Rh.

Do oznaczania grup krwi używa się liter: A, B oraz cyfry 0. Znakiem + lub – oznacza się obecność lub brak czynnika Rh. Odkrycia grup krwi dokonał w 1901 roku Austriak Karl Landsteiner. Odkrył on obecność we krwi, na powierzchni czerwonych krwinek, antygeny, które oznaczył literami A oraz B. Dzięki temu był wstanie wyodrębnić trzy grupy krwi: A, B oraz 0. Czwarta grupa krwi – AB oraz oznaczanie czynnika Rh pojawiły się w wyniku prac Polaka – Ludwika Hirszfelda. Od 1928 roku na całym świecie oznacza się cztery grupy krwi.

Spis treści:

Grupy krwi

Grupa krwi zależy od tego, jakie białka, zwane antygenami, znajdują się na powierzchni czerwonych krwinek. Mogą to być białka oznaczone jako A, B, oraz D – zwane czynnikiem Rh.
W związku z tym wyróżnia się następujące grupy krwi:

  • grupa A – na powierzchni erytrocytów znajdują się antygenty A,
  • grupa B – na powierzchni czerwonych krwinek znajdują się antygenty B,
  • grupa AB – na powierzchni erytrocytów znajdują się dwa rodzaje antygenów: A i B,
  • grupa 0 – na powierzchni czerwonych krwinek nie ma antygenów.

Dziedziczenie grup krwi

To, jaką grupę krwi będzie miało dziecko, zależy nie tylko od grupy krwi rodziców, ale też od tego, w wyniku jakiej kombinacji genów (dziedziczone po jednym od matki i po jednym od ojca) mają grupy krwi. I tak:

  • grupę krwi A tworzą geny A i 0 oraz A i A.
  • grupę krwi B tworzą geny B i 0 oraz B i B.
  • grupę krwi AB tworzą geny A i B,
  • grupę krwi 0 tworzą geny 0 i 0.


Jeśli weźmie się pod uwagę także czynnik Rh, wyróżnia się następujące grupy krwi: A Rh+, A Rh–, B Rh+, B Rh–, AB Rh+, AB Rh–, 0 Rh+ oraz 0 Rh–.

grupy krwi – rodzaje
Adobe Stock


Grupę krwi dziecka oznacza się z krwi pępowinowej. Jeśli jednak ma być później wpisana do dokumentów medycznych dziecka, należy ja powtórnie oznaczyć po 2. urodzinach dziecka.

Grupa krwi a ojcostwo

Dziecko od każdego z rodziców otrzyma po jednym genie grupy krwi. Ich kombinacja zdeterminuje grupę krwi dziecka. Na przykład, jeśli matka ma krew grupy A złożoną z genów A0, a ojciec grupę krwi AB, ich dziecko może mieć grupę krwi: A (AA), A (0A), AB (AB) lub B (0B).

Na podstawie grup krwi dziecka, matki i ojca można stwierdzić, czy dany mężczyzna mógłby być jego ojcem, nie da się tego jednak stwierdzić na tej podstawie z całą pewnością. Jednak grupy krwi pozwalają czasem wykluczyć ojcostwo – np. gdy dziecko ma grupę krwi 0, a mężczyzna grupę krwi AB.

Czynnik Rh

Jeśli na erytrocytach znajduje się antygen D – krew oznacza się jako Rh+. Brak antygenu D oznacza się jako Rh–. Informacja ta jest bardzo ważna zwłaszcza w przypadku kobiet w ciąży, gdyż niezgodność czynnika Rh między matka a dzieckiem może doprowadzić do konfliktu serologicznego.

Dziedziczenie czynnika Rh

Gdy oboje rodzice mają krew z czynnikiem Rh+, ich dziecko może mieć zarówno krew Rh+ jak i Rh–. Natomiast gdy oboje rodzice mają krew Rh–, ich dziecko z całą pewnością będzie miało krew Rh–.

Grupy krwi a przetaczanie krwi

Warto wiedzieć, że każda z grup krwi ma własny zestaw (albo nie ma ich wcale) przeciwciał z grupy IgM, znajdujących się w surowicy krwi. I tak:

  • grupa A ma przeciwciała anty-B,
  • grupa B ma przeciwciała anty-A,
  • grupa AB nie ma przeciwciał,
  • grupa 0 ma przeciwciała anty-A oraz anty-B.


Z tego faktu wynikają zasady, którymi rządzi się przetaczanie krwi. Najlepiej jest choremu przetoczyć krew identycznej grupy, jaką on sam posiada, biorąc pod uwagę zarówno czynnik Rh, jak i główną grupę krwi: A, B, AB czy 0. Czasami jednak krew przetacza się mimo tego, że grupy dawcy i biorcy nie są takie same (ale czynnik Rh jest zgodny albo osobie z Rh+ przetacza się krew Rh–). I tak:

  • pacjent z grupą krwi A może otrzymać krew grupy A lub 0,
  • pacjent z grupą krwi B może otrzymać krew grupy B lub 0,
  • pacjent z grupą krwi AB może otrzymać krew dowolnej grupy,
  • pacjent z grupą krwi 0 może otrzymać krew tylko grupy 0.
To dlatego o ludziach z grupą krwi 0 mówi się, że są idealnymi dawcami, ale fatalnymi biorcami krwi – mogą otrzymać tylko krew grupy 0.

Grupy krwi w Polsce

Rozkład poszczególnych grup krwi w naszym kraju, jak i na świecie, nie jest równy. Najwięcej w Polsce jest ludzi z grupą A Rh– bo aż 32 proc. Nieco mniej – 31 proc. – stanowią ludzie z grupą krwi 0 Rh+.15 proc. Polaków ma krew grupy B Rh+, 7 proc. – AB Rh+, po 6 proc. – 0 Rh– i A Rh–, 2 proc – B Rh– i tylko 1 proc naszych rodaków ma krew grupy AB Rh–.

Najrzadszą grupą krwi na Ziemi jest grupa AB Rh–. Ma ją zaledwie kilkanaście procent ludzi.

Więcej o krwi i jej chorobach:

Jakie błędy popełniają młodzi rodzice? Opowiada mama 1,5-rocznej Michaliny

badanie krwi, morfologia krwi, krew
Fotolia
Mama
Dieta zgodna z grupą krwi - na czym polega i czy warto ją stosować?
Czy grupa krwi ma kluczowe znaczenie dla tego, jak działa nasz organizm i co powinniśmy jeść, a co wykluczyć z naszego menu? Dieta zgodna z grupą krwi opiera się na zasadzie, że jeden schemat żywieniowy nie może być dobry dla wszystkich.

Wśród wielu rodzajów diet znajdziemy takie, które opierają się na kluczowym działaniu jednego składnika, takie, które polecają całkowite wykluczenie z diety części produktów i takie, które opierają się na indywidualnym dopasowaniu. Dieta zgodna z grupą krwi to właśnie dieta, która mówi, że nie wszystko, co jest dobre dla innych, będzie dobre dla ciebie. Twórcy diety, lekarze D’Adamo, ojciec i syn, przeprowadzili badania, na podstawie których dowodzili zależności między grupą krwi a schematem żywienia , który jest dla danej osoby odpowiedni. Na czym polega dieta zgodna z grupą krwi? Dieta zakładająca związek między trawieniem pożywienia i posiadaną grupą krwi opiera się na zasadzie, że między krwią i żywnością zachodzi podobna reakcja chemiczna jak między różnymi grupami krwi. Ponad sto lat temu odkryto grupy krwi i to, że w zależności od grupy krwi można lub jest zabronione np. dokonywanie transfuzji. Jest to związane z antygenami produkowanymi przez czerwone ciałka poszczególnych grup krwi.  Przeczytaj też, czy sól w diecie naprawdę jest taka szkodliwa   Twórcy diety opierającej się na grupach krwi stwierdzili, że podobne antygeny znajdują się również w żywności i dlatego w zależności od grupy krwi dany organizm w inny sposób trawi różne pokarmy. Jakie są zasady diety zgodnej z grupą krwi? Podstawowa zasada brzmi, że aby być zdrowym i zachować dobre samopoczucie, należy jeść produkty z grupy wskazanej dla danej grupy krwi. Każda z tych grup dzieli żywność na trzy kategorie: wysoce wskazaną, obojętną i tę, której należy unikać . I tak dieta dla grupy 0 to wysokobiałkowa dieta oparta na białkach zwierzęcych, grupa krwi A powinna być na diecie wegetariańskiej grupa krwi B  to dieta zrównoważona i urozmaicona, produkty roślinne i zwierzęce a grupa krwi AB powinna unikać tego, czego przy grupie krwi A i B....

kobieta, mierzenie ciśnienia
Fotolia
Zdrowie w ciąży
Konflikt serologiczny – czy można mu zapobiec?
Na temat konfliktu serologicznego, jego diagnostyki, ryzyka z nim związanego, a także możliwości profilaktyki rozmawiamy z prof. dr hab. n. med. Mirosławem Wielgosiem.

Panie Profesorze, tytułem wstępu, kiedy mówimy o konflikcie serologicznym? Konflikt serologiczny to sytuacja, w której kobieta ciężarna wytwarza przeciwciała odpornościowe, skierowane przeciwko antygenom krwinek czerwonych dziecka, znajdującego się w jamie macicy. A więc do tego, żeby w ogóle mówić o konflikcie serologicznym, nie wystarcza jedynie niezgodność serologiczna pomiędzy partnerami – na przykład partnerka z grupą krwi Rh(-) i partner z grupą krwi Rh(+). To jeszcze za mało. Dopóki nie ma przeciwciał, nie ma też konfliktu, ani tym bardziej będącej jego następstwem choroby hemolitycznej płodu. Jak często stwierdza się konflikt serologiczny? Konflikt serologiczny na szczęście jest coraz rzadziej występującą patologią. Jeszcze nie tak dawno temu wikłał on około 0,5% wszystkich ciąż, obecnie ta częstość jest znacznie niższa. A dzieje się tak za sprawą skutecznie od wielu lat prowadzonej immunoprofilaktyki. W jaki sposób jest on diagnozowany? Każda kobieta ciężarna – niezależnie od grupy krwi jaką posiada – musi mieć już na początku ciąży wykonane badanie w kierunku obecności przeciwciał odpornościowych do antygenów krwinek czerwonych. U tych kobiet, które nie mają przeciwciał, należy powtarzać badanie według schematu, uzależnionego już od tego, jaką grupę krwi posiadają. Natomiast w przypadku stwierdzenia obecności przeciwciał, należy niezwłocznie zidentyfikować ich rodzaj, określić miano i – najlepiej – skierować do ośrodka referencyjnego, na przykład do Uniwersyteckiego Centrum Zdrowia Kobiety i Noworodka Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, przy Placu Starynkiewicza 1/3. Dalsza diagnostyka opiera się na badaniach ultrasonograficznych i dopplerowskich, a w sytuacji, kiedy wyniki tych badań są nieprawidłowe, należy wdrożyć leczenie wewnątrzmaciczne, polegające na wykonywaniu transfuzji dopłodowych. Z jakimi...

kobieta, ciąża, leżeć, łóżko
Zdrowie w ciąży
Co robić w przypadku konfliktu serologicznego
Jak powstaje konflikt serologiczny oraz jak zmniejszyć ryzyko jego wystąpienia? Odpowiada ginekolog położnik.

Mam krew Rh-, a mój mąż Rh+. Jestem w ciąży i bardzo się niepokoję. Jak zmniejszyć ryzyko konfliktu serologicznego?  Agnieszka W tej sytuacji (mama ma krew Rh-, ojciec dziecka Rh+) po porodzie otrzymasz immunoglobulinę anty-D, by zapobiec w kolejnej ciąży wystąpieniu konfliktu serologicznego. Ten problem może dotyczyć każdej kobiety o Rh -, czyli niemającej we krwi tzw. antygenu D. Gdy kobieta ma krew Rh-, a jej partner Rh+, ich dziecko czasem dziedziczy czynnik Rh po ojcu. I wtedy może dojść do konfliktu serologicznego. W czasie pierwszej ciąży lub porodu czerwone krwinki płodu mogą dostać się do krwiobiegu kobiety. Wtedy jej organizm zaczyna się bronić przed intruzem – antygenem D i wytwarza przeciwciała przeciwko krwinkom płodu. Stają się one groźne dopiero w kolejnej ciąży – gdy następne dziecko znowu odziedziczy po ojcu Rh+, przeciwciała uaktywniają się. Dostają się przez łożysko do krwiobiegu płodu i atakują jego czerwone krwinki, uszkadzając je. To groźne dla rozwoju malca, dlatego lekarze starają się sprawić, by przeciwciała nie powstały. W tym celu zaraz po porodzie, poronieniu lub zabiegach ginekologicznych w ciąży kobieta o Rh- otrzymuje immunoglobulinę anty-D, która niszczy krwinki Rh+, które mogły dostać się z krwią dziecka do jej krwiobiegu. Trzeba je zlikwidować, zanim układ odpornościowy kobiety zdąży na nie zareagować. Dzięki temu kolejne dziecko w łonie mamy będzie bezpieczne. Immunoglobulina anty-D jest podawana nie tylko w szpitalach (tak było wcześniej). Można ją też kupić w aptece, na receptę (niestety jest bardzo droga), dzięki czemu lekarze mogą proponować kobietom, które nie mają przeciwciał anty-D dodatkową profilaktykę – przyjęcie antyglobuliny w 28. tygodniu ciąży . Zwiększa to skuteczność leczenia do 99 proc. Oczywiście wszystkie pacjentki otrzymują immunoglobulinę również w czasie porodu. Przeczytaj...

Nasze akcje
dziecko na szczepieniu
O szczepieniach
Szczególne znaczenie szczepień przeciw pneumokokom u niemowląt i dzieci w dobie pandemii COVID-19
Partner
częste oddawanie moczu u dziecka
Zakupy
Szukasz najlepszego nocnika dla dziecka? Sprawdź nasz ranking!
Partner
Kobieta czyta książkę
Zakupy
Tej książce ufają miliony rodziców! Czy masz ją na półce?
Partner
łojotokowe zapalenie skóry
Pielęgnacja
Test zakończony sukcesem! 99% osób poleca te kosmetyki
Partner
Polecamy
Porady
jak pobrać bon turystyczny
Prawo i finanse
Jak pobrać i aktywować bon turystyczny: instrukcja rejestracji na PUE ZUS (krok po kroku)
Milena Oszczepalińska
ukraińskie imiona
Imiona
Ukraińskie imiona: męskie i żeńskie + tłumaczenie imion ukraińskich
Joanna Biegaj
cytaty na urodziny
Cytaty i przysłowia
Mądre i piękne cytaty na urodziny –​ 22 sentencje urodzinowe
Joanna Biegaj
Ile dać na Chrzest?
Święta i uroczystości
Ile wypada dać na chrzciny w 2022 roku? – kwoty dla rodziny, chrzestnych i gości
Luiza Słuszniak
gdzie nad morze z dzieckiem
new badge ranking small
Niemowlę
Gdzie nad morze z dzieckiem? TOP 10 sprawdzonych miejsc dla rodzin z maluchami
Hanna Szczesiak
ospa u dziecka a wychodzenie na dwór
Zdrowie
Ospa u dziecka a wychodzenie na dwór: jak długo będziecie w domu? Czy podczas ospy można wychodzić?
Milena Oszczepalińska
5 dni opieki na dziecko
Prawo i finanse
5 dni opieki (urlop na dziecko) – wszystko, co trzeba wiedzieć o nowym urlopie
Joanna Biegaj
pesel po 2000
Prawo i finanse
PESEL po 2000 - zasady jego ustalania
Agnieszka Majchrzak
hiszpańskie imiona
Imiona
Najczęściej nadawane hiszpańskie imiona - ich znaczenie oraz polskie odpowiedniki
Joanna Biegaj
Bon turystyczny: jak wykorzystać w 2022?
Aktualności
Gdzie można wykorzystać bon turystyczny – lista podmiotów + zmiany przepisów
Ewa Janczak-Cwil
Urlop ojcowski
Prawo i finanse
Urlop ojcowski 2022: ile dni, ile płatny, wniosek, dokumenty
Magdalena Drab
przedmioty w 4 klasie
Aktualności
Jakie są przedmioty w 4 klasie szkoły podstawowej w roku szkolnym 2022/2023? [LISTA]
Ewa Janczak-Cwil
300 plus
Prawo i finanse
300 plus 2022 – dla kogo, kiedy składać wniosek?
Małgorzata Wódz
na komary dla niemowląt
Zdrowie
Co na komary dla niemowląt: co wolno stosować, czego unikać?
Ewa Janczak-Cwil
urwany kleszcz
Zdrowie
Urwany kleszcz: czy usuwać główkę kleszcza, gdy dojdzie do jej oderwania?
Ewa Janczak-Cwil
Bon turystyczn atrakcje dla dzieci
Czas wolny
Bon turystyczny – atrakcje dla dzieci, za które można płacić bonem
Ewa Janczak-Cwil
300 plus dla zerówki 2021
Aktualności
300 plus dla zerówki w 2022 roku – czy Dobry Start obejmuje sześciolatki?
Joanna Biegaj
rekrutacja do liceum
Wychowanie
Jak wygląda rekrutacja do liceum 2022/2023? Jak dostać się do dobrego liceum?
Joanna Biegaj