7 sygnałów, że jesteś w związku z narcyzem. Inni mają go za troskliwego tatusia i oddanego partnera

Słowo „narcyz” na dobre weszło do codziennego języka. Czasem określamy nim każdego, kto jest zapatrzony w siebie, lubi komplementy albo zachowuje się egoistycznie. Psychologia stawia jednak sprawę bardziej precyzyjnie. Narcystyczne zaburzenie osobowości (NPD) to zaburzenie, a nie po prostu trudny charakter czy duża pewność siebie. Jego podstawą jest trwały wzorzec wielkościowości, potrzeby podziwu i braku empatii.

To ważne również w związkach. Mężczyzna może być lubiany, mieć dobrą pracę, być zaangażowanym ojcem i robić świetne wrażenie na znajomych. Jednocześnie w bliskiej relacji może ujawniać zachowania, których otoczenie zupełnie nie widzi.

1. Musi być tym, który ma rację

W relacji z osobą o silnych narcystycznych cechach kompromis może być wyjątkowo trudny. Partner może uważać, że jego sposób myślenia jest właściwy, a odmienne zdanie traktować jak atak.

Nie chodzi o zwykłe sprzeczki. Niepokojący jest powtarzający się schemat, w którym przyznanie drugiej osobie racji oznacza dla niego utratę pozycji. Zamiast powiedzieć „przesadziłem”, może wskazywać twoje błędy, wypominać wcześniejsze sytuacje albo przekonywać, że problemem jest twoja reakcja.

2. Potrzebuje ciągłego potwierdzania, że jest najlepszy

Komplementy są czymś normalnym w związku. Problem pojawia się wtedy, gdy podziw partnerki staje się czymś, czego mężczyzna nieustannie potrzebuje, a jego brak wywołuje złość, urażenie albo chłód.

Może chodzić o sukces zawodowy, wygląd, pieniądze, inteligencję czy rolę ojca. Potrzeba nie kończy się na jednym „dobrze sobie poradziłeś”. Pojawia się oczekiwanie, by inni stale potwierdzali jego wyjątkowość.

3. Kiedy go krytykujesz, nagle stajesz się „problemem”

Zwracasz uwagę na konkretne zachowanie, a po kilku minutach rozmowa dotyczy już tego, że jesteś niewdzięczna, przewrażliwiona albo „ciągle się czepiasz”.

Osoba z narcystycznymi cechami może bardzo źle znosić sytuacje, w których jej obraz samej siebie zostaje podważony. Krytyka lub porażka może wywoływać złość, pogardę, wycofanie albo próbę obrony własnego poczucia wyższości.

4. Empatia działa głównie wtedy, kiedy jest mu wygodnie

Nie oznacza to, że narcyz jest pozbawiony uczuć. Problem dotyczy przede wszystkim powtarzającej się niezdolności lub niechęci do uwzględniania potrzeb i emocji innych osób.

Możesz wrócić z pracy wykończona, mieć trudny dzień albo potrzebować wsparcia. Zamiast zainteresowania może pojawić się porównywanie: „Ty narzekasz? Ja miałem dzisiaj gorzej”.

Brak empatii – niechęć lub niezdolność do rozpoznawania potrzeb i uczuć innych – jest jednym z kluczowych kryteriów NPD.

5. Uważa, że należy mu się więcej niż innym

„Przecież mi się to należy” może być niewypowiedzianym mottem takiej osoby. Chodzi o poczucie uprzywilejowania – oczekiwanie szczególnie korzystnego traktowania albo automatycznego spełniania własnych potrzeb. W związku może to wyglądać zwyczajnie: jego odpoczynek jest ważniejszy, jego praca bardziej wymagająca, a jego czas cenniejszy.

Jeżeli ty czegoś potrzebujesz, pojawia się dyskusja. Jeśli potrzebuje tego on, oczekuje, że sprawa zostanie załatwiona. Takie poczucie uprzywilejowania jest wymieniane w kryteriach narcystycznego zaburzenia osobowości.

6. Potrafi wykorzystywać innych, żeby osiągnąć swój cel

Manipulacja nie zawsze wygląda jak jawna agresja. Może być przedstawiana jako „rozsądne rozwiązanie”, prośba, żart albo odwoływanie się do poczucia winy.

Ważne jest to, że druga osoba staje się przede wszystkim środkiem do osiągnięcia jego celu. W kryteriach NPD znajduje się interpersonalne wykorzystywanie, czyli wykorzystywanie innych do realizacji własnych celów.

W praktyce szczególnie dużo mówi nie pojedyncza sytuacja, ale powtarzalność. Czy jego potrzeby są traktowane jako oczywiste, a twoje granice jak przeszkoda?

7. Przy innych jest zupełnie innym człowiekiem

Właśnie dlatego tak trudno czasem uwierzyć kobiecie, która mówi, że w domu dzieje się coś niepokojącego. Przy znajomych może być zabawny, pomocny i wyjątkowo zaangażowany. Może świetnie odnajdywać się w roli ojca, przynieść partnerce kwiaty albo publicznie opowiadać, jak bardzo ją docenia. Nie wyklucza to problemów w relacji.

Osoby z NPD mogą dobrze funkcjonować społecznie i zawodowo, a jednocześnie mieć poważne trudności w bliskich relacjach. Problemy te mogą wynikać m.in. z koncentracji na sobie, potrzeby podziwu i niewrażliwości na innych.

Dlatego opinia otoczenia nie jest dobrym testem jakości związku. Znajomi widzą człowieka podczas spotkania. Partnerka może widzieć jego zachowanie w dziesiątkach codziennych sytuacji, których nikt poza nimi nie obserwuje.

Pamiętaj: nie chodzi o to, by na podstawie kilku punktów samodzielnie „zdiagnozować” partnera. Diagnozę może postawić wyłącznie specjalista. Warto jednak znać sygnały, które mogą wskazywać na narcystyczne cechy.

Zobacz także: Toksyczna matka obsesyjnie powtarza te 3 pytania. Brzmią jak oskarżenia i bolą przez całe życie