Przyimek: co to jest, przykłady, pisownia. Wszystko, co warto wiedzieć o przyimkach i wyrażeniach przyimkowych
Adobe Stock
Aktualności

Przyimek: co to jest, przykłady, pisownia. Wszystko, co warto wiedzieć o przyimkach i wyrażeniach przyimkowych

Przyimek – choć może wydawać się niepozorny – w języku polskim pełni bardzo ważną rolę. Sprawdźmy co to za wyjątkowa część mowy i jakie są przyimki, bez których trudno wyobrazić sobie nasz język.

Przyimek to niezwykła część mowy. I nie tylko dlatego, że nie odpowiada na żadne pytania. Przyimki są bowiem nieodmienne i jednocześnie niesamodzielne. Wyjaśniamy też, czym są pochodzące od przyimków wyrażenia przyimkowe. Dzięki przykładom łatwo zrozumieć i zapamiętać najważniejsze informacje o przyimkach. 

Spis treści:

Czy dziecko może nie chodzić do szkoły, tylko uczyć się w domu? - film

Przyimek: co to jest?

Przyimek to nieodmienna część mowy. Oznacza to, że przyimki: nie odmieniają się (ani przez przypadki, ani przez liczby, ani przez rodzaje). Dodatkowo też nie występują samodzielnie, ale zawsze razem z innymi częściami mowy.

Spójrzmy na przykłady przyimków w zdaniach:

  • Kasia czekała na pierwszy śnieg.
  • Byliśmy cały czas w domu.
  • Po świętach wrócimy do codzienności.
  • Od tego dnia sporo się zmieniło.
  • Jak pies z kotem.
  • Pod drzwiami szkoły zorientował się, że zapomniał piórnika.
  • Bez pracy nie ma kołaczy.
  • Nad łąkami unosił się lekki zapach skoszonej trawy.
  • Spokojnie, najgorsze już za nami.


Jak widać na przykładach przyimków – trudno wyobrazić sobie, by stanowiły samodzielną część mowy.

Przyimki proste i przyimki złożone: przykłady

Przyimki w języku polskim mogą mieć formę prostych lub złożonych (składają się z dwóch przyimków). ​Różnicę między przyimkami prostymi i złożonymi widać gołym okiem.

Przykłady przyimków prostych:

  • Wakacje u cioci minęły bardzo szybko.
  • Opowiem ci o tej książce.
  • Po podwieczorku poszliśmy na spacer.


Przykłady przyimków złożonych:  

  • Znad zachodu nadciągały burzowe chmury. (z + nad = znad)
  • Poprzez cały ten czas myślał o Ani codziennie. (po + przez = poprzez)
  • Ponad wszystko ceniła lekcje z ukochaną nauczycielką. (po + nad = ponad)

Przyimki i wyrażenia przyimkowe

Wiedząc już, jakie są przyimki – łatwo zrozumieć, czym są wyrażenia przyimkowe. Patrząc na przykłady przyimków w zdaniach, łatwo możemy zorientować się, że najczęściej łączą się z rzeczownikami. To właśnie z myślą o związkach przyimków z rzeczownikami językoznawcy wymyślili pojęcie wyrażeń przyimkowych.

Wyrażenie przyimkowe = przyimek + rzeczownik:

  • Lubię grać w planszówki.
  • Do wieczora zostało sporo czasu.
  • Poszliśmy na spacer do lasu.

Pisownia przyimków: razem czy osobno?

Zasada pisowni przyimków w języku polskim jest prosta. Przyimki złożone (np. ponad, zza, znad) piszemy zawsze łącznie. Przykłady:

  • Ponad to uważam, że każdy postąpiłby na jego miejscu tak samo.
  • Zza chmur wyszedł księżyc.
  • Sponad fal wyłaniał się mały stateczek.


Przyimek sponad powstał w wyniku połączenia przyimków z + ponad. Warto jednak pamiętać, że jeśli chodzi o pisownię – spore znaczenie ma kontekst i to, czy pasuje do niego przyimek sponad czy.. z ponad. Na przykład:

  • Z ponad (w znaczeniu: więcej niż iluś) 30 uczniów tylko połowa zaliczyła sprawdzian.
  • Z ponad 200 odwiedzonych miejscowości najbardziej podobało mu się w Gdańsku.
  • Sławek jest dumny z ponad 100 przejechanych kilometrów na rowerze.


Wskazówką do zastosowania prawidłowej pisowni może być obecność liczebnika – jeśli po przyimku znajduje się część mowy, którą możemy zapisać liczbą – prawidłowo będzie zastosować zapis z ponad.

Chyba każdy, kto wie co to jest przyimek, ma świadomość, że zarówno bez przyimków jak i wyrażeń przyimkowych, język polski w wielu sytuacjach brzmiałby bardzo niejasno. Jeśli masz wątpliwości – spróbuj do końca dnia wykreślić wszystkie przyimki ze swoich wypowiedzi, SMS-ów i wiadomości zamieszczanych na portalach społecznościowych.

Zobacz także:

Co to jest zaimek? To proste!
Adobe Stock
Aktualności
Co to jest zaimek: podział zaimków, odmiana i dużo przykładów
Co to jest zaimek? Jaki jest podział zaimków? Co warto wiedzieć o ich odmianie? Przekonaj się, że dzięki licznym przykładom – definicja oraz najważniejsze informacje na temat zaimków okażą się naprawdę proste do zapamiętania.

Zaimek może wydawać się dość skomplikowaną częścią mowy. W rzeczywistości wystarczy jednak poznać funkcję, jaką pełni, aby jego rodzaje i odmiana stały się zrozumiałe i proste. Spis treści: Zaimek – co to? Rodzaje zaimków Odmiana zaimków  Zaimek – co to? Zaimek jest sprytną częścią mowy. Może bowiem z powodzeniem zastępować takie inne części mowy jak: rzeczownik, przymiotnik, przysłówek czy liczebnik. Dlatego, kiedy ktoś zapyta: na jakie pytania odpowiada każdy zaimek – nie ma jednej dobrej odpowiedzi. Wszystko zależy od tego, jaką część mowy zastępuje konkretny zaimek:   Zaimek rzeczowny – czyli taki, który zastępuje rzeczownik – odpowiada na pytania rzeczownika (kto? co?), np. ty, ona, ktoś; Zaimek przymiotny – czyli taki, który zastępuje przymiotnik – odpowiada na pytania przymiotnika (jaki? jaka? jakie?), np. ten, tamta, twoje; Zaimek przysłowny – czyli taki, który zastępuje przysłówek – odpowiada na pytania przysłówka (jak? gdzie? kiedy?), np. ile, tyle; Zaimek liczebny – czyli taki, który może zastąpić liczebnik – odpowiada na pytania liczebnika (ile?). Gdyby zaimki nie istniały nasze wypowiedzi brzmiałyby… dziwnie. Nie moglibyśmy na przykład używać słowa ja ani my. Wyznając komuś miłość musielibyśmy mówić (pisać) tylko kocham, ponieważ cię , to już zaimek. W naszych wypowiedziach nie byłoby takich słów jak: mój, moja, moje. Jedno jest pewne: zaimki są (dosłownie) częścią (naszej) mowy i nic nie wskazuje na to, byśmy przestali ich używać. Nie tylko na lekcjach gramatyki, ale i w codziennych rozmowach. Rodzaje zaimków ze względu na funkcje (przykłady) Istnieje kilka rodzajów zaimków. Podział ten ma związek z funkcją, jaką pełnią poszczególne zaimki.  Wyróżniamy:   Zaimki osobowe...

Przysłówek: co to jest, na jakie odpowiada pytania, stopniowanie.
Adobe Stock
Aktualności
Przysłówek: co to, pytania, stopniowanie [PRZYKŁADY i PISOWNIA]
Jak zrozumieć, co to jest przysłówek? Wystarczy uważnie przeczytać najważniejsze informacje na temat przysłówków, by dowiedzieć się i zapamiętać: na jakie pytania odpowiada, jak go prawidłowo stopniować? I jak już nigdy więcej nie pomylić przysłówka z przymiotnikiem.

Aby „oswojenie” przysłówków było jak najprostsze – postaraliśmy się, by nie zabrakło odpowiednich przykładów przysłówków umieszczonych w zdaniach. Przekonaj się, że to właśnie dzięki przykładom najłatwiej zapamiętać, czym jest przysłówek, na jakie pytania odpowiada i jak odróżnić go od innych części mowy . Spis treści: Co to jest przysłówek i na jakie pytania odpowiada? Stopniowanie przysłówków Przysłówek a przymiotnik: czym się różnią, co je łączy? Razem czy osobno, czyli jak pisać „nie” z przysłówkami Co to jest przysłówek? Na jakie pytania odpowiada? Przysłówek to nieodmienna część mowy, czy taka, która nie odmienia się ani przez przypadki, ani przez liczby, ani przez rodzaje. Przysłówek określa cechę (np. ładnie), czynność – jak jest wykonywana, kiedy jest wykonywana (np. szybko, wczoraj) i stan (np. zimno).  Przysłówek odpowiada na pytania: jak? gdzie? kiedy? Odpowiadając na pytanie: Jak się czujesz? najprawdopodobniej odpowiesz… przysłówkiem. Formy: dobrze, niedobrze, słabo, świetnie, wyśmienicie, nie najgorzej – to właśnie przysłówki. Inne przykłady przysłówków znajdziesz w zdaniach niżej: Pobiegł szybko i wygrał ten wyścig. (jak? szybko) Jaskółka wzbiła się wysoko w niebo. (gdzie? wysoko) Wczoraj widziałam się z Martą. (kiedy? wczoraj)   Na podstawie pytań, na jakie odpowiada dany przysłówek, można wyróżnić: Przysłówki sposobu – gdy odpowiada na pytanie: jak?, np. szybko, miło, smacznie, pogodnie Przysłówki miejsca – odpowiada na pytanie: gdzie?, np. wysoko, blisko, daleko, obok Przysłówki czasu – gdy odpowiada na pytanie: kiedy?, np. wczoraj, dzisiaj, rano, wieczorem   Stopniowanie przysłówków Przysłówki – jak przystało na nieodmienną...

Liczebniki w języku polskim: co to, pytania, podział, odmiana (dużo informacji z przykładami liczebników)
Adobe Stock
Aktualności
Liczebnik w języku polskim: najważniejsze informacje z przykładami liczebników
Co to za część mowy ten liczebnik? Jakie ma znaczenie w języku polskim? Jak dzielimy i odmieniamy liczebniki? Przekonaj się, że o tym wszystkim można opowiedzieć w naprawdę przystępny sposób.

Choć trudno w to uwierzyć, na świecie jest język, w którym występują tylko dwa liczebniki: mało (hoi) i dużo (baagiso). W języku polskim istnieje nieco więcej liczebników liczebników niż w języku Indian Piraha z amazońskiej dżungli – i całe szczęście. Spis treści: 1.  Co to jest liczebnik? 2.  Podział liczebników 3.  Odmiana liczebników Odmiana liczebników zbiorowych Odmiana liczebników porządkowych Odmiana liczebników ułamkowych 4.  Liczebnik porządkowy a interpunkcja w języku polskim Co to jest liczebnik? Liczebnik to część mowy, dzięki której możemy określać takie cechy jak: liczby, liczebność, ilość, wielokrotność oraz kolejność. Liczebnik odpowiada na pytania: ile? który (z kolei)? Przykłady liczebników:   Siódemka to jego szczęśliwa liczba. Asia ma cztery lata i sto cztery centymetry wzrostu. Spóźnił się już piąty raz w tym tygodniu. Rehabilitacja trwała wiele miesięcy, ale Michał czuje się już dobrze. Adam Małysz czterokrotnie zdobył Puchar Świata w skokach narciarskich. Wsyp trzy czwarte szklanki mąki.   Jedno jest pewne: z liczebnikami spotykamy się dużo częściej niż na lekcjach języka polskiego i matematyki. Podział liczebników Jeśli chodzi o podział liczebników wyróżniamy: Liczebniki główne , np. osiemnaście, tysiąc, milion Liczebniki porządkowe , np. pierwszy, tysięczny, milionowy Liczebniki zbiorowe , np. troje, pięcioro, osiemnaścioro Liczebniki ułamkowe , np. trzy czwarte, jedna czwarta Liczebniki nieokreślone , np. dużo, mało, kilka Liczebniki mnożne , np. potrójny, poczwórny, Liczebniki wielorakie np. dwojako, czworaki Wbrew pozorom, rozmaitość liczebników wcale nie utrudnia, a ułatwia nam życie. Tylko spróbujmy sobie wyobrazić, że w języku polskim występują wyłącznie...

Nasze akcje
dziecko na szczepieniu
O szczepieniach

Szczególne znaczenie szczepień przeciw pneumokokom u niemowląt i dzieci w dobie pandemii COVID-19

Partner
Miasteczko Zmysłów 2
Małe dziecko

Odwiedź Miasteczko Zmysłów i poznaj jego atrakcje!

Partner
KINDER Niespodzianka WSCW
Rozwój dziecka

Poznaj świat emocji dziecka! Ruszyła akcja Widzę, Słyszę, Czuję, Wiem

Partner
Polecamy
Porady
ile dać na komunię
Święta i uroczystości

Ile dać na komunię w 2022: ile do koperty od gościa, dziadków, chrzestnej i chrzestnego

Maria Nielsen
Podróż kleszczowy
Poród naturalny

Poród kleszczowy: wskazania, powikłania, skutki dla matki i dziecka

Ewa Janczak-Cwil
co kupić na chrzest
Święta i uroczystości

Co kupić na chrzest? Prezenty praktyczne i pamiątkowe [GALERIA]

Joanna Biegaj
zapłodnienie
Starania o dziecko

Zapłodnienie: przebieg, objawy, kiedy dochodzi do zapłodnienia

Magdalena Drab
400 plus na żłobek
Aktualności

400 plus dla dziecka na żłobek: zasady, warunki, wniosek

Ewa Janczak-Cwil
Pierwsza komunia święta
Święta i uroczystości

Prezent na komunię: pomysły na prezenty modne i tradycyjne (lista)

Magdalena Drab
biegunka w ciąży
Zdrowie w ciąży

Biegunka w ciąży: przyczyny i leczenie rozwolnienia w ciąży i przed porodem

Ewa Janczak-Cwil
Pieniądze na dziecko
Prawo i finanse

Świadczenia na dziecko: co przysługuje po urodzeniu dziecka 2022? [ZASIŁKI, ULGI]

Małgorzata Wódz
Czop śluzowy
Przygotowania do porodu

Czop śluzowy – co to, jak wygląda, kiedy odchodzi?

Joanna Biegaj
plan porodu
Lekcja 2

Plan porodu: jak go napisać, czy jest obowiązkowy? Wzór do druku

Małgorzata Wódz
wyprawka dla noworodka wiosna
Noworodek

Wyprawka dla noworodka: wiosną to obowiązkowa lista! (ubranka i rzeczy do wózka)

Małgorzata Wódz
twardy brzuch w ciąży
Zdrowie w ciąży

Twardy brzuch w ciąży – kiedy napięty brzuch jest powodem do niepokoju?

Ewa Cwil
pozytywny test ciążowy
Ciąża

Pozytywny test ciążowy – co dalej? Kiedy test ciążowy jest fałszywie pozytywny?

Joanna Biegaj
plamienie implantacyjne
Objawy ciąży

Plamienie implantacyjne: co to jest, jak wygląda, ile trwa? Czy zawsze występuje w ciąży?

Małgorzata Wódz
jak ubrać dziecko na spacer
Pielęgnacja

Jak ubrać niemowlę i starsze dziecko na spacer, by nie było mu za zimno ani za gorąco?

Małgorzata Wódz
Pozycje wertyklane do porodu
Poród naturalny

Pozycje wertykalne do porodu: dlaczego warto rodzić w pozycji wertykalnej?

Dominika Bielas
wody płodowe
Przygotowania do porodu

Jak wyglądają wody płodowe? Jak je rozpoznać?

Beata Turska
9 miesięcy w 4 minuty: tak powstaje życie
Przebieg ciąży

Rozwój płodu tydzień po tygodniu – ten film wzruszy każdego!

Joanna Biegaj