astma u dziecka
fot. Adobe Stock

Astma (oskrzelowa) u dzieci - to nie zawsze jest tylko kaszel

To podstępna choroba i przez długie lata może nie być wykryta. Pierwsze jej objawy pojawiają się do 5. roku życia. Opisujemy, jak wygląda i jak ją leczyć.
astma u dziecka
fot. Adobe Stock
Astmy u dziecka nie trzeba się bać. Można z nią normalnie żyć. Astmę od dzieciństwa ma m.in. znana dziennikarka i podróżniczka Martyna Wojciechowska, która mimo choroby zdobyła Mount Everest. Astma u dziecka koniecznie musi być leczona.

Spis treści:

Co to jest astma

Astma (oskrzelowa) nazywana jest również dychawicą oskrzelową i oznacza "trudności w oddychaniu". Jest to przewlekła choroba zapalna dróg oddechowych. W wyniku ich podrażnienia następuje ich zwężenie, co jest spowodowane skurczem mięśni otaczających ścianę dróg oddechowych oraz obrzękiem błon wyścielającej od wewnątrz oskrzela. Czasami również duża ilość śluzu produkowanego przez tę błonę pogłębia zwężenie. Wszystko to powoduje, że dziecku trudno jest oddychać.

Stan zapalny dróg oddechowych prowadzi do niekontrolowanych skurczów oskrzeli i gromadzenia się w nich gęstego śluzu, w efekcie czego dziecko ma:
  • świszczący oddech,
  • duszności,
  • ucisk w klatce piersiowej,
  • kaszel.

Dochodzi do nich najczęściej nocą lub nad ranem.

Wyróżniamy astmę oskrzelową atopową, będąca reakcją oskrzeli na różne alergeny oraz astmę oskrzelową nieatopową, czyli reakcję oskrzeli na zimno, gorąco, wysiłek fizyczny lub emocje.
Redakcja poleca: Co to jest AZS i jakie są objawy tej choroby? – Film
Atopowe zapalenie skóry, czyli AZS, to najczęstsza choroba skóry, jaka przytrafia się dzieciom. Jak można ją rozpoznać? Objawy AZS wylicza dermatolog – obejrzyj nasz film!

Astma u dzieci - objawy

Do głównych objawów choroby należą:
  • duszność,
  • trudności w złapaniu oddech,
  • suchy, męczący kaszel, którego przyczyną nie jest infekcja,
  • uczucie ucisku, łaskotania, gniecenia w klatce piersiowej,
  • szybsze zmęczenie - po niewielkim wysiłku dziecko jest spocone i ma problemy z oddychaniem.
Astma jest chorobą, która rozwija się już od wczesnego dzieciństwa: 80 procent osób pierwsze objawy astmy miało do 3. roku życia. Zwykle jednak przez wiele lat pozostaje nierozpoznana. Lekarze wciąż jeszcze często uważają, że gdy dziecko kaszle, to przyczyną jest infekcja i niepotrzebnie podają mu antybiotyki.

Dlaczego dziecko ma astmę - przyczyny

Przyczyną astmy oskrzelowej u dzieci są najczęściej zaburzenia alergiczne, zależnym od przeciwciał IgE. Przeciwciała te po połączeniu z cząsteczkami alergenów wywołują szereg reakcji immunologicznych i biochemicznych, prowadzących do wyzwolenia tzw. kaskady zapalnej.

O wystąpieniu choroby decyduje jeszcze szereg innych czynników. Są to:
Astma często jest uwarunkowana dziedzicznie. Jeśli u rodziców dziecka stwierdzono astmę, atopowe zapalenie skóry lub inną alergię, to istnieje duże ryzyko, że dziecko może zachorować na astmę.

Astma u dzieci - najczęstsze alergeny

Jeżeli okaże się, że przyczyną astmy u dziecka jest alergia, lekarz będzie chciał sprawdzić na co dziecko jest uczulone.

U niemowlęcia zwykle przyczyną jest alergia pokarmowa na:
U nieco starszych dzieci przyczyną alergii są najczęściej alergeny wziewne, np. roztocza kurzu domowego, grzyby pleśniowe, pyłki drzew, traw.

Astma u dzieci - rozpoznanie

Trudno zdiagnozować astmę u małych dzieci, gdyż nie ma jednoznacznych badań, które mogą ją potwierdzić. Lekarz stawia diagnozę na podstawie objawów. Jest spore prawdopodobieństwo astmy, jeżeli dziecko ma:
  • nietypowe infekcje przebiegające bez gorączki,
  • choruje na zapalenie oskrzeli trzy, cztery razy w roku,
  • suchy, napadowy kaszel, występujący głównie nocą, nad ranem oraz po wysiłku fizycznym,
  • świszczący oddech,
  • jest leczone antybiotykami, po którym choroba kończy się, ale po 2–3 tygodniach powraca.

Astmę u dziecka rozpoznaje się również na podstawie tego, jak dziecko reaguje na zapisane przez lekarza leki rozszerzające oskrzeli i sterydy wziewne. Jeżeli pomagają, to lekarz może potwierdzić diagnozę choroby u dziecka. Wiarygodne analizy można jednak przeprowadzić, dopiero gdy dziecko ma 5-6 lat i można u niego przeprowadzić badanie spirometryczne. Mierzy ono objętość i pojemność płuc oraz przepływy powietrza znajdującego się w płucach i oskrzelach.

Astma u dzieci - diagnoza

Nie ma jednego testu potwierdzającego astmę u dziecka. Może to zrobić tylko alergolog poprzez:
  • wywiad - lekarz dokładnie wypyta, jak często dziecko choruje, kaszle, czy w rodzinie ktoś ma alergię i astmę,
  • testy alergiczne - u najmłodszych są to zwykle testy z krwi, u starszych (od trzeciego roku) - także skórne, zdarza się, że wynik testów niczego nie wykrywa, chociaż maluch ma uczulenie,
  • spirometrię - sprawdza tzw. pojemność oddechową płuc, można je przeprowadzić najwcześniej ok. 5.roku życia, gdyż dziecko musi współpracować z lekarzem, aby w odpowiedni sposób dmuchnąć w specjalną rurkę).

Astma u dzieci - leczenie

Dziecku podaje się leki zapisane przez lekarza - zwykle są to sterydy działające przeciwzapalnie, do wdychania przez specjalną tubę (kupisz w aptece).

Choremu dziecku podaje się:
  • lek kontrolujący objawy - trzeba go przyjmować regularnie, zapobiega nagłym skurczom oskrzeli i napadom astmy, maj działanie przeciwzapalne,
  • lek łagodzący objawy - rozluźnia mięśnie wokół zwężonych dróg oddechowych, pomaga w przypadku ataku astmy lub nasilenia objawów, rozszerza oskrzela, dzięki czemu łatwiej się oddycha.


Lekarz może także zalecić podawanie dziecku leków przeciwhistaminowych, które zmniejszą objawy alergii.

Nie można przerywać leczenia - astma to podstępna choroba: ma okresy, gdy się cofa, jednak może wrócić. Odstawić leki możesz dopiero po konsultacji z lekarzem.
Duszność bez wysiłku, trudności z mówieniem, zasinienie palców rąk i skóry wokół ust, zaburzenia tętna, szybkie ruchy klatki piersiowej - to ciężki napad astmy. Może dojść do niewydolności oddechowej zagrażającej życiu. Trzeba jak najszybciej podać dziecku leki i wezwać lekarza.

Astma u dzieci - zapobieganie

Eliminuj z otoczenia dziecka:
  • alergeny - jeżeli dziecko jest uczulone na białko mleka krowiego, nie podawaj mu go (ani żadnych mlecznych przetworów),
  • czytaj etykiety produktów, które kupujesz: białka mleka często znajdują też w pieczywie, ciastkach, wędlinach,
  • gdy dziecko jest uczulone na roztocza kurzu domowego, zwiń dywany, często pierz pościel, sprzątaj odkurzaczem z filtrem,
  • jeżeli przyczyną problemów są pyłki drzew, sprawdź, kiedy pylą rośliny i wychodź wtedy z dzieckiem na dwór rano, wieczorem lub po deszczu.
Astma to choroba przewlekła i może być przez całe życie, ale można ją bardzo skutecznie opanować i utrzymywać pod kontrolą.

Aktywność fizyczna lekiem na astmę u dziecka

Ruch jest sprzymierzeńcem, pomaga zwalczyć astmę. Nic nie szkodzi, jeżeli po jeździe na rowerze czy grze w piłkę dziecko zaczyna kasłać. Warto podać dziecku środek rozszerzający oskrzela i pozwolić mu dalej się bawić. To lepsze niż siedzenie w domu.
Zachęcaj dziecko do aktywności fizycznej. Szczególnie korzystne jest pływanie.

Test kontroli astmy u dziecka

W rozpoznawaniu astmy u dziecka pomocny może być test kontroli astmy. Można go przeprowadzić już u przedszkolaka - pierwsze pytania są skierowane do dziecka.

Pytania do dziecka:

1. Jak się czujesz?
Bardzo źle 0 pkt
Średnio 1 pkt
Dobrze 2 pkt
2. Czy chętnie dziś bawisz się i biegasz?
Jestem trochę zmęczony 1 pkt
Nie, źle się czuję 0 pkt
Oczywiście! 3 pkt
3.Czy często kaszlesz?
Tak, bardzo często 0 pkt
Czasami 2 pkt
Wcale 3 pkt
4. Czy budzisz się w nocy z powodu kaszlu?
Czasami 1 pkt
Tak, bardzo mi on przeszkadza 0 pkt
Nie 3 pkt

Pytania dla mamy:

1. Przez ile dni w ciągu ostatnich czterech tygodni dziecko miało objawy astmy?
Codziennie 0 pkt
19–24 dni 1 pkt
11–18 dni 2 pkt
4–10 dni 3 pkt
1–3 dni 4 pkt
Wcale 5 pkt
2. Przez ile dni w ciągu ostatnich czterech tygodni dziecko miało w ciągu dnia świszczący oddech?
Codziennie 0 pkt
19–24 dni 1 pkt
11–18 dni 2 pkt
4–10 dni 3 pkt
1–3 dni 4 pkt
Wcale 5 pkt
4. Przez ile dni w ciągu ostatnich czterech tygodni dziecko budziło się w nocy z powodu kaszlu?
Codziennie 0 pkt
19–24 dni 1 pkt
11–18 dni 2 pkt
4–10 dni 3 pkt
1–3 dni 4 pkt
Wcale 5 pkt
Zsumuj punkty:
19 punktów i mniej: Astma u dziecka nie jest tak dobrze leczona, jak mogłaby być. Skonsultuj się z lekarzem, powiedz mu o objawach, jakie ma dziecko, i zapytaj, co można zmienić w sposobie leczenia.
20 punktów i więcej: Astma u dziecka jest dobrze leczona. Pamiętaj jednak, że astma jest chorobą nieprzewidywalną, dlatego jeśli chcesz odstawić dziecku leki lub zmienić ich dawkowanie, porozmawiaj na ten temat z lekarzem.

Zobacz też:

Ocena (3 oceny)

4.0
Doładuj
Przeładuj